Οι εκλογές στο Ισραήλ δεν αφορούν μόνο το μέλλον της χώρας, αλλά θα επηρεάσουν συνολικά την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου, δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο διεθνολόγος Χαράλαμπος Χρυσοστόμου.
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο και την Ελλάδα, τόνισε ότι οι σχέσεις του Ισραήλ με τις δύο χώρες θεωρούνται πλέον στρατηγικής σημασίας για το ισραηλινό κράτος ανεξαρτήτως κυβέρνησης.
Σημείωσε ότι οι εκλογές αυτές αποτελούν την κρισιμότερη πολιτική δοκιμασία για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου από τότε που κυριάρχησε στο ισραηλινό πολιτικό σκηνικό πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες.
Κύπρος και Ελλάδα, στρατηγικής σημασίας οι σχέσεις με Ισραήλ
Ερωτηθείς κατά πόσον θα αλλάξει η στάση του Ισραήλ απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο, ο κ. Χρυσοστόμου τόνισε ότι "οι σχέσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο θεωρούνται πλέον στρατηγικής σημασίας για το ισραηλινό κράτος ανεξαρτήτως κυβέρνησης".
Η ενεργειακή συνεργασία, οι αμυντικές συμπράξεις, οι κοινές ασκήσεις και η σημασία της Ανατολικής Μεσογείου δημιουργούν μια διακομματική συναίνεση που δύσκολα θα ανατραπεί είτε παραμείνει ο Νετανιάχου είτε αναδειχθεί νέα Κυβέρνηση, είπε.
Οι εκλογές επηρεάζουν όλη την περιοχή
Στο ερώτημα τι θα σημάνει το αποτέλεσμα για τη Μέση Ανατολή, ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι οι εκλογές δεν αφορούν μόνο το Ισραήλ.
Θα επηρεάσουν, εξήγησε, την πορεία του πολέμου στη Γάζα, τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, την πολιτική έναντι του Ιράν, την προοπτική νέων Συμφωνιών του Αβραάμ και συνολικά την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου.
Η πιο κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση του Νετανιάχου
Ο κ. Χρυσοστόμου είπε στο ΚΥΠΕ ότι για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εισέρχεται σε εθνικές εκλογές χωρίς να θεωρείται το αδιαφιλονίκητο φαβορί.
Τη μεγαλύτερη απειλή, πρόσθεσε, δεν αποτελεί κάποιος παραδοσιακός πολιτικός αντίπαλος, αλλά ο πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Γκάντι Αϊζενκότ, επικεφαλής του κόμματος Yashar, το οποίο στις περισσότερες δημοσκοπήσεις βρίσκεται ισόπαλο ή και μπροστά από το Likud.
"Πλαισιωμένος από τον Ναφτάλι Μπένετ, τον Γιαΐρ Λαπίντ, τον Αβιγκντόρ Λίμπερμαν και άλλες δυνάμεις του κέντρου και της αντιπολίτευσης, ο Αϊζενκότ επιχειρεί να εκφράσει την επιθυμία μεγάλου μέρους της ισραηλινής κοινωνίας για πολιτική αλλαγή μετά την τραυματική περίοδο που ακολούθησε την 7η Οκτωβρίου 2023" είπε ο κ. Χρυσοστόμου.
Πλησιάζει πράγματι το πολιτικό τέλος του Νετανιάχου;
Το μεγάλο ερώτημα που κυριαρχεί, σημείωσε ο κ. Χρυσοστόμου, είναι αν οι εκλογές αυτές θα σηματοδοτήσουν το τέλος της μακρύτερης πολιτικής διαδρομής Πρωθυπουργού στην ιστορία του Ισραήλ.
