Σε νέα κλιμάκωση της εμπορικής του πολιτικής προχώρησε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, υπογράφοντας διάταγμα για την επιβολή πρόσθετου παγκόσμιου δασμού 10% στις εισαγωγές από όλες τις χώρες, μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έκρινε παράνομους βασικούς «ανταποδοτικούς» δασμούς της κυβέρνησής του.
«Είναι μεγάλη μου τιμή που μόλις υπέγραψα στο Οβάλ Γραφείο έναν παγκόσμιο δασμό 10% σε όλες τις χώρες, που θα τεθεί σε ισχύ σχεδόν αμέσως», ανέφερε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social στη 01:40 (ώρα Κύπρου).
Ο πρόεδρος επικαλέστηκε για πρώτη φορά το Άρθρο 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974, το οποίο επιτρέπει την επιβολή δασμών έως και 15% για διάστημα 150 ημερών, χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου. «Δεν χρειάζεται να ρωτήσω το Κογκρέσο για τους δασμούς», τόνισε, προσθέτοντας ότι τα έσοδα «θα αυξηθούν» και ότι οι νέοι δασμοί θα προστεθούν στους ήδη ισχύοντες.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι «με άμεση ισχύ, όλοι οι δασμοί εθνικής ασφάλειας βάσει του Άρθρου 232 και οι υφιστάμενοι δασμοί του Άρθρου 301 παραμένουν σε πλήρη εφαρμογή». Το Άρθρο 301 επιτρέπει την επιβολή μέτρων όταν διαπιστώνονται αθέμιτες εμπορικές πρακτικές εις βάρος των ΗΠΑ, ενώ το Άρθρο 122 αφορά προσωρινά μέτρα για λόγους οικονομικής έκτακτης ανάγκης ή προβλημάτων στο ισοζύγιο πληρωμών.
"Effective immediately, all National Security TARIFFS, Section 232 and existing Section 301 TARIFFS, remain in place, and in full force and effect. Today I will sign an Order to impose a 10% GLOBAL TARIFF, under Section 122, over and above our normal TARIFFS already being… pic.twitter.com/B3bv5f5KW1
— The White House (@WhiteHouse) February 20, 2026
Η ισχύς των νέων δασμών περιορίζεται στις 150 ημέρες, εκτός αν εγκριθεί παράταση από το Κογκρέσο. Μια τέτοια έγκριση θεωρείται πολιτικά δύσκολη, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών και των ανησυχιών για αυξήσεις τιμών. Σε διαφορετική περίπτωση, ο πρόεδρος θα μπορούσε να επικαλεστεί άλλες νομικές βάσεις, εντείνοντας όμως την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις.
Καταργούνται δασμοί βάσει του IEEPA - Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση
Την ίδια στιγμή, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι οι πρόσθετοι δασμοί ad valorem που είχαν επιβληθεί βάσει του νόμου περί οικονομικών εξουσιών σε περίπτωση διεθνούς έκτακτης ανάγκης (IEEPA) «δεν θα ισχύουν πλέον και, το συντομότερο δυνατόν, δεν θα εισπράττονται πλέον», σε συμμόρφωση με την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του Λευκού Οίκου, οι νέοι δασμοί που ενεργοποιούνται στο πλαίσιο της αναπροσαρμογής της πολιτικής θα τεθούν σε ισχύ στις 24 Φεβρουαρίου και ώρα 00:01. Το ίδιο έγγραφο προβλέπει εξαιρέσεις παρόμοιες με εκείνες που ίσχυαν και για τους δασμούς που ακυρώθηκαν από το Δικαστήριο, εξαιρώντας συγκεκριμένα προϊόντα σε τομείς όπως η ενέργεια, τα φαρμακευτικά προϊόντα, η αυτοκινητοβιομηχανία και η αεροδιαστημική βιομηχανία.
Παράλληλα, προστατεύονται προϊόντα από τον Καναδά και το Μεξικό που συμμορφώνονται με τη συμφωνία ΗΠΑ–Μεξικού–Καναδά (USMCA), την εμπορική συμφωνία που υπέγραψε ο ίδιος ο Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία.
