Προ του φάσματος απώλειας του ρυθμιστικού ρόλου που διαχρονικά κατέχει στην πολιτική ζωή της χώρας βρίσκεται το ΔΗΚΟ, το οποίο ενόψει των επερχόμενων βουλευτικών εκλογών βλέπει την θέση του ως τρίτο κόμμα να απειλείται και την δυνατότητα του να ορίζει κατά τρόπο καθοριστικό τις εξελίξεις να προδιαγράφεται για τα επόμενα χρόνια εξασθενημένη συγκριτικά με την μέχρι σήμερα δυναμική του κόμματος.
Ο χαρακτηρισμός ρυθμιστής προφανώς δεν αποδόθηκε στο ΔΗΚΟ αυθαίρετα, καθότι ως η τρίτη πολιτική δύναμη είναι το κόμμα εκείνο που ευρισκόμενο ανάμεσα στους δύο πόλους, ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, ήταν και παραμένει μέχρι σήμερα σε θέση να κινεί τα νήματα και να δημιουργεί συνεργαζόμενο, είτε κοιτάζοντας προς τα δεξιά είτε κοιτάζοντας προς τα αριστέρα, τις απαιτούμενες πλειοψηφίες, τόσο εντός όσο και εκτός Βουλής.
Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι από της ιδρύσεως του το 1976 και εντεύθεν, το ΔΗΚΟ βρέθηκε ως βασική συνιστώσα στις πλείστες των κυβερνήσεων, είτε συμβάλλοντας καθοριστικά στην εκλογή υποψηφίων του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ είτε με το ίδιο ως κυβερνών κόμμα και με τους ηγέτες του, Σπύρο Κυπριανού κατά την περίοδο 1977-1988 και Τάσσο Παπαδόπουλο κατά την πενταετία 2003-2008 στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Νικόλας Παπαδόπουλος: Ζητούν και τα ρέστα εκείνοι που μας χρεοκόπησαν, χειροπιαστά αποτελέσματα από την συνεργασία ΔΗΚΟ-ΔΗΣΥ στην Βουλή
Η... εκλογή του Σπύρου Κυπριανού στη σκιά της απαγωγής του Αχιλλέα
Ο Σπύρος Κυπριανού, που ήταν τότε Πρόεδρος της Βουλής, ανακηρύχθηκε Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον Σεπτέμβριο του 1977, στο πλαίσιο αναπληρωματικής εκλογής που πραγματοποιήθηκε λόγω του θανάτου του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ', κατά την οποία κανένας άλλος δεν διεκδίκησε την θέση.
Λίγους μήνες αργότερα, στα τέλη Ιανουαρίου του 1978, ο Σπύρος Κυπριανού εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας χωρίς ανθυποψήφιο, αφού ένεκα της γνωστής πλην αμφιλεγόμενης υπόθεσης απαγωγής του γιου του Αχιλλέα, απέσυρε την υποψηφιότητα που είχε υποβάλει για τις προεδρικές εκλογές που ήταν προγραμματισμένες για τον Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς ο Γλαύκος Κληρίδης.
Η στήριξη του ΑΚΕΛ στον Σπύρο το 1983 και το limit-up του ΔΗΚΟ το ‘85
Ο Σπύρος Κυπριανού επανεκλέγηκε το 1983 από τον πρώτο γύρο με την στήριξη του ΑΚΕΛ, για να αποτύχει στις προεδρικές του 1988 να περάσει στον δεύτερο γύρο, αφού το κόμμα της αριστεράς στήριξε την υποψηφιότητα του Γιώργου Βασιλείου, ο οποίος εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας, επικρατώντας στην δεύτερη Κυριακή του Γλαύκου Κληρίδη.
