Το χρονικό της σεισμο-ηφαιστειακής κρίσης στη Σαντορίνη το 2025 και τα συμπεράσματα των επιστημόνων των μόνιμων επιτροπών «Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης» και «Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου» παρουσιάστηκαν σε ειδική εκδήλωση με τίτλο «Η Σεισμο-ηφαιστειακή κρίση της Σαντορίνης. Ένας χρόνος μετά. Αποτελέσματα και Συμπεράσματα», που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, παρουσία του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννη Κεφαλογιάννη.
Καραστάθης: «Σμηνοσειρά» με κυρίως τεκτονικό χαρακτήρα, αλλά και στοιχεία μαγματικής διείσδυσης
Ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Βασίλης Καραστάθης, χαρακτήρισε τη σεισμική κρίση του 2025 στην περιοχή Αμοργού – Σαντορίνης ως σμήνος σεισμών (σμηνοσειρά). Όπως ανέφερε, η πλειονότητα των σεισμών είχε τεκτονικό χαρακτήρα, ωστόσο υπήρχε και «αρκετά σημαντικό ποσοστό» με χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε διείσδυση μαγματικών ρευστών.
«Η διείσδυση αυτή προκάλεσε την ενεργοποίηση σημαντικών τεκτονικών ζωνών. Έτσι προκλήθηκε μία “τεκτονομαγματική” ακολουθία», σημείωσε.
Ο κ. Καραστάθης τόνισε ότι επρόκειτο για «εξαιρετικά σπάνια κρίση» ως προς το πλήθος των σεισμών και το μικρό χρονικό διάστημα στο οποίο εκδηλώθηκαν.
Πάνω από 21.000 σεισμοί από 26/1 έως 30/6 – Οι 19.523 μέσα στο πρώτο τρίμηνο
Σύμφωνα με την ανάλυση του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, στο διάστημα 26 Ιανουαρίου έως 30 Ιουνίου 2025καταγράφηκαν περισσότεροι από 21.000 σεισμοί με αναθεωρημένες λύσεις από αναλυτές του Ινστιτούτου, εκ των οποίων οι 19.523 σημειώθηκαν μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2025.
Ως χαρακτηριστικό μέτρο σύγκρισης, ο κ. Καραστάθης ανέφερε ότι σε όλη την Ελλάδα το 2023 και το 2024 εκδηλώθηκαν 64 και 90 σεισμοί αντίστοιχα με μέγεθος ≥ 4 Ρίχτερ. Αντίθετα, το 2025 και σε διάστημα μόλις 11 ημερών (από 2/2 έως 12/2), ο αριθμός των σεισμών ≥ 4 Ρίχτερ στη Σαντορίνη έφτασε τους 216.
Προηγήθηκε ήπια «διέγερση» του ηφαιστείου – Ασθενέστερη από το 2011-2012
Το φαινόμενο, όπως σημείωσε, ήρθε χρονικά αμέσως μετά από διέγερση του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που παρατηρήθηκε στο διάστημα 24/8 έως 24/1 και περιλάμβανε αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας και των παραμορφώσεων. Η συγκεκριμένη διέγερση, όπως διευκρινίστηκε, ήταν σαφώς ασθενέστερη σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο 2011-2012.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι όλοι οι σεισμοί και οι χιλιάδες μικροσεισμοί αναλύθηκαν με ιδιαίτερη προσοχήαπό τους αναλυτές του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου.
«Δεκάδες σεισμοί σε λίγα λεπτά» – Τεράστιος όγκος εργασίας και νέες μέθοδοι ανάλυσης
Κατά τη διάρκεια της κρίσης, οι σεισμοί εκδηλώνονταν με εξαιρετικά υψηλή συχνότητα, σε ορισμένες περιπτώσεις δεκάδες μέσα σε πολύ λίγα λεπτά, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την άμεση και πλήρη επεξεργασία όλων των δεδομένων ακόμη και με αυτόματους τρόπους.
