Η εξωσωματική γονιμοποίηση έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία της σύγχρονης ιατρικής για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας, προσφέροντας ελπίδα σε χιλιάδες ζευγάρια και άτομα που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί. Στην Κύπρο, η συγκεκριμένη μέθοδος καταγράφει σταθερή ανάπτυξη, τόσο σε επίπεδο τεχνολογίας και επιστημονικής εξειδίκευσης όσο και σε επίπεδο ζήτησης από ασθενείς που αναζητούν λύσεις για τη δημιουργία της οικογένειάς τους.
Η διαδικασία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής δεν περιορίζεται μόνο στη στιγμή της γονιμοποίησης, αλλά αποτελεί μία σύνθετη και πολυεπίπεδη πορεία, η οποία απαιτεί τη συνεργασία διαφορετικών επιστημονικών ειδικοτήτων. Από τη διερεύνηση των αιτιών της υπογονιμότητας και τη διατήρηση της γονιμότητας μέχρι τη δημιουργία και μεταφορά εμβρύων, κάθε στάδιο προϋποθέτει εξειδικευμένες γνώσεις, εμπειρία και άρτια εργαστηριακή υποστήριξη.
Καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία της προσπάθειας είναι η επιλογή των κατάλληλων επαγγελματιών υγείας. Οι ασθενείς καλούνται να εμπιστευθούν μία ομάδα ειδικών που διαθέτει την απαραίτητη εκπαίδευση και τεχνογνωσία, ώστε να τους καθοδηγήσει υπεύθυνα και εξατομικευμένα καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Η σωστή ενημέρωση, η επιστημονική κατάρτιση και η στενή συνεργασία μεταξύ ιατρών, εμβρυολόγων και υπόλοιπων επαγγελματιών υγείας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη λήψη των ορθών αποφάσεων.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η εξωσωματική γονιμοποίηση αποτελεί πλέον μία καθιερωμένη και ασφαλή επιλογή για πολλούς ανθρώπους. Ωστόσο, η επιτυχής έκβασή της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα των υπηρεσιών που θα λάβει ο ασθενής και από την επιλογή ενός εξειδικευμένου κέντρου, το οποίο μπορεί να προσφέρει ολοκληρωμένη επιστημονική και ανθρώπινη υποστήριξη σε κάθε στάδιο της προσπάθειας.
Μιλώντας στον REPORTER, η εμβρυολόγος, Βασιλεία Κούτρα επισήμανε πως «στην Κύπρο δραστηριοποιούνται αρκετοί εμβρυολόγοι, ωστόσο οι κλινικές που μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι συγκεκριμένες. Εργάζομαι στη μεγαλύτερη κλινική της Κύπρου, την ISIS, η οποία πραγματοποιεί περισσότερους από τους μισούς κύκλους εξωσωματικής σε παγκύπρια βάση. Το δικό μας αντικείμενο αφορά την εξωσωματική γονιμοποίηση, η οποία περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά πεδία. Ένα από αυτά είναι η διατήρηση της γονιμότητας σε άνδρες και γυναίκες, μέσω της κρυοσυντήρησης σπέρματος ή ωαρίων».
Όπως εξήγησε, «η εργασία του εμβρυολόγου συνδέεται άμεσα με τους κύκλους που ολοκληρώνει κάθε κλινική. Για παράδειγμα, σε μία ημέρα μπορεί να πραγματοποιηθούν ωοληψίες, κατά τις οποίες λαμβάνονται τα ωάρια, πάντοτε σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό του ασθενούς. Στη συνέχεια τα ωάρια μεταφέρονται στο εργαστήριο, όπου αποθηκεύονται. Λίγες ώρες αργότερα απογυμνώνονται, αξιολογούνται ως προς την καταλληλότητά τους και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, καταψύχονται και φυλάσσονται στην κλινική».
