Με ένα καυτό θέμα παρουσιάζεται για πρώτη φορά ενώπιον της Επιτροπής Νομικών ο νέος υπουργός Δικαιοσύνης, Κωνσταντίνος Φυτιρής, καθώς μετά από τέσσερις και πλέον μήνες από την πρώτη συζήτηση, βγαίνει από τον πάγο το θέμα για το διαχωρισμό εξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα, αφού θα κληθεί να αναλύσει το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στις 4 Δεκεμβρίου, από τον προκάτοχό του, αναφορικά με το ανέλεγκτο των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα. Σημειώνεται πως αυτή θα είναι η δεύτερη συζήτηση, δεδομένου ότι οι βουλευτές είχαν από την αρχή ξεκαθαρίσει πως δεν πρόκειται να κάνουν αποσπασματικές συζητήσεις, ειδικά τη στιγμή που κρίθηκε από όλους απαραίτητο να υπάρξει πλαίσιο ελέγχου των αποφάσεων του Εισαγγελέα για αναστολή ή διακοπή ή μη ποινικής δίωξης σε πολύκροτες υποθέσεις.
Η συζήτηση για το διαχωρισμό του διττού ρόλου του Γενικού Εισαγγελέα με τη δημιουργία Γενικού Δημόσιου Κατήγορου και την υποχρέωση του τελευταίου να δημοσιεύει τα κριτήρια άσκησης ποινικών διώξεων στην επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, έχει ανοίξει από τον περασμένο Σεπτέμβριο και συγκεκριμένα στην πρώτη συνεδρία της Επιτροπής Νομικών για τη νέα κοινοβουλευτική περίοδο, η οποία είναι και η τελευταία για την παρούσα σύνθεση της Βουλής. Από την πρώτη στιγμή διαφάνηκε ότι οι δύο πλευρές (σ.σ. Κυβέρνηση και Νομική Υπηρεσία) διατηρούν εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις επί του θέματος, αφού από τη μία η Κυβέρνηση παρουσιάζεται έτοιμη για να προχωρήσει κανονικά με τη μεταρρύθμιση και από την άλλη ο Γενικός Εισαγγελέας εξέφρασε τη διαφωνία του με τις προτεινόμενες αλλαγές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Μάχη με το χρόνο για το διαχωρισμό εξουσιών του Εισαγγελέα, στενεύουν τα περιθώρια για την παρούσα σύνθεση του Κοινοβουλίου
Μάλιστα, ο Γιώργος Σαββίδης είχε επικαλεστεί τη δικοινοτικότητα του Συντάγματος, ενώ σε ερώτηση τι θα πράξει σε περίπτωση που ψηφιστεί η σχετική νομοθεσία, ο κ. Σαββίδης υπέδειξε πως θα συμβουλεύσει τον Πρόεδρο να αναπέμψει στο Ανώτατο το νόμο και αν επιμένει ότι είναι συνταγματικός, τότε δεν θα τον εκπροσωπήσει. Οι βουλευτές, κατά την πρώτη εκείνη συνεδρία είχαν εκφράσει προβληματισμό για το γεγονός ότι δεν υπάρχει κοινό μέτωπο ανάμεσα στις δύο πλευρές, ενώ όσον αφορά για την ουσία της μεταρρύθμισης, οι πλείστοι βουλευτές εξέφρασαν την άποψη ότι πρέπει να υπάρξει διαχωρισμός, ωστόσο αυτό που ξεκαθάρισαν είναι πως χρειάζεται ένα αυστηρό πλαίσιο ελέγχου των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα.
Αυτός είναι και ο λόγος που το θέμα συζητήθηκε εις βάθος μόνο τις 10 Σεπτεμβρίου και αναμένεται να ανοίξει εκ νέου την Τετάρτη, αφού στις 4 Δεκεμβρίου προωθήθηκε και κατατέθηκε το νομοσχέδιο για το ανέλεγκτο, που δεν συμπεριλαμβανόταν στη δέσμη των 38 νομοσχεδίων που κατατέθηκαν τον Ιούλιο.
Πάντως, τα χρονοδιαγράμματα που έχει ενώπιον της η Επιτροπή Νομικών είναι αρκετά πιεστικά, δεδομένου ότι οι τελευταίες συνεδρίες για νομοθετικό έργο υπολογίζονται να πραγματοποιηθούν περί τα τέλη Μαρτίου, καθώς ακολουθούν οι διακοπές για το Πάσχα, ενώ η παρούσα σύνθεση της Βουλής πρέπει να διαλυθεί περί τα τέλη Απριλίου, λόγω των επικείμενων βουλευτικών εκλογών του Μαΐου. Μάλιστα, αυτά τα πιεστικά χρονοδιαγράμματα δείχνουν ότι υπάρχει ενδεχόμενο οι συζητήσεις να μην ολοκληρωθούν πριν τη διάλυση και να παραμείνει η μεταρρύθμιση ως εκκρεμότητα για τη νέα Βουλή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Στα βαθιά με το καλημέρα ο Φυτιρής-Καλείται να βγάλει από τον πάγο το διαχωρισμό εξουσιών και τη συζήτηση για Ελεγκτικό
Τι προνοεί το νομοσχέδιο
Με βάση την αιτιολογική έκθεση, το εν λόγω νομοσχέδιο προνοεί για τον έλεγχο των τελικών αποφάσεων του Γενικού Δημόσιου Κατήγορου (α) για μη άσκηση ποινικής δίωξης προσώπου για αδίκημα και (β) για αναστολή ποινικής δίωξης των κατηγοριών προσώπου ενώπιον Κακουργιοδικείου. Ο έλεγχος πραγματοποιείται βάσει συγκεκριμένων λόγων που προνοούνται στο νομοσχέδιο και τους οποίους δύνανται να αιτηθούν τα δικαιούμενα πρόσωπα.