Όπως εξήγησε ο κ. Καραστάθης, το αυτόματο σύστημα εντοπισμού επικέντρων δεν μπορούσε να ανταποκριθεί πλήρως, καθώς η αλληλοεπικάλυψη σημάτων αύξανε τον κίνδυνο λανθασμένων λύσεων. Για τον λόγο αυτό:
- υιοθετήθηκαν αυστηρότερα κριτήρια για τους σεισμούς που εντοπίζονταν και δημοσιοποιούνταν σε πραγματικό χρόνο και οι οποίοι περνούσαν από επεξεργασία αναλυτών,
- για τους μικρότερους σεισμούς χρησιμοποιήθηκαν αυτόματα συστήματα μηχανικής μάθησης,
- ακόμη και εκεί καταγράφονταν «πολλά λάθη» και «ψευδείς σεισμοί», τα οποία διόρθωνε η ειδική ομάδατου Ινστιτούτου,
- στη συνέχεια, σε δεύτερο χρόνο, οι χιλιάδες σεισμοί υπέστησαν ολική επεξεργασία έναν προς έναν από τους αναλυτές.
«Ο όγκος εργασίας ήταν τεράστιος», είπε, εξηγώντας ότι η ομάδα αποφάσισε να πραγματοποιηθεί η ανάλυση «κατά τα συνήθη», ώστε να διατηρηθεί η συνέχεια των καταλόγων σεισμικότητας χωρίς κενά. Ανέφερε ακόμη ότι τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν τον Αύγουστο στη Λισαβόνα, στο Παγκόσμιο Συνέδριο, ενώ ακολούθησαν εξαντλητικοί έλεγχοι ορθότητας από έμπειρους αναλυτές.
Στο πλαίσιο της εργασίας, παρήχθησαν χάρτες επαναπροσδιορισμού επικέντρων υψηλής ακρίβειας, βάσει μοντέλων σεισμικής ταχύτητας για την περιοχή. Τα μοντέλα εξελίσσονται περαιτέρω με νέα δεδομένα από σύστημα κατανεμημένης ακουστικής ανίχνευσης (DAS), το οποίο έχει εγκατασταθεί στην περιοχή και μετατρέπει υποθαλάσσιες οπτικές ίνες σε πυκνό δίκτυο σεισμικών αισθητήρων στον βυθό.
Κορύφωση στις 3/2/2025 – Ύφεση μετά τις 12-13/2
Η κορύφωση της δραστηριότητας σημειώθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2025. Η ανάλυση των σεισμών άνω των 3 Ρίχτερ έδειξε:
- σταθεροποίηση της δραστηριότητας μετά τις 3/2,
- πρώτη σχετική ύφεση στις 7/2,
- οριστική ύφεση της σεισμικότητας μετά τις 12-13/2.
Ο κ. Καραστάθης ανέφερε ότι η ακολουθία είχε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως:
- έντονες μεταναστεύσεις επικέντρων που παραπέμπουν σε μαγματική διείσδυση,
- «απελευθέρωση κατά ριπάς», επίσης συμβατή με μαγματική διείσδυση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου 70-76% των μηχανισμών γένεσης ήταν τεκτονικού χαρακτήρα, ενώ οι υπόλοιποι έδειχναν στοιχεία διείσδυσης μαγματικών ρευστών. Επίσης:
- δεν καταγράφηκαν πολλοί σεισμοί με συχνοτικό φάσμα που να ταιριάζει με κινήσεις μάγματος,
- δεν καταγράφηκε ηφαιστειακός «θόρυβος», όπως είχε αναφερθεί από κάποιους κατά την κρίση,
- δεν υπήρξε σεισμική δραστηριότητα σε πολύ μικρά βάθη που να παραπέμπει σε επικείμενη έκρηξη ή γέννηση νέου ηφαιστείου.
Το συμπέρασμα των επιστημόνων: η κρίση του 2025 στη Σαντορίνη ήταν σμήνος σεισμών με πλειοψηφικά τεκτονικούς μηχανισμούς, που προκλήθηκαν όμως από διείσδυση μαγματικών ρευστών σε βαθύτερες δομές, χωρίς ενδείξεις επιφανειακής μαγματικής ανόδου ή άμεσου ηφαιστειακού κινδύνου.
Πηγή: ertnews.gr
