Η κυρία Μαρούλα Βιολάρη Ιακωβίδου, πρώτη γυναίκα δημοσιογράφος στην Κύπρο, ζει την κάλπη από το 1959, ψηφίζει έκτοτε αδιάλειπτα και μελετά τα δεδομένα κάθε εκλογικής αναμέτρησης, σε σημείο που η άποψή της να αποκτά βαρύνουσα σημασία. Μιλά ζυγίζοντας τις λέξεις, δεν είναι στον χαρακτήρα της η υπερβολή, πόσω μάλλον η πρόθεση να εντυπωσιάσει.
Αυτά ακριβώς τα στοιχεία της προσωπικότητάς της είναι που μας κάνουν να προβληματιστούμε διπλά, όταν την ακούμε να ανησυχεί για τις βουλευτικές εκλογές του 2026: «Υπάρχει ο κίνδυνος από αντίδραση στα σκάνδαλα, στα φαινόμενα διαφθοράς ή στη δύσκολη οικονομική κατάσταση την οποία βιώνουν, να δοθεί η ψήφος εκεί που δεν υπάρχει περιεχόμενο».
Αναφέρεται με ιδιαίτερο προβληματισμό σε πολιτικά σχήματα χωρίς σαφείς τοποθετήσεις σε καίρια ζητήματα, επισημαίνοντας πως πρέπει να αντικρίζουμε τις εκλογές ως θέμα επιβίωσης, στοχεύοντας σε ένα καλά οργανωμένο κράτος, όπου οι θεσμοί θα λειτουργούν, οι νόμοι θα ψηφίζονται και θα εφαρμόζονται. Αυτά μεταξύ άλλων, αρχίζοντας από το 1959 για να φτάσουμε στο αύριο.
Μιλώντας στο τηλέφωνο μου είπατε, κυρία Βιολάρη, ότι δεν λείψατε ποτέ από την κάλπη…
Ναι, πάντοτε ψηφίζω, από το 1959 όταν διεξήχθησαν οι πρώτες προεδρικές εκλογές στις οποίες εξελέγη ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κι ακολούθως στις πρώτες βουλευτικές το 1960 για την πρώτη Βουλή των Αντιπροσώπων. Από τότε ψηφίζω κάθε φορά και με τη βοήθεια του Θεού θα ψηφίσω και φέτος σε ηλικία 88 ετών.
Οι εποχές εκείνες διαφέρουν από τις σημερινές όσον αφορά το ενδιαφέρον για τις εκλογές και τη συμπεριφορά των πολιτών έναντι του θεσμού;
Τα πρώτα χρόνια της Δημοκρατίας η προσέλευση του κόσμου στις κάλπες ήταν θα έλεγα η αναμενόμενη και είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι δικαίωμα ψήφου είχαν και οι γυναίκες, αρκετά νωρίτερα από πολλές άλλες χώρες.
Οι γυναίκες είχαν λάβει σε μεγάλη έκταση ενεργό ρόλο στον Απελευθερωτικό Αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-59, ο οποίος, για μένα, έχει επιφέρει την ισότητα των φύλων στην Κύπρο.
Αυτή, όμως, η ισότητα δεν επεκτάθηκε σε όλα τα πεδία, αφού οι γυναίκες μετά τον Αγώνα αφοσιώθηκαν περισσότερο στην οικογενειακή ζωή. Κι εγώ προσωπικά, όσα αξιώματα κι αν μου προσφέρονταν, δεν θα τα δεχόμουν, για χάρη της οικογένειας.
Μπορεί να μην ασχοληθήκατε με την πολιτική, επιλέξατε, όμως, ένα εξίσου -ίσως και περισσότερο -απαιτητικό πεδίο, αυτό της δημοσιογραφίας. Η Κύπρος, μάλιστα, αποκτούσε τότε στο πρόσωπό σας την πρώτη γυναίκα δημοσιογράφο...
Πράγματι, πρόκειται για ένα επάγγελμα ιδιαίτερα απαιτητικό και συνάμα γοητευτικό, καθώς η κάθε μέρα σου επιφυλάσσει κάτι καινούργιο. Γι’ αυτό λέω πάντοτε πως αυτό το ταξίδι θα ήθελα να το κάνω ξανά όσες ζωές κι αν ζούσα.
