Αφορμή της παρούσας αρθρογράφησης δίνει το κενό που υπάρχει όσον αφορά την ούτω καλούμενη «νομολογία» των πειθαρχικών αποφάσεων στην Αστυνομία. Ενδεχομένως η παρούσα να ωθήσει την ηγεσία της Αστυνομίας για δημιουργία ενός ευρετηρίου και ενός ομοιόμορφου τρόπου χειρισμού νομικών ζητημάτων που απορρέουν από την διεξαγωγή πειθαρχικών διαδικασιών. Ούτως ώστε να υπάρχει ασφάλεια δικαίου και σε αυτό τον τομέα. Η άποψη μου είναι ότι ελλείπει.
Η νομολογία (Case law) είναι το σύνολο των δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί από τα δικαστήρια σχετικά με ορισμένο νομικό ζήτημα, μέσω των οποίων, ερμηνεύουν και εφαρμόζουν τους νόμους, αποτελώντας για τα Κυπριακά δεδομένα, πηγή δικαίου. Δηλαδή η δια δικαστικών αποφάσεων ερμηνεία και εφαρμογή νόμων. Η νομολογία στο Αγγλοσαξωνικό δίκαιο, παίζει καθοριστικό ρόλο, όπου προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις είναι σε μεγάλο βαθμό δεσμευτικές ή καθοδηγητικές για μεταγενέστερες παρόμοιες περιπτώσεις (Precedent).
Η κατηγοριοποίηση και σχηματισμός ευρετηρίου νομολογίας είναι ζωτικής σημασίας για τη νομική πληροφόρηση, την κατανόηση της ερμηνείας των νόμων και την τεκμηρίωση νομικών επιχειρημάτων.
Ειδικότερα στις σύγχρονες νομικές διαδικτυακές πλατφόρμες περιέχεται ευρετήριο αποφάσεων με λέξεις-κλειδιά και αποσπάσματα. Έτσι αναδεικνύονται τα βασικά νομικά ζητήματα που κρίθηκαν. Υπάρχουν επίσης παραπομπές στις συγκεκριμένες σκέψεις της εκάστοτε απόφασης. Ειδικότερα βασικό είναι όταν το Ευρετήριο ενημερώνεται σε ημερήσια βάση.
Η Νομολογία εν προκειμένω αποτελεί άμεση πηγή δικαίου και συντελεί στη διαμόρφωση δικαίου. Ο κάθε δικαστής είναι ελεύθερος να κρίνει τη νομική λύση των υποβαλλομένων σ΄ αυτόν νομικών διαφορών έστω και αν ακόμα άλλο ομόβαθμο δικαστήριο έχει δώσει σε όμοια περίπτωση διάφορη νομική λύση. Τα δεδομένα αλλάζουν όταν αναφερόμαστε σε νομολογία ανώτερων Δικαστηρίων, (Συνταγματικού, Ανωτάτου, Εφετείου).
Η νομολογία των ανωτέρων δικαστηρίων δεν παραβλέπεται. Είναι δεσμευτική προς τον κατώτερο δικαστή.
Εξ άλλου η μη συμμόρφωση του κατώτερου δικαστή προς την απόφαση των ανωτέρων δικαστηρίων (σε όμοια περίπτωση) σε νομική λύση θα συνεπάγονταν μεταρρύθμιση της αποφάσεώς του από το ανώτερο δικαστήριο, που επιβάλλεται έτσι κι αλλιώς για την ομοιομορφία της απονομής δικαίου, απαραίτητου στην ασφάλεια των συναλλαγών αλλά και εγγύηση των προσφευγόντων στο δικαστήριο για επίλυση διαφοράς.
Οι αποφάσεις Διοικητικών οργάνων (μονομελών ή συλλογικών), σε πειθαρχικές διαδικασίες, όπως στην προκειμένη περίπτωση της Αστυνομίας, σύμφωνα με τους περί Αστυνομίας (Πειθαρχικούς) Κανονισμούς, Κ.Δ.Π.53/1989, μπορούν να προέλθουν από τους: Αρχηγός Αστυνομίας (Κανονισμός 38), Αστυνομικός Διευθυντής/Διοικητής (Κανονισμός 25), Προεδρεύων αξιωματικός (Κανονισμός 22(3)) και τη πειθαρχική Επιτροπή (είτε για μέλη της Αστυνομίας μέχρι τον βαθμό του ανώτερου Υπαστυνόμου είτε για ανώτερους αξιωματικούς) (Κανονισμός 15 και 43). Αυτές οι αποφάσεις δεν αποτελούν νομολογία, καθότι δεν πρόκειται περί αποφάσεων δικαστηρίων. Μπορεί όμως το σύνολο τους να ονοματιστεί ως οιονεί νομολογία.
