Σημαντικός αριθμός αιτήσεων για ΕΕΕ παρέμεινε σε καθεστώς προέγκρισης για παρατεταμένες χρονικές περιόδους, χωρίς ολοκλήρωση της αξιολόγησης και χωρίς λήψη τελικής απόφασης, σε αρκετές περιπτώσεις,το ΕΕΕ καταβαλλόταν για σειρά ετών, παρά τη μη υποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών ή την ύπαρξη σοβαρών εκκρεμοτήτων και υπάρχουν αδυναμίες ως προς την αξιολόγηση ουσιωδών κριτηρίων επιλεξιμότητας, αναφέρει η Ελεγκτική Υπηρεσία σε έκθεσή της που αφορά το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας και δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη.
Η έκθεση εξετάζει ειδικές περιπτώσεις καταβολής ΕΕΕ και αναδεικνύει ζητήματα που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα και την αξιοπιστία του συστήματος διαχείρισης των επιδομάτων πρόνοιας.
Καταθέσεις
Στην έκθεση αναφέρεται ότι από τις 19 περιπτώσεις αιτητών με καταθέσεις πέραν των €100.000 επιλέγηκαν για έλεγχο οι 11, οι οποίες αφορούσαν κυρίως σε αιτητές με αναπηρία, με καταθέσεις που κυμαίνονταν από €160.000 μέχρι €680.000 και οι οποίοι έλαβαν ΕΕΕ ύψους από €16.000 μέχρι €120.000, έκαστος.
Ο έλεγχος της ΕΥ στις περιπτώσεις αυτές κατέδειξε σοβαρές αδυναμίες στην εξέταση του κριτηρίου των καταθέσεων και ειδικότερα, ελλιπή έλεγχο συμμόρφωσης και ανεπαρκή τεκμηρίωση των αποφάσεων έγκρισης. Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι στις περιπτώσεις αιτητών με αριθμό αίτησης 14 16, 17 και 18 , οι οποίοι ήταν άτομα με αναπηρία, εγκρίθηκαν αιτήσεις ή ενστάσεις με εξαίρεση του σχετικού κριτηρίου, χωρίς κατά τον έλεγχο να διαπιστωθεί κατά πόσο έχουν προσκομιστεί ή ζητηθεί τα απαραίτητα υποστηρικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν την προέλευση, το ύψος και τον σκοπό των καταθέσεων ή να αποδεικνύουν ότι αυτές εμπίπτουν στις εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία, όπως για παράδειγμα καταθέσεις που αφορούν σε αποζημιώσεις ως αποτέλεσμα βλάβης ή ζημιάς από ατύχημα.
Κατά τον έλεγχο, τα στοιχεία ζητήθηκαν από την ΥΔΕΠ, χωρίς ωστόσο να εντοπιστούν ή να υποβληθούν, αναφέρεται. Κατά τον επανέλεγχο των περιπτώσεων το 2026, η ΥΔΕΠ προσκόμισε στοιχεία προς τεκμηρίωση των εξαιρέσεων που εφαρμόστηκαν στις περιπτώσεις των αιτήσεων με αριθμό 16 και 18.
Αναφέρεται ενδεικτικά περίπτωση όπου αιτητής έλαβε ΕΕΕ, από τον Ιούνιο 2017 έως τον Δεκέμβριο 2025, συνολικού ύψους €90.839. Η περίπτωση αφορά πρόσωπο του οποίου η αίτηση ΕΕΕ εγκρίθηκε τον Ιούνιο 2017. Κατά τον έλεγχο δεν εντοπίστηκαν οποιαδήποτε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι καταθέσεις προήλθαν από αποζημιώσεις ως αποτέλεσμα βλάβης ή ζημίας από ατύχημα. Η μόνη σχετική αναφορά για ατύχημα εντοπίστηκε σε ιατρική βεβαίωση στον ηλεκτρονικό φάκελο της αίτησης.
Η ΕΥ σημειώνει ως γενική παρατήρηση ότι το ΕΕΕ αποτελεί βασικό εργαλείο κοινωνικής πολιτικής και στήριξης ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού και η αποτελεσματική εφαρμογή του προϋποθέτει αξιόπιστες διαδικασίες ελέγχου, έγκαιρη αξιολόγηση των αιτήσεων και ορθή διαχείριση των δημόσιων πόρων.
