Οδηγίες Γενικού Εισαγγελέα προς Αστυνομία να μην διερευνά το ποινικό αδίκημα της Παράνομης κατοχής, καλλιέργειας, νομής ή χρήσης του άρθρου 281 του Ποινικού Κώδικα Κεφ.154

Πρόσφατη εγκύκλιος του Αρχηγού Αστυνομίας, γνωστοποιήθηκε στα μέλη της Αστυνομίας, όπου κατόπιν γνωμάτευσης από την Νομική Υπηρεσία, τους καλεί να μην διερευνούν το ποινικό αδίκημα της Παράνομης κατοχής, καλλιέργειας, νομής ή χρήσης του άρθρου 281 του Ποινικού Κώδικα Κεφ.154. Για το οποίο αδίκημα σε περίπτωση που πρόσωπο κριθεί ένοχος του εν λόγω αδικήματος, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης μέχρι και πέντε (5) έτη ή σε χρηματική ποινή μέχρι τις δέκα χιλιάδες ευρώ (€10.000) ή και στις δύο αυτές ποινές.

Η εν λόγω εγκύκλιος είναι απόρροια της απόφασης ημερομηνίας 31/10/2025 του ποινικού εφετείου στην υπόθεση CCSRE REAL ESTATE COMPANY LTD v. ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΜΕΝΕΛΑΟΥ, Ποινική Έφεση Αρ.: 94/2022. Στην υπό αναφορά υπόθεση ο Εφεσίβλητος αντιμετώπιζε πρωτοδίκως κατηγορία για κατοχή γης εγγεγραμμένης επ' ονόματι άλλου προσώπου χωρίς τη συναίνεση του κατά παράβαση του Άρθρου 281(1)(α) του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154 και συγκεκριμένα ότι από συγκεκριμένη ημερομηνία κατέχει υποστατικό στη Λάρνακα το οποίο είναι εγγεγραμμένο στο όνομα της Εφεσείουσας χωρίς τη συναίνεση της.

Δηλαδή ο Εφεσίβλητος χρωστούσε ενοίκια, για το συγκεκριμένο υποστατικό που ενοικίαζε. Ο Εφεσίβλητος δεν άσκησε το συμβατικό δικαίωμα για ανανέωση της σύμβασης παρά το γεγονός ότι συνέχισε να διατηρεί την κατοχή του υποστατικού. Συνεπεία τούτου η νέα ιδιοκτήτρια του υποστατικού με επιστολή της προς τον Εφεσίβλητο τερμάτισε την ενοικίαση του υποστατικού και κάλεσε τον Εφεσίβλητο όπως παραδώσει κενή και ελεύθερη κατοχή του υποστατικού. Ο Εφεσίβλητος δεν το έπραξε άμεσα αλλά μετά από τρία χρόνια.

Η Εφεσείουσα καταχώρησε ποινική υπόθεση εναντίον του Εφεσείοντα κατά παράβαση του Άρθρου 281(1)(α) του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154. Το κατά  πόσο η Εφεσείουσα καταχώρησε «ιδιωτική ποινική» ή το αδίκημα καταγγέλθηκε από την Εφεσείουσα και διερευνήθηκε από την Αστυνομία, δεν το διευκρινίζει η εφετειακή απόφαση, αλλά και ούτε εντοπίστηκε η πρωτόδικη απόφαση.

Η εφετειακή απόφαση, ομόφωνα, επεσήμανε ότι από την ημέρα που ο Εφεσίβλητος αρνήθηκε να παραδώσει κατοχή του υποστατικού παρά το ότι η σύμβαση είχε ρητά και με σαφήνεια τερματιστεί, νοείται ότι κατείχε το ακίνητο χωρίς τη συναίνεση του εγγεγραμμένου ιδιοκτήτη του, ήτοι της Εφεσείουσας. Συνεπώς πληρούνται όλα τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος.

Όσον αφορά τα συστατικά στοιχεία του ποινικού αδικήματος που αφορά τερματισμό ενοικίασης υποστατικού είναι (α) Η κατοχή ή χρήση γης, (β) Η οποία είναι εγγεγραμμένη στο όνομα άλλου, (γ) Χωρίς τη συναίνεση του εγγεγραμμένου κυρίου.

