Την ώρα που τόσο οι υγειονομικές υπηρεσίες όσο και οι Δήμοι βρίσκονται σε επιφυλακή για την αντιμετώπιση των κουνουπιών, μετά τον εντοπισμό κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου στην Κύπρο, καθώς έχει καταγραφεί και ένας θάνατος, νέα έρευνα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) καταγράφει τον τρόπο οργάνωσης της επιτήρησης και του ελέγχου των κουνουπιών στην Ευρώπη, με την Κύπρο να παρουσιάζει ενδιαφέροντα στοιχεία σε επιμέρους τομείς.
Ήδη έχουν αρχίσει οι ψεκασμοί σε διάφορες περιοχές παγκύπρια, κυρίως στη Λάρνακα και τη Λευκωσία, ενώ ο Δήμος Λευκωσίας από τη Δευτέρα έχει ξεκινήσει ψεκασμούς με νέα τεχνολογία μέσω drone, κοντά στον ποταμό Κατέβα στην Παλλουριώτισσα.
Η έρευνα καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ως προς την επιτήρηση, την πρόληψη και την αντιμετώπιση των κουνουπιών που μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες. Για την Κύπρο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του ECDC στην ανάγκη ανάπτυξης της ικανότητάς της για επιτήρηση των κουνουπιών Culex, ενώ παράλληλα περιλαμβάνεται στις ευρωπαϊκές χώρες που εφαρμόζουν μέτρα ελέγχου για τα χωροκατακτητικά κουνούπια Aedes.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η Κύπρος είναι μεταξύ των χωρών που, κατά την περίοδο που εξετάζει η έρευνα, δεν πραγματοποιούσαν ακόμη επιτήρηση για τα κουνούπια Culex, ωστόσο βρίσκονταν στη διαδικασία ανάπτυξης της σχετικής ικανότητας. Το ECDC σημειώνει συγκεκριμένα ότι η Κύπρος «currently building the capacity to implement Culex surveillance», δηλαδή βρίσκεται στη διαδικασία ανάπτυξης της ικανότητας για την εφαρμογή επιτήρησης του Culex, είδος που περιλαμβάνει κουνούπια που μπορούν να λειτουργήσουν ως διαβιβαστές του ιού του Δυτικού Νείλου.
Παρά το γεγονός ότι η Κύπρος βρίσκεται στη διαδικασία ενίσχυσης της ικανότητας επιτήρησης του Culex, η έρευνα καταγράφει την ύπαρξη μηχανισμών για τον έλεγχο των κουνουπιών.
Συγκεκριμένα, σε σχέση με τον έλεγχο του Culex, δηλαδή τα μέτρα που λαμβάνονται μετά τον εντοπισμό περιστατικών ή όταν υπάρχει ανάγκη αντιμετώπισης κινδύνου, η χρηματοδότηση στην Κύπρο αναφέρεται από το ECDC ως μέρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής. Η Κύπρος περιλαμβάνεται μαζί με την Ελλάδα, το Μαυροβούνιο και την Ισπανία στις χώρες για τις οποίες το ECDC καταγράφει αυτό το στοιχείο.
Παράλληλα, η Κύπρος καταγράφεται ως μία από τις χώρες που διαθέτουν τη δυνατότητα εισόδου σε ιδιωτική περιουσία για σκοπούς ελέγχου των κουνουπιών, ενώ αναφέρθηκαν και ρυθμίσεις για την ανακύκλωση ή αποθήκευση ελαστικών. Πρόκειται για στοιχεία που, σύμφωνα με το ECDC, εντάσσονται στο νομικό πλαίσιο που μπορεί να διευκολύνει τις δράσεις ελέγχου και πρόληψης της εγκατάστασης και εξάπλωσης χωροκατακτητικών κουνουπιών.
Συνολικά, η εικόνα που καταγράφει το ECDC στην Ευρώπη δείχνει ότι η επιτήρηση και ο έλεγχος του Culex δεν εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο. Οι διαφορές συνδέονται, μεταξύ άλλων, με τις εθνικές δομές διακυβέρνησης, το νομικό πλαίσιο και τον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ εθνικού, περιφερειακού και τοπικού επιπέδου.
Ταυτόχρονα, το ECDC επισημαίνει ότι σε αρκετές χώρες η χρηματοδότηση της επιτήρησης του Culex είναι περιορισμένη χρονικά ή βασίζεται σε συγκεκριμένα έργα. Από τις 17 χώρες που πραγματοποιούν επιτήρηση, μόλις επτά ανέφεραν ότι οι δραστηριότητες επιτήρησης που συνδέονται με την αντιμετώπιση εξάρσεων εντάσσονται σε μακροπρόθεσμη στρατηγική, διάρκειας πέραν των τριών ετών.
