Τις βασικές πρόνοιες του νομοσχεδίου που έχει ετοιμαστεί και δόθηκε προς δημόσια διαβούλευση, αναφορικά με τις αλλαγές στο σύστημα διορισμού, εξήγησε η υπουργός Παιδείας, Αθηνά Μιχαηλίδου, η οποία επεσήμανε πως η Κυβέρνηση ανέλαβε να επιλύσει ένα πρόβλημα που υφίσταται από το 2015, όταν αποφασίστηκε να καταργηθεί ο κατάλογος διοριστέων. Σε συνέντευξή της στον REPORTER, η υπουργός Παιδείας εξήγησε ότι κανένας εκπαιδευτικός δεν πρόκειται να χάσει τη δουλειά του, ενώ τόνισε πως «εάν δεν καταφέρναμε να δημιουργήσουμε το μητρώο, πολλοί από τους ανθρώπους που εργάζονται δεν θα μπορούσαν να συνεχίσουν».
Η υπουργός Παιδείας αναφερόμενη στις αλλαγές που προωθούνται σημείωσε πως κινούνται σε δύο επίπεδα, σημειώνοντας πως «πρώτον, να εξετάσουμε το σύστημα των εξετάσεων και να διορθώσουμε τις στρεβλώσεις που διαπιστώθηκαν. Και δεύτερον, να δούμε πώς αντιμετωπίζουμε την κατάσταση των ανθρώπων που βρίσκονται ήδη στο σύστημα». Επεσήμανε, δε, ότι «η επικαιροποιημένη πρότασή μας, η οποία προέκυψε μετά από μια περίοδο διαβούλευσης με όλους, όχι μόνο με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, αλλά και με τους γονείς και τα πολιτικά κόμματα, και πάντοτε υπό την καθοδήγηση της Νομικής Υπηρεσίας, επιχειρεί να ρυθμίσει ακριβώς αυτά τα δύο ζητήματα».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Αναλαμβάνει δράση για να κατέβουν οι τόνοι για το σύστημα διορισμού η Μιχαηλίδου-Καλεί εκ νέου στο ΥΠΑΝ τους συνδικαλιστές
Όσον αφορά στο ειδικό μητρώο, η Αθηνά Μιχαηλίδου τόνισε ότι αποτελεί μία ρύθμιση που θεσπίζεται, επειδή αναγνωρίζουν την προϋπηρεσία και θέλουν να δώσουν προοπτική στους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν αυτή τη στιγμή στα σχολεία ως έκτακτοι και δεν έχουν επιτύχει στις εξετάσεις ή δεν παρακάθισαν ποτέ. Παράλληλα, τόνισε πως δίνεται η ευκαιρία ένταξης σε εκπαιδευτικούς που έχουν εργαστεί στο δημόσιο σχολείο και πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, που συζητήθηκαν πάρα πολλές φορές με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις.
Την ίδια ώρα, η κα. Μιχαηλίδου απάντησε και στις φωνές που κινδυνολογούν ότι εκπαιδευτικοί που εργάζονται αυτή τη στιγμή θα μείνουν εκτός συστήματος, εξηγώντας πως η ρύθμιση που προτείνουν διατηρεί τη δυνατότητα διεκδίκησης διορισμού μέσω του ειδικού μητρώου, με την κατανομή 50-50.
Η υπουργός Παιδείας αναφέρθηκε και στη στάση των συνδικαλιστικών οργανώσεων, σημειώνοντας πως «η δημιουργία έντασης δεν διευκολύνει κανέναν και δεν συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός κλίματος εποικοδομητικής συζήτησης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της εκπαίδευσης. Το να θεωρείται ότι για να προχωρήσει μια μεταρρύθμιση πρέπει να ικανοποιηθούν όλα τα αιτήματα των συνδικαλιστικών οργανώσεων δεν είναι υγιές. Ο καθένας κρίνεται από τις πράξεις του».
-Έχει δοθεί σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο που ετοιμάσατε για τις αλλαγές στο σύστημα διορισμού. Μπορείτε να μας εξηγήσετε τις βασικές πρόνοιες της πρότασής σας;
Αρχικά να απαντήσουμε σε ένα σημαντικό ερώτημα. Γιατί είναι καθοριστικής σημασίας το ζήτημα του ποιοι εισέρχονται στο εκπαιδευτικό επάγγελμα; Επειδή η διεθνής έρευνα και βιβλιογραφία αναδεικνύουν διαχρονικά τον εκπαιδευτικό ως έναν από τους σημαντικότερους, αν όχι τον σημαντικότερο, παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα ενός εκπαιδευτικού συστήματος. Πάρα πολλές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις. Έχουν δώσει έμφαση στο ποιους εργοδοτούν, πώς στηρίζουν αυτούς τους ανθρώπους και τρίτο, τι διδάσκεται και πώς.