Πρακτικά, όταν ο ιδιοκτήτης υποστατικού προσκομίσει στην Αστυνομία τον τίτλο ιδιοκτησίας του υποστατικού, το συμβόλαιο ενοικίασης του υποστατικού, και την επιστολή τερματισμού της ενοικίασης, τότε η Αστυνομία προχωρεί σε κλήση του ενοικιαστή στον τοπικό αστυνομικό σταθμό για λήψη κατάθεσης και ακολούθως καταχώρηση της υπόθεσης στο Δικαστήριο.

Επανερχόμενος στην εγκύκλιο του Αρχηγού Αστυνομίας. Δόθηκαν οδηγίες στα μέλη της Αστυνομίας για πιστή συμμόρφωση με το περιεχόμενο της.

Συγκεκριμένα, οι οδηγίες έχουν ως εξής. Σε περιπτώσεις υποβολής παραπόνων προς την Αστυνομία από ιδιοκτήτες υποστατικών, ότι παρά τον τερματισμό της μίσθωσης οι ενοικιαστές εξακολουθούν να κατέχουν τα υποστατικά, η Αστυνομία δεν θα επιλαμβάνεται της διερεύνησης αλλά, κατόπιν και των οδηγιών του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, οι παραπονούμενοι θα ενημερώνονται από την Αστυνομία για τη δυνατότητα καταχώρησης ιδιωτικής ποινικής υπόθεσης.

Παρόλα αυτά, σε περίπτωση που την καταγγελία περιβάλλουν εξαιρετικές περιστάσεις, καθώς και όταν στην καταγγελία διατυπώνονται ισχυρισμοί για διάπραξη άλλων αδικημάτων, η Αστυνομία θα επιλαμβάνεται της διερεύνησης και μετά την αξιολόγηση της μαρτυρίας, θα λαμβάνεται απόφαση ως προς τον χειρισμό της.

Δηλαδή, υπάρχει μεν ποινικό αδίκημα αλλά δεν θα το επιλαμβάνεται η Αστυνομία δε, εκτός και αν υπάρχουν επιπλέον εξαιρετικές περιστάσεις και επιπλέον αδικήματα. Όμως και αν ακόμη υπάρξουν αυτά θα υπάρχει και τρίτο εμπόδιο όπου στην συνέχεια ο φάκελος με την διερεύνηση της Αστυνομίας θα πηγαίνει στην Νομική Υπηρεσία για οδηγίες.

Προκύπτει ότι ο Γενικός Εισαγγελέας στην προσπάθεια του να αποφορτίσει την Αστυνομία από την διερεύνηση ενός ποινικού αδικήματος, το οποίο διαπράττεται συχνά, αποφάσισε να «φορτώσει» στον ιδιοκτήτη του υποστατικού, ένα επιπλέον κόστος. Αν επιθυμείς κύριε ιδιοκτήτη του υποστατικού την ποινική δίωξη του ενοικιαστή, τότε σε αυτή την περίπτωση θα σε ενημερώνει η Αστυνομία για την δυνατότητα που έχεις για καταχώρηση ιδιωτικής ποινικής υπόθεσης, αφού πληρώσεις δικηγορικά έξοδα.

Με αυτό τον τρόπο, ίσως ο Γενικός Εισαγγελέας, ευελπιστεί ότι οι ιδιοκτήτες υποστατικών, εφόσον ο ενοικιαστής ήδη δεν πλήρωσε κάποια ενοίκια, ενδεχομένως να μην θέλουν να επιβαρυνθούν με επιπλέον έξοδα για καταχώρηση της ιδιωτικής ποινικής υπόθεσης. Αφού η εν λόγω εγκύκλιος βάζει σχεδόν ταφόπλακα. Όμως διαφεύγει της προσοχής ότι όλοι οι ιδιοκτήτες υποστατικών όταν τερματίζουν την ενοικίαση του υποστατικού τους θέλουν την παράδοση σε αυτούς κενή και ελεύθερη κατοχή του υποστατικού. Αφού η εξαρχής ενοικίαση του υποστατικού έγινε για να επωφεληθεί οικονομικά ο ιδιοκτήτης της περιουσίας που κατέχει.

Είτε αυτό πέρασε από το μυαλό, είτε όχι, η δική μου άποψη είναι ότι ο Γενικός Εισαγγελέας με αυτή την κίνηση ωθεί τον πολίτη προς εξεύρεση δικηγόρου για να του καταχωρήσει ιδιωτική ποινική υπόθεση και για αυτό το ποινικό αδίκημα. Απομακρύνεται ο πολίτης από την Αστυνομία.