Οι πρώτες γυναίκες βουλευτές
Να κάνουμε ένα σταθμό στο δημοσιογραφικό σας ταξίδι, καλώντας σας να μας πείτε δυο λόγια για την Κερυνειώτισσα Ρήνα Κατσελλή, που ήταν η πρώτη γυναίκα, η οποία εξελέγη βουλευτής στην Κύπρο;
Σωστά αναφέρετε τη Ρήνα Κατσελλή ως πρώτη γυναίκα που εξελέγη βουλευτής στη χώρα μας. Θα ήθελα, όμως, να επισημάνω ότι είχε εκλεγεί βουλευτής νωρίτερα στην Ελληνική Κοινοτική Συνέλευση η δικηγόρος Κωνσταντία Βάρδα από τη Λάρνακα.
Για την ιστορία να επισημάνουμε ότι υπήρχαν Ελληνική και Τουρκική Κοινοτική Συνέλευση, που βάσει των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, θα χειρίζονταν κοινοτικά θέματα όπως η θρησκεία, ο πολιτισμός και η παιδεία.
Μετά την τουρκική ανταρσία του 1963, λόγω της οποίας οι Συνελεύσεις διαλύθηκαν, τα θέματα αυτά μεταφέρθηκαν, στη δική μας πλευρά, στο Υπουργείο Παιδείας, που συστάθηκε βάσει του δικαίου της ανάγκης το 1964.
Να επανέλθουμε στην πρώτη εκλεχθείσα γυναίκα βουλευτή του τόπου μας;
Η Ρήνα Κατσελλή, που εξελέγη το 1981, ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος με μεγάλο έργο στους τομείς της πολιτικής και του πολιτισμού, έχοντας ως πολύτιμο υπόβαθρο τις καταβολές της στον Αγώνα της ΕΟΚΑ, στον οποίο είχε ενεργό δράση.
Ιδιαίτερα μετά την προσφυγιά μετέτρεψε αυτή τη δύναμη σε προσφορά στην πατρίδα κι έκανε πολλή δουλειά ως βουλευτής, ιδιαίτερα σε θέματα που αφορούσαν στον κοινωνικό τομέα και αυτόν του πολιτισμού.
Οι αμέσως επόμενες γυναίκες βουλευτές, που εξελέγηκαν μια δεκαετία αργότερα, ήταν η Κλαίρη Αγγελίδου και η Καίτη Κληρίδου.
Πιστεύετε ότι οι γυναίκες έχουν ως βουλευτές κάποια πλεονεκτήματα έναντι των ανδρών;
Ο συναισθηματισμός της γυναίκας και η σφαιρικότητα με την οποία αντιμετωπίζει τη ζωή, της επιτρέπουν να καλύπτει πολλά θέματα ταυτόχρονα σε διάφορους τομείς.
Κι αυτό συμβαίνει όχι μόνο στην πολιτική, αλλά και στην καθημερινότητα των γυναικών, οι οποίες μπορούν να ανταποκριθούν με επιτυχία παράλληλα σε διάφορους ρόλους, πέρα από την οικογένεια και την εργασία, στο ευρύτερο κοινωνικό γίγνεσθαι.
Γιατί δεν έλειψα ποτέ από την κάλπη
Μας είπατε ότι δεν λείψατε ποτέ από την κάλπη. Δεν απογοητευτήκατε κάποια στιγμή σε σημείο που να σκεφτείτε την αποχή;
Πολλές φορές το πολιτικό σκηνικό που είχα μπροστά μου δεν ήταν εκείνο που ήθελα, όμως προσπαθούσα να βρω ποιος με εξέφραζε καλύτερα, ώστε να δώσω την ψήφο μου.
Δεν ήθελα και δεν θέλω να έλθει η στιγμή που θα πρέπει να επιρρίψω ευθύνη, χωρίς να έχω ασκήσει το δικαίωμά μου να διαμορφώσω την πράξη ή την κατάσταση την οποία κρίνω.
