Την ανάγκη για λήψη μέτρων υπογραμμίζουν οι ειδικοί, τα οποία θα στοχεύουν την πολύπλευρη ενίσχυση και στήριξη των παιδιών, που παρουσιάζουν αυξανόμενη επιθετική συμπεριφορά και την εκδηλώνουν σε άλλα άτομα, όπως οι εικόνες που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας στα Λατσιά, όπου ομάδα ανηλίκων φέρεται να περικυκλώνει άλλο ανήλικο και να τον χτυπά βάναυσα. Παράλληλα, αυτό που τονίζεται είναι πως πρόκειται για ένα φαινόμενο που έχει τόσο αστυνομικές, όσο και κοινωνικές προεκτάσεις, αφού θα πρέπει να συμβάλουν όλοι οι αρμόδιοι φορείς για να αντιμετωπιστεί, αλλά και να προληφθεί.
Τις τελευταίες ώρες, οι εικόνες που δείχνουν μία ομάδα ανήλικων παιδιών να περικυκλώνει και να χτυπά με μανία ένα 16χρονο στη Λευκωσία, έχουν κάνει το γύρο του διαδικτύου, με το περιστατικό να έχει απασχολήσει αρκετά όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Αυτό που προκαλεί προβληματισμό είναι το γεγονός ότι το περιστατικό φαίνεται ότι έχει διαπραχθεί βραδινές ώρες, κάτι που σημαίνει ότι οι ανήλικοι κυκλοφορούσαν είτε εν αγνοία των γονιών τους, είτε εις γνώση τους, αλλά χωρίς αυτό να σημαίνει ότι γνώριζαν για τις ενέργειες που διέπρατταν τα παιδιά τους.
Παράλληλα, ένα άλλο σημείο που προκαλεί προβληματισμό είναι το γεγονός ότι ενώ η ομάδα που περικύκλωσε τον 16χρονο είναι μεγάλη, στο περιστατικό δεν συμμετείχαν όλοι, ωστόσο κανένα από τα άλλα παιδιά που βρέθηκαν στο σημείο δεν έκαναν οποιαδήποτε κίνηση για να τον βοηθήσουν. Αντιθέτως, παρακολουθούσαν την εξέλιξη του ξυλοδαρμού και συμμετείχαν με επιφωνήματα θαυμασμού και επιβράβευσης προς τους θύτες.
Αυτά τα περιστατικά, τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να γίνονται ολοένα και πιο έντονα. Όχι ειδικότερα επειδή αυξάνονται σε ποσότητα, αλλά επειδή πλέον είναι πιο εύκολη η καταγραφή τους και η διάδοσή τους. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ειδικοί θεωρούν ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν συνολικά αυτά τα περιστατικά και όχι μεμονωμένα, καθώς πρέπει όλα τα αρμόδια κυβερνητικά τμήματα να συνεργαστούν και να λάβουν τα μέτρα τους.
«Η βία στους ανήλικους δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως καθαρά αστυνομικό θέμα. Είναι ζήτημα εκπαίδευσης, της κοινωνίας, της οικογένειας, ψυχικής υγείας, κοινωνικής ευθύνης. Πρέπει να προστατεύουμε και τους θύτες και τα θύματα και αν μια κοινωνία δεν προστατεύει τα παιδιά της και προσφέρει μόνο τιμωρία, δεν θα μπορούμε να βοηθήσουμε τους αυριανούς ενήλικες. Πρέπει να πάμε πίσω στα νηπιαγωγεία. Δεν πρέπει να πούμε ότι στα νηπιαγωγεία δεν χρειάζονται καθοδήγηση. Πρέπει να εμπλακούν όλα τα αρμόδια Υπουργεία, Παιδείας, Υγείας, Δικαιοσύνης να εμπλακούν. Πρέπει να δούμε πώς μπορούν να λειτουργήσουν μαζί», εξήγησε στον REPORTER ο ψυχίατρος, Γιώργος Μικελλίδης.
