Σημαντικές αλλαγές στο υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργίας των Δήμων επιδιώκουν να επιφέρουν τρεις προτάσεις νόμου που κατατέθηκαν στη Βουλή, με βασικό στόχο τον περιορισμό των δαπανών, την απλοποίηση των διοικητικών δομών και την αποτελεσματικότερη λειτουργία τους.
Οι δύο προτάσεις νόμου κατατέθηκαν από τους βουλευτές της Άμεσης Δημοκρατίας Κύπρου, Γιάννη Λαούρη και Δημήτρη Σούγλη, ενώ η τρίτη κατατέθηκε από τους βουλευτές του Κινήματος «Άλμα - Πολίτες για την Κύπρο».
Πάντως, παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις τους, οι τρεις νομοθετικές πρωτοβουλίες κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση, επιδιώκοντας ουσιαστική αναδιάρθρωση του τρόπου οργάνωσης και διοίκησης των Δήμων, με λιγότερους αιρετούς αξιωματούχους, περιορισμό του διοικητικού κόστους και καλύτερη αξιοποίηση των χρημάτων των φορολογουμένων.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που υπερβαίνουν τις επιμέρους τροποποιήσεις της νομοθεσίας, καθώς θέτουν υπό επανεξέταση βασικές πτυχές του σημερινού μοντέλου δημοτικής διακυβέρνησης, όπως διαμορφώθηκε μετά τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Σημειώνεται πως και οι τρεις προτάσεις νόμου μετά την κατάθεσή τους στην Ολομέλεια της Βουλής, παραπέμφθηκαν για εξέταση και συζήτηση στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών, στην οποία αναμένεται σύντομα να κληθούν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς -Υπουργείο Εσωτερικών, Ένωση Δήμων, κ.ά- για να εκφράσουν τις απόψεις τους.
Τι προτείνει το «Άλμα»
Όσον αφορά την πρόταση νόμου που τιτλοφορείται ως «ο περί Δήμων (Τροποποιητικός) (Αρ. 4) Νόμος του 2026», η οποία κατατέθηκε από όλους τους Βουλευτές του Κινήματος «Άλμα», αυτή αποσκοπεί στην τροποποίηση του «περί Δήμων Νόμου», ώστε να επέλθουν σε αυτόν σημαντικές βελτιώσεις ως προς τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης, χωρίς, ωστόσο, να ανατραπεί η πρόσφατη μεταρρύθμιση στον τομέα αυτό.
Όπως αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση, μέσω της προωθούμενης τροποποίησης σκοπείται η διασφάλιση αποτελεσματικότερης διοίκησης, η μείωση του αριθμού των αιρετών αξιωματούχων, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και η εγγυημένη εκπροσώπηση κάθε Δημοτικού Διαμερίσματος.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η εκλογή ενός άμεσα εκλεγμένου Αντιδημάρχου ανά δήμο, μικρότερων εκλελεγμένων με μικτό εκλογικό σύστημα Δημοτικών Συμβουλίων και ενός άμεσα εκλελεγμένου Συμβούλου Διαμερίσματος σε κάθε Δημοτικό Διαμέρισμα.
Ειδικότερα, με τις πρόνοιες της πρότασης νόμου προβλέπονται -μεταξύ άλλων- η εκλογή για κάθε δημοτικό διαμέρισμα ενός Συμβούλου Διαμερίσματος, ως ειδικής κατηγορίας Συμβούλου, που θα εκπροσωπεί το οικείο Δημοτικό Διαμέρισμα, καθώς και η εκλογή ενός μόνο Αντιδημάρχου για κάθε δήμο, ο οποίος θα επικουρεί και θα αναπληροί τον Δήμαρχο.
