Κονδύλια πέραν των 168 εκατομμυρίων ευρώ για την αγορά πόσιμου νερού, οκτώ εκατομμυρίων ευρώ για αποζημιώσεις κτηνοτρόφων λόγω απώλειας ζώων και αντικειμένων στο πλαίσιο αντιμετώπισης ζωικών ασθενειών, όπως ο αφθώδης πυρετός, και πέραν των 7,5 εκατ. ευρώ για τα σχέδια στήριξης γεωργών και κτηνοτρόφων περιλαμβάνονται στον κρατικό προϋπολογισμό για το Υπουργείο Γεωργίας.
Οι συγκεκριμένες δαπάνες αφορούν τρεις βασικούς τομείς, την εξασφάλιση νερού και την κάλυψη των τεράστιων αναγκών της χώρας λόγω της υδατικής κρίσης που αντιμετωπίζει, την αποζημίωση των κτηνοτρόφων που υπέστησαν σοβαρές απώλειες στο ζωικό τους κεφάλαιο και τη στήριξη των γεωργών και κτηνοτρόφων απέναντι στους κινδύνους που επηρεάζουν την παραγωγή και το εισόδημά τους, όπως καταδείχθηκε και με την κτηνιατρική κρίση του αφθώδους πυρετού.
Την ίδια ώρα, στον προϋπολογισμό περιλαμβάνονται κονδύλια για την υλοποίηση αρδευτικών έργων, τη βελτίωση των υδατοπρομηθειών, την ενίσχυση της αγροτικής ανάπτυξης, την αναβάθμιση υποδομών σε κτηνοτροφικές περιοχές και την υποστήριξη κοινοτήτων.
Για τη στήριξη του γεωργοκτηνοτροφικού τομέα περιλαμβάνονται πιστώσεις ύψους 7.590.000 ευρώ, οι οποίες προορίζονται να καλύψουν σειρά σχεδίων οικονομικής ενίσχυσης του πρωτογενούς τομέα. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αποζημιώσεις για ζημιές που προκαλούνται από δυσμενείς καιρικές συνθήκες και θεομηνίες, καθώς και μέτρα για την πρόληψη ζημιών και την αποκατάσταση της παραγωγικής δραστηριότητας.
Ειδικότερα, μέρος των χρημάτων προορίζεται για τα σχέδια κινδύνων, μέσω των οποίων προβλέπονται:
(i) Καταβολή αποζημιώσεων σε γεωργούς και κτηνοτρόφους για ζημιές από δυσμενείς καιρικές συνθήκες μέσω του Εθνικού Πλαισίου Κινδύνων ή/και ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (De Minimis).
(ii) Καταβολή αποζημιώσεων σε γεωργούς και κτηνοτρόφους για ζημιές από θεομηνίες μέσω του σχετικού Εθνικού Πλαισίου.
(iii) Σχέδιο κρατικών ενισχύσεων για την πρόληψη ζημιών, καθώς και για την αποκατάσταση του παραγωγικού δυναμικού που έχει πληγεί από τα αγρινά.
(iv) Έκτακτα σχέδια κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη γεωργών οι οποίοι έχουν πληγεί από δυσμενείς καιρικές συνθήκες και θεομηνίες.
Στις δαπάνες περιλαμβάνεται επίσης σχέδιο παραχώρησης οικονομικής βοήθειας σε εγκλωβισμένους γεωργούς, κτηνοτρόφους και αλιείς, καθώς και σε επανεγκατασταθέντες γεωργούς, ενώ υπάρχει πρόνοια που αφορά τους δικαιούχους χρωματισμένου γεωργικού πετρελαίου. Μέσω σχεδίου κρατικών ενισχύσεων, το κράτος θα καταβάλλει ενίσχυση για το πετρέλαιο κίνησης που χρησιμοποιείται σε οχήματα για γεωργικούς σκοπούς, για ποσότητα που δεν θα υπερβαίνει το 10% της συνολικής κατανάλωσης χρωματισμένου πετρελαίου, ως αντιστάθμισμα για τον φόρο που θα καταβληθεί στο πετρέλαιο κίνησης.
