Πάνω από 18 χιλιάδες είναι οι υποθέσεις βίας στην οικογένεια που διερευνήθηκαν τα τελευταία πέντε χρόνια από την Αστυνομία, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε ο Αρχηγός Αστυνομίας, Θεμιστός Αρναούτης, ενώπιον της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η οποία συγκάλεσε συνεδρία με όλους τους αρμόδιους φορείς, στο απόηχο των δύο αποπειρών ανθρωποκτονιών, που καταγράφηκαν εντός μίας εβδομάδας σε Λευκωσία και Λεμεσό.
Ο κ. Αρναούτης, ανέφερε ότι με βάση τα ίδια στοιχεία που παρέθεσε, καταγράφηκαν 3.674 συλλήψεις και εκδόθηκαν σχεδόν τρεις χιλιάδες διατάγματα, με τον πρόεδρο της Επιτροπής, Χρίστο Χριστοφίδη να απαντά, λέγοντας πως μόλις το ένα έκτο των προσώπων συλλαμβάνονται. Ο Αρχηγός της Αστυνομίας διευκρίνισε πως είναι «άλλο οι υποθέσεις και άλλο οι συλλήψεις, μπορεί σε κάποια περιστατικά να μην χρειάζονται συλλήψεις».
Σε άλλο σημείο των τοποθετήσεων του και κληθείς να απαντήσει εάν γίνονται ψυχομετρικά για την κατοχή οπλισμού από αστυνομικούς, ο κ. Αρναούτης είπε ότι δεν γίνονται, παρά μόνο για ένταξη στο σώμα. Κληθείς να απαντήσει εάν πρέπει να γίνονται είπε «ναι», με τον υπουργό Δικαιοσύνης να παρεμβαίνει, σημειώνοντας ότι είναι πρόθεσή τους να φέρουν ενώπιον της Βουλής πρόταση για ελέγχους κάθε τρία χρόνια, κάτι που θα γίνει σύντομα, όπως είπε.
Ο κ. Φυτιρής, μεταξύ άλλων, στην τοποθέτησή του είπε ότι δέχθηκε κλήση από ανώνυμη γυναίκα, η οποία του κατήγγειλε ότι κινδυνεύει από πρώην σύζυγό της και άμεσα ενημέρωσε τις αρμόδιες Αρχές.
Σε τρεις πυλώνες οι τοποθετήσεις Χριστοφίδη
Σε τρεις πυλώνες εστιάστηκε η τοποθέτηση του προέδρου της Επιτροπής, Χρίστου Χριστοφίδη, ο οποίος έθεσε μια σειρά από ερωτήματα στους αρμόδιους τόσο όσον αφορά την Εθνική Στρατηγική για πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών, όσον αφορά τη δυνατότητα του κράτους να αναγνωρίζει τον κίνδυνο, δεδομένου ότι η GREVIO στην τελευταία της αξιολόγηση επανέλαβε πως η κορυφαία προτεραιότητα είναι η δημιουργία ενιαίας ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων που διασυνδέει όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.
Ως τρίτο ζήτημα, έθεσε την πρόσβαση σε οπλισμό που συμβάλλει σημαντικά στην πιθανότητα μια υπόθεση έμφυλης βίας να καταλήξει σε γυναικοκτονία. «Καλούμαστε να αναρωτηθούμε αν ως Πολιτεία έχουμε κάνει όσα απαιτούνται ώστε να μην υπάρξει η επόμενη. Γιατί πίσω από κάθε γυναικοκτονία υπάρχει σχεδόν πάντοτε μια αλυσίδα προειδοποιητικών ενδείξεων. Το πραγματικό ερώτημα, είναι αν το κράτος μπορεί να τις αναγνωρίζει εγκαίρως και να παρεμβαίνει αποτελεσματικά».