Αξίζει να σημειωθεί πως κατά την πενταετία 1983 -1988 και συγκεκριμένα στις βουλευτικές εκλογές του 1985, το ΔΗΚΟ βρέθηκε στο limit-up της εκλογικής του δύναμης στα χρονικά του, αφού εξασφάλισε 27,65%, εξέλεξε 16 βουλευτές και αναδείχθηκε για μοναδική φορά στην ιστορία του δεύτερη πολιτική δύναμη πίσω από τον ΔΗΣΥ, αφήνοντας τρίτο το ΑΚΕΛ.
Σημειώνεται πως η πρώτη συμμετοχή του ΔΗΚΟ σε βουλευτικές εκλογές, καταγράφηκε το 1981, όταν εξασφαλίζοντας 19,5%, εξέλεξε οκτώ βουλευτές και κατετάγη τρίτο, ενώ σε υψηλές πτήσεις κινήθηκε και στις βουλευτικές του 1991, όταν εξασφαλίζοντας 19,5%, με έντεκα έδρες στην Βουλή παρέμεινε τρίτη πολιτική δύναμη του τόπου.
Η συνεργασία του ΔΗΚΟ με ΔΗΣΥ για εκλογή Γλαύκου Κληρίδη το 1993
Η επάνοδος του ΔΗΚΟ σε κυβερνητικό σχήμα, επαναβεβαιώνοντας τον ρυθμιστικό του ρόλο, ήρθε στις προεδρικές του 1993, όταν στον δεύτερο γύρο μαζί με τον ΔΗΣΥ και με το Κόμμα των Φιλελευθέρων, στήριξε και συνέβαλε στην εκλογή του Γλαύκου Κληρίδη.
Αποχωρώντας νωρίτερα από την Κυβέρνηση Κληρίδη, στις προεδρικές του 1998 το ΔΗΚΟ συνεργάστηκε με το ΑΚΕΛ στηρίζοντας την υποψηφιότητα του Γιώργου Ιακώβου, χωρίς ωστόσο να καταφέρνουν να τον εκλέξουν και τοποθετώντας για τα επόμενα χρόνια εαυτόν στην αντιπολίτευση.
Στις βουλευτικές εκλογές του 1996, το ΔΗΚΟ με 16,43% και δέκα βουλευτές, συνέχισε την πορεία του ως τρίτο κόμμα και κατ' επέκταση ως ρυθμιστής των πολιτικών εξελίξεων.
Επάνοδος στην εξουσία με Τάσσο και τριμερή με ΑΚΕΛ και ΕΔΕΚ το 2003
Το ΔΗΚΟ επανήλθε ως κυβερνών κόμμα στις προεδρικές του 2003, όταν στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας που συνάφθηκε με το ΑΚΕΛ και την ΕΔΕΚ, είδε τον Τάσσο Παπαδόπουλο να τις κερδίζει από τον πρώτο γύρο και να εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Η πενταετία 2003-2008 ήταν μια περίοδος ιδιαιτέρως… προσοδοφόρα για το ΔΗΚΟ, καθότι ένεκα και του δημοψηφίσματος του 2004 για το Σχέδιο Ανάν και του «όχι» του Τάσσου Παπαδόπουλου, σε αρμονία με την βούληση της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού, κατάφερε να αποκτήσει πρόσθετη δυναμική, η οποία αποτυπώθηκε και στο αποτέλεσμα των βουλευτικών του 2006.
Ήταν εκλογές στις οποίες το ΔΗΚΟ άγγιξε το 18% (σ.σ. 17,92%), καταγράφοντας ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην ιστορία του.
Η αποτυχία με Τάσσο και η συνεργασία με ΑΚΕΛ για Χριστόφια το 2008
Στις προεδρικές του 2008 τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν ιδανικά για το ΔΗΚΟ, αφού ένεκα της αποχώρησης του ΑΚΕΛ από την Κυβέρνηση Τάσσου Παπαδόπουλου που προηγήθηκε, στον πρώτο γύρο επεδίωξε την επανεκλογή του συνεργαζόμενο με την ΕΔΕΚ, το Ευρωπαϊκό Κόμμα, τους Οικολόγους και το ΑΔΗΚ.