Οι δημοσκοπήσεις, είπε, δείχνουν ότι το δεξιό και θρησκευτικό μπλοκ του Νετανιάχου δυσκολεύεται να εξασφαλίσει τις 61 έδρες που απαιτούνται για την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ το στρατόπεδο της αντιπολίτευσης εμφανίζεται αριθμητικά ισχυρότερο.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Χρυσοστόμου, στο ισραηλινό πολιτικό σύστημα η νίκη στις κάλπες δεν συνεπάγεται αυτόματα και κυβερνητική εξουσία.
Εξήγησε ότι οι συμμαχίες που θα προκύψουν μετά την κάλπη ίσως αποδειχθούν σημαντικότερες από τα ίδια τα ποσοστά.
"Για αυτό και, παρά τη φθορά του, κανείς δεν θεωρεί πολιτικά τελειωμένο τον Νετανιάχου πριν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις σχηματισμού κυβέρνησης" σημείωσε.
Γιατί η μάχη παραμένει ανοιχτή;
Ο κ. Χρυσοστόμου ανέφερε ότι η εικόνα των τελευταίων μετρήσεων δείχνει ένα κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό. Το Likud, είπε, παραμένει ένα από τα ισχυρότερα κόμματα, όμως δεν διαθέτει πλέον την κυριαρχία προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων. Αντίθετα, το κόμμα του Αϊζενκότ έχει αναδειχθεί σε βασικό πόλο εξουσίας, ενώ αρκετά μικρότερα κόμματα ενδέχεται να εξελιχθούν σε ρυθμιστές των εξελίξεων.
"Η πραγματική αναμέτρηση δεν αφορά μόνο ποιος θα έρθει πρώτος, αλλά ποιος θα μπορέσει να συγκροτήσει έναν βιώσιμο κυβερνητικό συνασπισμό" επισήμανε.
Ο Νετανιάχου επενδύει στη σχέση του με τον Τραμπ
Ο κ. Χρυσοστόμου υπενθύμισε ότι καθ' όλη την προεκλογική περίοδο ο Νετανιάχου επιχείρησε να αναδείξει τη στενή σχέση του με τον Ντόναλντ Τραμπ και ότι για μεγάλο μέρος των δεξιών ψηφοφόρων, ο Αμερικανός Πρόεδρος εξακολουθεί να θεωρείται ο σημαντικότερος διεθνής σύμμαχος του Ισραήλ.
Η στρατηγική του Νετανιάχου, εξήγησε, είναι σαφής: να πείσει τους ψηφοφόρους ότι μόνο ο ίδιος μπορεί να διασφαλίσει την αδιάλειπτη αμερικανική στήριξη απέναντι στο Ιράν, να διατηρήσει τη στρατηγική σχέση με την Ουάσιγκτον και να συνεχίσει τη διαδικασία περιφερειακής εξομάλυνσης που ξεκίνησε με τις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Κινδυνεύει ο Νετανιάχου ακόμη και με φυλάκιση αν χάσει;
Στο ερώτημα κατά πόσον ο Νετανιάχου κινδυνεύει με φυλάκιση εάν χάσει τις εκλογές, ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι ο Νετανιάχου εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις διαφθοράς και πως μια εκλογική ήττα δεν σημαίνει αυτόματα καταδίκη ή φυλάκιση.
Ωστόσο, τόνισε, ενδεχόμενη αποχώρησή του από την πρωθυπουργία θα αφαιρούσε μεγάλο μέρος της πολιτικής ισχύος που διαθέτει σήμερα και θα τον άφηνε να αντιμετωπίσει τις δικαστικές του μάχες χωρίς τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η θέση του Πρωθυπουργού.
"Για αυτό και πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι για τον ίδιο οι εκλογές έχουν και προσωπικό χαρακτήρα πολιτικής επιβίωσης", επισήμανε ο κ. Χρυσοστόμου.
Το σημαντικότερο διακύβευμα
Στην ερώτηση εάν μπορεί το Ισραήλ να εξέλθει από τη διεθνή πολιτική απομόνωση, ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο στρατηγικό διακύβευμα της εκλογικής αναμέτρησης.