Ο κ. Χριστοφίδης, στάθηκε εξάλλου στην αναφορά «φύγε είναι η γυναίκα μου», που φέρεται να είπε ο 55χρονος αστυνομικός σε αυτόπτη μάρτυρα που προσπάθησε να αντιλήφθηκε να απειλεί τη 46χρονη σύζυγό του, πριν την πυροβολήσει τέσσερις φορές, τονίζοντας ότι είναι «μια φράση που συμπυκνώνει ακριβώς τη λογική της κατοχής και της εξουσίας, πάνω στη γυναίκα. Και ακριβώς αυτή τη νοοτροπία καλούμαστε ως Πολιτεία να αλλάξουμε».
Με τη σειρά της, η αναπληρώτρια πρόεδρος της Επιτροπής, Αναστασία Χάσικου, ανέφερε πως «οι απόπειρες γυναικοκτονιών προκαλούν συγκλονισμό και αποτροπιασμό, οι οποίες δεν ξεκινούν ξαφνικά και αυτό λέει και η σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Υπάρχουν σημάδια που το κράτος πρέπει να αξιολογεί εγκαίρως. Κάλεσε τους αρμόδιους να απαντήσουν τι όφειλε να κάνει το κράτος, αν λειτούργησαν οι μηχανισμοί πρόληψης και τι πρέπει να γίνει για να αποτραπούν τέτοια περιστατικά στο μέλλον».
Αναφερόμενη στην υπόθεση της Λεμεσού, ζήτησε διευκρίνιση κατά πόσον υπήρξαν από προηγουμένως καταγγελίες και τι χειρισμοί έγιναν, ενώ από την πλευρά της, η βουλεύτρια του ΑΚΕΛ, Αργεντούλα Ιωάννου, διερωτήθηκε εάν από το 2022, όταν ψηφίστηκε η δημιουργία αδικήματος γυναικοκτονίας υπήρξε οποιαδήποτε καταδίκη, αλλά και που βρίσκεται η βάση δεδομένων, καθώς επίσης πόσες καταγγελίες γίνονται και οδηγούνται ενώπιον Δικαστηρίου και πόσες αποσύρονται. «Το ίδιο το κράτος όπλισε το χέρι ενός εν δυνάμει δολοφόνου».
Ο Γιώργος Λυσανδρίδης, κάλεσε τους αρμόδιους να απαντήσουν αν υπάρχουν συγκεκριμένες δράσεις για τα παιδιά, αλλά και τι συμβαίνει τις δράσεις πρόληψης, καθώς και τις χρηματοδοτήσεις στις υπηρεσίες, ενώ ο Μιχάλης Κουνούνης, επίσης από πλευράς ΔΗΣΥ, κάλεσε τις αρμόδιες υπηρεσίες να απαντήσουν για τη συνεργασία ανάμεσα τους, καθώς και αν γινεται διερεύνηση για τις συνθήκες που οδήγησαν σε μια γυναικοκτονία.
Από την άλλη, ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, Ανδρέας Αποστόλου ζήτησε απαντήσεις σε σχέση με την εποπτεία και πόσες καταγγελίες προχώρησαν με καταχώρηση υποθέσεων. «Από την ώρα της καταγγελίας μέχρι την καταχώρηση μιας υπόθεσης, χρειάζεται χρόνος, τι γίνεται στο ενδιάμεσο διάστημα; Επίσης, όταν υπάρχουν ενδείξεις ή υποψίες, αλλά όχι καταγγελία, πώς λειτουργεί το γραφείο Ευημερίας;»
Η κ. Λίτσα Δρουσιώτου, από το Κίνημα ΑΛΜΑ, ζήτησε ενημέρωση για τα μέτρα που λήφθηκαν στη βάση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, αλλά και για την εκπαίδευση των υπεύθυνων, αν υπάρχει μηχανισμός λογοδοσίας, σημειώνοντας «αντί να προλαβαίνουμε περιστατικά, κάνουμε ευχολόγια να μην ξανασυμβεί».