Αυτοί είναι και οι τρεις πυλώνες της δικής μας μεταρρυθμιστικής πολιτικής. Ήδη έχουμε προχωρήσει με την αξιολόγηση και την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, που έχουν πλέον ρυθμιστεί νομοθετικά, και εργαζόμαστε για την εφαρμογή τους στην πράξη. Στην παρούσα φάση, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στο ποιοι εισέρχονται στο επάγγελμα. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας έχουν τους καλύτερους εκπαιδευτικούς. Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο επίκεντρο κάθε εκπαιδευτικής πολιτικής και κάθε μεταρρυθμιστικής προσπάθειας βρίσκονται τα ίδια τα παιδιά. Τρίτον, από την αρχή της διακυβέρνησής μας δώσαμε έμφαση στα Αναλυτικά Προγράμματα, καθώς και στις μεθοδολογίες της διδασκαλίας και της μάθησης. Συνεπώς, πρόκειται για μια συνολική και ολιστική προσπάθεια αναβάθμισης της ποιότητας του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Κάποιος θα ανέμενε ότι οι συνδικαλιστικές οργανώσεις των εκπαιδευτικών θα ήταν οι πρώτοι που θα υποστήριζαν την ανάγκη για αλλαγές και εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού συστήματος. Για τη διασφάλιση καλύτερων συνθηκών εργασίας για τους εκπαιδευτικούς, την υιοθέτηση πιο παιδαγωγικών ρυθμίσεων και τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Γι’ αυτό και τους θέλουμε δίπλα μας σε αυτή την προσπάθεια. Έχουμε πολύ καλούς εκπαιδευτικούς και αυτό το γνωρίζω από πρώτο χέρι. Έχω επανειλημμένα δηλώσει πόσο περήφανη είμαι για τους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στα σχολεία μας. Και ακριβώς επειδή αναγνωρίζουμε το έργο τους, θεωρώ ότι πρέπει να τους δώσουμε ένα καλύτερο σύστημα μέσα στο οποίο να μπορούν να εργάζονται και να επιτελούν αποτελεσματικότερα το έργο τους. Η προσκόλληση σε ρυθμίσεις του παρελθόντος δυσχεραίνει πρωτίστως το έργο των ίδιων των εκπαιδευτικών.
Η δημιουργία έντασης δεν διευκολύνει κανέναν και δεν συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός κλίματος εποικοδομητικής συζήτησης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της εκπαίδευσης. Το να θεωρείται ότι για να προχωρήσει μια μεταρρύθμιση πρέπει να ικανοποιηθούν όλα τα αιτήματα των συνδικαλιστικών οργανώσεων δεν είναι υγιές. Ο καθένας κρίνεται από τις πράξεις του. Εμείς ως Κυβέρνηση έχουμε ευθύνη απέναντι στο σύνολο της κοινωνίας και κυρίως απέναντι στα παιδιά. Η κοινωνία απαιτεί ένα εκπαιδευτικό σύστημα πιο αποτελεσματικό, πιο συμπεριληπτικό, με συγκεκριμένα και απτά βήματα προόδου. Η αλλαγή στο σύστημα διορισμού αποτελεί ένα από τα βήματα αυτά. Δεν μπορούμε να μιλούμε συνεχώς για την ανάγκη αλλαγών και, όταν έρχεται η ώρα να τις υλοποιήσουμε, να παραμένουμε προσκολλημένοι στις ίδιες ρυθμίσεις. Πρέπει να διορθώσουμε τις στρεβλώσεις στο σύστημα διορισμού. Αυτή είναι η κατεύθυνση της κυβερνητικής πολιτικής και ένα σαφές αίτημα της κοινωνίας.
Όπως γνωρίζουμε, σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, από την 1η Σεπτεμβρίου 2027 θα πρέπει να διορίζονται αποκλειστικά εκπαιδευτικοί που έχουν επιτύχει τις εξετάσεις διορισίμων και κανένας άλλος. Αυτό από μόνο του δημιουργεί σημαντικά προβλήματα, καθώς σε κάποιες ειδικότητες οι πίνακες διορισίμων έχουν εξαντληθεί. Πρέπει, συνεπώς, να διασφαλίσουμε ότι θα διαθέτουμε επαρκή αριθμό εκπαιδευτικών για τη στελέχωση των σχολείων μας.
Αυτή η Κυβέρνηση ανέλαβε να επιλύσει ένα πρόβλημα που υφίσταται από το 2015. Τότε αποφασίστηκε η κατάργηση του καταλόγου διοριστέων και η ρύθμιση με τις εξετάσεις διορισίμων. Δυστυχώς, αφέθηκε μία τεράστια μεταβατική περίοδος δώδεκα χρόνων, κατά τη διάρκεια της οποίας δημιουργήθηκαν και άλλες στρεβλώσεις. Στην πορεία αναδείχθηκαν προβλήματα σε σχέση με τις εξετάσεις διορισίμων. Κυρίως, όμως, δημιουργήθηκε μία κατάσταση κατά την οποία άνθρωποι εργάζονται για κάποιο χρονικό διάστημα στην εκπαίδευση σε έκτακτη βάση, χωρίς να έχουν, σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, προοπτική συνέχισης της εργοδότησής τους μετά το 2027. Αυτή είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να αγνοούμε.
Αυτό που κάναμε ήταν να κινηθούμε σε δύο επίπεδα. Πρώτον, να εξετάσουμε το σύστημα των εξετάσεων και να διορθώσουμε τις στρεβλώσεις που διαπιστώθηκαν. Και δεύτερον, να δούμε πώς αντιμετωπίζουμε την κατάσταση των ανθρώπων που βρίσκονται ήδη στο σύστημα. Δεν μπορούμε, από τη μια, να μιλούμε για αξιοκρατία και, από την άλλη, να μη λαμβάνουμε υπόψη την εμπειρία ανθρώπων που εργάζονται στα σχολεία μας. Ούτε, όμως, μπορούμε να αγνοήσουμε εκείνους που έχουν επιτύχει τις εξετάσεις και αναμένουν τον διορισμό τους.
Η επικαιροποιημένη πρότασή μας, η οποία προέκυψε μετά από μια περίοδο διαβούλευσης με όλους, όχι μόνο με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, αλλά και με τους γονείς και τα πολιτικά κόμματα, και πάντοτε υπό την καθοδήγηση της Νομικής Υπηρεσίας, επιχειρεί να ρυθμίσει ακριβώς αυτά τα δύο ζητήματα. Να διασφαλίσουμε ότι θα έχουμε ικανό αριθμό εκπαιδευτικών για τη στελέχωση των σχολείων μας και, ταυτόχρονα, να διαφυλάξουμε την προοπτική των ανθρώπων που εργάζονται τα τελευταία χρόνια στο σύστημα, αναγνωρίζοντας την προϋπηρεσία τους.