Ουσιαστικά, αυτό που τονίζεται από πλευράς των ειδικών είναι πως εν λόγω συμπεριφορές δεν μπορούν να αποδοθούν σε ένα μόνο παράγοντα, αφού είναι μία μίξη αιτιών που τις προκαλεί. Μάλιστα, το γεγονός ότι είναι και ανήλικοι οι δράστες έχει τη δική του σημασία, ειδικά από τη στιγμή που πρόκειται για άτομα που εύκολα μπορούν να επηρεαστούν από άλλες συμπεριφορές, κυρίως ατόμων που ενδέχεται να τα θεωρούν πρότυπα, όπως για παράδειγμα οι γονείς τους.
«Η επιθετική συμπεριφορά είναι πολυπαραγοντική, δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη αιτία. Ένας ανήλικος μπορεί να εκδηλώσει βία, λόγω έκθεση σε βία στο οικογενειακό του περιβάλλον, υπάρχει ανάγκη κοινωνικής αποδοχής, υπάρχει επιρροή από άλλους συνομήλικους. Πολλές φορές κάποιοι ανήλικοι χρησιμοποιήσουν τη βία για να αποκτήσουν κύρος για παράδειγμα. Άλλοι μπορούν να αντιδρούν επειδή δεν έχουν αναπτύξει μηχανισμούς για να ελέγξουν τον θυμό τους. Εκείνο που πρέπει να ξεκαθαριστεί είναι πως η βίαια συμπεριφορά δεν σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει ψυχική διαταραχή. Πολλές φορές τα άτομα με ψυχικές διαταραχές δεν είναι βίαια».
Πάντως, ο κ. Μικελλίδης έθεσε και μία άλλη παράμετρο που πρέπει να ληφθεί υπόψη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί δικαιολογία για τη βίαιη συμπεριφορά των ανηλίκων. Συγκεκριμένα, όπως εξήγησε ο εγκέφαλος του εφήβου είναι ακόμη στο στάδιο της ωρίμανσης και συνεχίζει να αναπτύσσεται.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Χειροπέδες σε επτά πρόσωπα για τον άγριο ξυλοδαρμό ανήλικου στα Λατσιά-Ανάμεσα τους και ανήλικοι
Η αυξανόμενη χρήση των social media και ο μιμητισμός
Στο κάδρο, για τους λόγους που μπορεί να οδήγησε τους ανήλικους στην χρήση βίας για λύση οποιασδήποτε διαφοράς, αναπόφευκτα μπαίνει και η ανεξέλεγκτη χρήση των social media από τους ανήλικους, καθώς τα τελευταία χρόνια διαπιστώθηκε ότι αυξήθηκαν τα φαινόμενα του μιμητισμού.
«Άλλαξε επίσης ο τρόπος που οι έφηβοι αντιλαμβάνονται τη δημοσιότητα, την κοινωνική αποδοχή και την επιβράβευση που ακολουθεί. Ένας ξυλοδαρμός βιντεοσκοπείται και δημοσιεύεται. Αυτό σημαίνει ότι η βία μετατρέπεται σε θέαμα και αυτή η επιδίωξη προβολών, αντιδράσεων, αναγνώρισης από συνομήλικους μπορεί να ενισχύσει αυτές τις συμπεριφορές. Βεβαίως, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι τα κοινωνικά δίκτυα προβάλλουν από μόνα τους τη νεανική βία, απλά ίσως υπάρχει μία σύνθεση σχέση μεταξύ των δύο. Υπάρχει και μιμητισμός. Είναι ένα μέρος της κατάστασης. Πρέπει να δούμε πώς γίνεται σωστή καθοδήγηση των παιδιών και από τους γονείς και από τα σχολεία και είναι πολυδιάστατο».
Μάλιστα, ο κ. Μικελλίδης σημείωσε πως «βλέπουμε ταυτόχρονα τη σημαντικότητα της οικογένειας και το σημαντικό ρόλο που πρέπει να αναπτύξει στην ενσυναίσθηση και την συναισθηματική αυτορύθμιση του ανηλίκου. Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο μέσα από την επικοινωνία, αλλά και το τι βλέπουν. Αν είναι μάρτυρες βίας στην οικογένεια, σωματικής ή λεκτικής, μπορεί να επηρεάσουν αρκετά και να εξωτερικεύει το παιδί αυτά τα πρότυπα. Από την άλλη, όταν υπάρχει οριοθέτηση και θετική παρουσία των γονιών και συναισθηματική ασφάλεια, αποτελούν προστατευτικούς παράγοντες για ένα ανήλικο».