Τέλος, από την Άμεση Δημοκρατία, η Ντιάνα Κωνσταντινίδου, διερωτήθηκε «πόσες γυναίκες αιμορραγούν», τονίζοντας ότι «τέθηκε ενώπιον μου ότι ένα χαστούκι, το τράβηγμα μαλλιού είναι συναινετικό, αυτό σε καμία περίπτωση δεν είναι ανεκτό». Ρώτησε κατά πόσον θα δημιουργηθεί καταφύγιο γυναικών στην επαρχία Αμμοχώστου, διότι όπως είπε το έχει ανάγκη η επαρχία.
Έλαβε ανώνυμη καταγγελία για βία κατά γυναίκας ο Φυτιρής
Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Κωστας Φυτιρής, στην τοποθέτησή του, είπε αρχικά ότι τα συγκεκριμένα θέματα απασχολούν τις αρμόδιες υπηρεσίες. «Από νομοθετικής πλευράς είμαστε σε πολύ καλό επίπεδο, αλλά θα σεβαστώ την αναφορά ότι άλλο η νομοθετική ρύθμιση και άλλο η εφαρμογή».
Όπως αποκάλυψε, «μια γυναίκα σήμερα το πρωί μου έστειλε ανώνυμο μήνυμα ότι κινδυνεύει από τον πρώην σύζυγό της, το διαβίβασα στο αρμόδιο τμήμα της Αστυνομίας. Το σημαντικότερο είναι η πρώτη αντίδραση. Να ανταποκρινόμαστε στον ελάχιστο χρόνο από την Αστυνομία ή από άλλες αρμόδιες υπηρεσίες».
Στάθηκε εξάλλου στην ταχύτητα της εκδίκασης και της επιβολής ποινών, διαμηνύοντας ότι «θα μιλήσουν με την Νομική Υπηρεσία και την Εκτελεστική Εξουσία, ώστε αν μπορεί να καταστεί δυνατό να έχουν προτεραιότητα οι συγκεκριμένες υποθέσεις».
Εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης, είπε ότι εκκρεμούν κάποιες τροποποιήσεις στις νομοθεσίες, με βάσει τις συστάσεις της Grevio. Πρόκειται για συστάσεις που έγιναν για απομάκρυνση των δραστών. Ανέφερε εξάλλου ότι είμαστε σε διαδικασία εφαρμογής μιας νέας οδηγίας της ΕΕ για ψηφιακή βία, μέχρι τον Ιούνιο του 2027, ενώ ταυτόχρονα, είπε ότι γίνονται ενέργειες για όσους βρίσκονται στις Φυλακές και καταδικάστηκα για τέτοια αδικήματα, ώστε να σωφρονίζονται για το συγκεκριμένο θέμα.
Πρόθεση υπουργού και Αρχηγού για ψυχομετρικά για κατοχή οπλισμού
Ο Αρχηγός Αστυνομίας, Θεμιστός Αρναούτης, στη δική του τοποθέτηση είπε ότι είναι πρώτιστος στόχος τους η καταπολέμηση της βίας στην οικογένεια, σημειώνοντας ότι από το 2021 δημιουργήθηκε η υποδιεύθυνση διαχείρισης ευάλωτων προσώπων, επαρχιακά κλιμάκια διερεύνησης υποθέσεων βίας στην οικογένεια, που έδειξε ότι «το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο από όσο πιστεύαμε μέχρι τότε».
Στη συνέχεια μίλησε για το πρόγραμμα ΕΛΠΙΣ, αναφέροντας ότι υπάρχουν πέραν των 400 προσώπων που είναι εγγεγραμμένα, σημειώνοντας ότι καταγράφηκαν 27 καταγγελίες, μέχρι στιγμής. «Υπήρξε περιστατικό που πήγαν μέλη μας εκεί και είπε ότι το πάτησε προληπτικά και δεν ήθελε να κάνει καταγγελία».