Ωστόσο, ο Τάσσος Παπαδόπουλος δεν πέρασε στον δεύτερο γύρο, γεγονός που οδήγησε το ΔΗΚΟ μέσα σε ένα σκηνικό εντόνου παρασκηνίου και ανατροπής της τελευταίας στιγμής, στην στήριξη και εν τέλει εκλογή του τότε γενικού γραμματέα του ΑΚΕΛ Δημήτρη Χριστόφια στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Σημειώνεται πως το ΔΗΚΟ, βρέθηκε κυριολεκτικά μια ανάσα από το να ανακοινώσει για τον δεύτερο γύρο και ουσιαστικά να οδηγήσει στην εκλογή του Ιωάννη Κασουλίδη, που στηριζόταν από τον ΔΗΣΥ.
Ωστόσο, η απόφαση αυτή άλλαξε κυριολεκτικά την υστάτη κατόπιν, σύμφωνα με τις πληροφορίες της εποχής, σχετικής παρέμβασης και προτροπής του ίδιου του Τάσσου Παπαδόπουλου. Το ΔΗΚΟ αποχώρησε από την Κυβέρνηση Χριστόφια το 2011, έπειτα από την φονική έκρηξη στο Μαρί.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ο Γολγοθάς του ΔΗΚΟ… Οι φυγόκεντρες τάσεις, ο ρυθμιστικός ρόλος που απειλείται και τα κρίσιμα ερωτήματα για την επόμενη μέρα του κόμματος
Η συμμετοχή στην Κυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη που δεν κράτησε πολύ
Στις προεδρικές του 2013 το ΔΗΚΟ κοίταξε εκ νέου προς τα δεξιά, συνεργαζόμενο με τον ΔΗΣΥ και εκλέγοντας στην Προεδρία της Δημοκρατίας τον Νίκο Αναστασιάδη.
Ήταν ωστόσο μια συνεργασία και μια συγκυβέρνηση που δεν κράτησε για πολύ. Τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου υπήρξε αλλαγή σκυτάλης στην ηγεσία του ΔΗΚΟ, με τον Νικόλα Παπαδόπουλο να κερδίζει στις εσωκομματικές εκλογές τον Μάριο Καρογιάν και να αναλαμβάνει τα ηνία του κόμματος.
Λίγους μήνες αργότερα, επικαλούμενο διαφωνίες με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη στο Κυπριακό, το ΔΗΚΟ (σ.σ. όχι στην ολότητά του, αφού κάποιοι υπουργοί του επέλεξαν να παραμείνουν), θα αποχωρούσε από την Κυβέρνηση.
Η διεκδίκηση της Προεδρίας με Νικόλα Παπαδόπουλο το 2018
Το 2018, το ΔΗΚΟ επιχείρησε να επανέλθει στην εξουσία με υποψήφιο τον πρόεδρο του κόμματος Νικόλα Παπαδόπουλο, ο οποίος στηρίχθηκε επίσης από την ΕΔΕΚ, την Αλληλεγγύη και τους Οικολόγους.
Ήταν ένα εγχείρημα που δεν στέφθηκε με επιτυχία, αφού ο Νικόλας Παπαδόπουλος δεν πέρασε στον δεύτερο γύρο, όπου βρέθηκαν ο Νίκος Αναστασιάδης(ΔΗΣΥ) και ο Σταύρος Μαλάς (ΑΚΕΛ), με τον πρώτο να κερδίζει εκ νέου τις εκλογές.
Στον δεύτερο γύρο το ΔΗΚΟ δεν τοποθετήθηκε, είτε υπέρ του κ. Αναστασιάδη είτε υπέρ του κ. Μαλά, παραμένοντας στην αντιπολίτευση.