Ωστόσο, το νέο νομικό πλαίσιο δεν παρέχει στον πρόεδρο την ίδια ευελιξία που διέθετε υπό το καθεστώς του IEEPA. Βάσει του νόμου, οι δασμοί που επιβάλλονται δυνάμει του Άρθρου 122 πρέπει να είναι «μη διακριτικοί», πράγμα που σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να χορηγούν εξαιρέσεις σε ορισμένους εμπορικούς εταίρους και όχι σε άλλους.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου και οι αντιδράσεις Τραμπ
Έξι από τους εννέα δικαστές έκριναν παράνομους τους «ανταποδοτικούς» δασμούς της κυβέρνησης. Στην πλειοψηφία συμμετείχαν οι Σόνια Σοτομαγιόρ, Έλενα Κάγκαν, Κετάντζι Μπράουν Τζάκσον, ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς, καθώς και οι Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ και Νιλ Γκόρσατς, που είχαν διοριστεί από τον ίδιο τον Τραμπ. Στη μειοψηφία βρέθηκαν οι Κλάρενς Τόμας, Σάμιουελ Αλίτο και Μπρετ Κάβανο.
Ο Τραμπ, ενημερωμένος για την απόφαση ενώ βρισκόταν σε πρωινό με κυβερνήτες, αντέδρασε έντονα. Σύμφωνα με το CNN και τη δημοσιογράφο Κρίστεν Χολμς, ξέσπασε λέγοντας «these fucking courts», χαρακτηρίζοντας την απόφαση «ντροπή».
President Trump became enraged after learning of the Supreme Court’s ruling during the Governor’s breakfast. He at one point ranted against the decision and the court, saying “these fucking courts” a source familiar with the matter told me.
— Kristen Holmes (@KristenhCNN) February 20, 2026
Σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο δήλωσε: «Ντρέπομαι για ορισμένα μέλη του Δικαστηρίου, πραγματικά ντρέπομαι, επειδή δεν είχαν το θάρρος να κάνουν το καλό για τη χώρα μας». Κατηγόρησε το Δικαστήριο για «αντιπατριωτική στάση», «πολιτική ορθότητα» και «ξένες επιρροές», χωρίς να διευκρινίσει σε τι αναφερόταν. Σε σχετική ερώτηση απάντησε: «Θα δείτε».
Αναφερόμενος ειδικά στους Μπάρετ και Γκόρσατς, είπε: «Πιστεύω ότι η απόφασή τους είναι φρικτή. Πιστεύω ότι είναι προσβολή για τις οικογένειές τους». Αντίθετα, επαίνεσε τους Τόμας, Αλίτο και Κάβανο για τη «δύναμη και σοφία» τους, χαρακτηρίζοντας τον Κάβανο «ιδιοφυΐα».
Επιστροφές δισεκατομμυρίων και νομική αβεβαιότητα
Το Δικαστήριο δεν έδωσε οδηγίες για πιθανές επιστροφές χρημάτων. Το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ (CIT) επιβλέπει τις σχετικές διαφορές, ενώ χιλιάδες εταιρείες, μεταξύ των οποίων και η Costco Wholesale Corp., έχουν ήδη προσφύγει προληπτικά για διεκδίκηση επιστροφών.
Ο δικαστής Μπρετ Κάβανο σημείωσε ότι η επιστροφή δισεκατομμυρίων θα είχε «σημαντικές συνέπειες» για το Υπουργείο Οικονομικών. Σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων (CBP), οι ΗΠΑ έχουν εισπράξει περίπου 179 δισ. δολάρια από δασμούς που σχετίζονται με την IEEPA.
Ο ίδιος ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πολυετούς δικαστικής διαμάχης, δηλώνοντας ότι «η κατάληξη θα είναι ότι θα βρισκόμαστε στα δικαστήρια για την επόμενη πενταετία».
Αντιδράσεις από ΕΕ, Βρετανία και Καναδά
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε ότι «αναλύει με προσοχή» την απόφαση. Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Όλοφ Γκιλ ζήτησε διευκρινίσεις από την Ουάσιγκτον, υπογραμμίζοντας τη σημασία «σταθερότητας και προβλεψιμότητας». Η απόφαση ενδέχεται να επηρεάσει τη συμφωνία που προβλέπει δασμούς 15% στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα. Ο ευρωβουλευτής Μπερντ Λάνγκε συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση για τις επιπτώσεις.
