Σε επτά συνολικά ειδικότητες γιατρών εντός του Γενικού Συστήματος Υγείας φαίνεται πως υπάρχει περιορισμένος αριθμός ιατρών, με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν οι λίστες αναμονής των ασθενών, ενώ από την άλλη ο ΟΑΥ, αναγνωρίζοντας το πρόβλημα, έχει προχωρήσει σε ανάλογες προσαρμογές στο σύστημα, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπιστεί η κατάσταση.
Πηγές από τον ΟΑΥ ανέφεραν στον REPORTER πως η εικόνα που καταγράφεται σήμερα σε σχέση με τις λίστες αναμονής στο ΓεΣΥ αξιολογείται σε συνεχή βάση από τον ΟΑΥ, ο οποίος παρακολουθεί και αναλύει συστηματικά τα διαθέσιμα δεδομένα, με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό των τομέων όπου παρατηρούνται καθυστερήσεις και τη λήψη στοχευμένων μέτρων για την καλύτερη εξυπηρέτηση των δικαιούχων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού, με εξαίρεση έναν πολύ μικρό αριθμό ειδικοτήτων όπου ο αριθμός των Ειδικών Ιατρών στην Κύπρο είναι περιορισμένος, στις πλείστες ειδικότητες συμμετέχει μεγάλος αριθμός Ειδικών Ιατρών στο ΓεΣΥ, ενώ συνεχίζεται και η ένταξη επιπρόσθετων ιατρών. Παράλληλα, βάσει πρόσφατης έκθεσης του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ο αριθμός των Ειδικών Ιατρών στην Κύπρο, κατ’ αναλογία πληθυσμού, υπερβαίνει σημαντικά τον μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τα δεδομένα αυτά καταδεικνύουν ότι οι σημαντικές λίστες αναμονής εντοπίζονται κυρίως σε ορισμένες ειδικότητες όπου υπάρχει περιορισμένος αριθμός ιατρών σε παγκύπρια βάση. Την ίδια στιγμή, σε αρκετές άλλες ειδικότητες, οι καθυστερήσεις αφορούν κυρίως συγκεκριμένους ιατρούς, ενώ ο μέσος χρόνος αναμονής της ειδικότητας συνολικά παραμένει χαμηλός. Στις περιπτώσεις αυτές, οι δικαιούχοι έχουν τη δυνατότητα να εξυπηρετηθούν από άλλους Ειδικούς Ιατρούς της ίδιας ειδικότητας με συντομότερο χρόνο αναμονής.
Σε ερώτηση για τις ειδικότητες που σήμερα παρουσιάζουν περιορισμένο αριθμό ιατρών, οι ίδιες πηγές υπέδειξαν ότι αυτές αφορούν την Ενδοκρινολογία, την Αλλεργιολογία, την Ιατρική Γενετική, την εξειδίκευση στην Παιδονευρολογία, την Παιδοψυχιατρική, τη Γηριατρική και τη Φυσική Ιατρική και Αποκατάσταση.
Διευκρίνισαν πως ένας σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στη δημιουργία μεγαλύτερων χρόνων αναμονής είναι η συγκέντρωση της ζήτησης σε συγκεκριμένους ιατρούς, υπογραμμίζοντας πως είναι κατανοητό ότι οι δικαιούχοι επιθυμούν, ιδίως όταν πρόκειται για εξειδικευμένα ή χρόνια προβλήματα υγείας, να απευθύνονται σε ιατρό τον οποίο γνωρίζουν ή εμπιστεύονται. Ωστόσο, όπως επισήμαναν, όταν μεγάλο μέρος της ζήτησης συγκεντρώνεται σε περιορισμένο αριθμό ιατρών, ενώ άλλοι συμβεβλημένοι παροχείς της ίδιας ειδικότητας διαθέτουν νωρίτερα διαθέσιμα ραντεβού, δημιουργούνται μεγαλύτερες λίστες αναμονής και αυξάνεται ο χρόνος μέχρι την επόμενη διαθέσιμη επίσκεψη.
Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται ευρύτερα σε ειδικότητες όπου η ζήτηση είναι αυξημένη και οι δικαιούχοι τείνουν να συγκεντρώνουν τις επιλογές τους σε συγκεκριμένους επαγγελματίες. Για τον λόγο αυτό, τόνισαν πως είναι σημαντικό οι δικαιούχοι να αξιοποιούν τον διαθέσιμο κατάλογο συμβεβλημένων Ειδικών Ιατρών και να εξετάζουν, όπου αυτό είναι εφικτό, εναλλακτικές επιλογές ως προς τον ιατρό ή και την επαρχία, ώστε να μπορούν να εξασφαλίζουν νωρίτερα την απαιτούμενη φροντίδα.
Σε σχέση με την άρνηση διευθέτησης ραντεβού από τον παροχέα λόγω βεβαρημένου προγράμματος, η επίσημη θέση του Οργανισμού αναφέρει ότι η διευθέτηση των ραντεβού αποτελεί ευθύνη του ίδιου του Ειδικού Ιατρού, με γνώμονα την απρόσκοπτη πρόσβαση και εξυπηρέτηση των δικαιούχων. Ο ιατρός δεν δύναται να αρνείται ή να παραλείπει συστηματικά και αδικαιολόγητα την παροχή υπηρεσιών στους δικαιούχους του ΓεΣΥ, διασφαλίζοντας ίση και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Σε περιπτώσεις, ωστόσο, όπου το πρόγραμμα του ιατρού είναι πλήρως καλυμμένο και δεν υφίσταται διαθεσιμότητα ραντεβού για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, η μη δυνατότητα άμεσης διευθέτησης ραντεβού δεν θεωρείται αδικαιολόγητη ούτε εκλαμβάνεται ως δυσμενής διάκριση εις βάρος του δικαιούχου.
Μέτρα και παρεμβάσεις για αντιμετώπιση του προβλήματος
Παράλληλα, για την αντιμετώπιση των λιστών αναμονής και τη βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών στις υπηρεσίες υγείας, ο ΟΑΥ έχει ήδη προχωρήσει σε σειρά παρεμβάσεων και μέτρων. Συγκεκριμένα, εφαρμόστηκε σύστημα διαβάθμισης των βραχυπρόθεσμων παραπεμπτικών προς Ειδικούς Ιατρούς και των παραπεμπτικών για διαγνωστικές εξετάσεις σε «παραπεμπτικά ρουτίνας» και «επείγοντα παραπεμπτικά». Στις περιπτώσεις επειγόντων περιστατικών, οι Ειδικοί Ιατροί ενημερώνονται για την ανάγκη άμεσης αξιολόγησης του ασθενούς και έχει δοθεί σύσταση όπως τα περιστατικά αυτά εξυπηρετούνται εντός δέκα ημερών από την επικοινωνία του δικαιούχου.
Επιπρόσθετα, εφαρμόστηκαν 37 Κλινικές Κατευθυντήριες Οδηγίες Παραπομπής από τους Προσωπικούς Ιατρούς προς Ειδικούς Ιατρούς για συγκεκριμένες διαγνώσεις και καταστάσεις υγείας, ώστε οι παραπομπές να γίνονται με πιο στοχευμένο και αποτελεσματικό τρόπο. Προχώρησε επίσης στην εφαρμογή Δεικτών Απόδοσης για τους Προσωπικούς Ιατρούς σε σχέση με την έκδοση βραχυπρόθεσμων παραπεμπτικών προς Ειδικούς Ιατρούς, με στόχο την ορθότερη διαχείριση των περιστατικών σε επίπεδο πρωτοβάθμιας φροντίδας, καθώς και στην εφαρμογή Δείκτη Απόδοσης για τους Ειδικούς Ιατρούς σε σχέση με τα αιτήματα έκδοσης μακροχρόνιων παραπεμπτικών, ώστε οι επισκέψεις να είναι πιο στοχευμένες και να αποφεύγεται η δημιουργία αχρείαστου όγκου περιστατικών και συνεπακόλουθων λιστών αναμονής.