Σύμφωνα με το λεξικό της νέας Ελληνικής γλώσσας, δεύτερη έκδοση του Γεώργιου Δ. Μπαμπινιώτη, κέντρο λεξικολογίας Ε.Π.Ε., Αθήνα 2002 στην σελίδα αρ.1243 αναφέρει τα εξής:
οιονεί επίρρ. κ. σύνδ. (λόγ.) ί. σαν. κάτι σαν: μια - εικονογραφική γραφή || φαινόταν ~ να υιοθετεί τις απόψεις τους 'J η ρητορική ερώτηση είναι μια - ερώτηση■ dev πρόκειται δηλ. για πραγματική 2. (κατ' επέκτ.) δήθεν: αυτοί οι ~ προστάτες τής δημοκρατίας.
Για τη «νομολογία» των πειθαρχικών αποφάσεων στην Αστυνομία από το 1989, χρονολογία έναρξης ισχύος των περί Αστυνομίας (Πειθαρχικών) Κανονισμών, Κ.Δ.Π.53/1989, έως σήμερα θα μπορούσε να σχηματιστεί Ευρετήριο και να χωριστεί σε ενότητες π.χ. νομολογία κατά έτος με λέξεις κλειδιά και υπό ενότητες π.χ. διαδικασίες ενώπιον Προεδρεύων και ενώπιον Επιτροπής.
Αυτό θα ήταν μια καλή αρχή. Αυτό το έργο είναι σε θέση να αναλάβει την εκπόνηση και δημιουργία του, το νομικό τμήμα της Αστυνομίας.
Σύμφωνα με την Α.Δ.3/1 με τίτλο «ΤΜΗΜΑ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ», το νομικό τμήμα υπάγεται σε αυτό. Το νομικό τμήμα της Αστυνομίας, έχει δική του Α.Δ. με αριθμό 3/24 και τίτλο «ΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΧΙΑΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΑΣ».
Το Νομικό Τμήμα Αρχηγείου ασχολείται με τις υποθέσεις:
(α) Ποινικού Δικαίου
(β) Διοικητικού Δικαίου
(γ) Αστικού Δικαίου
(δ) Πειθαρχικού Δικαίου
Συνεπώς, ο χειρισμός έστω και σε μικρό βαθμό υποθέσεων Διοικητικού δικαίου, που είναι το ένδικο μέσο των μελών της Αστυνομίας για προσβολή καταδικαστικών πειθαρχικών αποφάσεων, περνάει μέσω του νομικού τμήματος. Όπως δηλαδή περνάνε όλα τα στάδια της πειθαρχικής διαδικασίας.
Συνακόλουθα το υλικό είναι όλο μαζεμένο στο νομικό τμήμα. Απλά περιμένει την πρωτοβουλία, μέλους της Αστυνομίας, όπως εξάλλου προβλέπεται αυτή η πρωτοβουλία στην Α.Δ.3/24. Εν τοις πράγμασι, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός θέσης σε ισχύ των πειθαρχικών Κανονισμών πριν από τριάντα επτά (37) χρόνια, δεικνύει ότι δεν υπάρχει όραμα ή πρωτοβουλία σε αυτό το ζήτημα.
Αντί να έχουμε σκόρπια νομολογία από Προεδρεύοντες αξιωματικούς, οι οποίοι κατά κανόνα δεν είναι νομικοί, καλό θα ήταν, αυτοί να βοηθηθούν με την εύκολη παραπομπή τους στο ευρετήριο νομολογίας της Αστυνομίας, ώστε να είναι σε θέση να αποδώσουν δίκαιο.
Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα.
*Δημήτρης Απαισιώτης, Δικηγόρος