Η δημοσιοποίηση των περιστατικών δεν σημαίνει και αύξηση
Παράλληλα, αυτό που υπογραμμίζεται είναι πως το γεγονός ότι δημοσιοποιούνται αυτά τα περιστατικά, δεν σημαίνει ότι έχουν αυξηθεί και ποσοτικά. Αυτό, ουσιαστικά, σημαίνει ότι δεν μπορεί να γίνει αντικειμενική σύγκριση με άλλες χρονιές, με μοναδικό κριτήριο τη δημοσιοποίηση, καθώς περιστατικά βίας ανάμεσα σε ανηλίκους μπορεί να υπήρχαν και στο παρελθόν, αλλά να μην γνωστοποιούνταν. Κάτι που μπορεί να συμβαίνει και σήμερα.
«Αν συγκρίνουμε τα παιδιά με άλλες γενιές, πρέπει να είμαστε αρκετά προσεκτικοί, επειδή η αυξημένη προβολή περιστατικών βίας δεν ταυτίζεται με το ότι αυξήθηκαν τα περιστατικά σε όλους τους τομείς. Για παράδειγμα, μπορεί να γίνει καταγραφή ενός περιστατικού, όμως δεν πρέπει να υποθέσουμε ότι έχει αυξηθεί η βία στους ανήλικους. Αν διαπιστώσουμε ότι έχουν αυξηθεί τα περιστατικά, πρέπει να το συγκρίνουμε με διάφορους τομείς, όπως αν υπάρχουν καταγγελίες στην Αστυνομία, αν υπάρχουν περιστατικά στα σχολεία που δεν έχουν καταγγελθεί και γενικά πώς η κοινωνία αντιμετωπίζει το θέμα και πώς το τιμωρεί».
Ο κ. Μικελλίδης επεσήμανε, δε, ότι πρέπει να γίνεται άμεσα η αναγνώριση των παιδιών που παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενη επιθετική συμπεριφορά, ώστε να λάβουν την απαραίτητη υποστήριξη, τόσο εκείνα όσο και οι οικογένειές τους, όπως είναι η άμεση πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικές υγείας, καθώς πρέπει να υπάρχει συνεχής αξιολόγηση. Κι αυτό, όπως εξηγήθηκε, για την προστασία των ιδίων των θυτών, που είναι παιδιά, όσο και των θυμάτων.
«Πρέπει να δούμε πώς βελτιώνουμε τη συμπεριφορά αυτών των παιδιών που θεωρούνται θύτες. Όταν υπάρχει αυτή η συμπεριφορά, η απάντηση για τους γονείς δεν είναι η αδιαφορία, αλλά ούτε η υπερβολική τιμωρία. Είναι η επικοινωνία, τα όρια και επαγγελματική αξιολόγηση όταν χρειάζεται. Δεν πρέπει να περιμένουμε να γίνει ένα περιστατικό για να ενεργοποιηθούν οι κρατικές υπηρεσίες. Χρειαζόμαστε ουσιαστική ενίσχυση των σχολικών ψυχολόγων, καλύτερη συνεργασία των σχολείων με την οικογένεια, έγκαιρη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας για παιδιά, συστηματική αξιολόγηση και προγράμματα πρόληψης. Έχουμε αρκετό δρόμο σε αυτό τον τομέα. Είναι σοβαρές καταστάσεις. Κάποιες φορές περνούν τα πράγματα χωρίς έλεγχο και πραγματικές αλλαγές, αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να γίνουν βήματα από τους αρμόδιους για βελτίωση της υπάρχουσας κατάστασης, με μετρήσιμα στοιχεία».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Άγριος ξυλοδαρμός ανήλικου στα Λατσιά, τον χτυπούσαν επανειλημμένα με μανία-Καταγγελία στο ΤΑΕ Λευκωσίας από τον πατέρα του
