Η δυνατότητα ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου μέσω της διπλωματίας της υγείας, καθώς και οι δημογραφικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η Κύπρος και η Ελλάδα, αποτέλεσαν τα κύρια θέματα του συνεδρίου «Προκλήσεις της Εποχής» («Challenges of the Era»), το οποίο πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στο πλαίσιο της Ιπποκρατικής Εβδομάδας – Ιπποκρατικό Σχολείο 2026, στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Εκπροσωπώντας τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, ο Υπουργός Υγείας Νεόφυτος Χαραλαμπίδης ανέφερε ότι η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί εθνική ευθύνη που απαιτεί ολοένα και μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία, ενώ σημείωσε ότι η ετοιμότητα απέναντι σε υγειονομικές κρίσεις, η πρόσβαση στην επιστημονική γνώση και η επάρκεια των υπηρεσιών εξαρτώνται και από την ικανότητα των κρατών να συνεργάζονται.
Αναφερόμενος στη διπλωματία της υγείας, είπε ότι η έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών, η συνεργασία στην έρευνα, η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και ο συντονισμός για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών ενισχύουν την ασφάλεια των κρατών και επιτρέπουν την καλύτερη αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης.
Για την Κύπρο, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χώρα της Ανατολικής Μεσογείου, η συμμετοχή σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς μηχανισμούς, σε συνδυασμό με τις συνεργασίες των πανεπιστημίων της, προσφέρει δυνατότητες ανάπτυξης στενότερων δεσμών με τις χώρες της περιοχής.
«Η υγεία μπορεί να προσφέρει πεδίο συνεννόησης ακόμη και εκεί όπου υπάρχουν πολιτικές διαφορές», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι η συνεργασία στον τομέα της υγείας δεν μπορεί από μόνη της να επιλύσει συγκρούσεις, μπορεί όμως να συμβάλει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και να διατηρήσει την προστασία της ανθρώπινης ζωής ως κοινή προτεραιότητα.
Ο κ. Χαραλαμπίδης αναφέρθηκε επίσης στις δημογραφικές μεταβολές, σημειώνοντας ότι η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση των γεννήσεων δημιουργούν νέες ανάγκες και επιβάλλουν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για την οργάνωση των υπηρεσιών υγείας. Όπως είπε, στόχος δεν είναι μόνο η αύξηση του προσδόκιμου ζωής, αλλά και η διασφάλιση ότι τα επιπλέον χρόνια συνοδεύονται από καλή υγεία και διατήρηση της αυτονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε τη σημασία της πρόληψης, της διαχείρισης χρόνιων νοσημάτων, της αποκατάστασης και της μακροχρόνιας φροντίδας, μέσα από τη συνεργασία των υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών. Παράλληλα, σημείωσε ότι η στήριξη της οικογένειας και η πρόσβαση σε υπηρεσίες αναπαραγωγικής υγείας και φροντίδας της μητέρας και του παιδιού πρέπει να συνδέονται με ευρύτερες πολιτικές για τη στέγαση, την εργασία και τη φροντίδα των παιδιών.
Πρόσθεσε ότι οι δημογραφικές αλλαγές επηρεάζουν τη στελέχωση και τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας, καθιστώντας αναγκαίο τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό του ανθρώπινου δυναμικού, την εκπαίδευση και τη διατήρηση των επαγγελματιών στο σύστημα.
Ο κ. Χαραλαμπίδης σημείωσε ότι, ενώ οι υγειονομικές κρίσεις απαιτούν άμεση ανταπόκριση και οι δημογραφικές μεταβολές αποφάσεις με ορίζοντα δεκαετιών, και στις δύο περιπτώσεις η προετοιμασία πρέπει να προηγείται της ανάγκης.
Αρχιεπίσκοπος: Η υπογεννητικότητα εγκυμονεί κινδύνους
Στο δημογραφικό πρόβλημα της Κύπρου αναφέρθηκε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος, σε χαιρετισμό που ανέγνωσε εκ μέρους του ο Μιχάλης Σπύρου, συνδέοντας την υπογεννητικότητα με την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή.
«Η μη αναπλήρωση τουλάχιστον του πληθυσμού εγκυμονεί μεγίστους κινδύνους», ανέφερε, εκφράζοντας ανησυχία ότι οι Ελληνοκύπριοι ενδέχεται να καταστούν μειονότητα στην ίδια τους την πατρίδα. Συνέδεσε, επίσης, τις δημογραφικές εξελίξεις με την τουρκική στρατιωτική παρουσία και την πληθυσμιακή αύξηση στις κατεχόμενες περιοχές.
Ο Αρχιεπίσκοπος σημείωσε την ανάγκη ουσιαστικής στήριξης των οικογενειών, ιδιαίτερα των πολύτεκνων, και παροχής κινήτρων στους νέους για τη δημιουργία οικογένειας. Αναφέρθηκε, παράλληλα, στο πρόγραμμα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου για οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά, το οποίο αποσκοπεί στην οικονομική και κοινωνική στήριξή τους.