Ενδιαφέρον έχει στην Κυπριακή νομολογία εκείνα τα ποινικά αδικήματα όπου ο πολίτης καταφεύγει σε ιδιωτικές ποινικές διώξεις:

1. Ο περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμος (ΚΕΦ.96) (Βλέπε Kalia v. Lambrou and Another (1985) 2 CLR 217, Hogg v. Παπαδοπούλου (1992) 2 ΑΑΔ 36, Αιπεία Λτδ ν. Sirocco Estates Co Ltd κ.ά. (1997) 2 ΑΑΔ 434, Ttofinis v. Theocharides and Another (1983) 2 CLR 363)
2. Έκδοση επιταγής χωρίς αντίκρισμα κατά παράβαση του Άρθρου 305(Α) του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154        (βλέπε Xαραλαμπίδης Mιχάλης ν. Nικόλαου Kωμοδρόμου (2002) 2 ΑΑΔ 522, ΚΛΕΑΝΘΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ ν. ΤΥΧΩΝΑ ΤΥΧΩΝΟΣ, Ποινική Έφεση Αρ. 153/2011, 16/1/2013)
3. Κλοπή από πρόσωπο που έχει συμφέρον στο κλοπιμαίο, εδραζόμενη στα άρθρα 255, 260, 262 και 20 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154 (βλέπε        KP BLUE DOLHIN HOMES LTD ν. ΕΥΘΥΒΟΥΛΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΙΔΗ κ.α., Ποινική Εφεση Αρ. 67/2017, 27/2/2018)
4. Προσβολή μνήμης τεθνεώτος κατά παράβαση του άρθρου 202(Α) του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154 (βλέπε Δημητρίου Άνθιμος - Kατήγορος (Aδελφός του Xριστάκη Δημητρίου) ν. Παύλου Στόκκου (1999) 2 ΑΑΔ 293)
5. Απείθεια, κατά το άρθρο 137 του Κεφ. 154 (βλέπε Ελισάβετ Θεοφάνους ν. CCC Laundries (Paphos) Ltd κ.ά. (2009) 2 Α.Α.Δ. 634,  ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΜΟΝΟΜΕΡΗ ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ Κ.Κ. ΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΗΤΗΡΙΟΥ, Ποινική Αίτηση Αρ. 16/2021, 7/9/2021)
6. Παράνομη είσοδο σε ξένη περιουσία (άρθρο 280 του Κεφ. 154), κλοπή (άρθρο 255 ΠΚ), κλεπταποδοχή (άρθρο 306 ΠΚ), παράνομη κατοχή περιουσίας (άρθρο 309 ΠΚ), απάτη (άρθρο 300 ΠΚ), εξασφάλιση εγγραφής με ψευδείς παραστάσεις (άρθρο 305 ΠΚ) και απόπειρα απόσπασης περιουσίας με ψευδείς παραστάσεις (άρθρα 298 και 366 ΠΚ) (βλέπε             SERGEI κ.α. ν. VASILYEVA κ.α., Ποινική Έφεση Αρ. 159/2017, 160/2017, 11/6/2019)
7. Δημόσια βλάβη άρθρο 115 του Κεφ.154 (βλέπε NIKOLAY KHOVRIN v. IGOR SIDIROV, Ποινική Έφεση Αρ. 220/2021, 4/4/2023)
8. Απόσπαση χρημάτων με ψευδείς παραστάσεις κατά παράβαση προνοιών του Ποινικού Κώδικα, παροχή ανακριβών ενδείξεων σε σχέση με την προμήθεια αγαθών,  διενέργεια ανακριβούς δήλωσης κατά τη διεξαγωγή εμπορίου κατά παράβαση των Άρθρων 11(1)(α), 16 και 17 του Νόμου και διενέργεια απερίσκεπτης ανακριβούς δήλωσης κατά τη διεξαγωγή εμπορίου, κατά παράβαση προνοιών του περί Εμπορικών Περιγραφών Νόμου Ν.5/1987 (βλέπε Κωστρίκης Λεόντιος ν. 4 Motion Automotives Ltd και Άλλου (2015) 2 ΑΑΔ 515)
9. Είσοδο σε ξένη περιουσία με σκοπό διάπραξης ποινικού αδικήματος κλπ (άρθρο 280 Ποινικού Κώδικα), παράνομη κατοχή, νομή ή χρήση (άρθρο 281 Ποινικού Κώδικα) και συνομωσία για διάπραξη των εν λόγω αδικημάτων (βλέπε ΣΟΛΩΜΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥ κ.α. ν. ΑΝΝΑ ΖΑΦΙΡΟΒΑ ΙΑΝΑΚΙΕΒΑ κ.α., Ποινική Έφεση αρ. 181/2016, 30/4/2018)