Τα Aedes και τα μέτρα που εφαρμόζονται
Από την άλλη, πιο συγκεκριμένη είναι η εικόνα που παρουσιάζει η έρευνα για τα χωροκατακτητικά κουνούπια Aedes, όπως τα είδη Aedes albopictus και Aedes aegypti, τα οποία χαρακτηρίζονται από το ECDC ως είδη με ιδιαίτερη ιατρική σημασία. Η Κύπρος περιλαμβάνεται μεταξύ των χωρών που εφαρμόζουν μέτρα ελέγχου και, σύμφωνα πάντα με την έρευνα, χρησιμοποιεί συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τον έλεγχο των κουνουπιών.
Ειδικότερα, το ECDC καταγράφει για την Κύπρο τη χρήση Bti και Aquatain® biofilm ως μέτρων ελέγχου των Aedes. Παράλληλα, αναφέρει πως στόχος του ελέγχου των Aedes στην Κύπρο είναι η αντιδραστική αντιμετώπιση μετά τον εντοπισμό εισαγόμενων περιστατικών δάγκειου πυρετού, chikungunya ή νόσου από τον ιό Zika, κατόπιν αξιολόγησης του κινδύνου.
Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται από άλλες χώρες, όπου ο έλεγχος μπορεί να έχει ως στόχο την εξάλειψη ενός χωροκατακτητικού είδους μετά την εισαγωγή του, την προληπτική μείωση του πληθυσμού των κουνουπιών ή την άμεση αντιμετώπιση μετά την εμφάνιση εγχώριων περιστατικών.
Η χρηματοδότηση και η θέση της Κύπρου
Ένα από τα ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας αφορά τη χρηματοδότηση των δράσεων ελέγχου. Εννέα από τις 17 χώρες που απάντησαν στη σχετική ερώτηση ανέφεραν ότι οι διαθέσιμοι προϋπολογισμοί τους δεν επαρκούσαν για να καλύψουν τις ανάγκες ελέγχου των κουνουπιών.
Στον αντίποδα, τέσσερις χώρες δήλωσαν ότι οι προϋπολογισμοί τους ήταν επαρκείς για την κάλυψη των αναγκών ελέγχου. Μεταξύ αυτών ήταν η Κύπρος, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία.
Το εύρημα αυτό καταγράφεται από το ECDC σε μια ευρύτερη εικόνα όπου οι ελλείψεις σε χρηματοδότηση και ανθρώπινο δυναμικό αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για την επιτήρηση και τον έλεγχο των κουνουπιών στην Ευρώπη.
Παράλληλα, περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες στην έρευνα χαρακτήρισαν ως πολύ σημαντικές ανάγκες την εξασφάλιση περισσότερης χρηματοδότησης για προσωπικό και αναλώσιμα, την καλύτερη εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού, αλλά και την ανάπτυξη μακροπρόθεσμων σχεδίων για τα κουνούπια.
Στις ανάγκες που καταγράφηκαν περιλαμβάνονται επίσης η καλύτερη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, η σαφέστερη κατανομή των αρμοδιοτήτων, η ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ επιτήρησης και ελέγχου, καθώς και η μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη μείωση των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών στον χώρο γύρω από τις κατοικίες.
Συμπερασματικά, τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην έρευνα καταγράφουν μία διττή εικόνα για την Κύπρο. Από τη μία, η χώρα βρίσκεται σε διαδικασία ανάπτυξης της απαιτούμενης ικανότητας για την εφαρμογή επιτήρησης των κουνουπιών Culex, τα οποία περιλαμβάνουν είδη που συνδέονται με τη μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου, ενώ από την άλλη διαθέτει μέτρα ελέγχου των χωροκατακτητικών Aedes.
Παράλληλα, η Κύπρος περιλαμβάνεται στις χώρες που δήλωσαν ότι ο διαθέσιμος προϋπολογισμός τους καλύπτει τις ανάγκες ελέγχου των κουνουπιών, ενώ διαθέτει και συγκεκριμένα νομικά εργαλεία που, σύμφωνα με την έρευνα, μπορούν να διευκολύνουν τις παρεμβάσεις, όπως η δυνατότητα εισόδου σε ιδιωτική περιουσία και οι ρυθμίσεις για τα ελαστικά και τις εισαγωγές.
Το ECDC, πάντως, υπογραμμίζει σε ευρωπαϊκό επίπεδο ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των κουνουπιών απαιτεί συνδυασμό συστηματικής επιτήρησης, επαρκών πόρων, κατάλληλης εκπαίδευσης, σαφούς κατανομής αρμοδιοτήτων και συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων φορέων. Η ενίσχυση της επιτήρησης αποτελεί, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, βασικό στοιχείο ώστε τα δεδομένα για την παρουσία και την εξάπλωση των κουνουπιών να μπορούν να αξιοποιούνται για την αξιολόγηση και την έγκαιρη αντιμετώπιση πιθανών κινδύνων για τη δημόσια υγεία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
