Οι περί Αστυνομίας (Πειθαρχικοί) (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2026
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως με πρόσφατη ανακοίνωση του στο διαδίκτυο (η - Διαβούλευση) πληροφορεί τους ενδιαφερόμενους ότι θέτει σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο των περί Αστυνομίας (Πειθαρχικών) (Τροποποιητικών) Κανονισμών του 2026.
Σκοπός του σχεδίου Κανονισμών είναι η βελτίωση και ενίσχυση των πειθαρχικών διαδικασιών στην Αστυνομία Κύπρου, στο πλαίσιο υλοποίησης της σύστασης xxii της Ομάδας Κρατών κατά της Διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO).
Παραθέτω αυτούσια τη σύσταση xxii της Ομάδας Κρατών κατά της Διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO).
«xxii. την καθιέρωση μιας διαδικασίας που διασφαλίζει ότι οι υποθέσεις θα τυγχάνουν χειρισμού ενός εύλογου χρονικού πλαισίου και με συνεπή τρόπο και ότι η κακή συμπεριφορά τιμωρείται αποτελεσματικά (παράγραφος 258).»
Παραπέμπει στην παράγραφο 258 της δημοσιευμένης στο διαδίκτυο EVALUATION REPORT - FIFTH EVALUATION ROUND, από 9/10/2023 που αφορά την Κύπρο.
Εμείς όμως θα κάνουμε αναφορά στην παράγραφο 257 και 258 τις οποίες παραθέτουμε αυτούσιες:
257. The GET notes that some disciplinary procedures may last long (up to two years). The authorities explain that this is due to the fact that although criminal and disciplinary procedures may run in parallel, for a disciplinary decision to be taken, the criminal procedure must be concluded, resulting in this delay. Concerns were also expressed on-site with respect to disciplinary cases about not being able to use the evidence gathered by the internal control unit (P.I.A.S.) in the course of its investigations; this is clearly a missed opportunity. Moreover, a more systematic approach in discipline could be developed: disciplinary committees are established ad hoc for senior officers or on a biannual (possibly renewable) basis for lower ranking officials; this in turn may lead to inconsistent practice, including regarding the sanctions being applied.
(ο έντονος τονισμός είναι δικός μας)
258. The GET is convinced that improvements can be made to the current system to better ensure its effectiveness. The capacity of the police to deal effectively and timely with misconduct within its files is crucial, including in terms of reinforcing standards of expected behaviour and improving public confidence. GRECO recommends establishing a process that ensures that cases are decided in a timely and consistent manner and that misconduct is effectively punished.
Επεξηγήσεις
Η GET (GRECO Evaluation Team - Ομάδα Αξιολόγησης της GRECO) είναι μια ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων που ορίζεται από την Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς (GRECO) του Συμβουλίου της Ευρώπης, με σκοπό την αξιολόγηση συγκεκριμένων κρατών-μελών κατά τη διάρκεια των κύκλων αξιολόγησης.
Το P.I.A.S. στην Κύπρο σημαίνει Police Internal Affairs Service (Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου της Αστυνομίας)
Δηλαδή στην παράγραφο 257 η Κύπρος έδωσε ψευδή στοιχεία στην GRECO. Τους είπαμε ότι «Ορισμένες πειθαρχικές διαδικασίες ενδέχεται να διαρκέσουν πολύ (έως και δύο έτη). Οι αρχές εξηγούν ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός πως, αν και οι ποινικές και οι πειθαρχικές διαδικασίες μπορεί να διεξάγονται παράλληλα, για τη λήψη πειθαρχικής απόφασης απαιτείται η ολοκλήρωση της ποινικής διαδικασίας, γεγονός που προκαλεί τη συγκεκριμένη καθυστέρηση.»
Η καθυστέρηση δεν προκύπτει επειδή διεξάγονται παράλληλα πειθαρχικές και ποινικές δίκες. Εξάλλου αυτό το ζήτημα ρυθμίζεται και η συνήθης διαδικασία είναι η υποβολή αιτήματος προς την πειθαρχική Επιτροπή/Προεδρεύοντα όπως μη συνεχιστεί η πειθαρχική δίκη μέχρι την ολοκλήρωση της ποινικής διαδικασίας και κατά κανόνα αυτό γίνεται.