Η αναθεωρημένη πρότασή μας έχει αναρτηθεί δημόσια, όπως άλλωστε και όλες οι προτάσεις μας, στο πλαίσιο μίας ανοικτής και διαφανούς διαδικασίας. Μετά τις συζητήσεις που προηγήθηκαν, προωθήθηκε ως νομοσχέδιο σε δημόσια διαβούλευση. Αυτή είναι η δημοκρατική διαδικασία. Να ακουστούν όλες οι απόψεις, να αξιολογηθούν οι εισηγήσεις και να μπορέσουμε στη συνέχεια να προχωρήσουμε στη Βουλή.
-Ένα σημείο της πρότασής σας, που έχει προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις και σχόλια αφορά τη δημιουργία του ειδικού μητρώου. Ποιοι εκπαιδευτικοί θα ενταχθούν σε αυτό το μητρώο;
Να ξεκαθαρίσουμε πρώτα κάτι πολύ σημαντικό. Εάν δεν καταφέρναμε να δημιουργήσουμε το μητρώο, πολλοί από τους ανθρώπους που εργάζονται σήμερα στα σχολεία σε έκτακτη βάση δεν θα μπορούσαν να συνεχίσουν να εργάζονται. Γιατί; Διότι, σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία , από την 1η Σεπτεβμρίου 2027, οι διορισμοί θα γίνονται αποκλειστικά μέσω των εξετάσεων διορισίμων. Πολλοί που υπηρετούν αυτή τη στιγμή στα σχολεία ως έκτακτοι δεν έχουν επιτύχει στις συγκεκριμένες εξετάσεις ή δεν παρακάθισαν ποτέ. Επομένως, το μητρώο αποτελεί μία ρύθμιση που θεσπίζουμε ακριβώς επειδή αναγνωρίζουμε την προϋπηρεσία και θέλουμε να δώσουμε προοπτική στους εκπαιδευτικούς αυτούς.
Θεωρώ ότι είναι σημαντικό αυτό που καταφέραμε. Μέσα από το μητρώο δίνεται η δυνατότητα ένταξης σε εκπαιδευτικούς που έχουν εργαστεί στο δημόσιο σχολείο και πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, τα οποία συζητήσαμε πάρα πολλές φορές με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις. Μιλούμε για περίπου 4.000 ανθρώπους. Δεν πρόκειται για μικρό αριθμό και δεν μπορούμε να παραγνωρίζουμε τη σημασία αυτής της ρύθμισης. Συνεπώς, το επιχείρημα ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι χάνουν τη δουλειά τους δεν μπορεί να σταθεί, επειδή και σήμερα, η εργοδότησή τους εξαρτάται κάθε φορά από τις ανάγκες. Είναι συμβασιούχοι ή αντικαταστάτες. Μόνο όσοι εργάζονται με καθεστώς αορίστου χρόνου έχουν πιο βέβαιη εργοδότηση.
Και στο σημείο αυτό να εξηγήσω και κάτι άλλο. Με την κατάργηση του καταλόγου διοριστέων καταργείται και η αναμονή με βάση τη σειρά εγγραφής σε έναν κατάλογο, στον οποίο κάποιος μπορεί να βρίσκεται πολύ χαμηλά και να μην έχει ουσιαστική προοπτική διορισμού. Μέσα από το ειδικό μητρώο και την εξέταση κατάταξης, δημιουργούμε βελτιωμένες προοπτικές τόσο για διορισμό όσο και για μονιμοποίηση, αναγνωρίζοντας, ταυτόχρονα, και την προϋπηρεσία των εκπαιδευτικών.
Είναι, λοιπόν, σημαντικό να παρουσιάζονται τα πράγματα όπως πραγματικά είναι. Πρέπει να συγκρίνουμε αυτό που προβλέπει σήμερα η νομοθεσία με αυτό που θα ισχύσει από τον Σεπτέμβριο του 2027, εάν δεν προχωρήσουμε σε αλλαγές. Το πλαίσιο που προτείνουμε έχει σαφή κατεύθυνση. Αναγνωρίζουμε την προσφορά αυτών των εκπαιδευτικών και θέλουμε να αξιοποιήσουμε την εμπειρία τους στο δημόσιο σχολείο. Ταυτόχρονα, όμως, έχουμε ευθύνη να διαμορφώσουμε ένα σύστημα που να διασφαλίζει ίσες ευκαιρίες τόσο για νέους υποψηφίους όσο και για εκείνους που έχουν ήδη επιτύχει στις εξετάσεις διορισίμων.
Αυτή είναι η προσπάθειά μας. Να διορθώσουμε μια στρέβλωση που δημιουργήθηκε εδώ και χρόνια, χωρίς να δημιουργήσουμε νέες αδικίες. Και θεωρώ ότι το ειδικό μητρώο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την επίτευξη αυτού του στόχου.
-Βλέπουμε να υπάρχουν αντιδράσεις για τις πρόνοιες, με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις να σας κατηγορούν ότι ενδεχομένως να μείνουν εκπαιδευτικοί που αυτή τη στιγμή βρίσκονται στην εκπαίδευση εκτός του συστήματος, με τις νέες πρόνοιες που προωθείτε. Πώς απαντάτε;
Θα πρέπει να επεξηγηθεί ακριβώς με ποιον τρόπο η πρόταση αφήνει αυτούς τους ανθρώπους εκτός συστήματος. Είναι σημαντικό, όταν διατυπώνονται τέτοιες ανησυχίες, να εξηγούμε και τι προβλέπει σήμερα η νομοθεσία και τι αλλάζει με τη δική μας πρόταση.