Πέραν των άμεσων οικονομικών ενισχύσεων προς τους παραγωγούς, τα χρήματα αυτά καλύπτουν δράσεις που συμβάλλουν στον περιορισμό του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης καταστροφικών πυρκαγιών, σύμφωνα και με δύο αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου, τον περασμένο Φεβρουάριο και στα μέσα Οκτωβρίου του 2025.
Αγορά πόσιμου και ανακυκλωμένου νερού
Ένα από τα μεγαλύτερα κονδύλια αφορά το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, για το οποίο προβλέπονται 168.069.000 ευρώ για την αγορά νερού. Η δαπάνη περιλαμβάνει την προμήθεια πόσιμου νερού από τις μονάδες αφαλάτωσης, αλλά και την αγορά ανακυκλωμένου νερού από σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων σε διάφορες περιοχές.
Ειδικότερα, το κονδύλι καλύπτει την προμήθεια αφαλατωμένου νερού από τις μονάδες αφαλάτωσης Λεμεσού, Λάρνακας, Δεκέλειας, Βασιλικού, Επισκοπής και Πάφου, στα Κούκλια, καθώς και από την προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης της Πάφου στην Κισσόνεργα, την προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης στον Γαρύλλη, την προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης στο Λιμάνι Λεμεσού, την προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης στη Μονή (UAE), την προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης στην Επισκοπή, την προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης στο Βασιλικό και την κινητή μονάδα αφαλάτωσης στον Μαζωτό. Περιλαμβάνονται επίσης υποστηρικτικές εργασίες που ενδέχεται να προκύψουν κατά την εκτέλεση των συμβάσεων των μονάδων αφαλάτωσης, όπως η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και η αντικατάσταση εξαρτημάτων της προσωρινής μονάδας αφαλάτωσης στη Μονή (UAE).
Την ίδια ώρα, περιλαμβάνεται η παραχώρηση 13 χιλιάδων κυβικών μέτρων πόσιμου νερού στη Λουρουτζίνα, καθώς και η αγορά πόσιμου νερού από ιδιωτικές γεωτρήσεις για την κάλυψη έκτακτων αναγκών κοινοτήτων.
Σε ό,τι αφορά το ανακυκλωμένο νερό από τους σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων, αυτό θα προέρχεται από τον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων Βαθιάς Γωνιάς του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας, τον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων Ανθούπολης του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας, τον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων Παραλιμνίου – Αγίας Νάπας του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Αμμοχώστου, τον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων Λάρνακας του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λάρνακας, τους Σταθμούς Επεξεργασίας Λυμάτων Κάτω Μονής και Κάτω Πολεμιδιών του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού και τον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων Πάφου του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Πάφου.
Εκτός από την αγορά νερού, στον προϋπολογισμό του Υπουργείου για το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων περιλαμβάνονται και κονδύλια για έργα βελτίωσης των συστημάτων υδατοπρομήθειας και για αρδευτικές υποδομές. Συγκεκριμένα, ποσό 2.000.000 ευρώ προβλέπεται για την κυβερνητική συνεισφορά και τη συνεισφορά των ενδιαφερόμενων κοινοτήτων στην εκτέλεση έργων βελτίωσης των συστημάτων υδατοπρομήθειας παγκύπρια. Το πρόγραμμα εργασιών θα ετοιμάζεται σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, ενώ η σχετική δαπάνη αφορά τη βελτίωση της υδατοπρομήθειας χωριών.
Επιπλέον, 375.000 ευρώ προορίζονται για την εκτέλεση του έργου «Υδατοπρομήθεια Ευρύτερης Περιοχής Λεμεσού». Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται η υδροδότηση της ανατολικής περιοχής της Λεμεσού από τη μονάδα αφαλάτωσης στην Επισκοπή, καθώς και η κατασκευή αγωγών και δεξαμενών στην περιοχή Αμαθούντας και Μουτταγιάκας.
Για το Αρδευτικό Έργο Σολέας προβλέπεται κονδύλι 600.000 ευρώ. Το έργο περιλαμβάνει το φράγμα Σολέας, τους κεντρικούς αγωγούς άρδευσης, υδατοδεξαμενές, αντλιοστάσια και αρδευτικά δίκτυα. Το φράγμα βρίσκεται στην περιοχή Φλάσους και έχει χωρητικότητα 4,5 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων.