Παράλληλα προβλέπεται άμεση εκλογή Δημάρχου και Αντιδημάρχου υποβάλλοντας κοινή υποψηφιότητα, η οποία παρέχει ενιαία δημοκρατική εντολή και διοικητική συνοχή, υποβολή κοινής υποψηφιότητας Δημάρχου και Αντιδημάρχου, υπό την προϋπόθεση ότι έκαστος είναι εγγεγραμμένος σε διαφορετικό Δημοτικό Διαμέρισμα του οικείου δήμου, καθώς και ρύθμιση της διαδικασίας πλήρωσης κενωθείσας θέσης Δημάρχου και Αντιδημάρχου, αναλόγως του χρόνου κατά τον οποίο κενούται η θέση.
Επίσης, μέσω της προωθούμενης τροποποίησης, προωθείται η μείωση του αριθμού των μελών των Δημοτικών Συμβουλίων, ώστε να κυμαίνεται από 9 έως 19 συμβούλους, ανάλογα με τον αριθμό των εγγεγραμμένων εκλογέων, διασφαλίζοντας ότι οι σύμβουλοι δεν είναι λιγότεροι από τα Δημοτικά Διαμερίσματα του δήμου, ώστε κάθε δημοτικό διαμέρισμα να έχει εγγυημένη έδρα.
Ακόμη επιχειρείται η θεσμοθέτηση μικτού συστήματος εκλογής συμβούλων, ώστε μία θέση συμβούλου ανά διαμέρισμα να αντιστοιχεί στο οικείο Δημοτικό Διαμέρισμα, ήτοι του συμβούλου διαμερίσματος, και οι υπόλοιπες θέσεις συμβούλων να αφορούν ολόκληρο τον Δήμο ως μία ενιαία εκλογική περιφέρεια, όπως επίσης και η εκλογή Συμβούλου Διαμερίσματος με απλή πλειοψηφία, ο οποίος θα είναι πλήρες μέλος του δημοτικού συμβουλίου και αυτοδικαίως Πρόεδρος της Επιτροπής Διαμερίσματος, αναλαμβάνοντας τις κατά τόπο αρμοδιότητες που σήμερα αφορούν τον Αντιδήμαρχο του Δημοτικού Διαμερίσματος.
Άλλες ρυθμίσεις
Επιπρόσθετα των πιο πάνω, με τις πρόνοιες της πρότασης νόμου προβλέπονται και τα ακόλουθα:
- Κατανομή στον οικείο δήμο των θέσεων συμβούλων, πέραν των θέσεων συμβούλων διαμερίσματος, αναλογικά, σε επίπεδο ενός ενιαίου δήμου, με εκλογικό μέτρο και κατανομή αδιάθετων εδρών βάσει αχρησιμοποίητων υπολοίπων και χωρίς νέο ποσοστιαίο κατώφλι.
- Πλήρωση κενωθείσας θέσης συμβούλου του οικείου δήμου, ως ενιαίας εκλογικής περιφέρειας, από τον επόμενο μη εκλεγέντα υποψήφιο του συνδυασμού με τον οποίο εξελέγη o απερχόμενος και, εάν αυτό δεν είναι δυνατό, με αναπληρωματική εκλογή σε επίπεδο δήμου.
- Πλήρωση κενωθείσας θέσης συμβούλου διαμερίσματος από τον επόμενο μη εκλεγέντα υποψήφιο και, εάν αυτό δεν είναι δυνατό, με αναπληρωματική εκλογή στο οικείο δημοτικό διαμέρισμα.
- Καθορισμός του συμβούλου διαμερίσματος ως προέδρου της Επιτροπής Διαμερίσματος, η οποία παραμένει πενταμελής, και αναπροσαρμογή της σύνθεσης της επιτροπής αυτοδικαίως με βάση την αρχική κατάταξη των αποτελεσμάτων εκλογής, σε περίπτωση κένωσης της θέσης του συμβούλου διαμερίσματος και πλήρωσής της από τον επόμενο επιλαχόντα.