Παράλληλα, η κ. Κούτρα σημείωσε πως «άλλες διαδικασίες αφορούν την ίδια τη γονιμοποίηση. Δηλαδή, λαμβάνονται τα ωάρια από τη γυναίκα, προετοιμάζεται το σπέρμα που θα χρησιμοποιηθεί και την ίδια ημέρα πραγματοποιείται η γονιμοποίηση. Αυτή μπορεί να γίνει είτε με τη μέθοδο της κλασικής εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF), η οποία εφαρμόζεται σε διάφορες κλινικές, είτε με τη μέθοδο της μικρογονιμοποίησης. Υπάρχουν επίσης διαδικασίες που περιλαμβάνουν τον έλεγχο των ωαρίων που γονιμοποιήθηκαν την προηγούμενη ημέρα, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η γονιμοποίηση ήταν επιτυχής και σε πόσα από αυτά. Παράλληλα, πραγματοποιούνται διαδικασίες απόψυξης ωαρίων, τα οποία μπορεί να παραμένουν κρυοσυντηρημένα ακόμη και για δέκα χρόνια, όταν μία γυναίκα αποφασίσει να προχωρήσει στη γονιμοποίησή τους για τη δημιουργία εμβρύων».
Συνεχίζοντας, περιέγραψε και άλλες διαδικασίες που ακολουθούνται, όπως «η κρυοσυντήρηση εμβρύων που έχουν ήδη δημιουργηθεί ή η βιοψία εμβρύων, η οποία αποτελεί διαγνωστική διαδικασία με στόχο να εντοπιστούν τα έμβρυα με τις καλύτερες προοπτικές, ώστε να προχωρήσουμε στην εμβρυομεταφορά. Στην περίπτωση αυτή, η γυναίκα προσέρχεται έπειτα από αξιολόγηση του θεράποντα ιατρού της και σε συνεργασία μαζί του. Εμείς αποψύχουμε τα έμβρυα το πρωί υπό κατάλληλες εργαστηριακές συνθήκες και ακολούθως, εντός της ίδιας ημέρας, πραγματοποιείται η εμβρυομεταφορά».
Επιπρόσθετα, υπογράμμισε πως «ένα στα πέντε ζευγάρια θα χρειαστεί, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, υποστήριξη στην προσπάθεια δημιουργίας οικογένειας. Αυτό μπορεί να αφορά τον έναν από τους δύο συντρόφους, και τους δύο ή ακόμη και περιπτώσεις στις οποίες όλα φαίνονται φυσιολογικά, αλλά για διάφορους λόγους δεν επιτυγχάνεται η επιθυμητή εγκυμοσύνη».
Σε ό,τι αφορά τις τράπεζες σπέρματος και ωαρίων στην Κύπρο, η κ. Κούτρα ανέφερε πως «υπάρχουν τράπεζες σπέρματος με έδρα την Κύπρο. Στην κλινική όπου εργάζομαι λειτουργεί τράπεζα ωαρίων, όπως και σε άλλες κλινικές που παρέχουν τη συγκεκριμένη υπηρεσία. Παράλληλα, υπάρχουν τράπεζες στο εξωτερικό, τις οποίες πολλοί ασθενείς επιλέγουν να χρησιμοποιήσουν, μεταφέροντας τα ωάρια στην κλινική όπου θα πραγματοποιηθεί η απόψυξη και η περαιτέρω διαδικασία».
Η ίδια μίλησε και για την απόφασή της να ακολουθήσει την ειδικότητα της εμβρυολογίας, σημειώνοντας πως «πάντα με προβλημάτιζε το γιατί ορισμένα ζευγάρια μπορούν να αποκτήσουν εύκολα ένα παιδί, ενώ άλλα δυσκολεύονται. Γιατί κάποιοι άνθρωποι να επιθυμούν διακαώς να γίνουν γονείς και να μην μπορούν; Ταυτόχρονα, μου προκαλούσε εντύπωση το γεγονός ότι η ενημέρωση που λαμβάναμε αφορούσε κυρίως το πώς θα αποφύγουμε μία εγκυμοσύνη και όχι το πώς λειτουργεί πραγματικά η γονιμότητα».
