Τα περιστατικά αποστολών μαζικών μηνυμάτων για ύπαρξη εκρηκτικών μηχανισμών σε αεροσκάφη, την περασμένη εβδομάδα, σε όλη την Ευρώπη, αλλά και ηλεκτρονικών μηνυμάτων σε σχολεία, επίσης σε διάφορες χώρες, που καταγράφηκε την εβδομάδα που διανύουμε, πέραν του γεγονότος ότι δημιουργεί ανησυχία και φόβο στους πολίτες, κοστίζει τόσο στις αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους, όσο και στις εταιρείες που αναγκάζονται να λάβουν μέτρα για την ασφάλεια των προσώπων που βρίσκονται στους χώρους τους.
Οι κυβερνοεπιθέσεις, με αποστολή μαζικών ηλεκτρονικών μηνυμάτων για ύπαρξη βομβών σε διάφορους χώρους, είναι δεδομένο ότι δεν μπορούν να αγνοηθούν από τους υπεύθυνους, ως επίσης δεδομένο είναι και πως δεν θα εξαλειφθούν, αφού πρόκειται για μιας νέας μορφής χτυπήματα, που πλήττουν οικονομικά, αλλά και ψυχολογικά τους πολίτες, τις εταιρείες ή τα κράτη που βρίσκονται στο στόχαστρο.
Δεδομένου ότι τα εργαλεία που έχουν στη φαρέτρα τους οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες είναι λιγότερα από αυτά όσων επιτίθενται μέσω διαδικτύου, καλούνται να εξεύρουν τρόπους να περιορίσουν τα συγκεκριμένα φαινόμενα. Για το λόγο αυτό, επεξεργάζονται, σύμφωνα με τον βοηθό Επίτροπο Επικοινωνιών, Γιώργο Γεωργίου, διάφορους τρόπους ώστε να ελέγχονται τα εν λόγω περιστατικά, όπως για παράδειγμα με τη δημιουργία βάσης δεδομένων. Για παράδειγμα, όταν καταγράφεται ένα περιστατικό, όπως συμβαίνει σήμερα και στη συνέχεια υπάρξει δεύτερο, να εξετάζεται εάν συνδέονται ή εάν υπάρχει ένα κοινό μοτίβο. Επίσης, μέσα από τη βάση δεδομένων, εκτιμούν ότι μια λύση είναι να διαβαθμίζονται με κάποιο τρόπο οι απειλές που καταγράφονται.
Ο κ. Γεωργίου, μιλώντας στον REPORTER, κλήθηκε αρχικά να τοποθετηθεί κατά πόσον μπορεί να γίνει αντιληπτό εάν τα ηλεκτρονικά μηνύματα που αποστέλνονται, είναι ή όχι αληθινά, διευκρινίζοντας πως το Γραφείο του Επιτρόπου Επικοινωνιών δεν έχει άμεση αρμοδιότητα όσον αφορά τα εν λόγω θέματα.
Παρ' όλα αυτά, είπε, «επειδή για όλα τα θέματα που αφορούν την τεχνολογία, ειδικά τα θέματα της ασφάλειας, υπάρχει πάντα επίγνωση από την πλευρά του Γραφείου και είμαστε ενήμεροι για αυτά τα θέματα, τα οποία μας κατακλύζουν, δυστυχώς, καθημερινά, σε τέτοιες κακόβουλες προσπάθειες, σε ένα ευρύτερο επίπεδο, να μην το συγκεκριμενοποιήσουμε όσον αφορά το κύμα επιθέσεων σε αεροπορικές εταιρείες και λοιπά».
Σημείωσε πως «υπάρχει ένα πλαίσιο, το οποίο μπορείς να εξακριβώσεις κατά πόσο πρόκειται για ψεύτικη αλληλογραφία ή για κακόβουλη ενέργεια και τα λοιπά. Αλλά, παρ' όλα αυτά, βάζω μπροστά το θέμα της κοινής ασφάλειας. Σε περίπτωση που δεχτεί κάποιος ένα τέτοιο μήνυμα, υπάρχει πάντα ένα πρωτόκολλο, το οποίο δεν είναι στο αντικείμενό μας, ως γραφείο».
Όπως εξήγησε, «είναι θέμα της δημόσιας ασφάλειας και να διασωθεί η ανθρώπινη ζωή. Άπαξ και υπάρχει έστω η απειροελάχιστη πιθανότητα να είναι πραγματικότητα, αντιλαμβάνεσαι ότι ο χρόνος που θα χρειαστεί μέχρι να εξακριβώσεις εάν το συγκεκριμένο μήνυμα είναι αληθές ή είναι ψευδές, χάνεται πολύτιμος χρόνος. Δηλαδή, βλέπω το από τούτη τη σκοπιά, την ανθρώπινη, πρώτα και πάνω απ' όλα και μετά από οποιαδήποτε άλλη».
Τόνισε εξάλλου ότι «υπάρχει ένα πλαίσιο το οποίο μπορείς να επισημάνεις εάν είναι ψευδές ή εάν είναι αληθές. Και πάλι όμως υπάρχει η πιθανότητα της αμφιβολίας. Να την λαμβάνεις. Δεν είναι μαύρο-άσπρο».
