«Η ρίζα των μεγαλύτερων δυσλειτουργιών στο σύστημα υγείας βρίσκεται τις πλείστες φορές στις φαινομενικά “μικρές”, καθημερινές παραλείψεις». Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που στέλνει ο Συνήγορος του Ασθενή, Μάριος Χαραλαμπίδης, ο οποίος επισημαίνει ότι η έγκαιρη αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξή τους σε σοβαρές δυσλειτουργίες του συστήματος υγείας.
Σε συνέντευξη του στον REPORTER ο Συνήγορος, προβαίνει σε απολογισμό των πρώτων μηνών λειτουργίας του νέου ανεξάρτητου θεσμού, καταγράφει τα σημαντικότερα προβλήματα που εξακολουθούν να επηρεάζουν τα δικαιώματα των ασθενών, αναδεικνύει τις προτεραιότητες που πρέπει να προωθηθούν για τη βελτίωση του συστήματος υγείας, αναφέρεται στις εισηγήσεις για τη στήριξη ασθενών που υποβάλλονται σε επαναλαμβανόμενες θεραπείες και αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις μετακινήσεις τους, ενώ τοποθετείται και για τα σοβαρά κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στον τομέα της ψυχικής υγείας.
Αν έπρεπε να αποτιμήσετε αυτούς τους πρώτους μήνες της θητείας σας ως ο πρώτος Συνήγορος του Ασθενούς στην Κύπρο, τι έχει επιτευχθεί αυτό το διάστημα σε σχέση με τη λειτουργία του νέου ανεξάρτητου θεσμού;
Όπως είχαμε δηλώσει κατ’ επανάληψη, τόσο αμέσως μετά την ιστορική ψήφιση του τροποποιητικού νόμου για τα δικαιώματα των ασθενών όσο και κατά την ανάληψη των καθηκόντων μου, ο πρώτος περίπου χρόνος θα αποτελούσε μία πολύ κρίσιμη και καθοριστική περίοδο. Μια περίοδο όπου οι πρόνοιες της νομοθεσίας έπρεπε να μετατραπούν σε πράξη, με τη δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου λειτουργίας, οργανωτικών δομών και, κυρίως, το κτίσιμο ενός πελώριου, δομημένου, δυναμικού και πολυσύνθετου συστήματος. Ενός μηχανισμού ικανού όχι μόνο να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τα παράπονα, αλλά ευρύτερα να προασπίζεται, να θωρακίζει και να αναδεικνύει τα δικαιώματα των ασθενών.
Σήμερα, βρισκόμαστε στην ευχάριστη θέση να δηλώσουμε την ολοκλήρωση ενός εξαιρετικά εντατικού, δομημένου και φιλόδοξου προγράμματος, το οποίο έχει ήδη θέσει σε λειτουργία το σημαντικότερο μέρος αυτού του μηχανισμού. Με οδηγό τη μεθοδικότητα, την υπομονή, την επιμονή απέναντι σε προκλήσεις, το σωστό στρατηγικό πλάνο και την απόλυτη προσήλωση στην αποστολή μας, καταφέραμε από το πρώτο εξάμηνο να θέσουμε σε πλήρη λειτουργία το μεγαλύτερο και πιο κρίσιμο κομμάτι του συστήματος/μηχανισμού.
Η γιγαντιαία αυτή προσπάθεια αποτυπώνεται ξεκάθαρα μέσα από τους αριθμούς και το εύρος των δράσεών μας:
• Πάνω από 200 επιτόπιες επισκέψεις: Πραγματοποιήσαμε ένα σαρωτικό κύκλο επαφών στις δομές παροχής υπηρεσιών υγείας παγκύπρια, χαρτογραφώντας τις ιδιαιτερότητες και τις πραγματικές ανάγκες του κάθε χώρου, και συζητώντας το πλαίσιο συνεργασίας μας και την αποτελεσματική εφαρμογή των προνοιών της νομοθεσίας στο πλαίσιο του νέου θεσμού.
• Ορισμός και ενεργοποίηση εκατοντάδων λειτουργών: Έχει προχωρήσει ο ορισμός και η ενεργοποίηση εκατοντάδων Λειτουργών Δικαιωμάτων των Ασθενών στους παροχείς υπηρεσιών υγείας. Οι άνθρωποι αυτοί αποτελούν πλέον την «πρώτη γραμμή» άμεσης επαφής για κάθε πολίτη μέσα στα νοσηλευτήρια και τα υπόλοιπα ιατρικά κέντρα.