Διευκρίνισε ότι ο πόλεμος στη Γάζα έχει επιβαρύνει σημαντικά τις σχέσεις του Ισραήλ με πολλές δυτικές χώρες, ενώ η εικόνα του στη διεθνή κοινή γνώμη έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα.
Μια νίκη του Νετανιάχου, είπε, πιθανότατα θα σημαίνει συνέχεια της σημερινής πολιτικής και συνεπώς δυσκολότερη προσπάθεια αποκατάστασης των διεθνών σχέσεων, ενώ, μία νίκη της αντιπολίτευσης θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πολιτικό μήνυμα αλλαγής προς την Ευρώπη και τον ευρύτερο διεθνή χώρο, διευκολύνοντας μια σταδιακή διπλωματική επαναπροσέγγιση.
"Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η διεθνής εικόνα του Ισραήλ θα αποκατασταθεί γρήγορα, καθώς τα ζητήματα της Γάζας και της Δυτικής Όχθης θα συνεχίσουν να επηρεάζουν καθοριστικά τις σχέσεις του με τον υπόλοιπο κόσμο" επισήμανε ο διεθνολόγος.
Τα ζητήματα που κυριάρχησαν στην προεκλογική εκστρατεία
Στην προεκλογική εκστρατεία κανένα θέμα δεν επισκίασε τις συνέπειες της 7ης Οκτωβρίου 2023 και του πολέμου που ακολούθησε στη Γάζα και η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από τις ευθύνες για τη μεγαλύτερη αποτυχία ασφαλείας στην ιστορία του κράτους του Ισραήλ και τον τρόπο διαχείρισης των πολεμικών επιχειρήσεων.
Ταυτόχρονα, είπε ο κ. Χρυσοστόμου, κυριάρχησαν η ακρίβεια και το κόστος ζωής, η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων, οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις, οι δικαστικές υποθέσεις του Νετανιάχου και η διεθνής θέση του Ισραήλ.
Γάζα και Δυτική Όχθη
Παρά τις διαφορές τους, το ισραηλινό πολιτικό φάσμα έχει μετακινηθεί σημαντικά προς τη δεξιά μετά τα γεγονότα του 2023. Το στρατόπεδο του Νετανιάχου υποστηρίζει τη διατήρηση αυστηρού ισραηλινού ελέγχου ασφαλείας στη Γάζα και απορρίπτει κάθε προοπτική ενίσχυσης της Χαμάς.
Η αντιπολίτευση διαφωνεί περισσότερο με τον τρόπο διαχείρισης και τη στρατηγική του πολέμου παρά με τις βασικές αρχές ασφαλείας. Ο Αϊζενκότ εμφανίζεται πιο ανοικτός σε διεθνείς μηχανισμούς διαχείρισης της επόμενης ημέρας, αλλά όχι σε λύσεις που θα θεωρηθούν απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ.
Σε σχέση με το τι σχεδιάζουν για τη Δυτική Όχθη και τη λύση των δύο κρατών, ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι το κυβερνητικό μπλοκ υποστηρίζει τη συνέχιση της επέκτασης των εποικισμών και απορρίπτει στην πράξη τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στο ορατό μέλλον.
Η αντιπολίτευση είναι πιο σύνθετη, είπε και εξήγησε ότι ορισμένες δυνάμεις του κέντρου και της αριστεράς εμφανίζονται περισσότερο διατεθειμένες να επανεκκινήσουν πολιτικές διεργασίες, όμως ακόμη και ο Αϊζενκότ αποφεύγει να ταυτιστεί με την παλαιότερη εκδοχή της λύσης των δύο κρατών.
Πού συμφωνούν και πού διαφωνούν Νετανιάχου και Άιζενκοτ
Παρά τη σφοδρή πολιτική αντιπαράθεσή τους, ο Βενιαμίν Νετανιάχου και ο Γκάντι Άιζενκοτ μοιράζονται σε μεγάλο βαθμό την ίδια αντίληψη για τις βασικές απειλές που αντιμετωπίζει το Ισραήλ.
