Εν μέσω όχι ιδιαιτέρως υψηλών προσδοκιών, αλλά συνάμα και συγκρατημένης αισιοδοξίας της Λευκωσίας ως προς την ετοιμότητα της Άγκυρας να προβεί σε κινήσεις καλής θέλησης στο Κυπριακό με τρόπο που να καθίσταται εφικτός ο στόχος της επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες ξεκινά σήμερα και κορυφώνει αύριο τις προσπάθειες που θα καταβάλει κατά την επίσκεψη που από ψες πραγματοποιεί στο νησί, προκειμένου να ξεκλειδώσει το παρατεταμένο αδιέξοδο και να προχωρήσει στο επόμενο βήμα που δεν είναι άλλο από αυτό της σύγκλησης άτυπης πενταμερούς διάσκεψης.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ έφθασε στην Κύπρο γύρω στα μεσάνυχτα και σήμερα το πρωί θα έχει χωριστές συναντήσεις με τους δύο ηγέτες, στους οποίους στις επτά το βράδυ θα παραχωρήσει ιδιωτικό δείπνο, έχοντας στο μενού –αν και μη επίσημο ως προς τον χαρακτήρα του- την συζήτηση των σκέψεων και ενδεχομένως των εισηγήσεων του με στόχο την επίτευξη προόδου και επαναφορά του Κυπριακού σε τροχιά ουσιαστικών συνομιλιών στην βάση του συμφωνημένου πλαισίου.
Το κυρίως πιάτο ωστόσο αναμένεται να βρεθεί στο τραπέζι της αυριανής τριμερούς συνάντησης του γενικού γραμματέα με τους Χριστοδουλίδη και Ερχιουρμάν, οπόταν και με την ολοκλήρωσή της ο Αντόνιο Γκουτέρες, στο πλαίσιο διάσκεψης Τύπου που θα δώσει, θα ανοίξει και δημοσίως τα χαρτιά του ως προς το ποιο ακριβώς σημείο βρίσκεται η νέα πρωτοβουλία που ανέλαβε από τον περασμένο Μάρτιο και ποια είναι τα επόμενα βήματα στα οποία σκοπεύει να προβεί.
Υπενθυμίζεται πως μέσα από ένα διπλωματικό κρεσέντο που εξελίχθηκε κατά τους προηγούμενους μήνες από πλευράς Ηνωμένων Εθνών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, η διασύνδεση της προόδου στις ευρωτουρκικές σχέσεις με την πρόοδο στο Κυπριακό υπήρξε ο βασικός άξονας γύρω από τον οποίο περιστράφηκε η εν εξελίξει πρωτοβουλία του γενικού γραμματέα και δη ο κεντρικός πυλώνας επί του οποίου ως επιδίωξη τέθηκε η οικοδόμηση ενός θετικού αποτελέσματος.
Δηλαδή, μέσα από μια εξίσωση από την μια θετικής προσέγγισης της Λευκωσίας έναντι ζωτικής σημασίας για την Άγκυρα ζητημάτων που άπτονται των σχέσεων της με την Ε.Ε., με αντάλλαγμα από την άλλη κατ’ αντίστοιχο τρόπο την επίδειξη θετικής διάθεσης από την Τουρκία στο Κυπριακό, με καίριο ζητούμενο την εγκατάλειψη της θέσης της τα τελευταία χρόνια για λύση δύο κρατών.
Επισημαίνεται πως τις προηγούμενες ημέρες, στην Άγκυρα όπου συναντήθηκε με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ενόψει της καθόδου Γκουτέρες στην Κύπρο, βρέθηκε η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ενώ τηλεφωνική επικοινωνία με τον κ. Φιντάν είχε προχθές Κυριακή και ο ίδιος ο Αντόνιο Γκουτέρες.
Στην τηλεφωνική αυτή επικοινωνία Γκουτέρες-Φιντάν φαίνεται να βρίσκεται και το κλειδί των εξελίξεων που αναμένονται το επόμενο διήμερο κατά την εδώ παρουσία του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, καθώς-όπως υποδείκνυαν χθες το απόγευμα κυβερνητικές πηγές που μίλησαν στον REPORTER-, τα όσα συζήτησαν και τα όσα ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών μετέφερε στον Αντόνιο Γκουτέρες, είναι αυτά που ουσιαστικά ίσως να έχουν αποσαφηνίσει τις τουλάχιστον δημοσίως συγκεχυμένες προθέσεις της Τουρκίας.