Την ίδια ώρα, ο Οργανισμός υλοποίησε μία ολοκληρωμένη επικοινωνιακή εκστρατεία για την καλλιέργεια ορθής κουλτούρας χρήσης των υπηρεσιών υγείας, τόσο από τους επαγγελματίες υγείας όσο και από τους δικαιούχους, και δημιούργησε ειδική ιστοσελίδα και ενημερωτικό υλικό, σε συνεργασία με την ΟΣΑΚ και τον ΠΙΣ, με στόχο την καλύτερη ενημέρωση των δικαιούχων για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους σε σχέση με τις υπηρεσίες των Ειδικών Ιατρών.
Ταυτόχρονα, παραχώρησε, κατόπιν διαβούλευσης με τις επιστημονικές εταιρείες Προσωπικών Ιατρών, διευρυμένες δυνατότητες συνταγογράφησης προς τους Προσωπικούς Ιατρούς, ώστε να αντιμετωπίζονται περισσότερα περιστατικά στο επίπεδο της πρωτοβάθμιας φροντίδας χωρίς ανάγκη παραπομπής.
Παράλληλα με τις ενέργειες του ΟΑΥ, το Υπουργείο Υγείας έχει προχωρήσει στη διενέργεια μελέτης για τον εντοπισμό των ελλείψεων που παρατηρούνται σε διάφορους τομείς των υπηρεσιών υγείας, με στόχο την κατάρτιση εθνικού μεσοπρόθεσμου σχεδίου για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων αναγκών και την περαιτέρω ενίσχυση του συστήματος υγείας.
Σε ό,τι αφορά τη διαθεσιμότητα των Ειδικών Ιατρών, οι ίδιες πηγές διευκρίνισαν πως ο Οργανισμός βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, μεταξύ άλλων με το Υπουργείο Υγείας και τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο, για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αφορούν τη διαθεσιμότητα και την κατανομή των ιατρικών ειδικοτήτων. Στο πλαίσιο του στρατηγικού του σχεδιασμού, ο ΟΑΥ έχει αναγνωρίσει τη σημασία του Capacity Planning, μέσω του οποίου επιδιώκεται ο συστηματικός προσδιορισμός των αναγκών του συστήματος υγείας σε ανθρώπινο δυναμικό και ο καλύτερος προγραμματισμός για την κάλυψή τους. Η ανάγκη για τέτοιο σχεδιασμό είναι ιδιαίτερα σημαντική σε ειδικότητες με περιορισμένο αριθμό διαθέσιμων ιατρών, όπως η Ενδοκρινολογία.
Παράλληλα, το Υπουργείο Υγείας έχει προχωρήσει σε ολοκληρωμένο σχεδιασμό του ανθρώπινου δυναμικού υγείας, με ανάλυση των αναγκών για ιατρούς και άλλους επαγγελματίες υγείας, ανάπτυξη προβλεπτικών μοντέλων και δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας για συνεχή παρακολούθηση των αναγκών. Ο ΟΑΥ αξιολογεί τα δεδομένα αυτά, ώστε σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να αξιοποιούνται για τον καλύτερο δυνατό σχεδιασμό της επάρκειας των υπηρεσιών.
Η αντιμετώπιση, συνεπώς, του προβλήματος της διαθεσιμότητας Ειδικών Ιατρών πρέπει να είναι πολυεπίπεδη και σφαιρική και προϋποθέτει συντονισμένες ενέργειες σε επίπεδο συστήματος υγείας, καθώς δεν μπορεί να περιορίζεται σε μεμονωμένες παρεμβάσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
