Το απόλυτο… αιώνιο ντέρμπι της πολιτικής ζωής της χώρας μπορεί κάλλιστα να ειπωθεί πως συνιστά, μιλώντας με ποδοσφαιρικούς όρους, η μάχη που σε κάθε εκλογική αναμέτρηση δίνουν οι δύο πόλοι του κομματικού μας συστήματος, με τον ΔΗΣΥ και το ΑΚΕΛ ως τα δύο παραδοσιακά κόμματα εξουσίας, να θέτουν σε κάθε εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη των μελών της Βουλής, στόχο και επιδίωξη την κατάληψη της πρώτης θέσης στην κλίμακα κατάταξης των πολιτικών δυνάμεων.
Ως ένας στόχος η επίτευξη του οποίου πέραν της ουσιαστικής του αξίας - δηλαδή της εξασφάλισης περισσότερης δύναμης και εκλογής κατά το δυνατό μεγαλύτερου αριθμού βουλευτών-, έχει και σημειολογική σημασία, η εκάστοτε μάχη ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ για την πρωτιά δεν παύει ανεξαρτήτως συνθηκών, χρονικής στιγμής και πολιτικού περιβάλλοντος εντός του οποίου λαμβάνει χωρά, να είναι εξόχως σημαντική και να παρουσιάζει το δικό της ξεχωριστό ενδιαφέρον.
Αυτό συμβαίνει και ενόψει της προσεχούς εκλογικής αναμέτρησης της 24ης του μήνα, προς την οποία μπορεί οι δύο πόλοι της κομματικής ζωής του τόπου να πορεύονται όχι με τις καλύτερες βάσει των διαχρονικών μεγεθών τους προοπτικές, ωστόσο, αποτελεί γεγονός αναντίλεκτο πως όποιο εκ των δύο κομμάτων κατακτήσει την πρωτιά, θα έχει πετύχει μια έστω και ψυχολογικού χαρακτήρα νίκη γοήτρου.
Ταυτόχρονα, έστω και αν η μεταξύ τους απόσταση είναι τέτοια που δεν θα δίνει στο κόμμα που θα επικρατήσει σαφή υπεραριθμία στον αριθμό των εδρών που θα εξασφαλίσει, θα του προσδίδει εκ των πραγμάτων μια πρόσθετη δυναμική για την επόμενη μέρα των εκλογών και στο πλαίσιο των διεργασιών που θα ακολουθήσουν για σύναψη συμμαχιών με άλλες πολιτικές δυνάμεις, είτε για την εκλογή Προέδρου της Βουλής είτε και με ορίζοντα πιο μακροπρόθεσμο.
Με τις πλείστες δημοσκοπήσεις που είδαν τους τελευταίους μήνες το φως της δημοσιότητας να θέλουν ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ ή ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ να βαδίζουν περίπου χέρι-χέρι και την μεταξύ τους αναμέτρηση για το ποιος εκ των δύο θα καταταγεί πρώτο κόμμα να εξελίσσεται σε ντέρμπι χωρίς φαβορί και σε μια μάχη στήθος με στήθος, είναι ενδιαφέρον να υπενθυμιστεί το τι συνέβη τα προηγούμενα χρόνια στην σύγχρονη ιστορία των βουλευτικών εκλογών και μέσα σε ποιο πολιτικό περιβάλλον, είτε ο ΔΗΣΥ είτε το ΑΚΕΛ, κατάφερνε να εξασφαλίσει την πρωτιά.
Στις αναμετρήσεις των τελευταίων 26 χρόνων για βουλευτικές εκλογές, από το 2000 και εντεύθεν, το ΑΚΕΛ κατάφερε δύο φορές να αναδειχθεί πρώτο κόμμα, ενώ ο ΔΗΣΥ τρεις. Κάποιες φορές, η πρώτη θέση κρίθηκε οριακά, ενώ σε άλλες περιπτώσεις ή ψαλίδα ανάμεσα στα δύο κόμματα υπήρξε μεγάλη.
Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές της νέας χιλιετίας
Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές του νέου αιώνα, αυτές του 2001, πραγματοποιήθηκαν τρία χρόνια αφότου ο ΔΗΣΥ κατάφερε να διατηρηθεί στην εξουσία, επανεκλέγοντας το 1998 τον Γλαύκο Κληρίδη στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Έχοντας στον δεύτερο γύρο των προεδρικών του 1998 την στήριξη, πέραν του ΔΗΣΥ, των Ενωμένων Δημοκρατών, των Νέων Οριζόντων και του Κόμματος των Φιλελευθέρων, ο Γλαύκος Κληρίδης επικράτησε στον δεύτερο γύρο του Γιώργου Ιακώβου, που έτυχε της στήριξης του ΑΚΕΛ και του ΔΗΚΟ, με τον Συναγερμό να εστιάζει το 2001 την προεκλογική του προσπάθεια για τις βουλευτικές στην ευρωπαϊκή προοπτική που διανοιγόταν για την χώρα, μιας και σε εξέλιξη βρίσκονταν την εποχή εκείνη οι διεργασίες για ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κινητικότητα παρατηρείτο και στο Κυπριακό, που οδήγησε λίγα χρόνια αργότερα στο σχέδιο Ανάν και στο δημοψήφισμα του 2004.
Μέσα σε εκείνο το πολιτικό τοπίο της τότε εποχής, την πρωτιά στις βουλευτικές εκλογές του 2001 κατάφερε να εξασφαλίσει το ΑΚΕΛ, με ποσοστό 34.71%, που σε πραγματικούς αριθμούς αντιστοιχούσε σε 142.647 ψήφους, ενώ ο ΔΗΣΥ περιορίστηκε στην δεύτερη θέση με 34.00% και 139.732 ψήφους.
Μάλιστα, στη σχετική διαδικασία που ακολουθήσε, το ΑΚΕΛ κατάφερε να εξελέγξει τον τότε γενικό γραμματέα του κόμματος Δημήτρη Χριστόφια στην Προεδρία της Βουλής, για να καταστεί με την στήριξη του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ, ο πρώτος προερχόμενος από το ΑΚΕΛ Πρόεδρος του Σώματος. Το ΑΚΕΛ, στις βουλευτικές του 2001 είχε εξασφαλίσει είκοσι έδρες, ενώ ο ΔΗΣΥ 19.
Η διάσπαση του ΔΗΣΥ και οι πληγές του δημοψηφίσματος
Οι βουλευτικές εκλογές του 2006 πραγματοποιήθηκαν σε πολύ διαφορετικό πολιτικό σκηνικό, καθότι είχαν μεσολαβήσει δύο σημαντικά γεγονότα που άλλαξαν σε σημαντικό βαθμό τις ισορροπίες και τους συσχετισμούς δυνάμεων στον κομματικό χάρτη.
Αρχικά, οι προεδρικές εκλογές του 2003 που οδήγησαν τον ΔΗΣΥ στην αντιπολίτευση μετά από μια δεκαετία και το ΑΚΕΛ στην συγκυβέρνηση στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας με ΔΗΚΟ-ΕΔΕΚ, και με τον Τάσσο Παπαδόπουλο να εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας από τον πρώτο γύρο.
Οι προεδρικές του 2003, πέραν της απώλειας της εξουσίας άνοιξαν βαθιές πληγές στον ΔΗΣΥ, καθότι υποψηφιότητα απέναντι στον Γλαύκο Κληρίδη έθεσε ο στενός του συνεργάτης και τότε Γενικός Εισαγγελέας Αλέκος Μαρκίδης, ανοίγοντας ένα κύκλο ενδοπαραταξιακής διχόνοιας και εξασφαλίζοντας εν τέλει ένα σχεδόν 7%.
Οι πληγές στον ΔΗΣΥ έμελλε να γίνουν ακόμη βαθύτερες περίπου ένα χρόνο αργότερα, αφού με φόντο τις εσωκομματικές διαφωνίες για το σχέδιο Ανάν και το «ναι» της υπό τον Νίκο Αναστασιάδη ηγεσίας του, ο ΔΗΣΥ μπήκε σε ένα φαύλο-κύκλο τεράστιας εσωστρέφειας, με αποχωρήσεις και διαγραφές στελεχών, δημιουργία νέων σχηματισμών από πρώην στελέχη του και εντονότατη αμφισβήτηση του Νίκου Αναστασιάδη από την βάση του κόμματος.