Η καθυστέρηση προκύπτει από διάφορα σημεία της διαδικασίας τα οποία έχουν ως ακολούθως:
- Επειδή αρχικά ο διορισμένος «ερευνών αξιωματικός» δεν περατώνει την εξέταση της υπόθεσης εντός 30 ημερών από τον διορισμό του. Κατά κανόνα ζητεί παράταση χρόνου και πάντοτε ο αρμόδιος Βοηθός Αρχηγός το εγκρίνει, ανεξαρτήτως αν δικαιολογείται ή όχι.
- Επειδή με το πέρας της εξέτασης και την παράδοση του πορίσματος του «ερευνών αξιωματικού» δεν γίνεται άμεσα ενδελεχή μελέτη του από το νομικό τμήμα του αρχηγείου για να ληφθεί απόφαση το συντομότερο δυνατόν είτε για διεξαγωγή δίκης είτε όχι.
- Επειδή δεν γίνονται συγκεκριμένες εισηγήσεις από το νομικό τμήμα για πλημμελή διερεύνηση της υπόθεσης από τον «ερευνών αξιωματικό» σε σημείο που η διεξαγωγή δίκης θα φέρει στην επιφάνεια την ανεπάρκεια του και την μη εκπαίδευση του να διεξάγει καταλλήλως μια πειθαρχική έρευνα, με όσο το δυνατόν λιγότερα λάθη. Συνεπεία αυτών, όταν υπό αυτές τις περιστάσεις, διεξάγεται τελικά η πειθαρχική δίκη, αθωώνεται ή απαλλάσσεται το πειθαρχικά διωκόμενο μέλος της Αστυνομίας, αλλά στην πραγματικότητα τιμωρείται επειδή χρειάστηκε να μπει σε αυτή την διαδικασία.
- Επειδή όταν αποφασιστεί να κατηγορηθεί το ύποπτο μέλος της Αστυνομίας, ο «ερευνών αξιωματικός» ως μη νομικός, με οδηγίες του νομικού τμήματος, δεν παραδίνει στο ύποπτο μέλος της Αστυνομίας όλο το μαρτυρικό υλικό.
- Επειδή δεν διορίζεται το συντομότερο δυνατόν Επιτροπή/Προεδρεύων και πειθαρχικός εισαγγελέας για να αρχίσει η πειθαρχική δίκη. Ενώ αυτό φαίνεται απλό εντούτοις και η επιλογή των «πειθαρχικών δικαστών» έχει προβλήματα τα οποία μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλές κινήσεις αλλά η ηγεσία της Αστυνομίας δεν τα επιλύει. Συγκεκριμένα αντί να αποφεύγεται ο διορισμός μελών της Αστυνομίας ως π.χ. Προεδρεύοντας (Αστυνομικός Διευθυντής επαρχίας) να εκδικάσει πειθαρχική υπόθεση εναντίον μέλους της Αστυνομίας που εργάζεται στην ίδια επαρχία. Με αποτέλεσμα να γίνεται επιπλέον καθυστέρηση όταν υποβάλλεται προδικαστική ένσταση για εξαίρεση του Προεδρεύων. Ενώ θα μπορούσε να μην οριστεί ο συγκεκριμένος Προεδρεύοντας εξαρχής.
- Επειδή, και αυτό είναι πάντοτε που γίνεται, η κατηγορούσα αρχή και δη ο πειθαρχικός εισαγγελέας δεν παραδίνει ολόκληρο το μαρτυρικό υλικό, με αποτέλεσμα να υποβάλλονται αιτήματα και προδικαστικές ενστάσεις προς την Επιτροπή/Προεδρεύων, συνήθως για την μη παράδοση όλου του μαρτυρικού υλικού. Με αποτέλεσμα η υπόθεση να επιστρέφει στο αρχικό της στάδιο, για να δοθούν οδηγίες κατά πόσο θα δοθεί το μαρτυρικό υλικό και αν θα δοθεί στην ολότητα του ή μέρος αυτού. Έτσι και πάλι γίνεται απώλεια χρόνου αφού θα κληθεί η Επιτροπή/Προεδρεύων να αποφασίσει εάν νόμιμα ή όχι δεν δόθηκε το μαρτυρικό υλικό.
- Δεν υπάρχει μια ομοιομορφία στην εκδίκαση των πειθαρχικών υποθέσεων της Αστυνομίας, όχι λόγω «κακού» Κανονισμού, αλλά λόγω κακής ηγεσίας της Αστυνομίας.