• Στοχευμένη εκπαίδευση και δικτύωση: Διοργανώσαμε εξειδικευμένα προγράμματα εκπαίδευσης για τους λειτουργούς, ενεργοποιώντας πλήρως τον ρόλο τους. Εγκαθιδρύσαμε ένα κανάλι τακτικής και αμφίδρομης επικοινωνίας και ανατροφοδότησης με το Γραφείο μας, με σκοπό τη διασφάλιση ότι κανένα ζήτημα δεν μένει στάσιμο.
• Λειτουργοί ως Ασπίδα του Ασθενούς: Οι λειτουργοί αυτοί δεν περιορίζονται στην απλή και τυπική διερεύνηση πιθανών παραπόνων. Ο ρόλος τους είναι βαθιά υποστηρικτικός και καθοδηγητικός. Βρίσκονται εκεί για να προσφέρουν άμεση βοήθεια, προστασία, συμβουλές και ανθρώπινη στήριξη στον ασθενή τη στιγμή που τη χρειάζεται περισσότερο.
Παράλληλα, έχει ήδη ολοκληρωθεί η σύσταση των Επαρχιακών Επιτροπών Εξέτασης Παραπόνων, καθώς και η εκπαίδευση των μελών τους σε σχέση με τα καθήκοντα και το πλαίσιο λειτουργίας τους. Με την επικείμενη πρόσληψη της απαραίτητης γραμματειακής υποστήριξης, οι επιτροπές αυτές θα τεθούν αμέσως σε πλήρη λειτουργία, ολοκληρώνοντας έτσι τη δομή των εξεταστικών οργάνων.
Την ίδια ώρα, έχουμε ολοκληρώσει ένα πολύ σημαντικό μέρος του πρώτου κύκλου επαφών και στρατηγικών συναντήσεων με Υπουργεία, κρατικούς θεσμούς, θεσμικούς φορείς και οργανωμένα σύνολα ασθενών. Μέσα από αυτές τις επαφές, συζητήσαμε τρέχοντα θέματα και θέσαμε τις βάσεις και το πλαίσιο μιας ειλικρινούς και αποτελεσματικής συνεργασίας, με μοναδικό γνώμονα το όφελος του κάθε πολίτη.
Αυτή τη στιγμή, αυτό που ξεκίνησε ως θεωρητικός σχεδιασμός στο χαρτί, αποτελεί μια ζωντανή πραγματικότητα. Έχει δημιουργηθεί ένα τεράστιο, ενιαίο δίκτυο προστασίας, το οποίο απλώνεται σε ολόκληρη την Κύπρο. Ένα δίκτυο που αποτελείται από τους λειτουργούς Δικαιωμάτων των Ασθενών, τις Επαρχιακές Επιτροπές και στην κορυφή, το γραφείο μας. Ωστόσο, δεν σταματάμε εδώ. Ο μηχανισμός αυτός είναι δυναμικός και θα συνεχίσει να εξελίσσεται, να βελτιώνεται και να παράγει έργο, αποδεικνύοντας ότι ο σεβασμός στον ασθενή δεν είναι πολυτέλεια, αλλά υποχρέωση μιας ευνομούμενης Πολιτείας.
Στο σημείο αυτό, να τονίσω ξανά ότι η ανάλυση των ατομικών παραπόνων και των αποτελεσμάτων τους αποτελεί απλά ένα από τα χρήσιμα εργαλεία ανατροφοδότησης για αποτίμηση της κατάστασης και εντοπισμό κενών, η οποία έρχεται να συμπληρώσει τις κατ’ ιδίαν επιτόπιες επισκέψεις στις δομές, τις επαφές με τις διευθύνσεις και το προσωπικό τους, τις επαφές με οργανωμένα σύνολα ασθενών και άλλων φορέων, τους επαγγελματίες υγείας, κ.ά.