Το επίτευγμα του 2023 με Χριστοδουλίδη και χωρίς ΔΗΣΥ ή ΑΚΕΛ
Στις τελευταίες και πιο πρόσφατες προεδρικές εκλογές, αυτές του 2023, το ΔΗΚΟ πέτυχε συνεργαζόμενο με την ΕΔΕΚ, την ΔΗΠΑ και την Αλληλεγγύη, κάτι που πότε μέχρι τότε δεν είχε συμβεί.
Να εκλέξουν Πρόεδρο της Δημοκρατίας χωρίς την στήριξη ενός εκ των δύο μεγάλων κόμματων, ΔΗΣΥ ή ΑΚΕΛ. Τον νυν Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, τον οποίο το ΔΗΚΟ, όπως και τα υπόλοιπα κόμματα που υποστήριξαν την υποψηφιότητά του, εξακολουθούν να στηρίζουν - άγνωστο έως πότε - μέχρι και σήμερα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Σέβεται τις αποφάσεις των πολιτών, αλλά στέλνει ξεκάθαρα μηνύματα ενόψει βουλευτικών ο Χριστοδουλίδης-Ζητά θέσεις και φωτογραφίζει απολιτίκ καταστάσεις
Η παθογένεια της εσωστρέφειας που το ταλαιπώρησε
Η πορεία του ΔΗΚΟ μέσα στον χρόνο, πέραν του ρυθμιστικού χαρακτήρα της, υπήρξε εξόχως ταραχώδης, καθώς ως ένα κόμμα με δεξιόστροφες και αριστερόστροφες στις τάξεις του προσεγγίσεις, αλλά και με τις προσωπικές ατζέντες σε κάποιες στιγμές της ύπαρξής του να μην μπορούν να… τιθασευτούν, ταλαιπωρήθηκε έντονα από καταστάσεις εσωστρέφειας και κλυδωνισμών, με διαγραφές και αποχωρήσεις, που άφησαν βαθιά χαραγμένο το αποτύπωμά τους στις σελίδες του βιβλίου καταγραφής της ιστορίας του.
Στο πιο πρόσφατο παρελθόν, έντονες υπήρξαν οι αναταράξεις όταν ενόψει των προεδρικών του 2013, η τότε υπό τον Μάριο Καρογιάν ηγεσία του λάμβανε απόφαση για στήριξη του Νίκου Αναστασιάδη, με μερίδα πρωτοκλασάτων και όχι μόνο στελεχών του κόμματος να διαφωνεί και με τον νυν πρόεδρο του κόμματος Νικόλα Παπαδόπουλο, που κατείχε τότε την θέση του αντιπροέδρου, να παραιτείται από το αξίωμά του.
Τον Μάρτιο του 2014, και αφού είχε προηγηθεί η αποχώρηση του ΔΗΚΟ από την Κυβέρνηση Αναστασιάδη(σ.σ. τον Δεκέμβριο του 2013 όπως προαναφέρθηκε ανέλαβε την προεδρία του κόμματος ο Νικόλας Παπαδόπουλος), παραιτήθηκαν από το κόμμα οι τρεις υπουργοί του που συμμετείχαν στην Κυβέρνηση, διαφωνώντας με την συγκεκριμένη απόφαση. Επρόκειτο για τους Φώτη Φωτίου, Κυριάκο Κενεβέζο και Πέτρο Πετρίδη.
Τον Οκτώβριο του 2017, μόλις μερικούς μήνες πριν από τις προεδρικές του 2018 τις οποίες ο Νικόλας Παπαδόπουλος διεκδικούσε ως υποψήφιος, παραιτήθηκε από την αντιπροεδρία του κόμματος ο Χρίστος Πατσαλίδης, ενώ λίγο αργότερα θα καταγραφόταν μια μαζική αποχώρηση στελεχών που θα μπορούσε να αντικριστεί και υπό την οπτική γωνία της διάσπασης.