Η διάσπαση, αποτυπώθηκε εκκωφαντικά στο δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου του 2004, όπου το 66% των Συναγερμικών είπε «όχι» στο σχέδιο Ανάν, ενώ πολύ λίγους μήνες αργότερα - στις ευρωεκλογές της ίδιας χρονιάς - που ήταν και οι πρώτες στις οποίες συμμετείχε η Κυπριακή Δημοκρατία, πρώην Συναγερμικά στελέχη διεκδίκησαν με δικό τους συνδυασμό και με επικεφαλής τον πρώην πρόεδρο του ΔΗΣΥ Γιαννάκη Μάτση, την εκλογή ευρωβουλευτή. Κάτι που πέτυχαν, καθότι ο συνδυασμός «Για την Ευρώπη» εξασφάλισε σχεδόν 11% και ο κ. Μάτσης τσέκαρε το εισιτήριο με προορισμό τις Βρυξέλλες.
Αξίζει να σημειωθεί πως το δημοψήφισμα δεν ήταν μόνο στον ΔΗΣΥ που άνοιξε πληγές, αλλά και στο ΑΚΕΛ, αφού το «όχι» του οποίου την υστάτη για να τσιμεντώσει το «ναι», προκάλεσε κύμα δυσφορίας ανάμεσα σε μεγάλη μερίδα υποστηρικτών του κόμματος, που είδαν κατά την κρίση τους μια μοναδική ευκαιρία για λύση του Κυπριακού να χάνεται εξ’ υπαιτιότητας της δικής τους παράταξης και προκειμένου να μην διασαλευθούν οι σχέσεις του κόμματος με τον Τάσσο Παπαδόπουλο και το ΔΗΚΟ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ήταν που ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ έδωσαν την μάχη των βουλευτικών του 2006, με το ΑΚΕΛ να παραμένει πρώτο κόμμα εξασφαλίζοντας 31.13%, που σε πραγματικούς αριθμούς αντιστοιχούσε σε 131.066 ψήφους.
Παρά την πρωτιά, το ΑΚΕΛ είδε την δύναμή του να μειώνεται κατά 3,6%, την ίδια ώρα που ο ΔΗΣΥ, παρά τα όσα προηγήθηκαν, κατάφερε να διατηρηθεί πάνω από το 30%, εξασφαλίζοντας 30.34% (σ.σ. 127.776 ψηφοφόρους).
Ο ΔΗΣΥ απώλεσε 3,7% της εκλογικής του δύναμης, με τα δύο κόμματα να εκλέγουν από 18 βουλευτές και τον γενικό γραμματέα του ΑΚΕΛ Δημήτρη Χριστόφια να επανεκλέγεται στην Προεδρία της Βουλής(σ.σ. θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι την μετέπειτα εκλογή του στην Προεδρία της Δημοκρατίας το 2008) με τις ψήφους των βουλευτών του κόμματός του, του ΔΗΚΟ, της ΕΔΕΚ και των Οικολόγων.
Αλλαγή σκυτάλης στην πρωτιά και νέα δεδομένα στην κομματική σκηνή
Κάτω από νέα δεδομένα πραγματοποιήθηκαν οι βουλευτικές εκλογές του 2011, με το ΑΚΕΛ να δίνει την μάχη ως κυβερνών κόμμα, καθότι στις προεδρικές του 2008 που προηγήθηκαν, είχε επιτύχει με την στήριξη του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ την εκλογή του Δημήτρη Χριστόφια στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Ωστόσο, η τριμερής συνεργασία είχε ήδη προλάβει να αρχίσει να… ξηλώνεται, αφού το 2010 η ΕΔΕΚ είχε αποχωρήσει από την Κυβέρνηση Χριστόφια λόγω διαφωνιών της σε σχέση με τους χειρισμούς του στο Κυπριακό. Χάρη της ιστορίας, υπενθυμίζεται, πως μετά τις βουλευτικές του 2011, και συγκεκριμένα έπειτα από την φονική έκρηξη στο Μαρί τον Ιούλιο, από την Κυβέρνηση του ΑΚΕΛ θα αποχωρούσε και το ΔΗΚΟ.
Από την άλλη ο ΔΗΣΥ, ως αντιπολίτευση, έδειξε στις εκλογές του 2011 να επανέρχεται δυναμικά και να προβάλλει ως η κυρίαρχη πολιτική δύναμη της χώρας, αφού καταγράφοντας αύξηση των ποσοστών του κατά σχεδόν τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες, θα επέστρεφε ως πρώτο κόμμα με 34.28% και 138.682 ψήφους.