10. Οφειλόμενους φόρους, τέλη, δικαιώματα και επιβαρύνσεις προς το Κοινοτικό Συμβούλιο (βλέπε Φαντίδου Δώρα ν. Κοινοτικού Συμβουλίου Γαλάτας (2016) 2 ΑΑΔ 254)
11. Παράνομη πώληση μετοχών εταιρείας χωρίς να έχει προηγηθεί κατάθεση γραπτής Πληροφοριακής Έκθεσης στο Χρηματιστήριο κατά παράβαση του Άρθρου 2 του περί Αξιών και Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου (Τροπ. Αρ.4) Νόμου αρ.42(Ι)/2000 (βλέπε Αρκαδίου Σάββας ν. Fairways (Nicosia) Ltd και Άλλων (2006) 2 ΑΑΔ 90)
12. Ο περί Πτωχεύσεως Νόμος Κεφ. 105 (βλέπε ΣΠΕ Λακατάμιας-Δευτεράς Λτδ (πρώην Συνεργατικό Ταμιευτήριο Ιδιωτικών Εργατοϋπαλλήλων Κύπρου (ΣΥ.Τ.Ι.Ε.Κ.) Λτδ ν. Κυριάκου Ανδρέου (2016) 2 ΑΑΔ 54)
13. Πράξεις καταδολίευσης από εξ αποφάσεως οφειλέτη κατά παράβαση των άρθρων 90(1), 91Α(3) και 91Β(1) του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ. 6 και περί Καταδολίευσης των εκ Δικαστικής Αποφάσεως Πιστωτών Νόμο του 2008, Ν.60(Ι)/2008, άρθρα 2, 3(1)(γ), 3(2), 3(4), 3(4)(γ), 4(2) και (3) (βλέπε Ευαγγέλου Γιαννάκης ν. Κωστάκης Κουρέας & Υιός Λτδ (2005) 2 ΑΑΔ 415, ΚΕΣΙΔΗΣ v. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑ ΚΑΙ ΥΙΟΙ ΛΙΜΙΤΕΔ,, Ποινική Έφεση Αρ. 39/2021, 22/12/2021)
14. Αδικήματα παράλειψης καταβολής μισθών ως αυτά διαγράφονται από τα Άρθρα 2, 3, 5, 6, 9, 19 και 20 του περί προστασίας των Μισθών Νόμου 2007, Ν.35(Ι)/2007 (βλέπε Terezian Magar ν. Γιάννου Θεοδώρου (2016) 2 ΑΑΔ 1270)
15. Περί Φιλελευθεροποίησης του Επιτοκίου και Συναφών Θεμάτων Νόμο, του 1999 Ν.160(Ι)/1999 ανατοκίζοντας περισσότερο από δύο φορές το χρόνο το χρεωστικό υπόλοιπο στεγαστικού δανείου που είχαν λάβει από την Τράπεζα και ήταν αποπληρωτέο διά μηνιαίων δόσεων (βλέπε ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ κ.α. ν. SOCIΕTE GENERALE BANK - CYPRUS LIMITED, ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΦΕΣΗ ΑΡ. 233/2016, 10/9/2018)
16. Μη συμμόρφωση σε δικαστικό διάταγμα, κατά παράβαση του άρθρου 13(5) του περί Δασών Νόμου του 1967 (Ν. 14/67) (βλέπε ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ ν. ΤΑΚΗ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΤΤΟΦΙΑ, Ποινική Έφεση Αρ. 223/2012, 1/7/2014)
17. Τήρηση λογιστικών βιβλίων κατά παράβαση του άρθρου 141(1)(2) (3)(4) και του άρθρου 380 του περί Εταιρειών Νόμου, της συνομωσίας προς διάπραξη πλημμελήματος κατά παράβαση των άρθρων 372 και 20 του Ποινικού Κώδικα (βλέπε ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ κ.α. ν. ΟΔΥΣΣΕΩΣ, ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΦΕΣΗ ΑΡ. 212/2018, 15/3/2019)

Δηλαδή με αυτή την οδηγία, έχουμε επέκταση της λίστας όπου ο πολίτης δύναται να καταχωρήσει ιδιωτική ποινική υπόθεση.

Δημήτρης Απαισιώτης

Δικηγόρος