Δηλαδή το πρόβλημα υπέρβασης της εύλογης διάρκειας του χρόνου διεξαγωγής μιας πειθαρχικής δίκης το δημιουργεί η ίδια η Αστυνομία με την ανοχή της ηγεσίας. Ενώ θα μπορούσε η ηγεσία πολύ εύκολα να ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο, π.χ. στους «ερευνών αξιωματικούς», εντούτοις δεν το πράττει. Δεν χρειάζεται η GRECO να μας πει τι φταίει.
Είμαι σε θέση να γνωρίζω, από όλες τις πειθαρχικές υποθέσεις που χειρίστηκα, καμία εξ αυτών είτε ήταν σε Επιτροπή είτε ήταν ενώπιον Προεδρεύοντα δεν διάρκεσε δύο χρόνια αλλά πολύ περισσότερο. Ενδεικτικά παραπέμπω στην υπόθεση του κατά συρροή δολοφόνου Νικόλα Μεταξά όπου οι δυο πειθαρχικές δίκες διήρκεσαν έξι χρόνια.
Διαβάζοντας την επιγενόμενη τροποποίηση των Κανονισμών διαπιστώνεται ότι αυτή δεν στοχεύει στο να μειωθεί ο χρόνος των πειθαρχικών διώξεων. Ούτε στοχεύει στο να επιλύσει τα προβλήματα χρονικής διάρκειας των πειθαρχικών δικών. Στοχεύει στο να απαντήσουν ως κυβέρνηση στην GRECO ότι κάτι έκαναν στην υπόδειξη υπό σημείου xxii.
Επιθυμούν να τροποποιήσουν τους Κανονισμούς 25, 28, 44, 49Α, 55.
Θέλουν στον Κανονισμό 25 που αναφέρεται στην «συνοπτική εκδίκαση αδικημάτων» να αντικαταστήσουν στην παράγραφο (1)(α) την φράση «κατά την κρίση του Αστυνομικού Διευθυντή» με την φράση «κατά την κρίση του αρμόδιου Βοηθού Αρχηγού».
Δηλαδή αν αποφασίζει ο αρμόδιος βοηθός Αρχηγός αυτό θα γίνεται πιο γρήγορα από ότι γινόταν μέχρι και σήμερα από τον Αστυνομικό Διευθυντή;
Θέλουν στον Κανονισμό 25 να προστεθεί στην παράγραφο (1)(β) το ακόλουθο «εάν το παράπτωμα είναι από εκείνα που καταγράφονται σε σχετική Αστυνομική Διαταγή και δεν κριθεί από τον αρμόδιο Βοηθό Αρχηγό ότι λόγω της σοβαρότητας του παραπτώματος ή λόγω των περιστάσεων κάτω από τις οποίες διαπράχθηκε, θα έπρεπε τούτο να τύχει χειρισμού βάσει των Κανονισμών 9 μέχρι 24,»
Δηλαδή θα γίνει νέα Αστυνομική Διαταγή και στο περιεχόμενο της θα καταγράφονται εκείνα τα παραπτώματα τα οποία θεωρούνται ως ήσσονος σημασίας, ούτως ώστε να μην αποφασίζει ο βοηθός αρχηγός ότι οποιοδήποτε πειθαρχικό παράπτωμα εμπίπτει σε εκείνα που θα μπορούν να εκδικαστούν συνοπτικά. Αυτή η τροποποίηση θα βοηθά στα συνοπτικής διαδικασίας πειθαρχικά παραπτώματα μόνο.
Θέλουν στον κανονισμό 28 που αναφέρεται στις εφέσεις να παρέχεται σε μέλος της Αστυνομίας στο οποίο επιβλήθηκε ποινή στο πλαίσιο συνοπτικής εκδίκασης το δικαίωμα να εφεσιβάλει ενώπιον του Συμβουλίου Εφέσεων την επιβληθείσα ποινή.
Με βάση τους υφιστάμενους Κανονισμούς, δεν παρέχεται τέτοιο δικαίωμα.
Έτσι θεωρούν ότι μέλη της Αστυνομίας επέλεγαν την εξέταση της υπόθεσής τους με την πλήρη πειθαρχική διαδικασία, αντί της ταχύτερης και απλούστερης διαδικασίας συνοπτικής εκδίκασης, ώστε να διατηρούν το δικαίωμα άσκησης έφεσης κατά του ύψους της ποινής.