Να δώσω ένα παράδειγμα. Ένας εκπαιδευτικός που βρίσκεται σήμερα πολύ χαμηλά στον κατάλογο διοριστέων και εργάζεται ως συμβασιούχος δεν έχει διασφαλισμένη μονιμοποίηση. Εάν έχει συμπληρώσει την απαιτούμενη υπηρεσία, ενδέχεται να έχει αποκτήσει καθεστώς αορίστου χρόνου. Εάν, όμως, έχει συμπληρώσει συγκεκριμένη προϋπηρεσία και πληροί τα κριτήρια που θέτουμε, μπορεί να ενταχθεί στο ειδικό μητρώο. Μέσα από τη ρύθμιση που προτείνουμε, διατηρεί τη δυνατότητα διεκδίκησης διορισμού μέσω του ειδικού μητρώου, με την κατανομή 50-50, καθώς δεν μπορούμε να παραβλέψουμε και τους διορίσιμους που έχουν ήδη επιτύχει στις εξετάσεις. Στη συνέχεια, κανένας δεν εμποδίζει αυτόν τον εκπαιδευτικό να παρακαθήσει στην εξέταση κατάταξης, στην οποία θα μοριοδοτείται και η προϋπηρεσία του, ώστε να διεκδικήσει τη μονιμοποίησή του.
Άρα, διερωτώμαι, πού ακριβώς προκύπτει ότι με τη δική μας πρόταση αυτοί οι άνθρωποι αποκλείονται; Εμείς δημιουργούμε μια επιπρόσθετη δυνατότητα για τους εκπαιδευτικούς που εργάζονται σήμερα στο σύστημα, την οποία δεν θα είχαν με τον ίδιο τρόπο μετά την 1η Σεπτεμβρίου 2027, με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία.
Αν υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις εκπαιδευτικών που θεωρούν ότι αδικούνται από τα κριτήρια, είμαστε έτοιμοι να τις εξετάσουμε.
Η προσπάθεια μας είναι να βρούμε μια δίκαιη και λειτουργική λύση. Οι διαφωνίες είναι θεμιτές. Εκείνο που χρειάζεται, όμως, είναι να συζητούμε στη βάση των πραγματικών προνοιών της πρότασης και όχι να δημιουργούμε ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Ως Κυβέρνηση αναλάβαμε την ευθύνη να αντιμετωπίσουμε ένα πρόβλημα που παραμένει άλυτο εδώ και χρόνια. Και αυτή την ευθύνη θα συνεχίσουμε να την αναλαμβάνουμε.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: «Διασφαλίζονται οι εκπαιδευτικοί μέσω του μητρώου»-Ξεκαθαρίζει το ΥΠΑΝ για το νέο σύστημα διορισμού, ανοιχτή η διαβούλευση
-Υπάρχουν οι αντιδράσεις για τους μήνες προϋπηρεσίας που πρέπει να έχει ένας εκπαιδευτικός, όσον αφορά στις αντικαταστάσεις. Ποια είναι η θέση του Υπουργείου;
Στην πρότασή μας υπάρχει πρόνοια για 24 μήνες προϋπηρεσίας. Αυτό είναι ένα θέμα που μπορούμε να συζητήσουμε. Έχουμε πει πολλές φορές ότι είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε τεκμηριωμένες εισηγήσεις και να εξετάσουμε πού μπορούν να γίνουν βελτιώσεις. Πρέπει, όμως, να κατανοήσουμε και κάτι σημαντικό. Το ειδικό μητρώο είναι μια ειδική, έκτακτη ρύθμιση, η οποία δημιουργείται για να αντιμετωπίσουμε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα. Δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν νέο κατάλογο με πολλές χιλιάδες εκπαιδευτικούς, ο οποίος στη συνέχεια δεν θα μπορεί να εξαντληθεί εύκολα. Επειδή αυτό ακριβώς είναι ένα από τα προβλήματα που προσπαθούμε να επιλύσουμε μέσα από τη μεταρρύθμιση.
Να υπενθυμίσω ότι έχουμε αποδεχτεί την εισήγηση κάποιων εκ των οργανώσεων να μην κλείνει το μητρώο, αλλά να παραμείνει σε ισχύ μέχρι να εξαντληθεί. Κάπου πρέπει να τίθεται ένα όριο. Εμείς θεωρήσαμε ότι οι 24 μήνες αποτελεούν ένα εύλογο κριτήριο. Εάν υπάρχουν τεκμηριωμένες εισηγήσεις για διαφορετική ρύθμιση, είμαστε έτοιμοι να τις εξετάσουμε. Εκείνο που δεν μπορούμε να κάνουμε είναι να χάσουμε τον βασικό στόχο της μεταρρύθμισης, που είναι να περάσουμε σταδιακά σε ένα ενιαίο, αξιοκρατικό και βιώσιμο σύστημα διορισμών.
-Στο κλειστό μητρώο θα εντάσσονται και οι εκπαιδευτικοί που θα πάρουν σύμβαση και μετά την εφαρμογή της νομοθεσίας;
Ναι. Έχουμε συμπεριλάβει στην πρότασή μας πρόνοια, ώστε να μπορούν να ενταχθούν στο ειδικό μητρώο και όσοι εκπαιδευτικοί θα εξασφαλίσουν σύμβαση κατά τη σχολική χρονιά 2027-2028.
Και αυτό είναι σημαντικό, επειδή θέλουμε να δώσουμε μια επιπρόσθετη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς που θα εργαστούν στα σχολεία μας εκείνη τη χρονιά. Πρόκειται για μια ρύθμιση που θεωρούμε ότι λειτουργεί και ως κίνητρο, ιδιαίτερα κατά την πρώτη περίοδο εφαρμογής του νέου συστήματος.
Δυστυχώς, ούτε αυτή η πρόνοια φαίνεται να αναδεικνύεται στον δημόσιο διάλογο. Συζητούμε συνεχώς για το ποιοι ενδεχομένως να μείνουν εκτός, χωρίς να αναδεικνύονται παράλληλα και οι δυνατότητες που δημιουργούνται μέσα από την πρότασή μας.