Η βρετανική κυβέρνηση δήλωσε ότι θα συνεργαστεί με την αμερικανική διοίκηση για να εκτιμήσει τις συνέπειες, εκφράζοντας την προσδοκία διατήρησης της «προνομιούχας εμπορικής θέσης» του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο Καναδός υπουργός Ντομινίκ ΛεΜπλάν εκτίμησε ότι η απόφαση «ενισχύει τη θέση του Καναδά» ότι οι δασμοί είναι «αδικαιολόγητοι», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η απόφαση δεν αφορά ειδικούς τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία ή ο χάλυβας.
Το Ανώτατο Δικαστήριο, θεσμός με καθοριστικό ρόλο στο αμερικανικό σύστημα, παρεμβαίνει έτσι ευθέως στον πυρήνα της οικονομικής και διπλωματικής στρατηγικής του Λευκού Οίκου, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο έντασης ανάμεσα στην εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία.
Η επόμενη ημέρα της απόφασης του Δικαστηρίου
Η ετυμηγορία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναμένεται να έχει άμεσες οικονομικές και πολιτικές συνέπειες. Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της EY-Parthenon, Γκρέγκορι Ντάκο, η ακύρωση των λεγόμενων «ανταποδοτικών» δασμών θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση του μέσου δασμολογικού συντελεστή που εφαρμόζεται στα εισαγόμενα προϊόντα, ο οποίος εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει από 16,8% σε περίπου 9,5%. Παράλληλα, οικονομολόγοι εκτιμούν ότι τα έσοδα που αναμενόταν να αποφέρουν οι συγκεκριμένοι δασμοί το 2025 θα κυμαίνονταν μεταξύ 130 και 140 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η απόφαση ανοίγει επίσης τον δρόμο για διεκδικήσεις αποζημιώσεων από εταιρείες που είχαν ήδη καταβάλει τα σχετικά ποσά, ενώ σε πολιτικό επίπεδο εντείνονται οι πιέσεις για επιστροφές και προς τους καταναλωτές. Ο Δημοκρατικός κυβερνήτης του Ιλινόι έχει ζητήσει επιστροφή 1.700 δολαρίων ανά νοικοκυριό, επικαλούμενος μελέτη του Πανεπιστημίου Γέιλ, ενώ ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας έχει ταχθεί υπέρ αποζημιώσεων προς τους πολίτες.
Πέραν των δημοσιονομικών επιπτώσεων, η απόφαση ενδέχεται να περιορίσει τη διαπραγματευτική ευχέρεια της αμερικανικής κυβέρνησης στις εμπορικές συνομιλίες με τρίτες χώρες, καθώς η χρήση των δασμών ως μοχλού πίεσης αποτέλεσε βασικό εργαλείο της πολιτικής Τραμπ. Ο Λευκός Οίκος διευκρίνισε ότι ακόμη και οι χώρες που έχουν ήδη υπογράψει εμπορικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ υπόκεινται στον νέο πρόσθετο δασμό 10%.
Σε περίπτωση που η κυβέρνηση επιδιώξει τη διατήρηση ή επαναφορά των ακυρωθέντων δασμών πέραν της προσωρινής περιόδου των 150 ημερών, θα απαιτηθεί νομοθετική παρέμβαση μέσω του Κογκρέσου, μια διαδικασία που ενδέχεται να αποδειχθεί πολιτικά σύνθετη και χρονοβόρα, ιδίως ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Σφοδρή επίθεση Τραμπ στο Ανώτατο Δικαστήριο για την ακύρωση των δασμών-«Ντρέπομαι, υποτάχθηκαν σε ξένες επιρροές»
- Ο Τραμπ θα διατηρήσει τους δασμούς και τα βάζει με το Ανώτατο Δικαστήριο-«Θα επιβάλλω επιπλέον 10%»
- Στα $175 δισεκατομμύρια ο λογαριασμός για τις ΗΠΑ μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για τους Δασμούς Τραμπ