Μέρος της λύσης η δημιουργία βάσης δεδομένων
Ο βοηθός Επίτροπος Επικοινωνιών, κλήθηκε παράλληλα να εξηγήσει ποια μέτρα μπορούν να ληφθούν, για να περιορίσουν τη δράση αυτού του είδους των Κυβερνοεπιθέσεων, δεδομένου ότι προκαλούν μεγάλο κόστος, τόσο στα κράτη, όσο και στις εταιρείες.
Όπως είπε, «καταρχήν, συμφωνώ και επαυξάνω ότι τέτοιες κακόβουλες ενέργειες, ειδικά όταν πρόκειται για μια πτήση η οποία είναι σε εξέλιξη, έχουν έναν οικονομικό αντίκτυπο και όχι μόνο. Υπάρχει και ο φόβος, ο οποίος δημιουργείται, η αναστάτωση σε όλον τον κόσμο, σε όλους τους επιβάτες και στις αεροπορικές εταιρείες, που πρέπει να ακολουθήσουν το πρωτόκολλο και να προβούν στις κατάλληλες ενέργειες, έτσι ώστε να διασφαλίσουν την ανθρώπινη ζωή και να προσγειωθεί το αεροπλάνο με ασφάλεια, μέχρι να γίνουν οι εξονυχιστικοί έλεγχοι που χρειάζονται».
Σημείωσε ακόμα ότι «αντιλαμβάνομαι ότι δημιουργείται ένα πλαίσιο δυσάρεστης και δυσμενούς κατάστασης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το Γραφείο μελετά, παρότι δεν υπάρχει επί τάπητος κάποιο πρωτόκολλο επ' αυτού, τη διαδικασία και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τους αρμόδιους φορείς και τις αρμόδιες υπηρεσίες, αλλά και σε τοπικό επίπεδο, ώστε να διασφαλίζεται κατά πόσο τα ηλεκτρονικά μηνύματα, οι τηλεφωνικές κλήσεις, με κάποιον τρόπο και με ένα πλαίσιο, να διευκρινιστεί και να αποσαφηνιστεί ότι είναι ψευδή ή αληθή».
Επαναλαμβάνω όμως, συνέχισε, «ότι χρειάζεται χρόνος για να μπορέσει η ομάδα η οποία επιλαμβάνεται τα θέματα να το διευκρινίσει. Αυτός ο χρόνος σε τέτοιες περιπτώσεις είναι πολύτιμος. Αν μιλούμε για μια πτήση η οποία είναι σε εξέλιξη, δεν μπορείς να βασίζεσαι πάνω σε αυτό το πράγμα. Γιατί πάλι υπερισχύει το πρωτόκολλο, το οποίο δεν είναι αρμοδιότητα του Γραφείου. Είναι πρωτόκολλα τα οποία ισχύουν εδώ και χρόνια, αναβαθμίζονται κατά αυτά τα χρονικά διαστήματα, υποθέτω, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα και τα νέα πρότυπα. Οπότε τούτον είναι κάτι το πρόσθετο. Κάτι το οποίο βοηθά σε κάποιο βαθμό, αλλά δεν είναι και πανάκεια».
Είπε εξάλλου ότι όσον αφορά το θέμα με τους τοπικούς παρόχους ηλεκτρονικών επικοινωνιών, πρέπει να είναι σε επαυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα, για πιθανές τηλεφωνικές κλήσεις για κακόβουλες ενέργειες, τρομοκρατικές επιθέσεις ίσως ή ακόμη και για εκρηκτικούς μηχανισμούς.
«Να διασφαλίσουμε ότι υπάρχουν διαδικασίες άμεσης ενέργειας, σε συνεργασία με την Αστυνομία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Αν υπάρχουν αδυναμίες στις διαδικασίες αντιμετώπισης κακόβουλων επικοινωνιών, ενδεχομένως να υπάρχει ένα συντονισμένο πλαίσιο αρμοδιοτήτων, συνεργασία των παρόχων με τις αρμόδιες αρχές και λοιπά. Αυτό είναι μέσα σε ένα πλαίσιο συντονισμού και σκέψης, όσον αφορά το Γραφείο. Επαναλαμβάνω, κάτω από τις αρμοδιότητες του Γραφείου και των σκοπών που έχει να επιτελέσει», συμπλήρωσε.
Εξήγησε ακόμα ότι «είμαστε στη διαδικασία παρακολούθησης, ώστε να μπει ένα πλαίσιο για τον τρόπο που αποστέλνονται οι απειλές, όπως τηλεφωνικές κλήσεις, ηλεκτρονικά μηνύματα, διαδικτυακές πλατφόρμες ή οποιεσδήποτε άλλες υπηρεσίες. Εάν αποστέλλονται αριθμοί τηλεφώνου ή ηλεκτρονικές διευθύνσεις με παραποιημένα στοιχεία, εάν παρατηρείται χρήση ανώνυμων υπηρεσιών, προσωρινών λογαριασμών. Εάν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Αυτές είναι κάποιες επιγραμματικές αρχές για να γίνει επίσημο σε συνεργασία με τους συνεργαζόμενους φορείς, είτε είναι μεμονωμένα, είτε είναι μαζικά».