Άνοδο, συγκριτικά με το 2006, κατέγραψε και το κυβερνών ΑΚΕΛ, το οποίο βλέποντας την δύναμή του να αυξάνεται κατά 1,4%, εξασφάλισε 32.67% (σ.σ. 132.171 ψήφους) και εξέλεξε 19 βουλευτές, ένα λιγότερο από τους 20 που εξέλεξε ο ΔΗΣΥ.
Κτίζοντας στο μομέντουμ και ρίχνοντας γέφυρες συνεργασίας προς άλλες πολιτικές δυνάμεις, ο ΔΗΣΥ συνέβαλε το 2011 κατά τρόπο καθοριστικό στην ανάδειξη του τότε προέδρου της ΕΔΕΚ, Γιαννάκη Ομήρου στην Προεδρία της Βουλής, τον οποίο υποστήριξε μαζί τους Σοσιαλιστές, το Ευρωπαϊκό Κόμμα και τον ΔΗΚΟϊκό αντάρτη Ζαχαρία Κουλία, ο οποίος δεν ψήφισε τον πρόεδρο του κόμματός του, Μάριο Καρογιάν, με αποτέλεσμα στην συνέχεια να διαγραφεί προσωρινά από το ΔΗΚΟ.
Υπενθυμίζεται πως ο κ. Καρογιάν είχε εκλεγεί Πρόεδρος της Βουλής το 2008 (σ.σ. με την στήριξη ΔΗΚΟ, ΑΚΕΛ, ΕΔΕΚ, ΕΥΡΩΚΟ και Οικολόγων) έπειτα από την παραίτηση του Δημήτρη Χριστόφια, που εξελέγη στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Θέτοντας ξανά υποψηφιότητα το 2011, ο κ. Καρογιάν στηρίχθηκε από το ΔΗΚΟ (σ.σ. πλην του Ζαχαρία Κουλία) και από το ΑΚΕΛ, χωρίς να επιτυγχάνει να επανεκλεγεί.
Η μεγάλη πτώση του ΑΚΕΛ και η πύρρειος νίκη του ΔΗΣΥ
Με τον Νίκο Αναστασιάδη να κερδίζει τις προεδρικές του 2013 και να φέρνει ξανά τον ΔΗΣΥ στην εξουσία μετά από μια δεκαετία, ο Συναγερμός έτρεξε στην κούρσα των βουλευτικών εκλογών του 2016 ως κυβερνών κόμμα, για να πληρώσει όπως αποδείχθηκε στην κάλπη το τίμημα που κάθε κυβερνώσα παράταξη συνήθως πληρώνει ως αποτέλεσμα της φθοράς της εξουσίας την οποία υφίσταται.
Χάνοντας σχεδόν τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες(3,7%), ο ΔΗΣΥ είδε την δύναμη του να περιορίζεται στο 30.69% (σ.σ. 107.825 ψηφοφόρους), αλλά να επικρατεί άνετα όσο πότε άλλοτε του ΑΚΕΛ στην διαχρονική τους μάχη για την πρωτιά.
Συγκεκριμένα, παρά την μετατόπιση μιας σημαντικής μερίδας ψηφοφόρων του κυρίως προς το ΕΛΑΜ και το νεοσύστατο τότε Κίνημα Αλληλεγγύη της Ελένης Θεοχάρους, που κατάφεραν για πρώτη φορά να μπουν στην Βουλή, ο ΔΗΣΥ κατέγραψε μια πύρρειο νίκη, εκμεταλλευόμενος την δραματική πτώση των ποσοστών του ΑΚΕΛ, το οποίο απώλεσε περίπου επτά ποσοστιαίες μονάδες και βρέθηκε από 32.67% του 2011, στο 25.67% (σ.σ. 90.204 ψηφοφόροι) το 2016.
Ο ΔΗΣΥ εξέλεξε 18 βουλευτές και το ΑΚΕΛ 16, με τις προ δεκαετίας ωστόσο βουλευτικές εκλογές να αποδεικνύονται στην εξέλιξη των πραγμάτων ως ένα κομβικό σταυροδρόμι και η απαρχή μιας πορείας που μπορεί ακόμη και σήμερα να μην θέτει υπό αμφισβήτηση την πρωτοκαθεδρία των δύο κόμματων, όμως, σαφώς αποτυπώνει μειωμένη συγκριτικά με το παρελθόν επιρροή τους στο εκλογικό σώμα.