Μέσα από τα παράπονα των ασθενών, τις επισκέψεις και τις παρεμβάσεις σας, ποια θεωρείτε ότι είναι τα κυριότερα προβλήματα στην καθημερινότητα των ασθενών στο σύστημα υγείας που εξακολουθούν να επηρεάζουν τα δικαιώματά τους;
Είναι παραδεκτό ότι διαχρονικά καταγράφονται σοβαρές παραβιάσεις στα δικαιώματα των ασθενών, μια πραγματικότητα που δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνεται ανεκτή. Τα προβλήματα αυτά ξεκινούν από την απουσία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου πρόληψης, φθάνοντας μέχρι την ελλιπή ενημέρωση, την καταστρατήγηση του ιατρικού απορρήτου και τον περιορισμό της ενεργού συμμετοχής του ασθενούς στις αποφάσεις που αφορούν την υγεία του. Επιπλέον, οι πολίτες στερούνται συχνά την ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, την ελεύθερη επιλογή θεραπευτικών μεθόδων και την εξατομικευμένη φροντίδα. Η απουσία επαρκούς πληροφόρησης, ο εκμηδενισμός του χρόνου του ασθενούς, καθώς και ο αχρείαστος πόνος, συνθέτουν μια εικόνα που απέχει πολύ από τα απαιτούμενα πρότυπα υψηλής ποιότητας που δικαιούνται όλοι ανεξαιρέτως οι πολίτες. Παράλληλα, το θεμελιώδες δικαίωμα στην ασφάλεια και την προστασία από βλάβες παραμένει αδιαπραγμάτευτο, με τις νομικές και πειθαρχικές διαδικασίες να αποτελούν αρμοδιότητα άλλων οργάνων του Κράτους.
Η ρίζα των μεγαλύτερων δυσλειτουργιών στο σύστημα υγείας βρίσκεται τις πλείστες φορές στις φαινομενικά «μικρές», καθημερινές παραλείψεις. Όταν ζητήματα όπως η ευγενής συμπεριφορά, η έγκαιρη καθοδήγηση, ο σεβασμός και η αξιοπρεπής μεταχείριση παραμελούνται, διογκώνονται γρήγορα σε σοβαρά προβλήματα. Η παραμέληση αυτή δεν προκαλεί απλώς τη δυσαρέσκεια του ασθενούς, αλλά πλήττει άμεσα την αξιοπρέπειά του και τον αφήνει πλήρως εκτεθειμένο.
Για την αποτροπή αυτής της κλιμάκωσης, υπάρχουν πλέον συγκεκριμένα σημεία επαφής μέσα στα ίδια τα ιατρικά κέντρα. Οι λειτουργοί δικαιωμάτων των ασθενών, τοποθετημένοι στην πρώτη γραμμή της φροντίδας, αποτελούν τον πιο κρίσιμο κρίκο του μηχανισμού. Έχουν την υποχρέωση να παρεμβαίνουν άμεσα και να επιλύουν αποτελεσματικά τα ζητήματα τη στιγμή ακριβώς που γεννιούνται, εξασφαλίζοντας ότι καμία καθημερινή δυσκολία δεν πρέπει να εξελίσσεται σε μια σοβαρή και μη αναστρέψιμη κρίση.
Με βάση τα προβλήματα που έχετε εντοπίσει, ποια άλλα σημαντικά θέματα που είναι σε εκκρεμότητα χρειάζεται να προχωρήσουν, ώστε να βελτιωθεί ουσιαστικά η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών;
Εξακολουθούμε να βρισκόμαστε σ’ ένα κομβικό σημείο όπου λαμβάνει χώρα μια ευρύτερη μεταρρύθμιση στον τομέα της υγείας. Για να μπορέσουμε να δούμε τη μεγάλη εικόνα θα πρέπει να ολοκληρωθούν όλα τα κομμάτια του παζλ, να εφαρμοστούν και να συνδεθούν στην πράξη. Μιλάμε για αποφάσεις τόσο σε νομοθετικό όσο και σε εκτελεστικό επίπεδο, την εφαρμογή και την παρακολούθησή τους. Τέσσερις εξαιρετικά σημαντικές νομοθεσίες που επιβάλλεται να προχωρήσει τάχιστα η εφαρμογή τους είναι αυτές για το Εθνικό Κέντρο Κλινικής Τεκμηρίωσης, το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου, την Ανακουφιστική Φροντίδα και τα Κέντρα Αποκατάστασης.
