Σοκάρουν τα στοιχεία που έχουν ενώπιον τους οι αρμόδιοι φορείς, όσον αφορά στις γυναικοκτονίες και τη βία που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες, αφού με βάση την βιβλιογραφία, από το 1966 μέχρι και σήμερα απαριθμούνται περίπου τρεις γυναικοκτονίες κάθε χρόνο στην Κύπρο. Παράλληλα, κάθε μήνα καταγράφονται 110 κλήσεις που αφορούν ενδοοικογενειακή βία στην εθνική γραμμή βοηθείας. Στο μεταξύ, συγκλονίζουν και οι μαρτυρίες θυμάτων που θέλησαν να καταγγείλουν βία, που κάνουν λόγο για Γολγοθά μέχρι να τα καταφέρουν, αφού υπάρχει περίπτωση γυναίκας που κατήγγειλε βιασμό πριν από χρόνια και η υπόθεση εκδικάζεται τώρα.
Η κυπριακή κοινωνία για ακόμη μία φορά ήρθε αντιμέτωπη με σοκαριστικές υποθέσεις βίας κατά γυναικών, αφού το περασμένο Σάββατο στη Λευκωσία έγινε διπλή απόπειρα φόνου από Σύρο κατά της συζύγου και της πεθεράς του, ενώ την Τρίτη αστυνομικός πυροβόλησε τη σύζυγό του με το υπηρεσιακό του όπλο και στη συνέχεια έθεσε τέρμα στη ζωή του. Δύο υποθέσεις που έχουν ως κοινό παρουσιαστή ότι δράστης είναι ένας άνδρας που προσπάθησε να σκοτώσει τη σύζυγό του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατέχει το ΣΠΑΒΟ, με βάση τα στατιστικά στοιχεία, στην Κύπρο εκτιμάται ότι από το 1966 μέχρι και σήμερα απαριθμούνται τρεις περίπου γυναικοκτονίες το χρόνο. Η εκτίμηση από το 1966 – 2019 δεν έχει καταγραφεί επίσημα εφόσον μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε νομικός ορισμός της γυναικοκτονίας στην Κύπρο και αρκετές υποθέσεις είχαν καταγραφεί ως ανθρωποκτονίες, ενώ δεν υπήρχε ενιαίο εθνικό μητρώο γυναικοκτονιών και οι παλαιότερες υποθέσεις δεν ταξινομούνται με βάση τα σημερινά επιστημονικά κριτήρια.
Σημειώνεται πως, όπως ανέφερε η επιστημονική διευθύντρια του ΣΠΑΒΟ, Άνδρη Ανδρονίκου στον REPORTER, οι συχνότεροι παράγοντες υψηλής επικινδυνότητας συνδέονται με:
- ιστορικό ενδοοικογενειακής βίας
- έντονη ζήλια και κτητικότατα
- καταναγκαστικό έλεγχο
- απειλές θανάτου
- στραγγαλισμό ή απόπειρα στραγγαλισμού
- παρακολούθηση και παρενόχληση (stalking)
- παραβίαση περιοριστικών διαταγμάτων
- κατάχρηση αλκοόλ ή ουσιών
- πρόσβαση σε πυροβόλα ή άλλα θανατηφόρα μέσα.
- Κακοποίηση ή και θανάτωση ζώων που υπάρχουν στην οικία
- Απόσυρση καταγγελιών
- Αποτυχημένες προσπάθειες διαφυγής από τα θύματα
- Βία στην παρουσία παιδιών ή και άμεσα προς τα παιδιά
- Κακοποίηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
«Οι περισσότερες γυναικοκτονίες είναι δυνατόν να προβλεφθούν, καθώς προηγούνται συγκεκριμένοι δείκτες υψηλού κινδύνου που θα πρέπει να εντοπιστούν και να αξιολογηθούν έγκαιρα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος γυναικοκτονίας εμφανίζεται όταν η γυναίκα επιχειρεί να εγκαταλείψει τη σχέση, όταν κοινοποιεί τις προθέσεις της για χωρισμό ή αμέσως μετά τον χωρισμό. Ένα σημαντικό ποσοστό των γυναικοκτονιών διαπράττεται μέσα στους πρώτους μήνες ή στον πρώτο χρόνο μετά τη διάλυση της σχέσης», εξήγησε η κα. Ανδρονίκου.