Παράλληλα, εξέφρασε τη θέση πως πρέπει «να δημιουργηθεί και μια βάση δεδομένων για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση. Σήμερα γίνεται ένα περιστατικό και καταγράφεται, γίνεται μετά από κάποιο διάστημα ένα άλλο περιστατικό, πρέπει να εξετάζουμε εάν υπάρχει σύνδεση η κοινό μοτίβο».
Εύκολη λύση τα χτυπήματα μέσω email
Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του, κλήθηκε να διευκρινίσει εάν πάντοτε οι επιτιθέμενοι θα βρίσκονται ένα βήμα μπροστά από τις κρατικές υπηρεσίες, αφού χρησιμοποιούν εργαλεία που το κράτος δεν έχει τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί.
Όπως είπε «κατά γενική ομολογία, όταν αναφερόμαστε σε θέματα κυβερνοεπιθέσεων, κυβερνοασφάλειας, κακόβουλων ενεργειών, απειλών και λοιπά, που εννιά στις δέκα περιπτώσεις έχουν άμεση σχέση με την τεχνολογία, είναι αναπόφευκτα πιο μπροστά από όλες τις προσπάθειες αντιμετώπισης, ανάσχεσης και πρόληψης. Αυτό το πράγμα έχει να κάνει αυτό καθαυτό με την τεχνολογία».
Διαμήνυσε ακόμα πως «είναι τόσο ταχείς οι ρυθμοί με τους οποίους αναπτύσσεται η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη. Υπάρχει πλειάδα εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κακόβουλους σκοπούς. Οπότε, γίνεται πολύ πιο εύκολο πλέον στις μέρες μας, ακόμα και ομάδες ή άνθρωποι οι οποίοι μπορεί να μην έχουν αυτή καθαυτή σχέση με την τεχνολογία και να μην είναι εξειδικευμένο προσωπικό, να μπορούν να διαχειριστούν κακόβουλα τα εργαλεία, με οποιεσδήποτε κακόβουλες προθέσεις».
Γι' αυτόν τον λόγο, συνέχισε ο κ. Γεωργίου, «είναι κατά κοινή ομολογία πάντα οι κυβερνοεπιτιθέμενοι πιο μπροστά από τις κρατικές υπηρεσίες του κάθε κράτους. Παρ' όλα αυτά, τούτον εντείνει τις προσπάθειές μας σε όλα τα επίπεδα, για να είμαστε προνοητικοί, να μπορούμε να έχουμε ένα σοβαρό πλαίσιο, να μπορούμε να διαχειριστούμε αυτές τις καταστάσεις και σε επίπεδο πρόληψης αλλά και σε επίπεδο αντιμετώπισης».
Όπως εξελίσσονται τα πράγματα, είπε, «είναι πολύ μεγάλη πλέον η πιθανότητα να χτυπήσει οποιονδήποτε κόμβο, οποιαδήποτε εταιρεία, οποιονδήποτε στόχο το κύμα των κυβερνοεπιθέσεων, των κυβερνοαπειλών. Οπότε είναι πολύ σημαντικό το κομμάτι της γρήγορης ανάκαμψης, με ό,τι συνεπάγεται».
Μέσα στα πλαίσια του Γραφείου Επιτρόπου Επικοινωνιών και των αρμοδιοτήτων του, εξήγησε, «αυτή τη στιγμή έχουμε να διαχειριστούμε το πλαίσιο του NIS2, που είναι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές. Είναι η εξέλιξη του πρωτοκόλλου NIS, κάτω από το οποίο είναι πλέον κρίσιμες οντότητες ολόκληρη η δημόσια υπηρεσία, όλες οι διευθύνσεις και τα παραρτήματα, οι μη κρατικοί οργανισμοί και πολλές άλλες εταιρείες, οι οποίες για σημαντικούς λόγους, σημαντικά κριτήρια, εμπίπτουν κάτω από το πλαίσιο του NIS2 και θεωρούνται κρίσιμες οντότητες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται».
Οπότε υπάρχει, υπέδειξε, «προσπαθούμε να δώσουμε ως Γραφείο, μια σημαντική εγρήγορση, με σημαντικές προγραμματισμένες δράσεις, να ενημερώσουμε τον κόσμο τι σημαίνει κρίσιμη οντότητα, κάτω από ποιο πλαίσιο γίνεται αυτό το πράγμα, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες. Είμαστε σε ένα εξελικτικό πλαίσιο».
Καταλήγοντας, είπε «ως Γραφείο είναι στην αρμοδιότητά μας, στη δικαιοδοσία μας, να δώσουμε συμβουλευτικές υπηρεσίες για θέματα πρόληψης, για θέματα αντιμετώπισης, εξοπλισμού της τεχνολογίας για περισσότερη ασφάλεια, για περισσότερες δικλίδες ασφαλείας και τα συναφή».