Επίσης, ενδεικτικά να αναφέρω και άλλα σημαντικά θέματα, όπως η ανάπτυξη και προώθηση του νομοσχεδίου για την κοινοτική φροντίδα ψυχικής υγείας, η υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής για τη ψυχική υγεία, η επικαιροποίηση και υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής για τον καρκίνο και της στρατηγικής για τα σπάνια νοσήματα, τα πολύ σημαντικά θέματα για τον διαβήτη, η αναγνώριση της εξειδίκευσης στους επαγγελματίες υγείας, η παρεμπόδιση του κατακερματισμού των υπηρεσιών υγείας, η πρόσβαση σε καινοτόμα και εξειδικευμένα φάρμακα καθώς και η ουσιαστική επένδυση στο τεράστιο και κρίσιμο κεφάλαιο που ονομάζεται πρόληψη. Εδώ, να αναφέρω και την απουσία άλλων ενδιάμεσων δομών στην κοινότητα, οι οποίες θα λειτουργούσαν ως ο υποστηρικτικός σταθμός ενός ατόμου, μετά το εξιτήριό του από το νοσηλευτήριο και πριν την επιστροφή του σπίτι. Αλληλένδετο σημείο μ’ αυτό, αποτελεί η ανάγκη για ενίσχυση των υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας.
Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να τονίσω ότι μια διάγνωση εμπεριέχει και κοινωνικές προεκτάσεις, με κύρια θέματα αυτά της εργασίας, της κοινωνικής πρόνοιας και της παιδείας. Αυτά είναι θέματα τα οποία επηρεάζουν την καθημερινότητα ενός ατόμου, και πολλές φορές δημιουργούν εμπόδια φέρνοντας στην επιφάνεια ζητήματα που άπτονται της ισότητας, της δικαιοσύνης, της συμπερίληψης, κ.ά. Και ακριβώς εδώ, κρίνεται ως επιτακτική η ανάγκη ενός ενιαίου συντονισμού μεταξύ των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών ώστε να μπορεί να αξιολογείται ένα αίτημα από όλες τις πτυχές του, σφαιρικά και ολιστικά.
Πρόσφατα αναδείξατε την ανάγκη για μεγαλύτερη στήριξη των ασθενών που υποβάλλονται σε επαναλαμβανόμενες θεραπείες και αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις μετακινήσεις τους. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται το ζήτημα σήμερα και ποιες δεσμεύσεις έχετε λάβει από τους αρμόδιους φορείς;
Η ισότιμη, αξιοπρεπής και απρόσκοπτη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα για κάθε πολίτη, και αποκτά χαρακτήρα ύψιστης σημασίας για τους συνανθρώπους μας που υποβάλλονται σε επαναλαμβανόμενες, μακροχρόνιες θεραπείες. Οι ασθενείς αυτοί, προκειμένου να κρατηθούν στη ζωή ή/και να βελτιώσουν την καθημερινότητά τους, είναι αναγκασμένοι να υποβάλλονται σε συχνές, επίπονες και πολλές φορές συνεχόμενες μετακινήσεις από και προς τα ιατρικά κέντρα.
Σε μια ανθρωποκεντρική κοινωνία, καμία αναβολή, καμία καθυστέρηση και κανένα εμπόδιο στη θεραπευτική πορεία δεν μπορεί να δικαιολογηθεί λόγω γεωγραφικών, οικονομικών ή πρακτικών δυσκολιών στη μεταφορά. Η Πολιτεία οφείλει να αίρει κάθε εμπόδιο, αναλαμβάνοντας την υποστήριξη της μετακίνησης, ώστε ο ασθενής να είναι προσηλωμένος αποκλειστικά στη μάχη για την υγεία του, χωρίς το πρόσθετο άγχος του πώς θα φτάσει σε κάποιο ιατρικό κέντρο.
Κατόπιν εκτενούς και εποικοδομητικής συζήτησης με τον υπουργό Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων και των εξουσιών του χαρτοφυλακίου του, διαμορφώθηκε μια κοινή και ξεκάθαρη θέση: η ανάγκη για ουσιαστική και έμπρακτη στήριξη αυτής της ευάλωτης ομάδας πληθυσμού είναι επιτακτική. Η στήριξη αυτή πρέπει να παρέχεται οριζόντια, με απόλυτη δικαιοσύνη, ανεξάρτητα από το είδος, το στάδιο ή τη φύση της πάθησης του κάθε ασθενούς.
Για την ανακούφιση των ασθενών και των οικογενειών τους, συζητήσαμε και θέσαμε για περαιτέρω μελέτη δύο βασικούς και αλληλένδετους πυλώνες:
Θέσπιση δωρεάν μετακίνησης και διασφάλιση της μεταθεραπευτικής φροντίδας
Εκ των κύριων μελημάτων αποτελεί η θεσμοθέτηση της πλήρους, δωρεάν μετακίνησης των ασθενών αυτών με τη χρήση των υφιστάμενων δρομολογίων των δημόσιων συγκοινωνιών, όπου αυτό κρίνεται λειτουργικό και εξυπηρετικό. Και η προσέγγισή μας δεν είναι τυπικά οικονομική, αλλά ανθρώπινη.
