Σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας, η πραγματική αντοχή ενός κράτους και των υποδομών του δεν κρίνεται στα λόγια, αλλά στην πράξη. Σήμερα, μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας στην ευρύτερη περιοχή, η Κύπρος αποδεικνύει ότι διαθέτει τη σοβαρότητα, την ετοιμότητα και την επιχειρησιακή επάρκεια να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.
Τα κυπριακά λιμάνια συνεχίζουν να λειτουργούν απρόσκοπτα. Οι λιμενικές εγκαταστάσεις της χώρας παραμένουν πλήρως επιχειρησιακές, χωρίς παρεμβολές, καθυστερήσεις ή δυσλειτουργίες. Οι ελλιμενισμοί πλοίων και το σύνολο των λιμενικών και φορτοεκφορτωτικών εργασιών προχωρούν κανονικά, στη βάση αυστηρού συντονισμού, αυξημένων μέτρων εσωτερικής ασφάλειας και συνεχούς επαγρύπνησης. Το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο εφαρμόζεται με συνέπεια, ενώ ο Κώδικας ISPS και τα σχέδια ασφάλειας των τερματικών σταθμών ενεργοποιούνται με υπευθυνότητα και επαγγελματισμό.
Η σημασία των πιο πάνω είναι καθοριστική. Σε μία περίοδο όπου η περιοχή δοκιμάζεται, η Κύπρος οφείλει να επιβεβαιώσει τον ρόλο της ως σταθερός, αξιόπιστος και λειτουργικός λιμενικός και ναυτιλιακός κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο ρόλος αυτός δεν περιορίζεται στο εμπόριο, αλλά επεκτείνεται και στη δυνατότητα διαχείρισης αυξημένων ροών πλοίων και φορτίων για ανθρωπιστικούς και στρατηγικούς σκοπούς. Η χώρα διαθέτει τις υποδομές και την τεχνογνωσία να ανταποκριθεί.
Την ίδια στιγμή, η διεθνής συγκυρία ασκεί πιέσεις στο κόστος μεταφοράς και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η αύξηση της τιμής των καυσίμων επηρεάζει το θαλάσσιο μεταφορικό κόστος, ενώ η συνεχιζόμενη αποφυγή της Διώρυγας του Σουέζ από μεγάλες ναυτιλιακές γραμμές, λόγω των συνθηκών ασφάλειας στην Ερυθρά Θάλασσα, οδηγεί σε μακρύτερες διαδρομές, αυξημένη κατανάλωση καυσίμων και υψηλότερο λειτουργικό κόστος ανά ταξίδι.
Η εικόνα, ωστόσο, πρέπει να αποτυπώνεται με ακρίβεια. Σε ό,τι αφορά τις βασικές εισαγωγικές ροές της Κύπρου, ιδιαίτερα εκείνες που εξυπηρετούνται μέσω πλοίων τροφοδοσίας από την Κεντρική Ευρώπη και την Ελλάδα, τα ναύλα παραμένουν σε χαμηλά ιστορικά επίπεδα λόγω έντονου ανταγωνισμού. Οι αυξήσεις που έχουν ανακοινωθεί εξαιτίας του κόστους καυσίμων παραμένουν περιορισμένες και δεν υπερβαίνουν τα 75 ευρώ ανά εμπορευματοκιβώτιο 20 ποδών. Στην παρούσα φάση, η επίδραση στο κόστος για το κυπριακό εμπόριο και την οικονομία είναι συγκρατημένη.
Δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Σε περίπτωση συνέχισης της κρίσης και περαιτέρω αύξησης της τιμής του πετρελαίου, το κόστος αναμένεται να ενταθεί και να επηρεάσει συνολικά την αλυσίδα μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των χερσαίων μεταφορών. Η αγορά λειτουργεί ως ενιαίο σύστημα και κάθε πίεση μεταφέρεται διαδοχικά.
Ορισμένα δεδομένα πρέπει να είναι ξεκάθαρα. Οι ναυτικοί πράκτορες δεν καθορίζουν τους ναύλους ούτε τις προσαυξήσεις καυσίμων. Οι σχετικές επιβαρύνσεις δεν αποτελούν έσοδο των ιδίων, αλλά εντάσσονται στην τιμολογιακή πολιτική των ναυτιλιακών εταιρειών που εκπροσωπούν. Ο ρόλος των ναυτικών πρακτόρων επικεντρώνεται στη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των λιμένων και της εφοδιαστικής αλυσίδας, μέσα σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό και μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Η διεθνής αγορά ναυτιλίας παραμένει έντονα ανταγωνιστική. Μετά την περίοδο της πανδημίας, τα ναύλα από και προς την Κύπρο έχουν παρουσιάσει αισθητή αποκλιμάκωση και σε αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με προηγούμενα έτη. Το στοιχείο αυτό είναι κρίσιμο για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του κυπριακού εμπορίου.
Ο τομέας των ναυτικών πρακτόρων παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα, με στόχο τη διασφάλιση της ομαλής ροής του εισαγωγικού και εξαγωγικού εμπορίου. Η σταθερότητα των λιμανιών και η αξιοπιστία της Κύπρου ως ναυτιλιακού κόμβου αποτελούν στρατηγικό πλεονέκτημα για την οικονομία της χώρας.
Η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια να εμφανίζεται αδύναμη ή ανέτοιμη. Διαθέτει όμως όλα τα εφόδια για να προβάλλει τη σταθερότητα, την επάρκεια και τη στρατηγική της σημασία σε μια ιδιαίτερα απαιτητική γεωπολιτική συγκυρία.
Προϋπόθεση για αυτό είναι τα λιμάνια της χώρας να είναι σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα. Να είναι πλήρως επανδρωμένα, με επαρκείς υποδομές, χερσαίους χώρους και σύγχρονο εξοπλισμό, στηριγμένα σε καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό. Τα ζητήματα αυτά έχουν ήδη τεθεί με σαφήνεια προς τα κέντρα λήψης αποφάσεων και δεν επιδέχονται αναβολές.
Η έγκαιρη προετοιμασία δεν είναι απλώς θέμα ανθεκτικότητας. Είναι εργαλείο στρατηγικής. Σε περιόδους κρίσεων, η Κύπρος οφείλει όχι μόνο να ανταποκρίνεται, αλλά να διεκδικεί. Να ενισχύει το μερίδιό της σε πλοία και φορτία, διαμορφώνοντας ταυτόχρονα τις κατάλληλες συνθήκες και τα αναγκαία κίνητρα ώστε οι πλοιοκτήτριες εταιρείες να εξυπηρετούνται απρόσκοπτα και να διατηρούν ανταγωνιστικά τα ναύλα από και προς τη χώρα.
Αυτό το πλεονέκτημα δεν είναι δεδομένο. Χτίζεται, διατηρείται και απαιτεί συνέπεια.
*Του Ρηγίνου Τσάνου, Προέδρου Συνδέσμου Ναυτικών Πρακτόρων Κύπρου