-Πώς θα γίνεται η κατάταξη των εκπαιδευτικών στο κλειστό μητρώο;
Η σειρά κατάταξης στο κλειστό μητρώο προκύπτει με εναλλάξ επιλογή των εκπαιδευτικών που πληρούν τα κριτήρια, ακολουθώντας τη σειρά κατάταξής τους στους αναθεωρημένους πίνακες διοριστέων και διορισίμων του 2027 με τον πρώτο εκπαιδευτικό να επιλέγεται από τον πίνακα διοριστέων.
-Ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας σας με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις αποτελεί το ζήτημα της μονιμοποίησης. Οι συνδικαλιστές ζητούν αυτόματη μονιμοποίηση για τους εκπαιδευτικούς που είναι στην εκπαίδευση αυτή τη στιγμή. Αίτημα που ως Υπουργείο δεν μπορείτε να ικανοποιήσετε, νοουμένου ότι κρίνεται παράνομο…
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν εκπαιδευτικοί που εργάζονται στο σύστημα, στη βάση των έκτακτων αναγκών που προκύπτουν. Και ακριβώς επειδή αναγνωρίζουμε την προσφορά και την εμπειρία τους, δημιουργήσαμε το ειδικό μητρώο και προβλέψαμε τη μοριοδότηση της προϋπηρεσίας. Άλλο, όμως, η αναγνώριση της προϋπηρεσίας και άλλο η αυτόματη μονιμοποίηση. Δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Υπάρχει και η νομική διάσταση, την οποία δεν μπορούμε να παραβλέψουμε. Οποιαδήποτε ρύθμιση για τη μονιμοποίηση πρέπει να είναι νομικά κατοχυρωμένη, να σέβεται την αρχή της ίσης μεταχείρισης και να μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να δημιουργεί νέες αδικίες. Δεν αρκεί να συμφωνήσουμε σε μια ρύθμιση, εάν αυτή δεν μπορεί να σταθεί νομικά. Γι' αυτό και η πρότασή μας προβλέπει τη μονιμοποίηση μέσα από την εξέταση κατάταξης, με αναγνώριση και μοριοδότηση της προϋπηρεσίας.
Όπως και στη δημόσια υπηρεσία υπάρχουν διαδικασίες αξιολόγησης και επιλογής για την πρόσβαση σε μόνιμες θέσεις, έτσι και στην εκπαίδευση αποκτούμε ένα ενιαίο σύστημα. Ένα σύστημα στο οποίο κάθε εκπαιδευτικός θα γνωρίζει ποια είναι τα κριτήρια, πώς αξιολογείται και με ποιον τρόπο μπορεί να διεκδικήσει τη μονιμοποίησή του. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με διαφορετικούς καταλόγους και διαφορετικές διαδικασίες, οι οποίες δημιουργούν στρεβλώσεις και ανισότητες μεταξύ των εκπαιδευτικών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: «Δόθηκε μία εγκληματική μεταβατική περίοδος, δεν επιτρέπονται πισωγυρίσματα»-Ξεκάθαρο μήνυμα ΥΠΑΝ για σύστημα διορισμού
-Στην πρότασή σας υπάρχουν πρόνοιες και για βελτίωση στη διαδικασία των εξετάσεων διορισίμων και διόρθωση των στρεβλώσεων που έχουν διαπιστωθεί τόσα χρόνια. Μπορείτε να μας εξηγήσετε επιγραμματικά τις αλλαγές αυτές;
Το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός εκπαιδευτικών δεν κατάφερνε να επιτύχει στις εξετάσεις μάς έδωσε το δικαίωμα, αλλά και την ευθύνη, να εξετάσουμε την εγκυρότητά τους. Δηλαδή, κατά πόσο οι εξετάσεις αυτές μετρούσαν πραγματικά αυτό που έπρεπε να μετρούν. Δίνουμε πλέον έμφαση στο περιεχόμενο εξετάσεων. Αυτό θα είναι παιδαγωγικά προσανατολισμένο και θα εστιάζει στις δεξιότητες και τις ικανότητες των εκπαιδευτικών.
Μια άλλη σημαντική αλλαγή είναι η κατάργηση της βάσης επιτυχίας. Δεν θέλουμε η εξέταση να λειτουργεί ως μηχανισμός αποκλεισμού. Μιλάμε για ανθρώπους που είναι απόφοιτοι πανεπιστημίων, διαθέτουν ήδη τα απαιτούμενα ακαδημαϊκά προσόντα και, σε πολλές περιπτώσεις, έχουν εργαστεί στην εκπαίδευση, είτε στον δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα. Με το νέο σύστημα, η εξέταση θα λειτουργεί ως εξέταση κατάταξης. Θα επιτρέπει, δηλαδή, να αξιολογούνται συγκριτικά οι υποψήφιοι και να διαμορφώνεται η σειρά κατάταξής τους.
Συνεχίζουμε να διατηρούμε τη συγκρισιμότητα για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ώστε να μην αδικηθούν όσοι έχουν ήδη επιτύχει στις προηγούμενες εξετάσεις. Παράλληλα, προβλέπουμε τη μοριοδότηση της προϋπηρεσίας, όπως και σήμερα. Συγκεκριμένα, η εξέταση θα αντιστοιχεί στο 50%, η προϋπηρεσία θα μοριοδοτείται με 20% και το έτος κατάθεσης πρώτου τίτλου σπουδών 10%, ενώ θα λαμβάνονται υπόψη και τα πρόσθετα ακαδημαϊκά προσόντα με 9%. Με αυτόν τον τρόπο, ο εκπαιδευτικός με μεγαλύτερη προϋπηρεσία αποκτά ένα σημαντικό πλεονέκτημα.
Σύμφωνα με την πρότασή μας, οι υποψήφιοι θα μπορούν να παρακάθονται στις νέες εξετάσεις κάθε τρία χρόνια. Ωστόσο, ως προς τη συχνότητα διεξαγωγής των εξετάσεων, παραμένουμε ανοικτοί σε εισηγήσεις. Το σημαντικό είναι ότι όλοι θα έχουν ίδιο δικαίωμα και ίσες ευκαιρίες να παρακαθήσουν στις εξετάσεις, για να βελτιώσουν τη θέση τους και να διατηρήσουν την καλύτερη βαθμολογία που έχουν εξασφαλίσει. Επιπλέον, θα έχουν τη δυνατότητα να διατηρήσουν τη βαθμολογία τους για έξι χρόνια.