Όπως ανέφερε, «μεγαλώνοντας αντιλήφθηκα ότι η επίτευξη μίας εγκυμοσύνης δεν είναι πάντοτε εύκολη υπόθεση, ιδιαίτερα στις σύγχρονες κοινωνίες. Υπάρχει ένα σημαντικό κενό στην ενημέρωση και την εκπαίδευση που παρέχεται από νεαρή ηλικία. Η σεξουαλική αγωγή δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην αποφυγή μίας εγκυμοσύνης, αλλά να περιλαμβάνει και τη γνώση γύρω από τη γονιμότητα. Μία γυναίκα θα πρέπει να γνωρίζει ότι γεννιέται με συγκεκριμένο αριθμό ωαρίων και ότι υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα κατά το οποίο μπορεί να αξιοποιήσει το αναπαραγωγικό της δυναμικό. Εάν δεν γνωρίζει αυτές τις πληροφορίες, ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με δυσκολίες που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί ή αντιμετωπιστεί εγκαίρως».
Παράλληλα, υπογράμμισε πως «πολλές γυναίκες της δικής μας γενιάς, αλλά και μεγαλύτερες, δεν έλαβαν ποτέ την απαραίτητη ενημέρωση ώστε να γνωρίζουν ότι μετά την ηλικία των 38 ετών η προσπάθεια μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης ενδέχεται να είναι δυσκολότερη, λόγω της μειωμένης ποιότητας και ποσότητας των ωαρίων. Αντίθετα, εάν είχαν ενημερωθεί νωρίτερα και είχαν λάβει τις κατάλληλες αποφάσεις σε νεαρότερη ηλικία, ίσως να αντιμετώπιζαν λιγότερες δυσκολίες αργότερα. Υπάρχει σαφής έλλειψη ενημέρωσης τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες».
Επιπρόσθετα, η κ. Κούτρα τόνισε πως «ακόμη και ο καλύτερος γιατρός δεν μπορεί να προσφέρει τα βέλτιστα αποτελέσματα εάν δεν διαθέτει εξειδίκευση στην εξωσωματική γονιμοποίηση, την απαραίτητη γνώση και την κατάλληλη εκπαίδευση για να καθοδηγήσει σωστά τους ασθενείς. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ιδιαίτερα αρνητικό για το ζευγάρι που αναζητά βοήθεια. Δεν αρκεί μόνο ο γιατρός ή μόνο το εργαστήριο. Οι ασθενείς πρέπει να απευθύνονται σε κέντρα που μπορούν να τους παρέχουν ολοκληρωμένη και πολυεπίπεδη στήριξη, με κάθε επαγγελματία να συμβάλλει ουσιαστικά από τη δική του θέση».
Αναφερόμενη στη δική της επαγγελματική πορεία, σημείωσε πως σπούδασε στην Αγγλία και, παρότι επιθυμούσε να παραμείνει εκεί για να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή της, «η περίοδος του Brexit δημιούργησε σημαντικές δυσκολίες για όσους δεν ήταν Βρετανοί πολίτες. Έτσι, επέλεξα να επιστρέψω στην Κύπρο και, έπειτα από μεγάλη προσπάθεια, κατάφερα να ενταχθώ στην κλινική όπου εργάζομαι σήμερα, να ολοκληρώσω την εκπαίδευσή μου και να συνεχίσω την επαγγελματική μου πορεία εκεί».
Καταλήγοντας, υπογράμμισε πως «είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι ασθενείς να πραγματοποιούν ενδελεχή έρευνα πριν επιλέξουν τον επαγγελματία ή το κέντρο που θα εμπιστευθούν για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα της ζωής τους. Η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι πλέον πολύ πιο κοντά στην καθημερινότητά μας απ' ό,τι πιστεύουν πολλοί άνθρωποι και δεν αποτελεί πλέον θέμα ταμπού, όπως συνέβαινε στο παρελθόν. Πρόκειται για μία διαδικασία που μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα, αρκεί οι ενδιαφερόμενοι να απευθύνονται σε καταρτισμένους επαγγελματίες, οι οποίοι θα τους καθοδηγήσουν σωστά, χωρίς περιττές εξετάσεις, διαδικασίες και επιπλέον οικονομική επιβάρυνση».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Στο τραπέζι η ειδική άδεια σε γονείς για ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή-Ζητούνται ξεκάθαρες ρυθμίσεις από Υπουργεία και συντεχνίες