"Η διαφάνεια και η συνεπής εφαρμογή της νομοθεσίας είναι απαραίτητες προϋποθέσεις, ώστε η κρατική στήριξη να παραχωρείται σε όσους πραγματικά τη δικαιούνται", αναφέρεται.
Στην έκθεση αναφέρεται ότι διαπιστώθηκαν περιπτώσεις ανεπαρκούς τεκμηρίωσης της εξέτασης καταθέσεων και χρηματοοικονομικών στοιχείων, καθώς και αδυναμίες στην αξιολόγηση ακίνητης ιδιοκτησίας και των εξαιρέσεων που εφαρμόστηκαν. Παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί επαρκώς ότι πληρούνταν διαχρονικά οι προϋποθέσεις μόνιμης διαμονής και λοιπά ουσιώδη κριτήρια επιλεξιμότητας.
"Οι αδυναμίες αυτές είχαν ως αποτέλεσμα, σε ορισμένες περιπτώσεις, να καταβάλλεται ΕΕΕ χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί επαρκώς και σε συνεχή βάση η πλήρωση των προβλεπόμενων κριτηρίων επιλεξιμότητας, ενώ σε άλλες περιπτώσεις προέκυψαν ποσά προς ανάκτηση", αναφέρεται.
Ο έλεγχος ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο 2023 και τα ευρήματα κοινοποιήθηκαν στον ελεγχόμενο φορέα στις 29.12.2023. Οι απόψεις και τα σχόλια του ελεγχόμενου λήφθηκαν με απαντητική επιστολή ημερομηνίας 30.12.2024, ενώ τον Ιανουάριο 2026 πραγματοποιήθηκε επικαιροποίηση των στοιχείων από την ΕΥ. Στις 27.5.2026 διαβιβάστηκε στον ελεγχόμενο προσχέδιο της Έκθεσης, ενώ οι τελικές απόψεις του λήφθηκαν στις 9.6.2026 και εξετάστηκαν πριν από την οριστικοποίηση της Έκθεσης.
Ελλιπής πληροφόρηση και διαχείριση αρχείων
Μεταξύ άλλων, η ΕΥ σημειώνει πως η απουσία ολοκληρωμένης διασύνδεσης μεταξύ πληροφοριακών συστημάτων περιόρισε τη δυνατότητα άμεσης επαλήθευσης στοιχείων και έγκαιρης ενημέρωσης των αρμόδιων υπηρεσιών. Παράλληλα, εντοπίστηκαν αδυναμίες στη φύλαξη και οργάνωση φυσικών και ηλεκτρονικών αρχείων, με αποτέλεσμα στοιχεία και δικαιολογητικά να μην είναι πάντοτε άμεσα διαθέσιμα.
Οι αδυναμίες ελέγχου, αναφέρει η ΕΥ, δημιουργούν αυξημένο κίνδυνο καταβολής δημόσιων πόρων σε άτομα που δεν είναι πραγματικοί δικαιούχοι, υπονομεύοντας την αξιοπιστία του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας και στερώντας από το κράτος τη δυνατότητα να εφαρμόσει πιο αποτελεσματική και στοχευμένη κοινωνική στήριξη προς όσους έχουν πραγματική ανάγκη
Διαπιστώθηκε ότι σε 150 περιπτώσεις η καταβολή του ΕΕΕ με καθεστώς προέγκρισης υπερέβαινε τα δύο έτη, παρά το γεγονός ότι στις πλείστες περιπτώσεις είχε τεθεί από την ΥΔΕΠ προθεσμία τριών μηνών για την υποβολή των σχετικών στοιχείων από τον αιτητή, για ολοκλήρωση της εξέτασης της αίτησής του. Σε καμία από τις πιο πάνω περιπτώσεις, δεν τηρήθηκαν οι προθεσμίες που τέθηκαν για την υποβολή των απαιτούμενων στοιχείων από τους αιτητές, ούτε και τους αποστάληκαν σχετικές υπενθυμίσεις, ενώ τα επιδόματα καταβάλλονταν για σειρά ετών χωρίς τη λήψη τελικής απόφασης για τις αιτήσεις.
Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν τεκμηριώθηκαν επαρκώς οι λόγοι βάσει των οποίων παραχωρήθηκε η προέγκριση, ούτε και οι λόγοι συνέχισης της καταβολής του επιδόματος, παρά το γεγονός ότι οι αιτητές δεν προσκόμισαν τα απαιτούμενα στοιχεία και δικαιολογητικά.
Σε δύο περιπτώσεις, οι προεγκρίσεις τερματίστηκαν κατόπιν εξέτασης των αιτήσεων και διαπίστωσης, όπως αναφέρεται από την ΥΔΕΠ, υποβολής αναληθών στοιχείων από τους αιτητές.
Το ΕΕΕ καταβαλλόταν για ιδιαίτερα παρατεταμένες περιόδους, οι οποίες ανήλθαν σε 87 και 83 μήνες αντίστοιχα, με το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε μέχρι τον τερματισμό των αιτήσεων να ανέρχεται σε €102.528 και €80.607, αντίστοιχα.
Γίνεται αναφορά σε μία περίπτωση όπου εγκρίθηκε αίτηση τον Ιούνιο 2017. Κατά τον έλεγχο δεν εντοπίστηκαν οποιαδήποτε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι καταθέσεις προήλθαν από αποζημιώσεις ως αποτέλεσμα βλάβης ή ζημίας από ατύχημα.
Η μόνη σχετική αναφορά για ατύχημα εντοπίστηκε σε ιατρική βεβαίωση στον ηλεκτρονικό φάκελο της αίτησης.
Συστάσεις
Η ΕΥ εισηγήθηκε δημιουργία Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου στην ΥΔΕΠ, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στην οικονομικότερη, αποδοτικότερη και αποτελεσματικότερη λειτουργία της Υπηρεσίας, μέσω ελέγχων της επάρκειας των υφιστάμενων δικλίδων ασφαλείας, περιλαμβανομένων αυτών που αφορούν στο μηχανογραφικό σύστημα και να υποβάλλει προτάσεις, για τη βελτίωση των υφιστάμενων διαδικασιών.
Συστάσεις γίνονται ώστε να παρέχεται δυνατότητα υπενθύμισης για τη λήξη προεγκρίσεων και εκκρεμοτήτων υποβολής στοιχείων, καθώς και αποστολής σχετικών ειδοποιήσεων στους αιτητές.
Επίσης η ΕΥ καλεί να υιοθετηθούν λεπτομερείς διαδικασίες για επιβεβαίωση της ορθότητας των στοιχείων που δηλώνονται από τους ίδιους τους αιτητές και ετοιμαστούν καθοδηγητικές εγκύκλιοι προς το προσωπικό.
Επιβάλλεται, αναφέρεται, όπως η ΥΔΕΠ επανεξετάσει όλες τις περιπτώσεις αιτήσεων που εγκρίθηκαν με εξαίρεση του κριτηρίου των καταθέσεων, στις οποίες δεν τεκμηριώνεται η προέλευση και ο σκοπός των καταθέσεων και να προβεί στις ενδεικνυόμενες ενέργειες, ώστε να διασφαλιστεί η πληρότητα των σχετικών φακέλων με τις απαραίτητες πληροφορίες και στοιχεία για την κάθε περίπτωση, ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι οι παροχές καταβάλλονται σε πραγματικούς δικαιούχους.
Η ΕΥ καλεί να εξευρεθούν, σε συνεργασία και με άλλες αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους, και να υιοθετηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί για τη διερεύνηση της διατήρησης της νόμιμης και συνεχούς διαμονής στη Δημοκρατία των αιτητών ΕΕΕ και των μελών της οικογενειακής τους μονάδας.
Για το θέμα της ακίνητης ιδιοκτησίας, η ΕΥ εισηγείται να ζητηθεί και νομική γνωμάτευση, σχετικά με το ύψος της ακίνητης ιδιοκτησίας που θα λαμβάνεται υπόψη ανάλογα με την περίπτωση, ώστε να υπάρχει σαφής καθοδήγηση των Λειτουργών της ΥΔΕΠ για χειρισμό των περιπτώσεων αυτών και βελτίωση των μηχανογραφικών διαδικασιών της υφιστάμενης διασύνδεσης με τα πιστωτικά ιδρύματα.
Πηγή: ΚΥΠΕ
