Το Κυπριακό έχει περιέλθει από το καλοκαίρι του 2017 και εντεύθεν σε μια περίοδο μακράς στασιμότητας, κατά την οποία η σκλήρυνση στάσης και η εγκατάλειψη του συμφωνημένου πλαισίου λύσης από την τουρκική πλευρά πρακτικά εκμηδένισαν κάθε περιθώριο για ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Η απροθυμία της Άγκυρας για κατάργηση των μονομερών επεμβατικών της δικαιωμάτων και για καθορισμό συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων αποχώρησης του κατοχικού στρατού από το νησί κατά διαπραγματευτική διαδικασία του Κραν Μοντανά, δεν επέτρεψαν την επίτευξη ενός μακροχρόνιου για την δική μας πλευρά στόχου που είχε έρθει ως προς την προοπτική υλοποίησής του πιο κοντά από ποτέ άλλοτε και που φυσικά δεν ήταν άλλος από την κατάληξη σε συμφωνία συνολικής διευθέτησης του προβλήματος.
Έκτοτε ο στόχος απομακρύνθηκε και η πιθανότητα λύσης κατέστη μια ανέφικτη επιδίωξη, αφού οι Τούρκοι εγκατέλειψαν την διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία και πρόταξαν τα δύο κράτη, δηλαδή την διχοτόμηση, ως την «δέουσα» για τους ίδιους μορφή λύσης του Κυπριακού.
Μια θέση, την οποία έβαλαν και επισήμως στο τραπέζι στην άτυπη πενταμερή της Γενεύης τον Απρίλιο του 2021, σφραγίζοντας έτσι το αδιέξοδο και οδηγώντας τις προσπάθειες για λύση κυριολεκτικά στο τέλμα.
Σήμερα φαίνεται ότι βρισκόμαστε ενώπιον, ίσως, μιας νέας άτυπης πενταμερούς, με στόχευση σε περίπτωση που πραγματοποιηθεί, να ανακοινωθεί σε αυτή η επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Η επίτευξη έστω και ενός μικρού βήματος προόδου, όπως πολύ περισσότερο η επαναφορά του Κυπριακού και των προσπαθειών επίλυσής του στις ράγες των ψηφισμάτων του ΟΗΕ πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του στο τέλος του έτους, δείχνει να έχει καταστεί και να αποτελεί για τον γενικό γραμματέα του διεθνούς οργανισμού Αντόνιο Γκουτέρες, ένα προσωπικό στοίχημα που επιθυμεί και θέλει πραγματικά να κερδίσει.
Είναι ενδεικτικό τούτου πως παρά το γεγονός ότι η προχθεσινή τριμερής της προσωπικής του απεσταλμένης Μαρία Άνχελα Ολγκίν με τους δύο ηγέτες δεν απέδωσε το μάξιμουμ του επιδιωκόμενου αποτελέσματος, που ήταν η διάνοιξη των τεσσάρων υπό συζήτηση οδοφραγμάτων, τα Ηνωμένα Έθνη άφησαν ανοικτό το παράθυρο για μια νέα πενταμερή, προαναγγέλλοντας την τριμερή των δύο ηγετών με τον γενικό γραμματέα στο προσεχές διάστημα ως ένα μάλλον τελευταίο ενδιάμεσο σταθμό και μια ύστατη ευκαιρία για να οδηγηθούν τα πράγματα στο ζητούμενο της 5+1 πριν από το τέλος του Δεκέμβρη.
Είναι εννοείται μια εξέλιξη που διατηρεί ζωντανή την ελπίδα, αφού όπως και η Μαρία Άνχελα Ολκίν είχε προειδοποιήσει, μηδενικό αποτέλεσμα στην προχθεσινή τριμερή θα συνιστούσε επί της ουσίας το τέλος της τρέχουσας εδώ και μήνες πρωτοβουλίας Γκουτέρες, παραπέμποντας στον διάδοχό του με την εκλογή και την ανάληψη των καθηκόντων του τον νέο χρόνο, τις όποιες καινούργιες κινήσεις ή πρωτοβουλίες.
Ποια είναι όμως η ωμή και αμείλικτη πραγματικότητα; Ότι ακόμη και να προκύψουν στην τριμερή με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ θετικές ανακοινώσεις με νέα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ακόμη και αν ο Αντόνιο Γκουτέρες αποφασίσει τελικά να συγκαλέσει την πενταμερή, οι ενδείξεις και τα δείγματα γραφής από την τουρκική πλευρά δεν είναι τέτοια που να αφήνουν έστω και μια αμυδρή αισιοδοξία για ουσιαστική πρόοδο.
Είναι ένα ερώτημα το πώς είναι δυνατό να προσδοκά κανείς σε αλλαγή πλεύσης από την Άγκυρα όταν δεν επιτρέπει για παράδειγμα την διάνοιξη ενός οδοφράγματος που η ε/κ πλευρά ζητά και όταν -ακόμη περισσότερο- ο Τούρκος Πρόεδρος μόλις προχθές επαναλάμβανε φορτικά την θέση για λύση δύο κρατών και διαμήνυε πως η Τουρκία θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για διεθνή αναγνώριση του ψευδοκράτους.
Όλα αυτά δεν σημαίνουν βεβαίως ότι θα πρέπει η δική μας πλευρά να παραδώσει τα όπλα και να εγκαταλείψει την προσπάθεια. Αντιθέτως, είναι προφανώς επιβεβλημένο ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης να αξιοποιήσει κάθε μέσο και να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα για ανατροπή των δεδομένων που μοιάζουν να είναι και εκ των πραγμάτων παραμένουν εξαιρετικά δύσκολα.