Δημιουργία εξειδικευμένων δρομολογίων με μικρά λεωφορεία
Λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τον παράγοντα της έντονης σωματικής και ψυχολογικής εξάντλησης που βιώνει ο ασθενής αμέσως μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας του (π.χ. χημειοθεραπείες, αιμοκάθαρση, ακτινοβολίες, κ.ά.). Η επιστροφή στο σπίτι δεν πρέπει να αποτελεί Γολγοθά, αλλά μια ασφαλή και ξεκούραστη διαδρομή. Και επειδή οι συμβατικές δημόσιες συγκοινωνίες δεν μπορούν να καλύψουν όλες τις εξειδικευμένες ανάγκες, έχει συζητηθεί η ανάγκη για σχεδιασμό και δημιουργία νέων, στοχευμένων δρομολογίων, μέσω της διάθεσης και παραχώρησης μικρών, ευέλικτων και πλήρως προσβάσιμων λεωφορείων. Τα δρομολόγια θα πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στις περιοχές διαμονής και στα ωράρια θεραπείας των ασθενών, με στόχο την παραλαβή του ασθενούς κοντά από την οικία του και την απευθείας μεταφορά του στο ιατρικό κέντρο, ελαχιστοποιώντας τον χρόνο αναμονής και την ταλαιπωρία των μετεπιβιβάσεων.
Στόχος μας είναι οι ασθενείς να μην νιώθουν μόνοι και αβοήθητοι αλλά να περιβάλλονται από ένα κράτος πρόνοιας που σέβεται την αξιοπρέπειά τους και διευκολύνει τον καθημερινό τους αγώνα.
Στην τελευταία συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας τέθηκε το ζήτημα της ψυχικής υγείας και τα σοβαρά κενά που υπάρχουν. Ποια είναι, κατά την άποψή σας, τα σοβαρότερα ζητήματα που παραμένουν άλυτα και επηρεάζουν τα δικαιώματα των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας;
Η ψυχική υγεία αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα για το οποίο, δυστυχώς, δεν έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα μια ολιστική και αποτελεσματική λύση μέσα από μια σφαιρική προσέγγιση. Το αποτέλεσμα αυτής της αδράνειας είναι να τροχοδρομείται διαχρονικά μια αποσπασματική αντιμετώπιση της κατάστασης. Οι διάφορες υπηρεσίες λειτουργούν σε στεγανά, χωρίς την ύπαρξη ουσιαστικών συνεργειών αλλά και άλλων απαραίτητων διασυνδέσεων με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Μέχρι και πριν από έναν χρόνο, η απουσία μιας συγκροτημένης Εθνικής Στρατηγικής άφηνε τον τομέα χωρίς πυξίδα. Τώρα που η στρατηγική αυτή έχει διαμορφωθεί, η πραγματική πρόκληση μετατοπίζεται στην πράξη, συνεπώς, η υλοποίησή της πρέπει να προχωρήσει άμεσα.
Στο πλαίσιο αυτό, χαιρετίζω την απόφαση της Κυβέρνησης να προχωρήσει με τις επόμενες φάσεις του έργου, σε συνέχεια της ολοκλήρωσης της πρώτης φάσης, σχετικά με την πλήρη αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών του Νοσοκομείου Αθαλάσσας, επενδύοντας μάλιστα ένα πολύ σεβαστό ποσό. Η επένδυση αυτή έρχεται να καλύψει ένα σοβαρό και διαχρονικό κενό που αφορά τους χώρους νοσηλείας των ατόμων, προσφέροντας επιτέλους πιο ανθρώπινες συνθήκες. Στο θέμα αυτό, ο ΟΚΥπΥ καλείται να τηρήσει αυστηρά τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης του έργου ώστε να μην υπάρξουν καθυστερήσεις οι οποίες θα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την όλη κατάσταση.
