«Καμιά κρατική δομή δεν υπάρχει για τον εαυτό της και η ύπαρξή της δεν είναι αυτοσκοπός. Όλες υπάρχουν για έναν και μοναδικό λόγο και μια κοινή αποστολή. Nα υπηρετούν τον λαό που είναι ο εντολέας και εργοδότης τους. Και αυτή η κοινή αποστολή συνοψίζεται για μας σε μία λέξη, ασφάλεια. Ασφάλεια της ζωής, ασφάλεια της περιουσίας, ασφάλεια της καθημερινότητας του πολίτη. Χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει ελευθερία και χωρίς ελευθερία δεν υπάρχει δημοκρατία στην πράξη».
Αυτό ήταν ένα μέρος από την τοποθέτηση του υπουργού Δικαιοσύνης, Κώστα Φυτιρή, τον περασμένο Φεβρουάριο, όταν παρουσίασε το πλάνο του, μεγάλο μέρος του οποίου επικεντρώνεται στον εκσυγχρονισμό και την βελτίωση των συνθηκών στις Κεντρικές Φυλακές, κατόπιν σειράς επισκέψεων που πραγματοποίησε στο Σωφρονιστικό ίδρυμα, τους δύο πρώτους μήνες, μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Μπορεί το χρονικό διάστημα που παρήλθε από την ανάληψη του καυτού χαρτοφυλακίου του Υπουργείου Δικαιοσύνης από τον κ. Φυτιρή να μην θεωρείται μεγάλο, αφού μετά βίας έχουν συμπληρωθεί επτά μήνες από τότε, ωστόσο από την άλλη δεν είναι και τόσο μικρό και εξάλλου το χρονικό περιθώριο για βελτίωση της κατάστασης δεν υπάρχει, δεδομένου ότι οι υποθέσεις που έρχονται στο φως της δημοσιότητας, ιδίως το τελευταίο διάστημα, βάζουν ακόμα μεγαλύτερη πίεση για λήψη μέτρων από τους αρμόδιους, τα οποία ήδη έπρεπε να ληφθούν.
Κι αυτό διότι, ούτε η ασφάλεια της ζωής, ούτε της περιουσίας, αλλά ούτε και της καθημερινότητας του πολίτη, που επικαλέστηκε στην τοποθέτησή του ο ίδιος ο υπουργός Δικαιοσύνης δεν βρίσκονται στον επιθυμητό βαθμό. Το εν λόγω συμπέρασμα, μόνο αυθαίρετα δεν εξάγεται, αφού τις τελευταίες μέρες καταγράφηκαν δύο υποθέσεις για τις οποίες προέκυψαν συλλήψεις δύο υπόδικων που αφορούσαν σειρά εγκληματικών ενεργειών που διαπράχθηκαν το τελευταίο διάστημα.
Στην πρώτη χρονικά που είδε το φως της δημοσιότητας, οι Αρχές απέδωσαν το ρόλο του εντολέα για διάπραξη εγκληματικών ενεργειών, σε 44χρονο υπόδικο, στον οποίο αποδόθηκαν, σύμφωνα με όσα ακούστηκαν ενώπιον Δικαστηρίου, υποθέσεις εμπρησμών, τοποθέτησης βόμβας και απειλών, που σημειώθηκαν στην Επαρχία Λεμεσού. Μάλιστα, στον εν λόγο υπόδικο, μέσα σε ένα χρόνο, οδηγήθηκε η Αστυνομία για πέραν των δέκα υποθέσεων.
Ακολούθησε δεύτερη υπόθεση, για την οποία συνελήφθη 32χρονος υπόδικος των Κεντρικών Φυλακών, που αφορούσαν επίσης τέσσερις υποθέσεις, εμπρησμούς και ρίψη χειροβομβίδας, με τον στόχο, σύμφωνα με τις Αρχές να είναι ιδιοκτήτης κλινικής στην Πάφο.
Παράλληλα, με αμείωτους ρυθμούς συνεχίζουν να καταγράφονται και περιστατικά βίας εντός του ιδρύματος, αφού το τελευταίο διάστημα υπήρξαν υποθέσεις με μαχαιρώματα και τραυματισμούς κρατούμενων. Στην εξίσωση, προστίθεται και η υπόθεση κρατούμενης που μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όπου νοσηλεύεται διασωληνωμένη, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγω για χρήση ναρκωτικών, ενώ ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι και το φιάσκο με τη μεταφορά υπόδικου για απόπειρα φόνου από το Νοσοκομείο Αθαλάσσας στο αεροδρόμιο, ο οποίος ταξίδεψε στην πατρίδα του και στη συνέχεια εξέδωσαν ένταλμα σύλληψης για να παραδοθεί πίσω στην Κύπρο. Για την υπόθεση διατάχθηκαν δύο έρευνες, ενώ ο υπόδικος επέστρεψε στις Κεντρικές Φυλακές και συνεχίζεται η εκδίκαση της υπόθεσης σε βάρος του.