Επομένως, δεν αλλάζουμε απλώς κάποιες πρόνοιες. Διορθώνουμε προβλήματα που διαπιστώθηκαν στην πράξη και να διαμορφώσουμε μια διαδικασία πιο ουσιαστική διαδικασία, με σαφή κριτήρια, η οποία να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Ο στόχος παραμένει ένας και αυτός είναι να έχουμε τους καλύτερους εκπαιδευτικούς για τα παιδιά μας.
-Κάποιες δημόσιες αναφορές σας, για πιθανή διεξαγωγή εξετάσεων εντός των επόμενων μηνών, προκάλεσαν ανησυχία στους εκπαιδευτικούς…
Έγινε μία προσπάθεια και το θέμα συζητήθηκε. Η κατάληξη, όπως φαίνεται μέχρι στιγμής, είναι ότι δεν θα αλλάξει η ημερομηνία διεξαγωγής της εξέτασης και ότι αυτή θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο του 2027, όπως προβλεπόταν. Είναι σημαντικό για μας να καταλήξουμε σε μία δίκαιη πρόταση που δεν θα αδικεί τους ανθρώπους που, εδώ και χρόνια, έχουν επιτύχει στις εξετάσεις, έχουν καταβάλει κόπο και αναμένουν τον διορισμό τους. Άλλωστε, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, μόνο αυτοί είχαν δικαίωμα διορισμού μέσω τις συγκεκριμένης διαδικασίας. Θα έχουν κάθε δίκαιο να θέτουν το ερώτημα για ποιο λόγο δημιουργείται το ειδικό μητρώο και δυσχεραίνεται η πρόσβασή τους στην εκπαίδευση ή για ποιο λόγο δεν περνούν όλοι από τη ίδια διαδικασία της εξετάσεων για να διεκδικήσουν διορισμό, όπως έκαναν και εκείνοι. Γι’ αυτό και στην πρότασή μας διασφαλίζουμε την πρόσβαση και των διορισίμων, που έχουν επίσης δικαιώματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη.
-Είδαμε κάποιες τοποθετήσεις από τους διορίσιμους που θέλουν αλλαγή στο σύστημα. Πώς θα εξασφαλιστεί αυτή η ομάδα των εκπαιδευτικών;
Ο στόχος είναι τα επόμενα χρόνια, η πρόσβαση στο σύστημα να γίνεται μέσω της εξέτασης και αυτό προβλέπεται και νομικά, καθώς αυτό ορίζει η ισχύουσα νομοθεσία. Οι άνθρωποι που έχουν επιτύχει στις εξετάσεις έχουν έννομο συμφέρον, το οποίο οφείλουμε να λαμβάνουμε υπόψη.
-Ένα επιχείρημα που χρησιμοποιούν οι οργανώσεις για να πείσουν για την ορθότητα των δικών τους θέσεων είναι ότι υπάρχει ο κίνδυνος μετά το 2027 να μην υπάρχουν εκπαιδευτικοί για στελέχωση των σχολείων, καταλογίζοντας ευθύνες στο ΥΠΑΝ. Πώς απαντάτε επ’ αυτού;
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027, όλες οι ανάγκες θα ικανοποιηθούν μέσω του υφιστάμενου συστήματος. Πέραν του 90% των αναγκών καλύπτεται μέχρι το τέλος Αυγούστου. Τυχόν ανάγκες που θα προκύψουν μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς θα αντιμετωπίζονται ανάλογα με τις ανάγκες που θα προκύπτουν. Πάντα θα υπάρχουν ανάγκες, όμως τα προβλήματα αυτά θα επιλύονται στη βάση της συνεργασίας μας με την Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για το σύστημα διορισμού-Μέχρι τις 18 Νοεμβρίου δέχεται σχόλια και προχωρά το ΥΠΑΝ
-Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις αντιδρούν και στο γεγονός ότι δώσατε σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο. Σε κοινή τους ανακοίνωση αναφέρουν ότι δεν έλαβαν το νομοσχέδιο πριν δοθεί σε δημόσια διαβούλευση και μάλιστα αφήνουν πυρά κατά Κυβέρνησης και Υπουργείου Παιδείας και ισχυρίζονται ότι το Υπουργείο παραγνωρίζει τους θεσμικούς συνομιλητές του. Πώς απαντάτε σε αυτές τις τοποθετήσεις;
Το Υπουργείο Παιδείας έχει αποδείξει, τα τελευταία τρία χρόνια, ότι σέβεται τους θεσμικούς συνομιλητές του. Και αυτό δεν το λέμε απλώς. Το έχουμε αποδείξει μέσα από τις συζητήσεις που έγιναν, τις προτάσεις που καταθέσαμε και τις αλλαγές στις οποίες προχωρήσαμε, λαμβάνοντας υπόψη εισηγήσεις των εκπαιδευτικών οργανώσεων. Οι διαφοροποιημένες μας προτάσεις αναρτώνται δημόσια εξάλλου.
Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο αποτελεί τη μετατροπή της τελευταίας αναθεωρημένης πρότασής μας, την οποία έχουν όλοι στη διάθεσή τους, καθώς είναι αναρτημένη δημόσια, σε τεχνικό νομοθετικό κείμενο. Δεν αλλάζει τίποτα ως προς το περιεχόμενο της πρότασης που έχουν ήδη λάβει. Είναι η ίδια πρόταση. Το τελικό νομοσχέδιο θα τεθεί στη διάθεση όλων των εταίρων μας, όπως προβλέπεται, όταν κατατεθεί στη Βουλή. Αυτή τη στιγμή, η πρόταση βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση. Είναι αναρτημένη δημόσια και δεν υπάρχει πιο δημοκρατικός τρόπος συζήτησης. Ήδη λαμβάνουμε πολλά σχόλια. Έχουμε, άλλωστε, δώσει πολλές ευκαιρίες για συζήτηση τόσο της αρχικής όσο και της αναθεωρημένης πρότασης.