Οι αποκλίσεις τους αφορούν περισσότερο τις μεθόδους αντιμετώπισης των απειλών, τη διαχείριση της Δυτικής Όχθης και την εσωτερική πολιτική.
Στο Παλαιστινιακό, κανένας από τους δύο δεν υποστηρίζει τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Αμφότεροι θεωρούν επίσης απαραίτητη τη διατήρηση της ισραηλινής ευθύνης ασφαλείας σε ολόκληρη την περιοχή από τον Ιορδάνη μέχρι τη Μεσόγειο.
Ανάλογη σύγκλιση παρατηρείται στο ζήτημα της Γάζας. Η απομάκρυνση της Χαμάς από την εξουσία και η εξάλειψη της στρατιωτικής της ισχύος αποτελούν στόχους και των δύο, οι οποίοι διατηρούν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Διαφορετική είναι, ωστόσο, η προσέγγιση για την επόμενη ημέρα. Ο Νετανιάχου θέτει τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς ως προϋπόθεση για την ανοικοδόμηση, ενώ ο Άιζενκοτ δέχεται μια σταδιακή διαδικασία ανασυγκρότησης, παράλληλα με την αποστρατιωτικοποίηση. Έχει μάλιστα υποσχεθεί ότι, εφόσον αναλάβει την πρωθυπουργία, θα τερματίσει τη διακυβέρνηση της Χαμάς εντός 18 μηνών.
Στη Δυτική Όχθη η απόκλιση μεταξύ τους μεγαλώνει. Η Kυβέρνηση Νετανιάχου προχώρησε σε επέκταση των εβραϊκών οικισμών, προωθώντας μεταξύ άλλων την οικοδόμηση στην περιοχή E1, ανατολικά της Ιερουσαλήμ.
Ο Άιζενκοτ δεν αντιτίθεται στους οικισμούς συνολικά. Απορρίπτει το Ε1 στο παρόν στάδιο και συνδέει την ανάπτυξη οικισμών με τις ανάγκες ασφαλείας και την ισραηλινή νομοθεσία. Απορρίπτει τα μη εγκεκριμένα φυλάκια, αντιτίθεται στην προσάρτηση της περιοχής και ζητά αποφασιστικότερη αντιμετώπιση της βίας Εβραίων εξτρεμιστών κατά Παλαιστινίων και την διοικητική κράτηση την οποία κατήργησε ο Νετανιάχου.
Oι ακροδεξιοί κυβερνητικοί εταίροι του Νετανιάχου, Μπεζαλέλ Σμότριτς και Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, επιδιώκουν πλήρη προσάρτηση, θέση την οποία ο ίδιος ο πρωθυπουργός δεν έχει υιοθετήσει ως συγκεκριμένη κυβερνητική δέσμευση.
Στο Ιράν, κοινός στόχος παραμένει η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων, χωρίς αποκλεισμό της στρατιωτικής δράσης. Ο Νετανιάχου υποστηρίζει επιπλέον την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, την οποία ο Άιζενκοτ αντιμετωπίζει ως μη ρεαλιστικό στόχο, προκρίνοντας την εξουδετέρωση της πυρηνικής απειλής.
Αντίστοιχα, αμφότεροι θεωρούν απαραίτητη την αποτροπή επανεγκατάστασης της Χεζμπολάχ στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ.
Στις διεθνείς σχέσεις, ο Άιζενκοτ δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στη διπλωματία και στη βελτίωση των σχέσεων με την Ευρώπη. Δεν διαφαίνεται, πάντως, αλλαγή προσανατολισμού στη στρατηγική συνεργασία με την Κύπρο και την Ελλάδα, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και της περιφερειακής ασφάλειας.
Στο εσωτερικό, οι βαθύτερες διαφωνίες αφορούν τη στράτευση των υπερορθόδοξων, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τη διερεύνηση των ευθυνών για την 7η Οκτωβρίου.
Πηγή: ΚΥΠΕ