Χθες, το πρωί ο Μαρία Άνχελα Ολγκίν ανέβηκε στην Λευκωσία τα σκαλιά του Προεδρικού όπου τα είπε για περίπου μια ώρα με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, για να μεταβεί στη συνέχεια στα κατεχόμενα και να συναντηθεί με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν.
Στις δηλώσεις της έπειτα από τις συναντήσεις της με τους δύο ηγέτες, η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα δεν θέλησε να προβεί σε αποκαλύψεις αναφορικά με τα μεταξύ τους διαμειφθέντα, ούτε και να αφήσει να διαφανεί ποια μηνύματα-τουλάχιστον προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη-κόμισε σε ό,τι αφορά τις τουρκικές προθέσεις από την Άγκυρα όπου η ίδια βρέθηκε τις προηγούμενες ημέρες.
Πληροφορίες του REPORTER, αναφέρουν πως εκείνο που από πλευράς Μαρία Άνχελα Ολγκίν μεταφέρθηκε κατά την συνάντησή της με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, είναι πως η Τουρκία ναι μεν εμφανίζεται σε θεωρητικό επίπεδο έτοιμη να συμβάλει με την στάση της στην ευόδωση της πρωτοβουλίας του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, ωστόσο, δεν προκύπτει ξεκάθαρη βούλησή της για διαφοροποίηση της θέσης της για λύση δύο κρατών.
Παράθυρο για να συμβεί κάτι τέτοιο, ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες κυβερνητικές πηγές που μας μίλησαν, αφήνει η φρασεολογία με την οποία το τελευταίο διάστημα τοποθετούνται δημοσίως οι Τούρκοι αξιωματούχοι, με τις αναφορές ότι θα έβλεπαν ως καλύτερη την λύση δύο κρατών και όχι με την μέχρι πρόσφατα απόλυτη πρόταξη της συγκεκριμένης φόρμουλας ως της από μέρους της τουρκικής πλευράς επιδιωκόμενη μορφή λύσης του Κυπριακού, να δημιουργούν ελπίδες πως τα όσα σήμερα ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ θα μεταφέρει στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη -έπειτα και από την επικοινωνία του με τον Χακάν Φιντάν- θα κινούνται προς θετική κατεύθυνση.
Αξίζει να σημειωθεί πάντως πως εμφανώς συγκρατημένος εμφανίστηκε στις δηλώσεις του μετά την χθεσινή συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη με την προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, κληθείς να σχολιάσει πληροφορίες ότι στη συνάντησή του με την κ. Ολγκίν, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επέμεινε σε λύση δύο κρατών.
Υποδεικνύοντας πως δεν θα τοποθετηθεί εκ μέρους της κ. Ολγκίν για το τι διαμείφθηκε στη συνάντησή της με τον Χακάν Φιντάν, ο κ. Λετυμπιώτης έσπευσε να καταστήσει σαφές πως η μόνη λύση την οποία συζητούν τα Ηνωμένα Έθνη και η οποία αποτελεί επιδίωξη, είναι εκείνη που καθορίζουν με σαφήνεια τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
«Κοινό έδαφος υπάρχει, και αυτό το κοινό έδαφος είναι τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και η συμφωνημένη βάση, η οποία έχει καθοριστεί με σαφήνεια σε όλα τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών», διαμήνυσε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, ερωτηθείς κατά πόσο υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη για κοινό έδαφος ή για συγκλίσεις σε κάποια θέματα, μετά και τις επαφές της κ. Ολγκίν στην Τουρκία.
Στο πλαίσιο αυτό περαιτέρω, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος ανέδειξε ακριβώς ως πρώτιστο ζητούμενο το ξεκαθάρισμα του κατά πόσο η Τουρκία διαθέτει την ειλικρινή βούληση να επαν-ευθυγραμμιστεί με όσα καθορίζουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Για να τονίσει προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα ο Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης:
- Πρώτο: Τον ρεαλισμό με τον οποίο η ε/κ πλευρά αντιμετωπίζει την προοπτική επιτυχίας της νέας πρωτοβουλίας Γκουτέρες και τις πολλές προκλήσεις που προκύπτουν λόγω της τουρκικής αδιαλλαξίας.