Με ποια κριτήρια επιλέγετε αυτούς που θα ψηφίσετε;
Ψηφίζω αυτούς που πιστεύω ότι μπορούν να υπηρετήσουν καλύτερα τον τόπο. Ζυγίζω πάρα πολύ και πιστεύω ότι το κάνω υπεύθυνα, με ενδιαφέρει η προσφορά στον τόπο και το ολοκληρωμένο πρόγραμμα εκ μέρους των κομμάτων.
Σήμερα αρκετά δεν έχουν θέσεις επί όλων των θεμάτων. Προσωπικά θέλω να ξέρω τι πρεσβεύουν και τι προτείνουν για καίρια ζητήματα όπως το Κυπριακό, η οικονομία, η υγεία, η παιδεία και η κοινωνική πολιτική.
Θα θέλατε να σταθείτε σε ένα από αυτά;
Όπως λέει κι ένα αρχαίο ρητό «υγεία, παμμάκαρ, μήτερ απάντων», δηλαδή, η υγεία είναι η μητέρα κάθε ευτυχίας. Ξεκινάμε, λοιπόν, από αυτό.
Να ενδυναμώσουμε το κράτος μας
Σας ανησυχεί το γεγονός που αναφέρατε πιο πριν, ότι αρκετά από τα κόμματα που διεκδικούν την ψήφο μας σ’ αυτές τις βουλευτικές εκλογές, δεν έχουν θέσεις σε καίρια ζητήματα;
Ναι, με ανησυχεί πολύ, γιατί φοβάμαι ότι υπάρχει ο κίνδυνος από αντίδραση στα σκάνδαλα, στα φαινόμενα διαφθοράς ή στη δύσκολη οικονομική κατάσταση την οποία βιώνουν, να δοθεί η ψήφος εκεί που δεν υπάρχει περιεχόμενο.
Για μένα έχει σημασία να ψηφισθούν εκείνοι που θα κρατήσουν αυτό τον τόπο, γιατί που θα πάμε, τι θα κάνουμε και πώς θα επιβιώσουμε χωρίς πατρίδα;
Ποιους κινδύνους διακρίνετε από τη διεκδίκηση της βουλευτικής έδρας από σχηματισμούς που υπολείπονται περιεχομένου, όπως έχετε αναφέρει;
Σε αυτή την πλημμύρα των πολιτικών σχηματισμών, όπου υπάρχει, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, έλλειψη οράματος, προγράμματος και σαφούς τοποθέτησης, κινδυνεύει το ίδιο το κράτος, καθώς δεν ξέρουμε πώς θα συμπεριφερθούν κι αν θα επιτρέψουν στη νέα Βουλή να επιτελέσει το έργο της.
Και ποια η δική σας προτροπή προς τους ψηφοφόρους, νεότερους και παλαιότερους;
Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι έχουμε ένα κράτος το οποίο λειτουργεί παρά τους κινδύνους, την πολεμική που μας ασκεί καθημερινά ο κατακτητής και την κατοχή της μισής μας πατρίδας.
Παρόλα αυτά το κράτος μας λειτουργεί καλά, πολύ καλά θα έλεγα, ιδιαίτερα όσον αφορά την πολιτική που εκφράζουμε στις εξωτερικές διεθνείς μας σχέσεις αλλά και στο εσωτερικό, όπου τα αποτελέσματα είναι αρκετά ικανοποιητικά παρά τα προβλήματα που υπάρχουν.
Όλοι στις κάλπες, λοιπόν;
Ναι, όλοι θα πρέπει να πάμε στην κάλπη και να ψηφίσουμε υπεύθυνα για να κρατήσουμε ζωντανό το κράτος μας. Για να συνεχίσουμε να ζούμε πρέπει να έχουμε πατρίδα που να αποτελεί ένα καλά οργανωμένο κράτος.
Οι θεσμοί να λειτουργούν κι οι νόμοι να ψηφίζονται και να εφαρμόζονται. Οι εκλογές είναι, θα έλεγα εν κατακλείδι, ζήτημα επιβίωσης της πατρίδας μας. Ας ενδυναμώσουμε το κράτος μας, ώστε να μπορέσει να απαλείψει και την κατοχή, κάτι που αποτελεί πρωτεύον ζήτημα για τη χώρα και τους ανθρώπους της.