Συγκεκριμένα, το συνημμένο νομοσχέδιο προνοεί τα ακόλουθα:
(α) Το Ανώτατο Δικαστήριο ως το αρμόδιο δικαστήριο για έλεγχο των τελικών αποφάσεων του Γενικού Δημόσιου Κατήγορου της Δημοκρατίας·
(β) τον δικαστικό έλεγχο των ακόλουθων αποφάσεων του Γενικού Δημόσιου Κατήγορου της Δημοκρατίας:
(i) για μη άσκηση ποινικής δίωξης προσώπου για αδίκημα, και
(ii) για αναστολή ποινικής δίωξης των κατηγοριών προσώπου ενώπιον Κακουργιοδικείου.
(γ) τον δικαστικό έλεγχο των αποφάσεων του Γενικού Δημόσιου Κατήγορου της Δημοκρατίας, βάσει των τριών λόγων που αναφέρονται στο άρθρο 3 του νομοσχεδίου, ήτοι (i) όταν διαπιστώνεται η ύπαρξη κακής πίστης εκ μέρους του Γενικού Δημόσιου Κατήγορου, (ii) όταν διαπιστώνεται μη συμμόρφωση με την καθορισθείσα πολιτική της Υπηρεσίας Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου της Δημοκρατίας, χωρίς καλό λόγο και (iii) όταν διαπιστώνεται μη συμμόρφωση με το δεδικασμένο ακυρωτικής απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Ασφυκτικός ο κλοιός γύρω από τη Βουλή για το διαχωρισμό εξουσιών-Με καθυστέρηση έξι μηνών η κατάθεση νομοσχεδίου για ανέλεγκτο
(δ) την προηγηθείσα διαδικασία εσωτερικής αναθεώρησης της απόφασης του Γενικού Δημόσιου Κατήγορου για μη άσκηση ποινικής δίωξης. Ειδικές διατάξεις για τη διαδικασία που θα ακολουθείται σε αυτήν την περίπτωση θα προνοούνται στον περί της Ίδρυσης, Δομής, Οργάνωσης και Λειτουργίας της Υπηρεσίας Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου της Δημοκρατίας καθώς και για Συναφή Θέματα Νόμο
(ε) τα δικαιούμενα πρόσωπα για υποβολή αίτησης ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ήτοι: (i) φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο υπέστη βλάβη ή ζημιά, συμπεριλαμβανομένης, όπου αυτό εφαρμόζεται, της σωματικής, της ψυχικής ή της συναισθηματικής βλάβης ή της οικονομικής ζημίας που προκλήθηκε απευθείας από το αδίκημα για το οποίο δεν ασκήθηκε δίωξη ή ανεστάλη η ποινική δίωξη, το οποίο αναγνωρίζεται ως θύμα για σκοπούς του παρόντος νόμου ή
(ii) πρόσωπο, το οποίο έχει πρώτου βαθμού συγγένειας με το θύμα, σε περίπτωση που το θύμα αποβίωσε συνεπεία της διάπραξης του αδικήματος.
(στ) τη μορφή του ένδικου μέσου, που αναφέρεται στο νομοσχέδιο ως «Αίτηση», ως επίσης τις προθεσμίες για την καταχώριση αυτής στο Ανώτατο Δικαστήριο·
(ζ) τη διαδικασία που θα ακολουθείται ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ως αυτή αναφέρεται στο άρθρο 6 του νομοσχεδίου. Πέραν αυτού, η διαδικασία δύναται να καθοριστεί με Διαδικαστικό Κανονισμό
(η) υποχρέωση επανεξέτασης της απόφασης από τον Γενικό Δημόσιο Κατήγορο, στην περίπτωση που το Ανώτατο Δικαστήριο αποδεχθεί την αίτηση και ακυρώσει την απόφαση του
(θ) έναρξη ισχύος του νόμου, που καθορίζεται ως η ημερομηνία της δημοσίευσης του Διαδικαστικού Κανονισμού από το Ανώτατο Δικαστήριο, στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, η οποία δεν μπορεί να είναι πρωθύστερη της ημερομηνίας δημοσίευσης στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας της Γνωστοποίησης του Υπουργικού Συμβουλίου για την ίδρυση Υπηρεσίας Γενικού Δημοσίου Κατηγόρου της Δημοκρατίας και για την ετοιμότητα της να λειτουργήσει.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, στην αιτιολογική έκθεση, επεσήμανε πως το κείμενο οριστικοποιήθηκε μετά από συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ του Υπουργείου και του Ανωτάτου Δικαστηρίου, καθώς επίσης και με τους επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας. Πάντως, στο πλαίσιο της ετοιμασίας αυτού του νομοσχεδίου, το Υπουργείο Δικαιοσύνης σημείωσε πως τροποποιήθηκαν άλλα τρία που είχαν κατατεθεί στο πακέτο των 38 νομοσχεδίων, που εκκρεμούν ενώπιον της Βουλής. Για το περιεχόμενο των αναθεωρημένων νομοσχεδίων θα ενημερωθεί η Βουλή των Αντιπροσώπων εν ευθέτω χρόνω. Πρόκειται για τα νομοσχέδια με τίτλους: (1) Ο περί της Εικοστής Δεύτερης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμος του 2025 (2) Ο περί Ποινικής Δικονομίας (Τροποποιητικός) Νόμος του 2025» και (3) «Ο περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) (Τροποποιητικός) Νόμος του 2025».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Σε αχαρτογράφητα νερά η συζήτηση για διαχωρισμό εξουσιών-Η διαφωνία Εισαγγελέα με Κυβέρνηση και ο ρόλος της Βουλής