Έχουμε, επίσης, αποδείξει ότι ακούμε. Δεν μείναμε στις αρχικές μας θέσεις. Προχωρήσαμε σε αλλαγές, ακριβώς επειδή λάβαμε υπόψη εισηγήσεις που τέθηκαν κατά τη διαβούλευση. Αυτό, όμως, που με προβληματίζει είναι τι εννοούμε τελικά όταν μιλούμε για διάλογο. Διάλογος σημαίνει να ακούμε όλες τις απόψεις, να εξετάζουμε τα επιχειρήματα και να προχωρούμε στις αλλαγές που κρίνουμε αναγκαίες και τεκμηριωμένες. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να ικανοποιούνται όλα τα αιτήματα της μίας πλευράς.
Διερωτώμαι, για να προχωρήσει ένα νομοσχέδιο στη Βουλή, θα πρέπει πρώτα να έχουν ικανοποιηθεί όλα τα αιτήματα των συνδικαλιστικών οργανώσεων; Τότε, πώς θα γίνει μεταρρύθμιση; Πώς θα καταφέρουμε να κάνουμε αλλαγές στο εκπαιδευτικό μας σύστημα; Μήπως γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους δεν καταφέραμε για δεκαετίες να προχωρήσουμε στις αναγκαίες αλλαγές; Γιατί να αναμένουμε βελτιώσεις στα μαθησιακά αποτελέσματα και αναβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος, αν δεν προχωρήσουμε δυναμικά στις αλλαγές που χρειάζονται;
Ως Κυβέρνηση αναλαμβάνουμε την ευθύνη μας. Η ευθύνη μας είναι να εργαστούμε όχι μόνο για το σχολείο του σήμερα, αλλά και για το σχολείο του αύριο. Συνεπώς, αναλαμβάνουμε την ευθύνη να προχωρήσουμε. Εκεί που υπάρχουν διαφωνίες, είναι απολύτως θεμιτό να υπάρχουν. Εκείνες, τεκμηριωμένα, να συζητηθούν στη Βουλή, καθώς οι βουλευτές είναι εκείνοι που στο τέλος της ημέρας θα αναλάβουν την ευθύνη να ψηφίσουν τη νομοθεσία που θα ισχύσει. Όλοι, όμως, πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη που μας αναλογεί, γιατί έχουμε μπροστά μας τα παιδιά, το μέλλον αυτού του τόπου. Αν πράγματι επενδύουμε όλοι στην παιδεία, οφείλουμε να το αποδείξουμε και στην πράξη.
-Έχετε θέσει κάποιο σχετικό χρονοδιάγραμμα για την προώθηση του νομοσχεδίου στη Βουλή και για την ψήφιση της νομοθεσίας, νοουμένου ότι οι όποιες αλλαγές πρέπει να αποφασιστούν πριν τον Αύγουστο του 2027;
Ακολουθούμε τις νενομισμένες διαδικασίες. Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, το νομοσχέδιο θα οδηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη συνέχεια θα κατατεθεί στη Βουλή. Από εκεί και πέρα, η διαδικασία θα βρίσκεται στα χέρια της Βουλής. Όσο πιο σύντομα ολοκληρωθεί η διαδικασία και έχουμε τη νέα νομοθεσία, τόσο αυτό θα διευκολύνει τον προγραμματισμό, ώστε να διασφαλίσουμε μια ομαλή σχολική χρονιά.
-Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις κατηγορούν και γι’ αυτό το Υπουργείο Παιδείας, ότι αλλάζει τα χρονοδιαγράμματα κατά το δοκούν και παράλληλα, για καθυστέρηση προώθησης του ζητήματος. Πώς απαντάτε;
Διερωτώμαι, τα δώδεκα χρόνια που έχουν περάσει δεν συνιστούν καθυστέρηση; Στη συγκεκριμένη περίπτωση, έχουμε δουλέψει εντατικά το τελευταίο διάστημα. Πρόκειται για ένα ζήτημα με σοβαρή νομική πτυχή. Βρισκόμαστε σε πλήρη συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία και την ευχαριστώ δημόσια για τη στήριξη που παρέχει σε αυτή την προσπάθεια. Δεν μπορούσαμε να παρουσιάσουμε μία πρόχειρη πρόταση. Θέλω, όμως, να επαναλάβω ότι εδώ και δώδεκα χρόνια υπάρχει αυτό το σύστημα και καλούμαστε εμείς, ως Κυβέρνηση, να αναλάβουμε συνειδητά την ευθύνη να διορθώσουμε τις στρεβλώσεις και να προτείνουμε μία λύση που θα αντέξει στο χρόνο, θα είναι νομικά κατοχυρωμένη και θα είναι βιώσιμη.
Αυτό που παραμένει ως αίτημα είναι να συνεχίσει να υπάρχει η δυνατότητα μονιμοποίησης χωρίς εξέταση, όπως συμβαίνει σήμερα μέσω του καταλόγου διοριστέων. Αυτό ακριβώς επιχείρησε να αλλάξει η νομοθεσία του 2015, να μη μονιμοποιείται κάποιος μόνο και μόνο επειδή κατέθεσε το πτυχίο του και έφτασε η σειρά του στον κατάλογο, αλλά να υπάρχει μια κοινή διαδικασία κατάταξης και επιλογής. Δεν μπορούμε να προχωρήσουμε σε μεταρρύθμιση και την ίδια στιγμή να διατηρούμε επ΄ αόριστον τις ρυθμίσεις που θέλουμε να αλλάξουμε.