Οι εν λόγω υποθέσεις δείχνουν ότι όχι μόνο δεν διασφαλίζεται η ασφάλεια για οποιοδήποτε πρόσωπο εντός των Φυλακών, ενώ το ίδιο ισχύει και για τους πολίτες που βρίσκονται εκτός Φυλακών, οι οποίοι κινδυνεύουν από ορισμένους κρατούμενους, καθότι τα μέτρα που λαμβάνονται, είναι ξεκάθαρο πως δεν αποδίδουν.
Πρώτιστη ευθύνη για όσα περιγράφονται έχει η διεύθυνση των Κεντρικών Φυλακών, η οποία δείχνει, όπως φαίνεται από τα γεγονότα, αδύναμη να ανταποκριθεί στα καθήκοντά της και να εξεύρει τους τρόπους για να αποτρέψει τη δράση όσων θέλουν να δημιουργούν προβλήματα τόσο εντός, όσο και εκτός του Σωφρονιστικού Ιδρύματος, ωστόσο από την εξίσωση δεν μπορεί να αφαιρεθεί ούτε το Υπουργείο Δικαιοσύνης, δεδομένου ότι προΐσταται πολιτικά της ηγεσίας του Τμήματος και έχει την εποπτεία του Τμήματος.
Σίγουρα, ο κ. Φυτιρής δεν κρατά ένα μαγικό ραβδί που μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα με μια του κίνηση, ωστόσο το γεγονός και μόνο πως η συχνότητα με την οποία καταγράφονται το τελευταίο διάστημα υποθέσεις που σχετίζονται με την εγκληματικότητα και την ασφάλεια των πολιτών είναι μεγάλη, πρέπει να τον προβληματίσει, αν δεν τον προβληματίζει ήδη, λαμβάνοντας ριζοσπαστικές αποφάσεις. Αφενός για να μετατραπούν οι Κεντρικές Φυλακές σε Σωφρονιστικό Ίδρυμα όπως είναι η αποστολή του και αφετέρου για να διασφαλιστεί η ασφάλεια τόσο των κρατουμένων, όσο και των πολιτών.
Οι εξαγγελίες στις οποίες προέβη ο κ. Φυτιρής, όπως η προκήρυξη της θέσης του διευθυντή του Τμήματος, η δημιουργία νέου Σωφρονιστικού Ιδρύματος στον Μαθιάτη, καθώς και η δήμευση περιουσιών του οργανωμένου εγκλήματος θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν από κάποιους ως ευήκοα συνθήματα για τους πολίτες, ωστόσο όλα χρειάζονται χρόνο για να υλοποιηθούν. Ωστόσο, τη δεδομένη στιγμή υπάρχει άμεση ανάγκη για λήψη βραχυπρόθεσμων μέτρων, για να μειωθούν κάποια φαινόμενα που παρατηρούνται, αφού δεν υπάρχει περίπτωση να εξαλειφθούν, δεδομένου ότι οργανωμένο έγκλημα υπήρχε και θα συνεχίσει να υπάρχει.
Τον περασμένο Νοέμβριο ο REPORTER με αποκαλυπτική έρευνά του κατέγραψε συνολικά 27 υποθέσεις, αρκετές από τις οποίες οδηγήθηκαν ενώπιον Δικαστηρίου και αφορούσαν εμπλοκή προσώπων που κρατούνταν στις Κεντρικές Φυλακές, οι οποίες καταγράφηκαν από το 2023 μέχρι το 2025, όταν δηλαδή η διοίκηση πέρασε στα χέρια της Αστυνομίας. Έκτοτε, μπορεί να άλλαξε ο υπουργός Δικαιοσύνης, αφού ο Μάριος Χαρτσιώτης παρέδωσε το πηδάλιο στον Κώστα Φυτιρή, ωστόσο η ηγεσία των Φυλακών παρέμεινε η ίδια, υπό την αναπληρώτρια διευθύντρια, Μαρία Σιαλή, με τα περιστατικά να συνεχίζουν να καταγράφονται με εντατικούς ρυθμούς, ενώ η ίδια φαίνεται να άνοιξε περισσότερα μέτωπα και η κατάσταση στις Φυλακές να περιγράφεται από όλες τις πλευρές, με εξαίρεση των προσώπων που την πλαισιώνουν, ως άκρως προβληματική και επικίνδυνη.