Στο μεταξύ, στην Κύπρο λειτουργεί και η Εθνική Γραμμή Βοήθειας 1440 και με βάση τα στοιχεία που κατέχει ο ΣΠΑΒΟ, καταγράφονται 110 κλήσεις κάθε μήνα που αφορούν ενδοοικογενειακή βία, με την κλιμάκωση της βίας τους τελευταίους τρεις μήνες να αναφέρεται στο 51% των περιπτώσεων. Αυτό που δείχνουν τα στοιχεία είναι πως κάθε μέρα τέσσερις οικογένειες αποκαλύπτουν ότι βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω ενδοοικογενειακής βίας και κάθε μέρα τέσσερις δράστες αποκαλύπτονται από τα θύματα ή και από τους μάρτυρες για το έγκλημα που έχουν διαπράξεις.
Παράλληλα, μέσα από τους Χώρους Φιλοξενίας καταδεικνύεται ότι κάθε μήνα φροντίζονται με ασφάλεια κατά μέσο όρο 64 θύματα ( 30 γυναίκες θύματα και 34 παιδιά θύματα ενδοοικογενειακής βίας) παγκύπρια. Στο μεταξύ, από το Σπίτι της Γυναίκας κάθε μήνα περίπου 31 γυναίκες θύματα έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας λαμβάνουν υπηρεσίες υποστήριξης και κάθε μήνα 7 γυναίκες θύματα βρίσκονται στη Συμβουλευτική Υπηρεσία του ΣΠΑΒΟ.
«Η επόμενη μέρα μας βρίσκει με σημαντικά βήματα που πρέπει να κάνουμε έτσι ώστε να αποφευχθούν οι γυναικοκτονίες. Για παράδειγμα, ένα από αυτά είναι η υιοθέτηση εθνικού πρωτοκόλλου εκτίμησης κινδύνου για όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες, άλλο είναι η δημιουργία εποπτικής αρχής και συστήματος ελέγχου εφαρμογής διαταγμάτων. Επίσης, πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως η νομοθεσία για τις παρακοές των διαταγμάτων, με έκδοση εντάλματος σύλληψης και άμεση καταχώρηση της υπόθεσης ενώπιον Δικαστηρίου. Παράλληλα, μπορεί να γίνει η θεσμοθέτηση ανεξάρτητης πολυθεματικής ομάδας πρόληψης γυναικοκτονιών, που θα προβαίνει σε ανασκόπηση των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν για τη διερεύνηση των αδυναμιών και παραλήψεων, με στόχο τη διατύπωση δεσμευτικών εισηγήσεων για αποτροπή παρόμοιων εγκλημάτων».
Ζητά σωστή εφαρμογή της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης η ΠΟΓΟ
Παράλληλα, τα δύο πρόσφατα περιστατικά έχουν υπογραμμίσει την ανάγκη για σωστή εφαρμογή της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, αφού οι γυναικείες οργανώσεις έχουν εντοπίσει κενά και παραλήψεις, που έχουν αρνητικές συνέπειες στα θύματα.
«Έχουμε δύο ανησυχητικά περιστατικά, τις τελευταίες ημέρες. Από την υπόθεση με τον αστυνομικό απορρέει ένα ζήτημα ότι δεν υπάρχει πρόληψη σε κανένα επίπεδο, ό,τι πρόληψη γίνεται είναι από ΜΚΟ γυναικείες οργανώσεις, που είναι περιορισμένης έκτασης και αντικτύπου. Αν θέλουμε να έχουμε ουσιαστική πρόληψη πρέπει να εφαρμόσουμε σωστά τη νομοθεσία και όσα αναφέρονται στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, που μιλά για οριζόντια πρόληψη», επεσήμανε η γενική γραμματέας της ΠΟΓΟ, Ελένη Ευαγόρου.