- Δεύτερο: Την μη ύπαρξη περισσότερων ελπίδων απ’ όσες επιτρέπει η στάση της Τουρκίας διαχρονικά.
Επιπρόσθετα, και υπό το πρίσμα νέων δημοσιευμάτων στην Τουρκία που θέλουν την Μαρία Άνχελα Ολγκίν να εξετάζει στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να γεφυρώσει τις διαφορές των δύο πλευρών ένα πιο ευέλικτο μοντέλο από την κλασική ομοσπονδία, με χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να προσεγγίζουν μια μορφή συνομοσπονδίας, ο κ. Λετυμπιώτης εμφανίστηκε κατηγορηματικός.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Τα είπε με Φιντάν ο Γκουτέρες λίγο πριν από την άφιξή του στην Κύπρο-Πληροφορίες για μοντέλο χαλαρής ομοσπονδίας στο τραπέζι
«Έχουμε πει με σαφήνεια, το έχει πει ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πως δεν μπορούν και δεν πρόκειται να υπάρξουν οι όποιες ασάφειες, δημιουργικές ή όχι, και σε καμία εκ των περιπτώσεων δεν μπορούν να υπάρξουν πρόνοιες που να παραπέμπουν σε λύσεις εκτός του συμφωνημένου πλαισίου», υπογράμμισε, για να επαναλάβει ακολούθως τις κόκκινες γραμμές της ε/κ πλευράς, πέραν της μη αποδοχής της λύσης δύο κρατών ή της συγκεκαλυμμένης συνομοσπονδίας, όπως και της ανάγκης μια πιθανή συμφωνία να είναι λειτουργική, βιώσιμη και ανθεκτική στον χρόνο.
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, κατονόμασε ως τέτοιες:
- Πρώτο: Ότι η λύση θα πρέπει να διασφαλίζει την συνέχιση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
- Δεύτερο: Θα διαφυλάττει τα τρία single, δηλαδή μια κυριαρχία, μια διεθνή προσωπικότητα και μια ιθαγένεια.
- Τρίτο: Θα είναι εναρμονισμένη με τις αρχές, τις αξίες και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διασφαλίζοντας τις τέσσερις βασικές ελευθερίες της Ε.Ε. (σ.σ. κυκλοφορία προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων).
Κατά την σημερινή του συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης –όπως αναμένεται- θα κινηθεί στην γραμμή της πάγιας διακηρυγμένης θέσης της ε/κ πλευράς για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά, με διαφύλαξη του κεκτημένου της προηγούμενης διαπραγματευτικής διαδικασίας και προτάσσοντας εκ νέου την βούληση για λύση στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Δηλαδή, για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως καθορίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Κατευθυντήρια αρχή η βούληση του «λαού»-'Ετοιμος για τις συζητήσεις με Γκουτέρες στην Κύπρο ο Ερχιουρμάν
Αξίζει να σημειωθεί πως πληροφορίες, θέλουν στις προθέσεις του Αντόνιο Γκουτέρες να βρίσκεται η κατάθεση επικαιροποιημένης μορφής του πλαισίου έξι σημείων που είχε καταθέσει προφορικά το καλοκαίρι του 2017 στο Κραν Μοντανά, διά του οποίου ο επικεφαλής του ΟΗΕ έδινε μια ξεκάθαρη κατεύθυνση για το πώς ο ίδιος αντιλαμβανόταν και τι πρότεινε σε βασικές παραμέτρους του Κυπριακού, σχετικές, τόσο με την εσωτερική όσο και με την διεθνή πτυχή του προβλήματος.
Υπενθυμίζεται πως στις 30 Ιουνίου του 2017, κατά την πρώτη παρουσία και συμμετοχή του Αντόνιο Γκουτέρες στη Διάσκεψη για την Κύπρο στο ελβετικό θέρετρο (σ.σ. είχε αποχωρήσει και επανέλθει αργότερα), ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ είχε καθορίσει τις παραμέτρους μέσα στις οποίες θα έπρεπε να κινηθούν οι διαπραγματεύσεις, προκειμένου να επιτευχθεί πρόοδος ή και συγκλίσεις.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ είχε συγκεκριμένα για τις ακόλουθες θεματικές αυτολεξεί αναφέρει:
(α) Ασφάλεια και εγγυήσεις: «Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα νέο καθεστώς ασφαλείας, και όχι την συνέχιση του παλιού. Νομίζω ότι χρειάζεται ο τερματισμός των μονομερών επεμβατικών δικαιωμάτων και ο τερματισμός της Συνθήκης Εγγυήσεως.