Ωστόσο, η κτιριακή αναβάθμιση αποτελεί μόνο τη μία όψη του νομίσματος. Το φαινόμενο της υπερπληρότητας του νοσοκομείου δεν αποτελεί απλώς ένα στεγαστικό πρόβλημα· έχει βαθιές προεκτάσεις που αγγίζουν και άλλα εμπλεκόμενα μέρη της Πολιτείας:
• Έλλειψη ενδιάμεσων δομών και ανεπάρκεια μετανοσοκομειακής φροντίδας: Στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας νοσηλεύονται σήμερα και άτομα τα οποία θα έπρεπε να βρίσκονται σε κοινοτικές δομές, ξενώνες ή άλλα κέντρα φροντίδας. Η παραμονή τους εκεί οφείλεται στην απουσία άλλων κατάλληλων υποστηρικτικών δομών από πλευράς του Κράτους. Παράλληλα, καταγράφεται μεγάλο ποσοστό και μεγάλος αριθμός επανεισαγωγών στο νοσοκομείο, λόγω απουσίας οργανωμένης κοινωνικής μέριμνας, παρακολούθησης, στήριξης και φροντίδας μετά το εξιτήριο των ασθενών, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την υποτροπή της κατάστασής τους.
• Η εξίσωση των δικαστικών διαταγμάτων: Ακόμη και για τα άτομα που όντως χρήζουν οξείας ψυχιατρικής νοσηλείας, η διαχείριση των κλινών δεν είναι μια εύκολη ή προβλέψιμη εξίσωση. Οι ασθενείς αυτοί εισάγονται συχνά μετά από υποχρεωτικά δικαστικά διατάγματα νοσηλείας. Ο ΟΚΥπΥ οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως με την εκτέλεσή τους, γεγονός που ασκεί απρόβλεπτη και ασφυκτική πίεση στις διαθέσιμες κλίνες, αναδεικνύοντας ακόμη περισσότερο το έλλειμμα συντονισμού των εμπλεκομένων.
Πρόσφατα, πραγματοποίησα δύο πολύωρες επιτόπιες επισκέψεις στους χώρους του Νοσοκομείου Αθαλάσσας. Είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω εκτενώς με την προσωρινή διεύθυνση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας του ΟΚΥπΥ, τους επαγγελματίες υγείας, αλλά και τους ίδιους τους ασθενείς, τόσο στην πτέρυγα νοσηλείας οξέων περιστατικών όσο και στην πτέρυγα των υπόλοιπων ασθενών.
Μετά από αυτή την εμπειρία, νιώθω την ανάγκη να εκφράσω τη βαθύτατη εκτίμηση και ευγνωμοσύνη μου για την καθημερινή, υπεράνθρωπη προσπάθεια που καταβάλλουν οι επαγγελματίες υγείας. Οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, παλεύοντας συχνά κάτω από εξαιρετικά δύσκολες και απρόβλεπτες συνθήκες για να προσφέρουν με όλες τις δυνάμεις τους ποιοτική φροντίδα υγείας και στήριξη στους ασθενείς.
Η αξιοπρέπεια των ασθενών με ψυχικά νοσήματα πρέπει να βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο κάθε πολιτικής και κάθε προσπάθειας. Ο κοινωνικός στιγματισμός και ο αποκλεισμός αυτών των ανθρώπων αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παθογένειες και προκλήσεις της κοινωνίας μας. Η Πολιτεία δεν μπορεί να κλείνει τα μάτια μπροστά στην περιθωριοποίηση αλλά οφείλει να ηγηθεί της προσπάθειας για μια κοινωνία ισότητας και αποδοχής.
Το ζήτημα της ψυχικής υγείας δεν αφορά αποκλειστικά το Νοσοκομείο Αθαλάσσας, ούτε μπορεί να αποτελεί ευθύνη μόνο του ΟΚΥπΥ, ο οποίος έχει σαφώς το δικό του μερίδιο στην παροχή ποιοτικής περίθαλψης και αξιοπρεπούς φροντίδας αλλά και στην αποτελεσματική διαχείριση της κατάστασης στους χώρους νοσηλείας. Είναι όμως απαράδεκτο να συνεχίζεται η απουσία μιας ολιστικής προσέγγισης, η οποία αποτελεί τη μόνη βιώσιμη διέξοδο. Μια τέτοια προσέγγιση προϋποθέτει:
Δυναμική Εφαρμογή της Στρατηγικής: Αυστηρή παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της Εθνικής Στρατηγικής και άμεση ευελιξία για προσαρμογή σε νέα δεδομένα, συνθήκες και κοινωνικές καταστάσεις.