Γίνονται, όπως είπε εκπαιδεύσεις για περιστατικά βίας στην οικογένεια, ενώ για τη Σύμβαση της Κωνσταντινόπουλης τόνισε ότι υιοθετήθηκε, ενώ δίδοντας στοιχεία για την τελευταία πενταετία, είπε πως το 2020 καταγράφηκαν πέντε γυναικοκτονίες και τρεις καταδίκες, ενώ το 2021 άλλες πέντε με τέσσερις καταδίκες. Το 2022 καταγράφηκαν δύο υποθέσεις με δύο καταδίκες. Το 2023 υπήρξε μία υπόθεση με τον δράση να καταζητείται, ενώ άλλη μια το 2024 η οποία διερευνάται. Τέλος, το 2025 υπήρξαν τρεις υποθέσεις όλες υπό διερεύνηση.
Για την κατοχή οπλισμού από αστυνομικούς είπε ότι δεν γίνονται για την κατοχή οπλισμού, παρά μόνο για ένταξη στο σώμα. Κληθείς να απαντήσει εάν πρέπει να γίνει, είπε «ναι», με τον υπουργό Δικαιοσύνης να παρεμβαίνει, σημειώνοντας ότι είναι πρόθεσή τους να φέρουν ενώπιον της Βουλής πρόταση για ελέγχους κάθε τρία χρόνια, κάτι που θα γίνει σύντομα, όπως είπε.
Σε άλλο σημείο της τοποθέτησής του, ο κ. Αρναούτης σημείωσε πως «παρακολουθούν το θέμα της οπλοκατοχής και ότι τους ανησυχεί γιατί «στο παρελθόν μέλη μας χρησιμοποίησαν όπλο. Όταν χρειάζεται, δεν διστάζουμε να αφαιρέσουμε το όπλο. Πρώτη μας προτεραιότητα όταν υπάρχουν καταγγελίες βίας, είτε είναι ή όχι αστυνομικός, πρώτος μας στόχος είναι να αφαιρέσουμε το όπλο, είτε αυτό είναι κυνηγετικό, είτε οτιδήποτε άλλο». Απαντώντας σε άλλο ερώτημα, διαμήνυσε ότι υπήρξαν περιπτώσεις ότι αφαίρεσαν ακόμα και αυτόβουλα οπλισμό.
Σε παρέμβαση του βουλευτή του ΔΗΣΥ, Μιχάλη Κουνούνη για τη διαρροή φωτογραφιών και βίντεο από το περιστατικό της Λεμεσού, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Κώστας Φυτιρής, είπε πως «το διερευνούμε, είναι ανεπίτρεπτο και αν με ρωτάτε εμένα, πρέπει να ποινικοποιηθεί, αλλά πρέπει να το δούμε».
Πάνω από 18.000 καταγγελίες σε πέντε χρόνια
Ο Αρχηγός Αστυνομίας αναφερόμενος συνολικά στις καταγγελίες που αφορούν βία στην οικογένεια από το 2021 μέχρι το 2026, είπε πως καταγράφηκαν συνολικά 18.409 και έγιναν 3.674 συλλήψεις. Επίσης, εκδόθηκαν 2.858 διατάγματα αποκλεισμού θυτών και 373 δικαστικά διατάγματα.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής, Χρίστος Χριστοφίδης, σημείωσε ότι αυτό σημαίνει πως μόλις το ένα έκτο των προσώπων συλλαμβάνονται, με τον Αρχηγό να διευκρινίζει πως είναι «άλλο οι υποθέσεις και άλλο οι συλλήψεις, μπορεί σε κάποια περιστατικά να μην χρειάζονται συλλήψεις».