Πάντως, ενώπιον της ΠΟΓΟ υπάρχουν παράπονα ότι οι γυναίκες που θέλουν να προβούν σε καταγγελία για βία αντιμετωπίζουν ένα Γολγοθά, αφού τα εμπόδια που βρίσκουν μπροστά τους είναι πολλά. Μάλιστα, υπάρχουν περιπτώσεις που χρειάζονται χρόνια μέχρι να ολοκληρωθούν οι έρευνες και να αποφασίσει η Νομική Υπηρεσία κατά πόσο θα προχωρήσει με δίωξη ή όχι.
«Νομίζω ότι αρχικά πρέπει να εφαρμοστούν όλα όσα έχουμε στη νομοθεσία. Είναι Γολγοθάς όταν αποφασίσουν οι γυναίκες να καταγγείλουν, είναι πολλά τα εμπόδια που βρίσκουν. Ακόμη και εκείνα που έχουμε θεσμοθετημένα, είναι χρονοβόρες οι διαδικασίες, δεν βρίσκουν στήριξη. Είναι θέματα που χρίζουν εχεμύθειας. Μία κοπέλα κατάγγειλε σεξουαλική παρενόχληση και πέρασαν χρόνια μέχρι να ελεγχθεί η υπόθεση από την Εισαγγελία και να έρθει η απόφαση ότι θα πάει Δικαστήριο η υπόθεση. Οι συνθήκες ζωής της γυναίκας εκείνης άλλαξαν, είναι ένα περιστατικό που δεν γνωρίζει το φιλικό της περιβάλλον και η οικογένειά της. Πρέπει τώρα να παρουσιαστεί στο Δικαστήριο και ζητά κρατική στήριξη, για να ενημερωθεί για τις διαδικασίες που θα ακολουθηθούν, πράγματα που προνοούνται στη λειτουργία του Σπιτιού της Γυναίκας και για τρεις μήνες προσπαθούμε να επικοινωνήσουμε με τον αρμόδιο λειτουργό».
Εκτός από το μεγάλο χρονικό διάστημα που χρειάζονται οι αρμόδιες υπηρεσίες μέχρι να καταλήξουν σε καταχώρηση της υπόθεσης στο Δικαστήριο, ακόμη μία πρακτική που εφαρμόζεται και δεν είναι προς όφελος των θυμάτων, αλλά το αντίθετο, είναι και η απόφαση να οριστεί ένας συγκεκριμένος αστυνομικός σταθμός, ως ο αρμόδιος που θα δέχεται καταγγελίες.
«Το κράτος αφήνει αυτές τις γυναίκες να πέσουν στο κενό. Επίσης, εμείς έχουμε καταδείξει πολλές φορές τα σοβαρά ζητήματα που αφορούν τους αστυνομικούς σταθμούς. Μία γυναίκα που θέλει να καταγγείλει βία και βρίσκεται σε απομακρυσμένη περιοχή, μπορεί να έφυγε χωρίς τίποτα από το σπίτι και να πρέπει να πάει στον αστυνομικό σταθμό στο κέντρο της πόλης για να καταγγείλει. Επίσης, γίνεται η καταγγελία σε ένα λειτουργό της Αστυνομίας και όταν πάνε για άλλη καταγγελία, η Αστυνομία λέει ότι πρέπει να έρθει ο συνάδελφος που χειρίζεται την υπόθεση. Και αυτό είναι ένα σοβαρό ζήτημα».
Στο μεταξύ, η κα. Ευαγόρου θέτει ζήτημα και για το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή στην Κύπρο δεν υπάρχουν επαρκείς δομές, για να μπορεί να παρασχεθεί βοήθεια στις γυναίκες θύματα, που καταγγέλλουν ενδοοικογενειακή βία.
