Αφορμή της παρούσας αρθρογράφησης έδωσε μια πρακτική λύση σε ένα πρόβλημα που έδωσε στο πιο πάνω ζήτημα η Ελλάδα.
Συγκεκριμένα από την 1η Οκτωβρίου 2026, οι εγκύκλιες οδηγίες που βρίσκονται σε ισχύ αλλά δεν έχουν αναρτηθεί στις ιστοσελίδες των φορέων παύουν να ισχύουν, με το Υπουργείο Εσωτερικών (Ελλάδας) να ζητά άμεση οργανωτική και τεχνική προετοιμασία, θεματική κατηγοριοποίηση, ορθή ανάρτηση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα «Διαύγεια» και διακριτή σήμανση όσων οδηγιών έχουν καταστεί ανενεργές.
Κατόπιν σχετικής τροποποίησης νομοθετήματος της Ελλάδας, η νέα ρύθμιση εισάγει μια απλή αλλά κρίσιμη αρχή διοικητικής διαφάνειας: οι εγκύκλιες οδηγίες δεν αρκεί πλέον να αναρτώνται στη «Διαύγεια», αλλά πρέπει να δημοσιεύονται αμελλητί και στην ιστοσελίδα του φορέα που τις εκδίδει. Ακόμη περισσότερο, οι εγκύκλιοι αυτές δεν ισχύουν πριν από τη διπλή ανάρτησή τους, τόσο στον διαδικτυακό τόπο του προγράμματος «Διαύγεια» όσο και στην ιστοσελίδα του οικείου φορέα.
Με απλά λόγια. Προστέθηκε στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας της Ελλάδας, νέο άρθρο, το οποίο καθιερώνει την υποχρεωτική ανάρτηση των εγκύκλιων οδηγιών στις ιστοσελίδες των δημόσιων φορέων.
Η ρύθμιση δεν περιορίζεται σε μια τυπική πράξη δημοσίευσης. Οι φορείς καλούνται να οργανώσουν τις εγκυκλίους σε κατηγορίες, με βάση τη θεματική τους συνάφεια, ώστε πολίτες, επιχειρήσεις, υπάλληλοι και υπηρεσίες να μπορούν να εντοπίζουν ευκολότερα το ισχύον διοικητικό υλικό.
Παράλληλα, οι φορείς οφείλουν να προσδιορίζουν με διακριτό τρόπο τις εγκύκλιες οδηγίες ή τα τμήματά τους που δεν ισχύουν πλέον, μετά από τροποποίηση της νομοθεσίας. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να μπει τάξη σε ένα πεδίο όπου συχνά συνυπάρχουν παλιές οδηγίες, μεταγενέστερες διευκρινίσεις, αποσπασματικές τροποποιήσεις και διοικητικές πρακτικές που δεν είναι πάντοτε εύκολο να παρακολουθηθούν.
Η πρακτική σημασία είναι μεγάλη. Κάθε φορέας πρέπει να γνωρίζει ποιες εγκύκλιοι εξακολουθούν να εφαρμόζονται, ποιες έχουν καταργηθεί ρητά ή σιωπηρά, ποιες έχουν μερικώς ξεπεραστεί από νεότερες διατάξεις και ποιες πρέπει να αναρτηθούν εγκαίρως ώστε να μη χαθεί η ισχύς τους.
Από τις διάσπαρτες οδηγίες στις ενιαίες εγκυκλίους
Το Υπουργείο Εσωτερικών (Ελλάδας) δεν περιορίζεται στην υποχρέωση ανάρτησης. Προχωρά και σε μια πιο ουσιαστική σύσταση προς τους φορείς: όπου είναι δυνατόν, να εκδίδονται νέες, ενιαίες εγκύκλιοι, οι οποίες θα κωδικοποιούν το σύνολο των ισχυουσών οδηγιών για κάθε αντικείμενο και θα καταργούν συνολικά τις προγενέστερες σχετικές εγκυκλίους.
Η κατεύθυνση αυτή έχει ιδιαίτερη αξία για τη λειτουργία της διοίκησης. Αντί οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι ίδιες οι υπηρεσίες να αναζητούν αποσπασματικά ποια οδηγία εξακολουθεί να ισχύει, ποια έχει τροποποιηθεί και ποια έχει καταστεί ανενεργή, κάθε φορέας καλείται να δημιουργήσει πιο καθαρό, ενιαίο και κατανοητό διοικητικό υλικό.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια διοικητικής εκκαθάρισης. Οι εγκύκλιοι παύουν να αντιμετωπίζονται ως διάσπαρτα έγγραφα που συσσωρεύονται με τα χρόνια και μετατρέπονται σε ζωντανό σώμα οδηγιών, ταξινομημένο, επικαιροποιημένο και προσβάσιμο.
Ας μεταφέρουμε τα πιο πάνω στα δικά μας δεδομένα στην Κύπρο, στην δημόσια/κρατική μηχανή, σε ένα ενδεικτικό κατάλογο:
- Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού. Τρέχουσες εγκύκλιοι για άδειες, μισθοδοσία και θέματα δημόσιας υπηρεσίας υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα της.
- Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας. Εγκύκλιοι σχετικά με τη φορολογία και δημοσιονομικά θέματα υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα του.
- Αρμόδια Αρχή Δημόσιων Συμβάσεων (ΑΑΔΣ) και της Κεντρικής Επιτροπής Αλλαγών και Απαιτήσεων (ΚΕΑΑ) οι εγκύκλιοι τους βρίσκονται αναρτημένες στην ιστοσελίδα της Διεύθυνσης Δημόσιων Συμβάσεων στην ενότητα Ρυθμιστικό Πλαίσιο/ Εγκύκλιοι.
- Τμήμα Φορολογίας. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα του.
- Μέση και Δημοτική Εκπαίδευση. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα της.
- Τμήμα πολεοδομίας και οικήσεως. Υπάρχουν αναρτημένες εγκύκλιοι σε ισχύ και άκυρες εγκύκλιοι.
- Αρχή Δημόσιας Εποπτείας Ελεγκτικού Επαγγέλματος. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα της εγκύκλιοι για τα έτη 2017-2025.
- Αρχή Λιμένων Κύπρου. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα της.
- Φαρμακευτικές υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα της.
- Αρχή Ραδιοτηλεόρασης. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα της.
- Γραμματεία Υπουργικού Συμβουλίου. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα του.
- Τμήμα Οδικών Μεταφορών. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα της εγκύκλιοι για τα έτη 2017-2024.
- Ανώτατο Δικαστήριο. Υπάρχουν αναρτημένες στην ιστοσελίδα του.
Πάμε στην περίπτωση των εγκυκλίων της Αστυνομίας Κύπρου. Οι εσωτερικές εγκύκλιοι και διαταγές της Αστυνομίας Κύπρου απευθύνονται κυρίως στο προσωπικό της δύναμης για θέματα υπηρεσίας, ωραρίων, βαρδιών και διοικητικών διαδικασιών και εκδίδονται από το Αρχηγείο Αστυνομίας ή τις κατά τόπους Διευθύνσεις.
Οι εσωτερικές εγκύκλιοι δεν είναι διαθέσιμες στο ευρύ κοινό, καθώς αφορούν εσωτερική λειτουργία και επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Αυτό σημαίνει ότι δεν δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα της που βλέπει το κοινό. Θα μπορούσαν να διαφοροποιηθούν οι εγκύκλιοι που δεν μπορούν να δημοσιευθούν σε ιστοσελίδα που να έχει πρόσβαση το κοινό από εκείνες τις εγκυκλίους που θα μπορούσαν να τις δει το ευρύ κοινό;
Η δική μου θέση είναι πως ναι. Οι εγκύκλιοι δεν αφορούν όλες εμπιστευτικά, υπηρεσιακά θέματα. Υπάρχουν π.χ. εγκύκλιοι που αφορούν σε διαδικαστικά ζητήματα εφαρμογής νομοθεσιών και Κανονισμών. Δηλαδή εγκύκλιοι που μπορούν να δημοσιευθούν.
Προκύπτει όμως και το εξής παράλογο, το οποίο συναντάται συχνά στις πειθαρχικές υποθέσεις εναντίον μελών της Αστυνομίας. Καταλογίζεται σε μέλος της Αστυνομίας πειθαρχική κατηγορία ότι δεν τήρησε συγκεκριμένη εγκύκλιο του αρχηγού Αστυνομίας η οποία χρονολογείται, ενδεχομένως και σε ημερομηνία προτού το συγκεκριμένο μέλος να είχε εγγραφεί στις τάξεις της Αστυνομίας.
Η παραβίαση εγκυκλίου, προϋποθέτει γνώση αυτής από το πειθαρχικά διωκόμενο μέλος. Γνώση η οποία πρέπει να αποδεικνύεται από εκείνον που το ισχυρίζεται ότι γνώριζε, δηλαδή από την Αστυνομία.
Τι σημαίνει για πολίτες και υπηρεσίες στην Ελλάδα η νέα τροποποίηση
Η νέα υποχρέωση έχει άμεσο πρακτικό αντίκτυπο. Για τον πολίτη, σημαίνει ότι οι οδηγίες που εφαρμόζει μια δημόσια υπηρεσία πρέπει να είναι προσβάσιμες στην ιστοσελίδα του φορέα και όχι να αναζητούνται μέσα από εσωτερικές διαδρομές, αποσπασματικές αναρτήσεις ή ανεπίσημες διοικητικές πρακτικές.
Για τις ίδιες τις δημόσιες υπηρεσίες, η ρύθμιση δημιουργεί πίεση αλλά και ευκαιρία. Πίεση, γιατί απαιτεί άμεση χαρτογράφηση, τεχνική προσαρμογή και εσωτερικό συντονισμό. Ευκαιρία, γιατί μπορεί να οδηγήσει σε πιο καθαρό αρχείο εγκυκλίων, σε λιγότερες αντιφάσεις και σε πιο ενιαία εφαρμογή των οδηγιών από υπαλλήλους και υπηρεσιακές μονάδες.
Μια μικρή αλλά ουσιαστική μεταβολή στη διοικητική διαφάνεια. Παράδειγμα προς μίμηση.
*Δημήτρης Απαισιώτης, Δικηγόρος