Στο μεταξύ, στο επίκεντρο βρίσκεται πάντοτε και το θέμα του υπερπληθυσμού στις Κεντρικές Φυλακές, ωστόσο αυτό δεν αποτελεί άλλοθι και ουδεμία σχέση έχει με την οργάνωση εγκλημάτων, με την εξευτελιστική μεταχείριση των κρατουμένων και με άλλες καταστάσεις που περιγράφονται σήμερα στις Φυλακές, οι οποίες κατά κύριο λόγο αγγίζουν την προσέγγιση της Διεύθυνσης έναντι των κρατουμένων και του προσωπικού.
Η Επιτροπή Πρόληψης για τα Βασανιστήρια (CPT) αναμένεται σε λίγες μέρες στην Κύπρο, σε έκτακτη επίσκεψή της. Το γεγονός ότι η CPT φθάνει στην Κύπρο, έξι μήνες μετά την έκθεση που δημοσίευσε τον Δεκέμβριο του 2025, συνεπάγεται πως τα δεδομένα που έχει ενώπιον της κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, με τις Κεντρικές Φυλακές να καταγράφουν αρνητικό ιστορικό ρεκόρ, ενώ η χώρα μας κατατάσσεται στις χώρες που μπήκαν σε κόκκινο, λόγω της κατάστασης που επικρατεί. Ενώπιον της CPT έφθασε σειρά καταγγελιών, οι οποίες αφορούσαν συνθήκες κράτησης, περιστατικά βίας, αντίποινα και εξευτελιστικές συμπεριφορές. Παράλληλα, καταγράφηκε και η καταγγελία των Δεσμοφυλάκων της Ισότητας, που επίσης στρέφεται κατά της διεύθυνσης των Φυλακών και αγγίζει και ζητήματα συμπεριφοράς και προσέγγισης.
Εξάλλου, κάποιες από τις καταγγελίες υποβλήθηκαν και από δικηγόρους στις Κυπριακές Αρχές, αλλά και τον Σύνδεσμο Φυλακισμένων, ωστόσο η CPT ενημερώθηκε πως δεν διερευνήθηκαν, παραπέμποντας την Επιτροπή στα προηγούμενα ευρήματα της στην έκθεση ότι οι Αρχές δεν διερευνούν τις υποθέσεις, ενώ υπήρχαν επιπρόσθετες καταγγελίες που στρέφονταν προσωπικά και αναφέρονταν στους χειρισμούς και την συμπεριφορά της νυν Διεύθυνσης των Φυλακών, όπως και για στέρηση δικαιωμάτων. Επίσης, άλλες αναφορές αφορούσαν περιστατικά βίας, ενώ η CPT έλαβε ενημέρωσε για τους τελευταίους θανάτους και τις καταγγελίες που διατυπώθηκαν, όπως και για βιασμούς.
Τέλος, διαβιβάστηκαν αναφορές και από εκπροσώπους αλλοδαπών, για τις συνθήκες διαβίωσης τους, όπως επίσης και εκθέσεις που περιλαμβάνονται σε προσφυγές σε ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα, ενώ στην εξίσωση προστέθηκαν καταγγελίες που δεν υποβλήθηκαν στην Κύπρο, υπό τον φόβο αντιποίνων, οι οποίες προέρχονται κυρίως, επίσης από αλλοδαπούς.
«Χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει ελευθερία και χωρίς ελευθερία δεν υπάρχει δημοκρατία στην πράξη», είχε δηλώσει ο υπουργός Δικαιοσύνης. Η πραγματικότητα που αποτυπώνεται σήμερα στις Κεντρικές Φυλακές δείχνει πως η απόσταση ανάμεσα στα λόγια, τις πράξεις και τα γεγονότα παραμένει μεγάλη. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι οι διαπιστώσεις και οι εξαγγελίες, αλλά η πολιτική βούληση να αλλάξει μια κατάσταση, η οποία όσο διαιωνίζεται, εκθέτει θεσμούς, υπονομεύει το αίσθημα ασφάλειας και δοκιμάζει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος.