Κληθείς να απαντήσει τι γίνεται όταν αποσύρεται ένα παράπονο, η υπεύθυνη της υποδιεύθυνσης Ευάλωτων Προσώπων της Αστυνομίας, Ελένη Νικολάου, πήρε το λόγο, λέγοντας ότι η διερεύνηση συνεχίζεται ακόμα και όταν αποσυρθεί ένα παράπονο. «Για να βοηθήσουμε τα θύματα που δεν θέλουν να οδηγηθεί υπόθεση ενώπιον Δικαστηρίου, τα βοηθούμε με άλλα συναρμόδια τμήματα, ώστε να μπορούν να οδηγηθούν ενώπιον Δικαστηρίου».
Περίπου, συνέχισε, «κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 3000 αναφορές στην Αστυνομία. Από τις στατιστικές που μαζέψαμε, το 45% των υποθέσεων σχηματίζεται ποινικός φάκελος και το 75% καταχωρείται ενώπιον Δικαστηρίου».
Από την πλευρά της, η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, Κλέα Παπαέλληνα, στη δική της τοποθέτηση, ζήτησε να λάβουν γραπτώς τα ερωτήματα για το Σπίτι της Γυναίκας και να τα απαντήσουν γραπτώς, ενώ στη συνέχεια έδωσε το λόγο στην διευθύντρια των ΥΚΕ, Μαρία Κυρατζιή, η οποία αναφέρθηκε στο Σπίτι της Γυναίκας, λέγοντας ότι «λειτουργεί από το 2020, σημειώνοντας ότι γίνονται διαδικασίες για αναβάθμιση των υπηρεσιών».
Κληθείσα από τον πρόεδρο της Επιτροπής, Χρίστο Χριστοφίδη, να απαντήσει εάν από το 2020 μέχρι σήμερα εξυπηρετήθηκαν θύματα από 80 υποθέσεις και αν ισχύει γιατί είναι πολύ μικρός ο αριθμός. Η κ. Κυρατζιή ανέφερε ότι «το Σπίτι της Γυναίκας βρίσκεται στη Λευκωσία και γίνονται προσπάθειες επέκτασης του, ενώ σημείωσε ότι υπάρχει συνεργασία με το ΣΠΑΒΟ. Το Σπίτι της Γυναίκας, από το 2022 παραπέμφθηκαν στο 277 θύματα, το 2023 237 και το 2024, άλλες 236.
Τότε, η βουλεύτρια του ΑΚΕΛ, Αργεντούλα Ιωάννου θέλησε να διευκρινίσει εάν «τα θύματα βίας που πάνε να δώσουν κατάθεση, δεν υπάρχουν μέλη της Αστυνομίας ή ακόμα και των Υπηρεσιών Ευημερίας».
Λαμβάνοντας εκ νέου το λόγο, η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, είπε πως «πρέπει να έχουμε ολιστική εικόνα του κάθε περιστατικού. Ο άνθρωπος που είναι εξουσιοδοτημένος για διαχείριση του κάθε περιστατικού, πρέπει να να είναι εκπαιδευμένος».
Για το εάν υπάρχουν εργαλεία πρόληψης επικινδυνότητας, είπε πως «πρέπει να δούμε τι εργαλείο πρέπει να έχουμε για να ανάψουν “κόκκινα σημάδια”, ώστε να προλάβουμε ένα περιστατικό». Η κ. Παπαέλληνα, είπε πως βρίσκεται σε λειτουργία ένα εργαλείο επικινδυνότητας που αφορά την παιδική προστασία και περιμένουν να δουν τα αποτελέσματα.Η Επίτροπος Ισότητας Φύλων, Τζόζη Χριστοδούλου, αναφέρθηκε στις αρχές που διέπουν το γραφείο της, ενώ σημείωσε ότι η αλλαγή νοοτροπίας που χρειάζεται η χώρα, είναι η πρόληψη. Επικαλέστηκε την Εθνική Στρατηγική για την Ισότητα των Φύλων, μεταξύ των οποίων συζητήσεις με μαθητές και φοιτητές, για αποδόμηση των στερεοτύπων. «Στόχος μας είναι να εργαζόμαστε ολιστικά και ισότιμα στο πλαίσιο της κουλτούρας της Ισότητας».