Χάρη της ιστορίας, με τις ψήφους και του ΔΗΣΥ στην Προεδρία της Βουλής μετά από μια διαδικασία θρίλερ και φοβερό μέχρι και την τελευταία στιγμή παρασκήνιο, εξελέγη ο Δημήτρης Συλλούρης, ο οποίος παραιτήθηκε από την θέση λόγω των γνωστών γεγονότων για τα οποία τελικά αθωώθηκε, τον Οκτώβριο του 2020.
Η αδυναμία του ΑΚΕΛ να αξιοποιήσει την μείωση του ΔΗΣΥ
Στις τελευταίες μέχρι σήμερα βουλευτικές εκλογές, αυτές του 2021, ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ έτρεξαν για την νίκη και την πρωτιά μέσα σε ένα περίεργο εκλογικό περιβάλλον, με τον Συναγερμό να δέχεται σφοδρά πυρά από τα κόμματα της αντιπολίτευσης σε ό,τι αφορά την αποδιδόμενη στην Κυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη εμπλοκή της σε υποθέσεις διαφθοράς και το ΑΚΕΛ να αδυνατεί να εξαργυρώσει στην κάλπη το αρνητικό για το κυβερνών κόμμα κλίμα που είχε διαμορφωθεί.
Το ΑΚΕΛ, όχι μόνο δεν κατάφερε να κλείσει την ψαλίδα και να απειλήσει την πρωτοκαθεδρία του ΔΗΣΥ, αντιθέτως είδε τα ποσοστά του να κατρακυλούν στο ιστορικά χαμηλό 22.34% (σ.σ. 79.913 ψηφοφόροι) και την δύναμή του να μειώνεται κατά περισσότερο από τρεις ποσοστιαίες μονάδες(3,3%) σε σχέση με το 2016.
Από την άλλη ο ΔΗΣΥ, καταγράφοντας μείωση επίσης περίπου τριών ποσοστιαίων μονάδων (2,9%), μολονότι περιορίστηκε στο 27.77% (σ.σ. 99.328 ψηφοφόροι), παράμεινε με άνεση πρώτο κόμμα και εξέλεξε 17 βουλευτές, έναντι 15 του ΑΚΕΛ.
Επιπρόσθετα, με τις ψήφους τις δικές του, του ΕΛΑΜ και της ΔΗΠΑ, ο ΔΗΣΥ εξέλεξε στην Προεδρία της Βουλής την μετέπειτα πρόεδρο του κόμματος, Αννίτα Δημητρίου.
Μπροστά στις βουλευτικές εκλογές του 2026…
Ενόψει των βουλευτικών εκλογών που πραγματοποιούνται σε λίγες ημέρες, ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ βαδίζουν όπως έχει προαναφερθεί πιασμένοι χέρι-χέρι και προφανώς όχι μέσα σε ευνοϊκές για τις δύο αυτές μεγάλες πολιτικές δυνάμεις, συνθήκες.
Με ποσοστά και για τους δύο, που οι δημοσκοπήσεις θέλουν να κινούνται περί το 20%, οι δύο πόλοι συγκρούονται σε ένα ακόμη πολιτικό el classico και σε ένα δυνατό crash test, τόσο γενικότερα για τα δύο κόμματα ως οργανισμούς όσο και για τις ηγεσίες τους, την Αννίτα Δημητρίου και τον Στέφανο Στεφάνου, η μοίρα των οποίων τους επεφύλαξε να είναι αυτοί που θα ηγηθούν του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ στην ίσως πιο δύσκολη και πολύπλοκη ως προς τις ιδιαιτερότητές της, εκλογικής τους προσπάθειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Το κρίσιμο crash test του ΔΗΣΥ-Οι ανοικτές πληγές, το σενάριο πρωταθλητισμού με επιδόσεις διαβάθμισης και η... καρέκλα της Αννίτας
- Η ελεύθερη πτώση του ΑΚΕΛ, η αντεπίθεση που δεν άρχισε και ένας Φειδίας ξαφνικά μέσα στα πόδια του-Το βαθύ πρόβλημα ενός κόμματος σε άρνηση
- Ο πιεσμένος ΔΗΣΥ και η μεγάλη ευκαιρία του ΑΚΕΛ μετά από είκοσι χρόνια-Οι δυναμικές, οι προοπτικές και τα στοιχήματα