Αμφίβολης αξιοπιστίας αυτό το συμπέρασμα. Όμως προκύπτει και το ακόλουθο πρόβλημα. Για παράδειγμα μέλος της Αστυνομίας εφεσιβάλει την ποινή που του επιβλήθηκε σε συνοπτική εκδίκαση. Την υπόθεση θα επιληφθεί το συμβούλιο εφέσεων. Αν όμως το συμβούλιο εφέσεων δεν συμφωνήσει με το πειθαρχικά καταδικασμένο μέλος της Αστυνομίας, η διαδρομή τελειώνει εκεί. Επειδή το καταδικασμένο μέλος της Αστυνομίας έχει μεν το δικαίωμα να προσφύγει εναντίον της απορριπτικής απόφασης του συμβουλίου εφέσεων για το θέμα της ποινής αλλά το Διοικητικό Δικαστήριο, κατά κανόνα, θα του κλείσει την πόρτα.
Όπως έχει κριθεί νομολογιακά, το Διοικητικό Δικαστήριο, κατά κανόνα δεν επεμβαίνει, εκτός εάν επιβλήθηκε από το εκδικάσαν πειθαρχικό όργανο ποινή η οποία δεν προβλέπεται από το Νόμο ή έχει υπερβεί τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας. Το Δικαστήριο δεν θα προβεί σε έλεγχο της αυστηρότητας της πειθαρχικής ποινής που επιβλήθηκε, ούτε θα προβεί σε έλεγχο της υποκειμενικής εκτίμησης των γεγονότων από το αρμόδιο πειθαρχικό όργανο το οποίο έχει την αποκλειστική κρίση για την επιλογή της ποινής, παρά μόνο εξετάζει αν η επιβληθείσα ποινή εμπίπτει στα πλαίσια της αρμοδιότητάς του και εάν αυτό ενήργησε έξω από τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, σε συνάρτηση με το εύλογο της ποινής, λαμβάνοντας πάντοτε βεβαίως υπόψη και την αρχή της αναλογικότητας (Republic v. Mozoras (1970) 3 C.L.R. 210, Enotiadou v. The Republic (1971) 3 C.L.R. 409, Αζίνας ν. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 508, Θεοτή ν. Δημοκρατίας (2001) 3(B) Α.Α.Δ. 1144, Μουρτζή ν. Δημοκρατίας (2009) 3 Α.Α.Δ 622).
Θέλουν στον Κανονισμό 44 που αφορά τις ποινές που μπορεί να επιβάλει Επιτροπή να καθίσταται υποχρεωτική η επιβολή της ποινής της απόλυσης ή της υποχρεωτικής αφυπηρέτησης σε μέλος της Αστυνομίας το οποίο καταδικάζεται από Δικαστήριο για ποινικό αδίκημα και του επιβάλλεται ποινή φυλάκισης, εξαιρουμένης της ποινής φυλάκισης με αναστολή.
Είναι η θέση τους ότι με τη ρύθμιση αυτή επιδιώκεται η ενίσχυση των πειθαρχικών συνεπειών σε περιπτώσεις σοβαρών ποινικών καταδικών και η διασφάλιση ενιαίας αντιμετώπισης των εν λόγω περιπτώσεων.
Το πρόβλημα που εντοπίζεται είναι ότι δεν υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση. Ο Κανονισμός 44 αναφέρεται σε πειθαρχική δίκη Ανώτερων Αξιωματικών. Δηλαδή δεν προκύπτει να υπάρχει η ίδια αντιμετώπιση σε πειθαρχικές δίκες μέχρι τον βαθμό του ανώτερου υπαστυνόμου. (Βλέπε Κανονισμό 16)
Θέλουν να προστεθεί ο νέος Κανονισμός 49Α, με τον οποίο θα ρυθμίζεται νομοθετικά ο τρόπος χειρισμού πειθαρχικής υπόθεσης σε περίπτωση παράλληλης ποινικής διαδικασίας. Δηλαδή όταν ασκείται ποινική δίωξη εναντίον μέλους της Αστυνομίας, δεν θα ασκείται ή δεν θα συνεχίζεται πειθαρχική δίωξη για λόγους που συνδέονται με την ποινική υπόθεση, μέχρι την οριστική κατάληξή της.