Η παρούσα κατάσταση θα αντικατασταθεί από ένα σταθερό σύστημα ασφάλειας όπου ολόκληρη η Κύπρος και το σύνολο των Κυπρίων και από τις δύο κοινότητες θα αισθάνονται ασφαλείς μέσω ισχυρών μηχανισμών εφαρμογής και εποπτείας της λύσης που θα περιλαμβάνουν διεθνή διάσταση (ΟΗΕ / πολυμερές - διεθνές πλαίσιο / φιλικές χώρες). Οι σημερινές εγγυήτριες δυνάμεις δεν είναι σε θέση να εφαρμόζουν και να εποπτεύουν οι ίδιοι την εφαρμογή της λύσης».
(β) Ξένα στρατεύματα: «Θα πρέπει να υπάρξει δραστική μείωση των στρατευμάτων από την πρώτη μέρα εφαρμογής της λύσης και στη συνέχεια ο αριθμός των δυνάμεων να μειωθεί στα επίπεδα του 1960, ενώ ταυτόχρονα να συμφωνηθεί το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης και οι μηχανισμοί εποπτείας.
Αναφορικά με τη ρήτρα λήξης της παραμονής των στρατευμάτων έναντι της ρήτρας αναθεώρησης, αυτό θα πρέπει να συζητηθεί με τη συμμετοχή των Πρωθυπουργών των τριών εγγυητριών δυνάμεων.
(γ) Εδαφικό: «Οι εδαφικές αναπροσαρμογές θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανησυχίες που εκφράσθηκαν από πλευράς Ελληνοκυπρίων» (σ.σ. με έμφαση στην επιστροφή της Μόρφου).
(δ) Περιουσιακό: «Υπάρχουν δύο αρχές που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη:
(α) Για περιοχές που υπόκεινται σε εδαφικές αναπροσαρμογές όπου θα πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στους εκτοπισθέντες ιδιοκτήτες, αλλά όχι σε απόλυτο ποσοστό.
(β) Το υπόλοιπο καθεστώς που θα πρέπει να οικοδομηθεί κατά τρόπο που θα δίδεται προτεραιότητα στους χρήστες, αλλά όχι σε απόλυτο ποσοστό. Συγκεκριμένα στοιχεία θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω».
(ε) Αποτελεσματική συμμετοχή: «Αυτό το θέμα θα πρέπει να συζητηθεί περαιτέρω όσον αφορά το θέμα της θετικής ψήφου (πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις, σε ποια σώματα και ποιοι θα είναι οι σχετικοί μηχανισμοί επίλυσης αδιεξόδου), ενώ άλλα εκκρεμούντα ζητήματα που αφορούν τον καταμερισμό εξουσίας θα πρέπει επίσης να συζητηθούν, περιλαμβανομένης και της αξίωσης της τουρκοκυπριακής πλευράς για εκ περιτροπής προεδρία».
(στ) Μεταχείριση Τούρκων υπηκόων: «Όσον αφορά τη μόνιμη διαμονή των Τούρκων να υπάρξει μια ποσόστωση η οποία θα είναι ακριβοδίκαια (equitable) σε σχέση με τους Έλληνες υπηκόους που θα αποκτούν μόνιμη διαμονή, εκτός από το καθεστώς που σχετίζεται με τους φοιτητές, τουρίστες και εποχιακούς εργάτες.
Απαιτείται περαιτέρω συζήτηση αναφορικά με το τι κρίνεται ως ακριβοδίκαιο για την εφαρμογή της μόνιμης διαμονής».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Ένας Πρόεδρος που έβγαλε από τον λήθαργο το Κυπριακό και οι μανιακοί της όποιας λύσης έτοιμοι να του φορτώσουν μια πιθανή νέα αποτυχία
- Παίζει τα ρέστα του για το Κυπριακό ο Γκούτερες-Οι ανεπιτυχείς προσπάθειες σχεδόν δέκα χρόνων και η αναζήτηση προόδου μέσα σε πέντε μήνες
- Στο πλευρό Χριστοδουλίδη ο Μητσοτάκης με φόντο την κινητικότητα στο Κυπριακό και την έλευση Γκουτέρες στο νησί-«Στηρίζουμε τις πρωτοβουλίες σου»