Οι περιοχές που προβλέπεται να αρδευτούν ανήκουν στις κοινότητες Λινού, Φλάσου, Κατύδατα, Ευρύχου, Κοράκου και Τεμπριά. Η εκτιμώμενη συνολική δαπάνη του έργου, στην οποία περιλαμβάνονται τα αρδευτικά δίκτυα, η μελέτη και η επίβλεψη, ανέρχεται περίπου σε 31.000.000 ευρώ. Το κονδύλι των 600.000 ευρώ αφορά δαπάνες του έργου και δεν αποτελεί το συνολικό κόστος του.
Ακόμη ένα εκατομμύριο ευρώ προορίζεται για δύο αρδευτικά έργα. Το πρώτο αφορά την εγκατάσταση κλειστού αρδευτικού δικτύου και αντλητικού συγκροτήματος στο φράγμα Λυμπιών, με την τοποθέτηση κύριου αγωγού μεταφοράς νερού στην περιοχή του αναδασμού Λυμπιών και την εγκατάσταση αντλιοστασίου για τη μεταφορά νερού από το φράγμα προς την υφιστάμενη δεξαμενή εξισορρόπησης.
Το δεύτερο αφορά το αρδευτικό δίκτυο αναδασμού Αραδίππου, με την κατασκευή δικτύου στην περιοχή και τη διασύνδεσή του με τον Νότιο Αγωγό.
Οκτώ εκατ. ευρώ για αποζημιώσεις κτηνοτρόφων λόγω ζωικών ασθενειών
Σημαντική πρόνοια περιλαμβάνεται και στον προϋπολογισμό των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, με ποσό 8.000.000 ευρώ για την καταβολή αποζημιώσεων λόγω απώλειας ζώων ή αντικειμένων, σύμφωνα με τον περί της Υγείας των Ζώων Νόμο.
Η σχετική δαπάνη συνδέεται με τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις ευρωπαϊκές οδηγίες για τον έλεγχο, την εκρίζωση και την καταπολέμηση συγκεκριμένων ζωικών ασθενειών. Σε περιπτώσεις όπου επιβάλλεται η θανάτωση ζώων ή η καταστροφή αντικειμένων, οι ιδιοκτήτες τους πρέπει να αποζημιώνονται κατάλληλα.
Τα χρήματα προορίζονται, μεταξύ άλλων, για αποζημιώσεις σε ιδιοκτήτες κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων για περιστατικά σαλμονέλωσης, γρίπης των πτηνών ή άλλων έκτακτων ζωικών ασθενειών. Παράλληλα, προβλέπεται η καταβολή αποζημιώσεων για απώλεια εισοδήματος σε κτηνοτρόφους που θα επαναδραστηριοποιηθούν, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 16 Μαρτίου και 13 Μαΐου 2026.
Το κονδύλι των οκτώ εκατομμυρίων ευρώ αφορά, επομένως, τόσο τις αποζημιώσεις που συνδέονται με την απώλεια ζώων ή την καταστροφή αντικειμένων στο πλαίσιο της αντιμετώπισης ζωικών ασθενειών όσο και την προβλεπόμενη στήριξη για την απώλεια εισοδήματος κτηνοτρόφων που θα επαναδραστηριοποιηθούν.
Την ίδια ώρα, στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023 έως 2027, προβλέπονται πιστώσεις ύψους 12.000.000 ευρώ για την κρατική συνεισφορά προς το Ταμείο Πληρωμών του Κυπριακού Οργανισμού Αγροτικών Πληρωμών.
Το κονδύλι αφορά τη συμμετοχή του κράτους στη χρηματοδότηση του συγκεκριμένου πλαισίου, στο πλαίσιο της εφαρμογής του στρατηγικού σχεδίου για την περίοδο 2023 έως 2027.
Κονδύλια για τον Ακάμα και τις τοπικές κοινότητες
Στον προϋπολογισμό περιλαμβάνονται επίσης 3.400.000 ευρώ για μέτρα και δράσεις ενίσχυσης της αναπτυξιακής δραστηριότητας των κοινοτήτων του Ακάμα, σύμφωνα με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 30 Αυγούστου 2023.