Ας δούμε, όμως, και τη γενικότερη εικόνα. Η Κύπρος διαθέτει πολύ σημαντικούς πόρους για την εκπαίδευση. Είμαστε ένα από τα πιο δαπανηρά εκπαιδευτικά συστήματα στην Ευρώπη, με μαθησιακά αποτελέσματα που εξακολουθούν να προκαλούν σοβαρό προβληματισμό. Αν αυτό δεν έχει ταρακουνήσει για να γίνουν τομές, τότε πρέπει τουλάχιστον να προβληματίσει.
Είναι, επίσης, καιρός να αφήσουμε πίσω μας όλα εκείνα που παραπέμπουν στο παρελθόν και μας κρατούν δέσμιους σε στρεβλώσεις και αναχρονιστικές ρυθμίσεις και να προχωρήσουμε συλλογικά μπροστά. Εμείς ως Κυβέρνηση αναλαμβάνουμε την ευθύνη που μας αναλογεί. Γι' αυτό και προχωρούμε στις αλλαγές. Θεωρώ ότι αυτή είναι η ευθύνη όλων μας, αν πραγματικά θέλουμε ένα καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα για τα παιδιά μας.
-Τέθηκε στη δημόσια συζήτηση και το ενδεχόμενο παράτασης του υφιστάμενου συστήματος. Κάτι που το Υπουργείο Παιδείας κατηγορηματικά απορρίπτει. Τι θα σήμαινε μία ενδεχόμενη παράταση;
Τυχόν παράταση του υφιστάμενου συστήματος θα ήταν ιδιαίτερα επιζήμια. Έχει ήδη αποδειχθεί ότι το υφιστάμενο σύστημα και η παράταση που δόθηκε για δώδεκα χρόνια μάς έχουν οδηγήσει στο σημείο που είμαστε σήμερα. Μια νέα παράταση θα διαιώνιζε και θα επέκτεινε τις στρεβλώσεις που βιώνουμε σήμερα, χωρίς να επιλύει κανένα από τα προβλήματα. Υπεύθυνη στάση σημαίνει ότι αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα τώρα, σήμερα, με το σωστό τρόπο, και όχι να μεταθέτουμε τη λύση τους για το μέλλον. Αυτή είναι η διαφορετική προσέγγιση της παρούσας Κυβέρνησης και αυτό αποδεικνύεται στην πράξη.
-Αυτή είναι η δεύτερη μεγάλη μεταρρύθμιση που προωθείται από πλευράς Υπουργείου Παιδείας μέσα σε δύο χρόνια, αφού πέρσι προωθήθηκε και ψηφίστηκε η αλλαγή στο σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου. Πώς προχωρά η εφαρμογή της νομοθεσίας, δεδομένου ότι και σε αυτό το κεφάλαιο είδαμε από πλευράς οργανώσεων να τίθενται προσκόμματα;
Δυστυχώς, ενισχύεται η άποψη ότι εξακολουθεί να υπάρχει αντίσταση στην αλλαγή. Επιβεβαιώνεται ότι κάθε προσπάθεια αλλαγής, όταν δεν ικανοποιηθούν πλήρως όλα τα αιτήματα των συνδικαλιστικών οργανώσεων, προκαλεί αντιδράσεις. Δεν μπορούμε, όμως, να προχωρήσουμε μπροστά με αυτό τον τρόπο. Δεν μπορούμε να πετύχουμε βελτίωση, πρόοδο και ανάπτυξη στο εκπαιδευτικό σύστημα, όταν υπάρχει προσκόλληση σε αιτήματα και ρυθμίσεις του παρελθόντος.
Σε ό,τι αφορά στο θέμα της αξιολόγησης, όμως, έχουμε ήδη προχωρήσει. Η μεταρρύθμιση έχει ψηφιστεί, αποτελεί πλέον νομοθεσία του κράτους και θα εφαρμοστεί.
Ήδη από πέρσι αρχίσαμε τις επιμορφώσεις του προσωπικού, καθώς και το πρόγραμμα για τους νεοεισερχόμενους εκπαιδευτικούς, στο πλαίσιο της νέας νομοθεσίας. Παράλληλα, έχουμε παραχωρήσει μείωση χρόνου σε διευθυντικά στελέχη, ώστε να μπορούν να ασκούν τη διαμορφωτική αξιολόγηση, η οποία αρχίζει από το 2026-2027. Το 2027-2028 θα πληρωθούν επίσης οι θέσεις ανώτερων εκπαιδευτικών και επιπρόσθετων επιθεωρητών, ώστε το σύστημα αξιολόγησης να τεθεί σε πλήρη λειτουργία το 2028. Η πλήρωση των θέσεων αυτών δεν αποτελεί προϋπόθεση για την υλοποίηση της πρώτης φάσης του συστήματος το 2026-2027. Στην πρώτη φάση εφαρμογής έχουμε προχωρήσει σε όλες τις απαραίτητες ρυθμίσεις, όπως αυτές απορρέουν από τη νομοθεσία, για να εφαρμοστεί το σύστημα. Παράλληλα, ολόκληρη η διαδικασία παρακολουθείται μέσα από τους προβλεπόμενους μηχανισμούς, ώστε να μπορούμε να παρεμβαίνουμε και να διορθώνουμε σημεία που τυχόν προκύψουν .
Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Μια μεταρρύθμιση δεν ολοκληρώνεται με την ψήφιση ενός νόμου. Κρίνεται από το τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται και από το τις αλλαγές που επιφέρει στην πράξη. Εμείς έχουμε αναλάβει αυτή την ευθύνη και προχωρούμε, με στόχο ένα σύστημα αξιολόγησης που θα στηρίζει την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών μας και θα συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης για τα παιδιά μας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Τάσσονται υπέρ της αλλαγής στους διορισμούς οι οργανωμένοι γονείς-«Απαρχαιωμένο το σύστημα, πρέπει να πάει σε επίπεδο Βουλής»