«Δεν είμαστε ικανοποιημένες ούτε από τις δομές. Είναι πολύ περιορισμένες οι δομές, έχουν δοθεί όλες οι εξουσίες στον ΣΠΑΒΟ. Είναι ένας οργανισμός που πιάνει επιχορήγηση και αναγκάζεται να συμμετέχει σε ευρωπαϊκά προγράμματα για να λάβει χρηματοδότηση και να μπορέσει να συνεχίσει τη λειτουργία του. Γίνονται εκπαιδεύσεις και ελπίζουμε ότι σε βάθος χρόνου θα δούμε αλλαγή, όμως έχουμε πολλά κενά και πρέπει να εφαρμοστεί η νομοθεσία που έχουμε στα χέρια μας, αρκεί να είναι σε σωστή βάση για να έχουμε αποτέλεσμα. Ελπίζουμε ότι οι εκπαιδεύσεις θα συνεχίσουν εντατικά. Έχουμε μία κατάσταση που πρέπει να αλλάξει».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Σε σταθερή κατάσταση η 38χρονη που μαχαιρώθηκε από τον πρώην σύζυγο της, έλαβε εξιτήριο η μητέρα της-Άφαντος ο 35χρονος
Ενώπιον της Βουλής το θέμα
Σημειώνεται πως την ερχόμενη Δευτέρα, το θέμα αναμένεται να απασχολήσει την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και καλεσμένοι είναι μεταξύ άλλων, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Κώστας Φυτιρής, η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, Κλέα Χατζηστεφάνου-Παπαέλληνα και ο Αρχηγός της Αστυνομίας, Θεμιστός Αρναούτης.
Από πλευράς του, ο πρόεδρος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης, σημείωσε πως το θέμα έχει εγγραφεί τόσο με αφορμή τις απόπειρες γυναικοκτονίας που σημειώθηκαν τις προηγούμενες ημέρες, όσο και λόγω κάποιων καταγγελιών που υπάρχουν από τις γυναικείες οργανώσεις, θεώρησαν σκόπιμο να τεθεί ως προτεραιότητα της Επιτροπής.
«Υπάρχει μία έκθεση της GREVIO και μία ομάδα εμπειρογνωμόνων που παρακολουθεί τα θέμα της βίας κατά των γυναικών και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν οι χώρες και εκεί παρατηρούνται αρκετά κενά. Επίσης, είναι το θέμα της εφαρμογής της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, που επίσης παρατηρούνται κενά, που ξεκινούν από το πώς λειτουργεί το Σπίτι της Γυναίκας, μέχρι την αντιμετώπιση από την Αστυνομία, μέχρι ποιο τεχνικά ζητήματα».
Ουσιαστικά, η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναμένεται να ζητήσει από πλευράς Κυβέρνησης να δώσει απαντήσεις για συγκεκριμένα ζητήματα, που αφορούν τις υποχρεώσεις της Κύπρου και πώς μπορούν να βελτιωθούν για να αλλάξει η κατάσταση. Παράλληλα, η Επιτροπή αναμένεται να θέσει και ζήτημα που άπτεται της κουλτούρας και των στερεοτύπων που υπάρχουν στην Κυπριακή κοινωνία.
«Όσο υπάρχει η κουλτούρα ότι μία γυναίκα είναι ιδιοκτησία του συζύγου της, τότε ότι μέτρα καταστολής ή διαχείρισης και να εφαρμόσουμε δεν θα λύσει το πρόβλημα. Εμείς θα ζητήσουμε ενημέρωση για τον τρόπο που λειτουργεί η γραμμή άμεσης επαφής, μέχρι το τι γίνεται από την καταγγελία έως τη λήψη μέτρων. Δεχθήκαμε διάφορες καταγγελίες ότι υπάρχουν κενά. Αυτές τις καταγγελίες δέχθηκαν και οι γυναικείες οργανώσεις», σημείωσε ο κ. Χριστοφίδης.