Ανάπτυξη και Προώθηση Νομοσχεδίου για την Κοινοτική Φροντίδα Ψυχικής Υγείας: Έχει ήδη ξεκινήσει η συγγραφή του και αναμένεται το επόμενο διάστημα να υπάρξουν νεότερα.
Θεσμικές Συνέργειες: Πραγματική συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκομένων (αρμόδιων Υπουργείων, φορέων και θεσμών, ΟΚΥπΥ και άλλων δομών παροχής υπηρεσιών, ΜΚΟ, κ.ά.).
Ανάληψη Πρωτοβουλιών και Ευθύνης: Επιπλέον ανθρώπινη στήριξη, αλλά και ξεκάθαρη ανάληψη πρωτοβουλιών και ευθύνης από όλους όσοι έχουν μερίδιο και ρόλο στην αλυσίδα της ψυχικής υγείας.
Η ψυχική υγεία αποτελεί καθρέφτη του πολιτισμού μας, και η Πολιτεία οφείλει να λειτουργήσει ως ένα ενιαίο και συντονισμένο σύνολο.
Ποιο είναι το σημαντικότερο μήνυμα που θέλετε να στείλετε σήμερα στους ασθενείς που αισθάνονται ότι τα δικαιώματά τους δεν προστατεύονται επαρκώς;
Κάθε ασθενής έχει φωνή και κάθε φωνή έχει δύναμη. Κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να μένει αβοήθητος ή αόρατος μέσα στο σύστημα υγείας. Η ασθένεια καθιστά έναν άνθρωπο ευάλωτο αλλά όχι ανίσχυρο. Η αξιοπρέπεια και η σωστή φροντίδα δεν είναι προνόμιο αλλά αναφαίρετο δικαίωμα όλων ανεξαιρέτως.
Η σιωπή συντηρεί το πρόβλημα. Όταν δεν μιλάμε για κάτι υπαρκτό, επιτρέπουμε να συμβεί το ίδιο και στον επόμενο ασθενή. Η διεκδίκηση βελτιώνει το σύστημα. Τα παράπονα δεν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως επίθεση ή υπονόμευση του συστήματος υγείας. Αντιθέτως, συνιστούν πολύτιμο εργαλείο ανατροφοδότησης και ευκαιρία για εντοπισμό αδυναμιών και διόρθωση λαθών.
Κάθε παράπονο οφείλει να εξετάζεται με απόλυτη αντικειμενικότητα, διαφάνεια και θεσμική συνέπεια, ώστε να διαπιστώνεται εάν υπάρχουν ευθύνες, παραλείψεις, αδυναμίες ή κενά στις διαδικασίες και, όπου χρειάζεται, να λαμβάνονται διορθωτικά μέτρα. Η διατύπωση, όμως, κατηγοριών εναντίον οποιουδήποτε παρέχει υπηρεσίες υγείας, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, η γενίκευση ευθυνών ή η εξαγωγή συμπερασμάτων πριν καν ξεκινήσει ή ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διερεύνηση μιας υπόθεσης, δεν προάγουν ούτε τη διαφάνεια ούτε την έγκυρη ενημέρωση της κοινωνίας. Αντιθέτως, τέτοιες πρακτικές μπορούν να δημιουργήσουν σύγχυση, να καλλιεργήσουν κλίμα καχυποψίας και να υπονομεύσουν αδικαιολόγητα την αξιοπιστία και το κύρος του συστήματος υγείας.
Μέσα από το πλαίσιο λειτουργίας του ανεξάρτητου θεσμού, και με βάση τα διάφορα κανάλια αντικειμενικής ανατροφοδότησης, θα μπορούν πλέον να πραγματοποιούνται στοχευμένες παρεμβάσεις εκεί και όπου απαιτείται, και να τροχοδρομούνται δομικές και συστημικές προτάσεις και λύσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Μπήκαν και επίσημα στη συζήτηση για τα sick leave οι γιατροί-Ζητούν σαφή πρωτόκολλα και προστασία των ιατροσυμβουλίων
- Ασφυκτική πίεση στο νοσοκομείο Λάρνακας με αναμονή 24 ωρών για εισαγωγή-Με δυσκολία παίρνουν άδεια οι νοσηλευτές
- Ν. Χαραλαμπίδης στον REPORTER: Η Κυπριακή Προεδρία απέδειξε ότι η Κύπρος μπορεί να διαμορφώνει ευρωπαϊκές πολιτικές