Στην υφιστάμενη Α.Δ.1/19 υπάρχει στην παράγραφο (9) με τίτλο «ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ Ή ΜΗ ΕΚΔΙΚΑΣΗ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ» το ακόλουθο απόσπασμα:
«Στις περιπτώσεις όπου μέλος της Αστυνομίας διώκεται τόσο για ποινικό όσο και για πειθαρχικό αδίκημα, να προχωρεί η εκδίκαση της πειθαρχικής υπόθεσης, ανεξάρτητα από την εκδίκαση της ποινικής, εκτός εάν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, τους οποίους η Επιτροπή ή ο Προεδρεύων Αξιωματικός πρέπει να καταγράφουν σε σχετικό πρακτικό.»
Κατά κανόνα, ως προαναφέρθηκε, όταν έχουμε τέτοιες περιπτώσεις γινόταν επίκληση της πιο πάνω παραγράφου και εκδιδόταν σχετική απόφαση από Επιτροπή/Προεδρεύων. Κατά κανόνα δεν είχαμε παράλληλη διεξαγωγή ποινικής και πειθαρχικής δίκης.
Με την νέα τροποποίηση, αποκλείεται η παράλληλη εκδίκαση.
Αυτό είναι επιθυμητό, αλλά ταυτόχρονα η νέα τροποποίηση του Κανονισμού είναι εικονική. Επειδή αυτό που θέλουν να δείξουν στην GRECO είναι ότι σε εκείνες τις περιπτώσεις όπου υπάρχουν ταυτόχρονα ποινικά και πειθαρχικά αδικήματα, να μην φαίνεται στα μητρώα μας ότι μια πειθαρχική άρχισε το 2020 και δεν ολοκληρώθηκε μέχρι το 2026. Που στην πραγματικότητα αυτό γινόταν μέχρι και σήμερα. Δεν ξεκινούσε η πειθαρχική δίκη μέχρι να ολοκληρωθεί η ποινική. Έτσι θέλουμε να αφαιρεθεί η «εικόνα» ότι εκκρεμούσε για 6 χρόνια.
Θέλουν μέσω της αντικατάστασης του Κανονισμού 55, να επιτύχουν στην τήρηση πειθαρχικού αρχείου στο Αρχηγείο Αστυνομίας, στο οποίο θα καταγράφονται οι κατηγορίες και οι σχετικές αποφάσεις, περιλαμβανομένων αποφάσεων επί εφέσεων ή άλλων ένδικων μέσων, με σκοπό την ενίσχυση της θεσμικής μνήμης, της συνέπειας και της ομοιομορφίας στην επιβολή πειθαρχικών κυρώσεων.
Φαντάζει αστεία αυτή η δικαιολογία. Έχουμε εκδικάσεις πειθαρχικών υποθέσεων είτε από Επιτροπή είτε από Προεδρεύων από την δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εδώ και 66 χρόνια. Ενώ το νομικό τμήμα της Αστυνομίας έχει ενώπιον του όλο αυτό τον πλούτο της πειθαρχικής νομολογίας, εντούτοις αδιαφορούν και δεν τον εργαλειοποιούν. Δεν ανέλαβε κάποιος να κάνει ότι κάνουν οι πλατφόρμες όπου καταγράφουν, σχεδόν, όλες τις δικαστικές αποφάσεις που εκδίδουν τα Δικαστήρια. Να δώσουν με αυτό τον τρόπο μια διαφάνεια στις αποφάσεις που εκδίδονται. Αυτό όμως ίσως να είναι και ο λόγος για τον οποίο μέχρι και σήμερα και ούτε στο μέλλον θα το πράξουν.
Όπως μας υπενθυμίζει ένας αρχαίος μύθος του Αισώπου, σε μετάφραση, «Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα».
Υ.Γ Υπάρχουν στην Αστυνομία μέλη τα οποία ασκούν καθήκοντα πειθαρχικού εισαγγελέα και Προεδρεύων τα οποία κατέχουν πτυχίο νομικής, περαν αυτών που εργάζονται στο Νομικό Τμήμα. Αξιολογούνται και λαμβάνουν και μόρια κατα την περίοδο των προαγωγών. Δηλαδή υπάρχει το απαιτούμενο προσωπικό για να συνεισφέρει με τις δικές τους γνώσεις εκέινες τις τροποποιήσεις που θα κάνουν τους περί Αστυνομίας (Πειθαρχικούς) Κανονισμούς, να βρισκονται στο σήμερα και όχι στο παρελθόν. Αυτό που απομένει να δούμε είναι πόσοι εξ αυτών θα ενδιαφερθούν να προβούν σε σχόλια στην ηλεκτρονική πλατφόρμα για την εν λόγω τροποποίηση.
*Δημήτρης Απαισιώτης, Δικηγόρος