Προύντζος: Η ιατρική μπορεί να αποτελέσει γέφυρα συνεργασίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων
Την αξιοποίηση της ιατρικής ως μέσου συνεργασίας μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων εισηγήθηκε ο Δήμαρχος Λευκωσίας Χαράλαμπος Προύντζος, προτείνοντας την καλύτερη αξιοποίηση των ιατρικών υποδομών και τη διευκόλυνση της πρόσβασης ασθενών σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.
Όπως ανέφερε, οι σημαντικές επενδύσεις που απαιτούνται για σύγχρονες ιατρικές υποδομές καθιστούν αναγκαία την αποτελεσματικότερη αξιοποίησή τους, ενώ μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να στείλει και ένα ευρύτερο συμβολικό μήνυμα.
Ο κ. Προύντζος είπε ότι ο πληθυσμός της Κύπρου αυξήθηκε κατά 30,4% τα τελευταία 20 χρόνια, αποδίδοντας σχεδόν εξ ολοκλήρου τη μεταβολή στη μετανάστευση, λόγω της αρνητικής φυσικής αύξησης. Η εξέλιξη αυτή, σημείωσε, ασκεί πιέσεις στις ιατρικές υποδομές και στο προσωπικό, ενώ δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες επικοινωνίας μεταξύ επαγγελματιών υγείας και ασθενών διαφορετικού πολιτισμικού υπόβαθρου.
Αναφερόμενος στο προσδόκιμο ζωής, το οποίο προσδιόρισε στα 84 έτη, τόνισε ότι η μακροζωία πρέπει να συνοδεύεται από αξιοπρεπή διαβίωση, κατάλληλη φροντίδα και διατήρηση της σωματικής και ψυχικής ευεξίας των ηλικιωμένων.
Ντιάν: Η υγεία μπορεί να ενισχύσει τον διάλογο και την εμπιστοσύνη μεταξύ των λαών
Τον ρόλο της υγείας ως πεδίου συνεργασίας μεταξύ κρατών και κοινωνιών, το οποίο μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για διάλογο, οικοδόμηση εμπιστοσύνης και συλλογική δράση, υπογράμμισε ο Ειδικός Αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο και επικεφαλής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, Χασίμ Ντιάν.
Ο κ. Ντιάν ανέφερε ότι, σε έναν κόσμο με αυξανόμενη αλληλεξάρτηση και πολλαπλές προκλήσεις, η υγεία έχει πάψει να αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα ανάπτυξης και έχει καταστεί παγκόσμια υπόθεση που φέρνει κοντά ανθρώπους και κράτη.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών, μέσω των οργανισμών και των συνεργασιών τους, στην προώθηση της αλληλεγγύης, της συνεργασίας και της ισότιμης πρόσβασης όλων στις υπηρεσίες υγείας.
Πατούλης: Κοινή πρόκληση για Κύπρο και Ελλάδα το δημογραφικό
Την ανάγκη συνεργασίας Κύπρου και Ελλάδας για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος υπογράμμισε ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών και του Παγκόσμιου Ιπποκράτειου Ινστιτούτου Ιατρών, δρ. Γιώργος Πατούλης.
Ο κ. Πατούλης χαρακτήρισε το δημογραφικό εθνικό και ευρωπαϊκό ζήτημα, επισημαίνοντας ότι αποτελεί κοινή πρόκληση για τις δύο χώρες και απαιτεί συντονισμένες ενέργειες. Εξέφρασε, παράλληλα, ικανοποίηση για την πρόοδο της Κύπρου στην επιστήμη και την πανεπιστημιακή εκπαίδευση, αναφερόμενος στους μακροχρόνιους δεσμούς των δύο χωρών στον τομέα της ιατρικής.
Αναφέρθηκε επίσης στην Ιπποκρατική Εβδομάδα και στο Ιπποκρατικό Σχολείο, πρωτοβουλίες που τιμούν φοιτητές και τελειόφοιτους ιατρικής από 40 πανεπιστήμια διεθνώς.
Αγαθαγγέλου: Η προστασία της υγείας απαιτεί διεθνή συνεργασία
Τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, ακόμη και σε συνθήκες συγκρούσεων και έλλειψης εμπιστοσύνης, ανέδειξε ο πρόεδρος του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου, δρ Πέτρος Αγαθαγγέλου.
Όπως είπε, στην Ανατολική Μεσόγειο η επιστημονική συνεργασία και η ανθρωπιστική ευθύνη πρέπει να καθοδηγούνται από την ιατρική δεοντολογία και τις ανάγκες των ασθενών. Επικαλέστηκε, παράλληλα, την Παγκόσμια Πρωτοβουλία για την Υγεία και την Ειρήνη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, σημειώνοντας ότι κατάλληλα σχεδιασμένα προγράμματα υγείας μπορούν να ενισχύσουν τον διάλογο και την κοινωνική συνοχή.