Πέντε πρωτοκλασάτα στελέχη, εκ των οποίων τα τρία βουλευτές, αποχώρησαν επικαλούμενα πολιτικές διαφωνίες με την, υπό τον Νικόλα Παπαδόπουλο, ηγεσία του κόμματος. Επρόκειτο για τους Άγγελο Βότση, Μαρίνο Μουσιούττα και Γιώργο Προκοπίου, για τον αντιπρόεδρο Αλέκο Τρυφωνίδη, καθώς και για τον πρώην δημοτικό σύμβουλο Στροβόλου, Χρίστο Τσίγκη, οι οποίοι κλείνοντας πίσω τους την πόρτα του ΔΗΚΟ, προανάγγελλαν την δημιουργία πολιτικής πλατφόρμας.
Ήταν η προαναγγελία αυτή ο προπομπός της σύστασης της Δημοκρατικής Παράταξης (ΔΗΠΑ), η οποία ιδρυθείσα το 2018 με ηγέτη τον τέως πρόεδρο του ΔΗΚΟ Μάριο Καρογιάν θα φιλοξενούσε στις τάξεις της και άλλα πρώην ηγετικά στελέχη του ΔΗΚΟ (π.χ. Βασίλης Πάλμας, Αντιγόνη Παπαδόπουλου κ.α.), κάνοντας μέχρι και σήμερα αισθητή την παρουσία της στη πολιτική σκήνη της χώρας.
Διαγραφές, αλλά και επιστροφές, σημάδεψαν και την κάπως πιο μακρινή ιστορία του ΔΗΚΟ, με κλασσικό παράδειγμα εκείνο του Ζαχαρία Κουλία, τον οποίο η ηγεσία Καρογιάν είχε διαγράψει ως αποτέλεσμα της ενέργειάς του να μην στηρίξει την υποψηφιότητα του τότε προέδρου του κόμματος (σ.σ. Μάριου Καρογιάν) για την Προεδρία της Βουλής, το 2011.
Κατ’ αντίστοιχο τρόπο και για τον ίδιο λόγο είχε διαγραφεί και ο αναπληρωτής πρόεδρος Γιώργος Κολοκασίδης, τους οποίους – Κολοκασίδη και Κουλία - η ηγεσία Νικόλα Παπαδόπουλου αποκατάστησε στη συνέχεια ως μέλη του κόμματος μερικά χρόνια αργότερα.
Πιο πρόσφατη επιστροφή στο ΔΗΚΟ, αυτή του μέχρι πρότινος βουλευτή της ΔΗΠΑ Μιχάλη Γιακουμή, ο οποίος σε αυτές τις βουλευτικές εκλογές διεκδικεί επανεκλογή με το ψηφοδέλτιο του κόμματος.
Τα ποσοστά εικοσαετίας του ΔΗΚΟ σε βουλευτικές εκλογές:
- 2001: 14.84% (60.977 ψηφοφόροι)
- 2006: 17.92% (75.458 ψηφοφόροι)
- 2011: 15.76% (63.763 ψηφοφόροι)
- 2016: 14.49% (50.923 ψηφοφόροι)
- 2021: 11.29% (40.395 ψηφοφόροι)
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- ΑΚΕΛ από την μια, ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ από την άλλη και στην μέση το ΕΛΑΜ-Παίρνει φωτιά ο προεκλογικός με πυρά για φασισμό και βολές για το 2028
- Ερώτηση Αβέρωφ στον Νικόλα με… φατσούλα-Οι αναφορές του προέδρου του ΔΗΚΟ για τον διορισμό Οδυσσέα και η υπενθύμιση του τέως προέδρου του ΔΗΣΥ
- Πυρετώδεις προετοιμασίες για την κάλπη-Η καινοτομία με ψηφιακό πολίτη και πότε θα μάθουμε κόμματα και βουλευτές που θα μπουν στην Βουλή