Υπάρχει όμως την ίδια ώρα κάτι που πρέπει κάποια στιγμή να γίνει επιτελούς αποδεκτό απ’ όλους -κόμματα, οργανωμένα σύνολα, φορείς και μεμονωμένες προσωπικότητες-, που διαχρονικά αρέσκονται στο να φορτώνουν την ευθύνη για την μη επίτευξη λύσης στους εκάστοτε Ε/κ ηγέτες και να εξωραΐζουν την τουρκική συμπεριφορά και αδιαλλαξία.
Φωνές που, είτε θα τα βάζουν σε κάθε ευκαιρία με τον εκάστοτε Ε/κ ηγέτη είτε στην καλύτερη των περιπτώσεων για να τηρήσουν τα προσχήματα, θα τηρούν στην κριτική τους προς τις δύο πλευρές ίσες αποστάσεις.
Επικρίθηκε το προηγούμενο διάστημα ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ως ένας Πρόεδρος κατά τη θητεία του οποίου δεν πραγματοποιηθήκαν και ενδεχομένως να μην πραγματοποιηθούν μέχρι την ολοκλήρωσή της ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Αμφισβητήθηκε και σε κάποιο βαθμό αντιμετωπίστηκε με ειρωνεία για τις 19 προτάσεις που υπέβαλε, είδαμε κόμματα στις ανακοινώσεις που εξέδωσαν μετά την προχθεσινή τριμερή με την Ολγκίν να προβαίνουν σε νουθεσίες και συστάσεις και προς τους δύο ηγέτες, να μοιράζουν στην μέση το καρπούζι της ευθύνης.
Και ακούσαμε τους κατοίκους της περιοχής της Τυλληρίας να τα βάζουν με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και να προειδοποιούν με μέτρα για την μη διάνοιξη του οδοφράγματος των Κοκκίνων ως να φταίει ο ίδιος επειδή κάτι τέτοιο δεν επιτρέπουν οι Τούρκοι.
Ως το γεγονός ότι μέχρι σήμερα παραμένει το χάσμα και η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι τέτοια που δεν αφήνει τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ να συγκαλέσει την πενταμερή, να οφείλεται όχι στην στάση της Τουρκίας και του κατοχικού καθεστώτος, αλλά στον Νίκο Χριστοδουλίδη.
Ας είμαστε τουλάχιστον δίκαιοι και ας μην πολιτευόμαστε (σ.σ. αυτοί που πολιτεύονται), τοποθετούμαστε (σ.σ. αυτοί που τοποθετούνται) ή συζητάμε (σ.σ. αυτοί που συζητούν) για το Κυπριακό με γνώμονα την εξυπηρέτηση και μόνο μικροπολιτικών ή άλλων σκοπιμοτήτων, ας μην αποενοχοποιούμε τον πραγματικά υπαίτιο για την μη άρση του αδιεξόδου επειδή δεν «χωνεύουμε» ή γιατί θέλουμε να αποδομήσουμε πολιτικά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Ας αναγνωριστεί τουλάχιστον στον Νίκο Χριστοδουλίδη πως έβγαλε το Κυπριακό από την χειμέρια νάρκη στην οποία βρισκόταν για χρόνια, κινητοποίησε και ενέπλεξε ενεργά την Ε.Ε. στις προσπάθειες για την επίλυση του προβλήματος, έδειξε και μάλλον απέδειξε στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ την πραγματική του βούληση για λύση, εξ’ ου και η εν εξελίξει πρωτοβουλία Γκουτέρες που με νύχια και με δόντια ο γενικός γραμματέας διατηρεί ζωντανή παρά την κάθε άλλο υποβοηθητική στάση και συμπεριφορά της τουρκικής πλευράς.
Ας πιστωθεί αν μη τι άλλο στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ότι προσπάθησε, πως το παλεύει και ότι αν υπάρχει σήμερα έστω και η παραμικρή προοπτική για το Κυπριακό στον ορίζοντα, αυτό συνιστά αποτέλεσμα και των δικών του ενεργειών, πολιτικών και πρωτοβουλιών που ανέλαβε.
Οι επόμενες λίγες εβδομάδες θα καταδείξουν αν όλα αυτά θα αποδειχθούν αρκετά και ικανά για να φέρουν ουσιαστικές θετικές εξελίξεις, αν ο Νίκος Χριστοδουλίδης θα γίνει ή όχι ο πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατά την διάρκεια της θητείας του οποίου δεν υπήρξαν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό.
Για κάποιους ανάμεσά μας, αν προχωρήσουν τα πράγματα με θετικό πρόσημο, αυτό θα οφείλεται στην «καλή θέληση» και «εποικοδομητική στάση» της Τουρκίας, αν παρ’ ελπίδα –που είναι και το πιο πιθανό- κινηθούν προς την αντίθετη κατεύθυνση και το αδιέξοδο παραμείνει, θα ευθύνεται η δική μας πλευρά και ο ηγέτης της.
Ένα έργο που έχουμε ξαναζήσει, μια παράλογη λογική και αντίκριση των πραγμάτων, που όσο και αν πραγματικά θέλουμε να αντιληφθούμε την φιλοσοφία της και σε τι εξυπηρετεί, άλλο τόσο επίσης πραγματικά αδυνατούμε να κατανοήσουμε…