Τα χρήματα προορίζονται για δύο βασικές δράσεις. Η πρώτη αφορά την παραχώρηση επιδότησης στους ιδιοκτήτες γης, με βάση την έκταση των τεμαχίων τους, λόγω της συμβολής της υπαίθρου στην προστασία του τοπίου της περιοχής και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Η δεύτερη αφορά τη σύσταση Τοπικού Συντονιστικού Γραφείου Ακάμα.
Πρόσθετο ποσό 80.000 ευρώ προβλέπεται για χορηγίες και οικονομική ενίσχυση κοινοτήτων, δήμων και άλλων οργανωμένων φορέων, με στόχο την υλοποίηση στοχευμένων αναπτυξιακών δραστηριοτήτων τοπικού ή περιφερειακού ενδιαφέροντος.
Στην ίδια πρόνοια περιλαμβάνεται η επιχορήγηση κοινωνικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων, με ανώτατο ποσό 4.000 ευρώ για κοινότητες και δήμους και 2.000 ευρώ για οργανώσεις, συλλόγους και άλλα κοινωνικά σύνολα, βάσει της σχετικής απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 22 Οκτωβρίου 2020.
Για την εκτέλεση έργων υποδομής σε κτηνοτροφικές περιοχές και ζώνες προβλέπονται πιστώσεις ύψους 550.000 ευρώ. Το ύψος της δαπάνης βασίζεται στην κοστολόγηση εισηγήσεων της Τεχνικής Επιτροπής που συστάθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο για την εξέταση θεμάτων που αφορούν τις κτηνοτροφικές περιοχές, τις ζώνες και άλλες εγκαταστάσεις.
Ως προτεραιότητα έχει τεθεί η εκτέλεση των απαραίτητων υποδομών στη νέα Κτηνοτροφική Περιοχή Αραδίππου Β΄, στην Κτηνοτροφική Ζώνη Δελίκηπου, στην Κτηνοτροφική Ζώνη Ψευδά και στην Κτηνοτροφική Ζώνη Αθηένου.
Παράλληλα, προβλέπονται 200.000 ευρώ για την αγορά μηχανολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, καθώς και για υπηρεσίες ανάπτυξης, υποστήριξης, αναβάθμισης και ασφάλειας των λογισμικών συστημάτων του Τμήματος Γεωργίας. Τα συστήματα αφορούν, μεταξύ άλλων, τη διαχείριση κινδύνων, την αμπελουργία, την προστασία φυτών, τη ζωική παραγωγή και τα προϊόντα ποιότητας.
Τα χρήματα καλύπτουν επίσης την προμήθεια εξοπλισμού, όπως συσκευές GPS, tablets, εξοπλισμό αναβάθμισης εξυπηρετητών, φορητούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές και εκτυπωτές. Περιλαμβάνεται ακόμη η τεχνική υποστήριξη του νέου λογισμικού του Δικτύου Γεωργικής Λογιστικής Πληροφόρησης, καθώς και η αγορά και συντήρηση λογισμικού για την καταχώρηση στοιχείων σχετικά με τη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων από γεωργούς.
Άλλες πιστώσεις ύψους 200.000 ευρώ αφορούν την αγορά ζωοτροφών για αιγοπρόβατα αναπαραγωγής στην Κτηνοτροφική Έπαυλη Αχέλειας και την αγορά γάλακτος σε σκόνη, το οποίο θα παρέχεται μέσω συσκευών τεχνητού θηλασμού.
Επιπλέον, ποσό 80.000 ευρώ προβλέπεται για τη στήριξη της κτηνοτροφίας και την προώθηση της δημιουργίας και λειτουργίας συνδέσμων εκτροφέων αιγών, προβάτων και βοοειδών. Η ενίσχυση αφορά την κάλυψη μέρους των διοικητικών δαπανών για τη δημιουργία και διατήρηση γενεαλογικών μητρώων των ζώων, καθώς και για τη διενέργεια ορισμένων αναλύσεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