Για το δημογραφικό, ανέφερε ότι απαιτούνται συνεκτικές πολιτικές που στηρίζουν την οικογενειακή ζωή και σέβονται την αυτονομία των ατόμων σε θέματα αναπαραγωγής. Πρόσθεσε ότι η συνεργασία των δημόσιων αρχών με τους ιατρικούς συλλόγους και τα πανεπιστήμια είναι απαραίτητη για τη διαμόρφωση πολιτικών που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.
Πάντος: Η ενημέρωση για τη γονιμότητα να ενταχθεί στην πρόληψη
Την ένταξη της ενημέρωσης για τη γονιμότητα στην προληπτική ιατρική, ώστε γυναίκες και άνδρες να γνωρίζουν εγκαίρως τους παράγοντες που επηρεάζουν την αναπαραγωγική τους ικανότητα, εισηγήθηκε ο δρ Κωνσταντίνος Πάντος, αντιπρόεδρος του Παγκόσμιου Ιπποκράτειου Ινστιτούτου Ιατρών.
Όπως ανέφερε, οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες έχουν μεταθέσει σε μεγαλύτερες ηλικίες τη δημιουργία οικογένειας, χωρίς να έχουν αλλάξει αντίστοιχα οι βιολογικοί περιορισμοί της γονιμότητας. Οι μέθοδοι υποβοηθούμενης αναπαραγωγής προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες, πρόσθεσε, αλλά δεν μπορούν να υπερβούν αυτούς τους περιορισμούς.
Σημείωσε τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, της προστασίας από λοιμώξεις και επιβλαβείς εκθέσεις, του υγιεινού τρόπου ζωής και της διατήρησης της γονιμότητας πριν από θεραπείες που μπορεί να επηρεάσουν την αναπαραγωγική ικανότητα. Τόνισε, επίσης, ότι η ανδρική γονιμότητα πρέπει να αντιμετωπίζεται ισότιμα με τη γυναικεία και ότι η ενημέρωση οφείλει να βοηθά τους ανθρώπους να κάνουν συνειδητές επιλογές, χωρίς να τους ασκεί πίεση.
Τζόνσον: Διεθνές συνέδριο για τη συνεργασία επαγγελματιών υγείας το 2027
Τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ χωρών και επιστημονικών κλάδων για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων στην υγεία ανέδειξε η καθηγήτρια Ελίζαμπεθ Τζόνσον, ανώτερη στρατηγική σύμβουλος για τις ιατρικές και επιστήμες υγείας και ζωής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Η κ. Τζόνσον ανακοίνωσε ότι το 2027 η Κύπρος και το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου θα φιλοξενήσουν στη Λευκωσία το διεθνές συνέδριο «Όλοι Μαζί για Καλύτερη Υγεία» («All Together for Better Health»), με αντικείμενο τη διεπιστημονική εκπαίδευση και τη συνεργασία επαγγελματιών υγείας.
Όπως ανέφερε, η πρωτοβουλία θα αντλήσει έμπνευση από τη στωική φιλοσοφική παράδοση της Κύπρου και τις τέσσερις αρετές που συνδέονται με τον Ζήνωνα τον Κιτιέα: τη σοφία, το θάρρος, τη δικαιοσύνη και την εγκράτεια. Σημείωσε επίσης ότι η πολυπλοκότητα της σύγχρονης υγειονομικής περίθαλψης καθιστά αναγκαία τη συνεργασία τόσο μεταξύ ειδικοτήτων όσο και πέρα από τα εθνικά σύνορα.
Γερουλάνος: Η ιατρική είναι επιστήμη αλλά και ανθρωπιστική αποστολή
Στη διατήρηση της ιπποκρατικής κληρονομιάς και των αρχών της ιατρικής δεοντολογίας αναφέρθηκε ο καθηγητής Στέφανος Γερουλάνος, αντιπρόεδρος του Διεθνούς Ιπποκράτειου Ιδρύματος στην Κω.
Παρουσιάζοντας το έργο του Ιδρύματος, το οποίο ιδρύθηκε το 1960 με στόχο τη διατήρηση των αρχών και των ιδανικών του Ιπποκράτη, τόνισε ότι η ιατρική δεν είναι μόνο επιστημονικό επάγγελμα, αλλά και ανθρωπιστική αποστολή που βασίζεται στην ηθική, την υπευθυνότητα και τον σεβασμό της ανθρώπινης ζωής.
Αναφέρθηκε, επίσης, στον Ιπποκράτειο Βοτανικό Κήπο, όπου φιλοξενούνται 240 φυτά που αναφέρονται στην Ιπποκρατική Συλλογή και χρησιμοποιούνταν στην αρχαία ελληνική ιατρική. Οι εργασίες της Ιπποκρατικής Εβδομάδας θα ολοκληρωθούν στην Κω με την τελετή του Ιπποκρατικού Όρκου στον αρχαιολογικό χώρο του Ασκληπιείου.
Πηγή: ΚΥΠΕ