«Λυπηρό ότι πέντε χρόνια μετά να μην έγινε τίποτα»
Η εκπρόσωπος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Αλεξία Κουντουρή, αναφερόμενη σε διπλό φονικό στους Εργάτες, που διαπράχθηκε το 2021, με θύματα τη σύζυγο και ένα παιδί του δράστη, είπε πως είχε τεθεί τότε ζήτημα μη επαρκούς επικοινωνίας και αποφασίστηκε ότι έπρεπε να γίνει μια βάση δεδομένων για συντονισμό. «Είναι λυπηρό ότι πέντε χρόνια μετά να μην έγινε τίποτα».
Τότε, ο υπουργός Δικαιοσύνης, λαμβάνοντας το λόγο είπε «πως δεν υπάρχει δικαιολογία, υπόσχομαι να δω το θέμα το συντομότερο. Μπορούν να γίνουν πράγματα όταν υπάρχει θέληση».
Με τη σειρά της, η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, τόνισε ότι θα είναι πολύ στενοί συνεργάτες για το Υπουργείο Δικαιοσύνης και την Αστυνομία, όπου και όταν τους χρειαστούν.
Οι θέσεις των γυναικείων οργανώσεων
Εκπρόσωπος της ΠΟΓΟ, αφότου έλαβε το λόγο, είπε πως «όταν λάβαμε κλήση για να έρθουμε εδώ, δεν είχαμε αμφιβολία όταν θα πούμε όλοι ότι πάμε περίπου καλά. Οι γυναίκες δεν έχουν πρόσβαση ούτε στην ασφάλεια, ούτε στη Δικαιοσύνη. Έχουμε περιπτώσεις που τα θύματα θα πρέπει να πάνε με δικηγόρο για να καταγγείλουν, έχουμε περιπτώσεις βίας που ο θύτης καταδικάστηκε σε τρία χρόνια με αναστολή. Έχουμε περιπτώσεις που γυναίκες τρέμουν για το γεγονός ότι ο δράστης θα αποφυλακιστεί σε κάποια στιγμή, χωρίς να γνωρίζουν πότε θα γίνει αυτό».
Η Σοσιαλιστική Κίνηση Γυναικών, όταν έλαβε το λόγο εκπρόσωπός της, στάθηκε επίσης στην ανάγκη συνεργασίας ανάμεσα σε υπηρεσίες, ενώ έθεσε θέμα για τους πόρους που δίδονται.
Η κ. Ανδρη Ανδρονίκου, από πλευράς του ΣΠΑΒΟ, είπε πως καταγράφονται πέραν των 3000 χιλιάδων υποθέσεων ενδοιοικογενειακής βίας το χρόνο. «Όταν ακόμα και μια ζωή χάνεται και μένουν ορφανά, υπάρχουν πράγματα που οφείλουμε να κάνουμε. Καταγράφηκαν 19 κλήσεις για βοήθεια και 20 μηνύματα, livechat και λοιπά σε ένα μήνα. Η χρονιά έκλεισε για το Σπίτι της Γυναίκας είναι 374. Ορθότατα το έθεσε η κ. Κυρατζιή. Οι χώροι φιλοξενίας φροντίζουν κάθε μήνα 30 γυναίκες και 34 παιδιά. Χρειάζεται και νομοθετικό πλαίσιο και κοινοβολευτικός έλεγχος για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε».
Σε άλλο σημείο, είπε ότι «είμαστε η μοναδική χώρα που ζητά το Δικαστήριο από την Δημοκρατία να εξεύρει χώρο για τον δράστη. Επίσης χρειάζονται τρία με τέσσερα χρόνια για να εκδικαστεί μια υπόθεση».
Ο πρόεδρος της Επιτροπής, διαμήνυσε ότι θα επανέλθουν στο θέμα περί τα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου, ώστε να εξετάσουν τι έγινε από όσα συζητήθηκαν κατά τη συνεδρία.
