Τα ονόματα του Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ, καθώς και του Αλί Λαριτζανί, μαζί με τις χώρες του Κόλπου, Ομάν και Κατάρ, είχαν καθορίσει τη διπλωματική «χορογραφία» μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης πριν την 28η Φεβρουαρίου. Αυτοί αποτελούσαν τους ενδιάμεσους, τα γνώριμα κανάλια και τις δοκιμασμένες διαδρομές μέσω των οποίων ανταλλάσσονταν μηνύματα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ
Ωστόσο, ο πόλεμος που διαρκεί ήδη έναν μήνα δεν έχει αποδυναμώσει μόνο την αντιαεροπορική άμυνα του Ιράν, πλήξει τμήματα του στρατιωτικο-βιομηχανικού του συμπλέγματος και οδηγήσει - προς απάντηση - σε εκτόξευση πυραύλων προς το Ισραήλ και χώρες του Κόλπου, αναγκάζοντας εκατομμύρια πολίτες να αναζητήσουν καταφύγιο. Έχει επίσης διαταράξει τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς και οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Πέρα όμως από τις στρατιωτικές και οικονομικές επιπτώσεις, η σύγκρουση έχει ανατρέψει και το διπλωματικό «καστ» των πρωταγωνιστών.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες για νέες επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης που ήρθαν στο φως αυτή την εβδομάδα, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ φαίνεται να παραμερίζονται, καθώς στην Τεχεράνη θεωρούνται συνδεδεμένοι με τις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν και οδήγησαν σε στρατιωτική κλιμάκωση.
Ο Λαριτζανί, πρώην γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, καθώς και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη, μεταξύ των οποίων και ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ, έχουν εξουδετερωθεί. Παράλληλα, το Ομάν και το Κατάρ, που επί χρόνια λειτουργούσαν ως διακριτικοί διαμεσολαβητές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, βρίσκονται εντός εμβέλειας των ιρανικών αντιποίνων, γεγονός που καθιστά τον ρόλο τους πιο περίπλοκο.
Τζέι Ντι Βανς: Ένας συνομιλητής χωρίς το «βάρος» προηγούμενων διαπραγματεύσεων
Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, έχουν έρθει στο προσκήνιο νέα πρόσωπα και οντότητες, όπως ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και το Πακιστάν.
Η Τεχεράνη δεν δείχνει να επιθυμεί πλέον συνομιλίες με τους Γουίτκοφ και Κούσνερ, τους οποίους θεωρεί αναξιόπιστους, ούτε με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, αλλά προτιμά τον Βανς.
Από την οπτική της ιρανικής ηγεσίας, ο Βανς διαθέτει ένα χαρακτηριστικό που λείπει από άλλους αξιωματούχους της Ουάσιγκτον: απόσταση από τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, οι οποίες – σύμφωνα με το ιρανικό αφήγημα – κατέληξαν σε εξαπάτηση και στρατιωτικά πλήγματα.
Παράλληλα, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος έχει διαχρονικά εκφράσει επιφυλάξεις για τη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Ο πρώην πεζοναύτης, που υπηρέτησε στο Ιράκ, έχει υποστηρίξει ότι οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί κατά των Χούθι πέρυσι ήταν λάθος και έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ένας πόλεμος με το Ιράν δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντάς τον «εξαιρετικά δαπανηρό» και «σημαντική σπατάλη πόρων».
Παρότι έχει στηρίξει δημοσίως τις αποφάσεις Τραμπ, έχει εκφράσει την τάση εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος που προτιμά σαφώς καθορισμένους στόχους, περιορισμένες επιχειρήσεις και ξεκάθαρη στρατηγική εξόδου.
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, ο Τραμπ αναγνώρισε ότι ο Βανς είχε ορισμένες επιφυλάξεις για τον πόλεμο, δηλώνοντας ότι ήταν «φιλοσοφικά λίγο διαφορετικός», αλλά τελικά υποστήριξε την απόφαση.
Για την Τεχεράνη, αυτή η στάση τον καθιστά πιο αποδεκτό συνομιλητή, καθώς θεωρείται πιθανότερο να επιδιώξει μια συμφωνία αμοιβαίων συμβιβασμών, αντί πλήρους υποχώρησης του Ιράν.
Η επιλογή του Βανς εξυπηρετεί, όμως, και πολιτική σκοπιμότητα στην Ουάσιγκτον. Ως μία από τις πιο επιφυλακτικές φωνές έναντι του πολέμου, η εμπλοκή του λειτουργεί ως ένα σοβαρό «τεστ». Αν η διπλωματία του αποδώσει, θα έχει τη στήριξη ακόμη και όσων είχαν ενστάσεις για τη στρατιωτική δράση. Αν αποτύχει, θα επιβεβαιωθεί η θέση των πιο σκληρών κύκλων ότι δεν υπήρχε δυνατότητα συμφωνίας ακόμη και όταν στο τραπέζι κάθονταν οι προκάτοχοι του, Γουίτκοφ και Κούσνερ.
Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ: Αναγκαστική επιλογή για την Τεχεράνη
Η ανάδειξη του Γκαλιμπάφ αντικατοπτρίζει τις εσωτερικές δυσκολίες του ιρανικού καθεστώτος.
Ο πόλεμος έχει πλήξει όχι μόνο τις στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας, αλλά και τη λειτουργία της ηγεσίας. Με βασικές προσωπικότητες να έχουν εξουδετερωθεί και άλλες να λειτουργούν υπό έντονη πίεση, η διαδικασία λήψης αποφάσεων εμφανίζεται λιγότερο συγκεντρωτική και πιο εύθραυστη.
Η ασάφεια που δημιούργησε ο Τραμπ, δηλώνοντας ότι διεξάγει συνομιλίες με Ιρανούς χωρίς να αποκαλύπτει τα πρόσωπα, ενισχύει τις εσωτερικές υποψίες και τις αντιπαλότητες εντός του καθεστώτος.
Σε αυτό το περιβάλλον, η επιρροή μεταφέρεται σε πρόσωπα που μπορούν να λειτουργήσουν ως «γέφυρα» μεταξύ διαφορετικών θεσμών. Ο Γκαλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και νυν πρόεδρος του κοινοβουλίου, διαθέτει τόσο στρατιωτική αξιοπιστία όσο και θεσμική θέση στο πολιτικό σύστημα.
Η πορεία του δείχνει προσήλωση σε σκληρές θέσεις του καθεστώτος, ωστόσο θεωρείται από τους λίγους αξιωματούχους που μπορούν να αναλάβουν κεντρικό ρόλο σε μια περίοδο ηγετικού κενού. Μάλιστα, ακόμα κι ο Τραμπ έπλεξε - έστω και με τον δικό του… ασαφή τρόπο - χαρακτηρίζοντας τον «αξιοσέβαστο», όταν αποκάλυψε την ύπαρξη διαπραγματεύσεων στις αρχές της εβδομάδας.
Πακιστάν: Διαμεσολάβηση με γνώμονα τα εθνικά συμφέροντα
Η ανάδειξη του Πακιστάν ως μεσολαβητικής δύναμης συνδέεται λιγότερο με διπλωματικές φιλοδοξίες και περισσότερο με άμεσες εθνικές ανάγκες.
Τα σύνορα μεταξύ Πακιστάν και Ιράν διέρχονται από το Μπαλουχιστάν, μια περιοχή με έντονη δραστηριότητα αυτονομιστικών οργανώσεων. Ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει κύμα προσφύγων και ενίσχυση ένοπλων ομάδων σε μια ήδη ευάλωτη περιοχή.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να διαχειρίζεται την παρουσία άνω του ενός εκατομμυρίου Αφγανών προσφύγων και δεν επιθυμεί νέο μεταναστευτικό κύμα.
Παράλληλα, η οικονομία του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η διαταραχή της ναυσιπλοΐας έχει ήδη οδηγήσει σε αύξηση των τιμών καυσίμων και οικονομική πίεση.
Το Ισλαμαμπάντ διατηρεί σχέσεις τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη, γεγονός που του επιτρέπει να λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας σε μια περίοδο ανύπαρκτων άμεσων επαφών μεταξύ των δύο χωρών.
Επιπλέον, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη σχέση μεταξύ του αρχηγού του πακιστανικού στρατού Ασίμ Μουνίρ και του Τραμπ, η οποία ενισχύθηκε κατά την περσινή κρίση μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν.
Σε αντίθεση με χώρες του Κόλπου όπως το Κατάρ, το Πακιστάν δεν φιλοξενεί μεγάλες αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις που θα μπορούσαν να το καταστήσουν στόχο ιρανικών αντιποίνων, γεγονός που ενισχύει τη διαμεσολαβητική του αξιοπιστία.
Η εμπλοκή του βασίζεται σε έναν απλό υπολογισμό: ένας παρατεταμένος πόλεμος στα δυτικά του σύνορα αποτελεί εξέλιξη που δεν μπορεί να αντέξει για τους λόγους που αναφέρθηκαν.
Με όλα τα παραπάνω, αυτό που μένει να απαντηθεί, είναι αν η συνύπαρξη των τριών νέων παραγόντων σε ένα κοινό τραπέζι, θα έχει καλύτερο αποτέλεσμα από αυτό που πέτυχαν οι προκάτοχοι τους.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