- Διοίκηση του δήμου σε ενιαίο επίπεδο και θεσμοθέτηση συμβούλου διαμερίσματος και Επιτροπής Διαμερίσματος, ώστε να λειτουργούν ως θεσμικός δίαυλος για καθαριότητα, υποδομές, πράσινο, οδικό δίκτυο, κοινωνική συνοχή και λοιπά τοπικά ζητήματα.
- Διασφάλιση της εκπροσώπησης των δημοτικών διαμερισμάτων στις δημοτικές επιτροπές, με τη συμμετοχή σε αυτές του οικείου συμβούλου διαμερίσματος κατά τα προβλεπόμενα στον προτεινόμενο νόμο.
- Καθορισμός της αντιμισθίας του αντιδημάρχου στο πενήντα τοις εκατό (50%) της αντιμισθίας του δημάρχου και της αμοιβής του συμβούλου διαμερίσματος όπως κάθε δημοτικού συμβούλου.
- Υποχρέωση υποβολής κοινής υποψηφιότητας δημάρχου και αντιδημάρχου ως ενιαίας εκλογικής επιλογής, καθώς και απαγόρευση υποβολής υποψηφιότητας γενικότερα για την εκλογή σε περισσότερα του ενός αξιώματα, ήτοι κοινής υποψηφιότητας δημάρχου και αντιδημάρχου, υποψηφιότητας συμβούλου διαμερίσματος ή/και υποψηφιότητας συμβούλου στον οικείο δήμο.
- Αναθεώρηση του τρόπου πλήρωσης των κενών θέσεων συμβούλων.
- Μη επηρεασμός της συνέχειας της θητείας σε κάθε αξίωμα για σκοπούς της ισχύουσας ρύθμισης που καθορίζει ανώτατο όριο θητειών.
- Διατήρηση της ειδικής θεσμικής ρύθμισης για τους κατεχόμενους δήμους.
- Θέσπιση μεταβατικών ρυθμίσεων, ώστε οι σημερινές δημοτικές αρχές και Επιτροπές Διαμερίσματος να συνεχίσουν να υφίστανται μέχρι τη λήξη της θητείας τους.
Σύμφωνα, πάντως, με τους εισηγητές -Οδυσσέα Μιχαηλίδη, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, Μιχάλη Παρασκευά και Λίτσα Δρουσιώτου, οι προτεινόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις κρίθηκαν αναγκαίες, ώστε να καταστεί δυνατή η λειτουργία ενός ενιαίου Δήμου, με εγγυημένη τοπική εκπροσώπηση, ενοποιημένη διοίκηση, μικρότερο και λειτουργικό Δημοτικό Συμβούλιο, μία άμεσα εκλεγμένη φωνή για κάθε Δημοτικό Διαμέρισμα, καθώς και ενεργή και αποτελεσματική Επιτροπή Διαμερίσματος, μειώνοντας τον αριθμό των αιρετών αξιωματούχων.
Κατάργηση Αντιδημάρχων και μείωση Δημοτικών Συμβούλων
Σε ό,τι αφορά τις προτάσεις νόμου των Βουλευτών της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννη Λαούρη και Δημήτρη Σούγλη, αυτές αποσκοπούν στην κατάργηση των Αντιδημάρχων και στην μείωση του αριθμού των Δημοτικών Συμβούλων ανά Δήμο.
Ειδικότερα, η πρώτη πρόταση νόμου που τιτλοφορείται ως «ο περί Δήμων (Τροποποιητικός) (Αρ. 6) Νόμος του 2026», αποσκοπεί στην τροποποίηση του «περί Δήμων Νόμου», ώστε να μειωθεί ο αριθμός των Δημοτικών Συμβούλων που μετέχουν στο δημοτικό συμβούλιο εκάστου δήμου κατά 40% για σκοπούς εξοικονόμησης δαπανών τις οποίες επωμίζονται οι φορολογούμενοι πολίτες.
Η δεύτερη πρόταση νόμου των Βουλευτών της Άμεσης Δημοκρατίας, η οποία τιτλοφορείται ως «ο περί Δήμων (Τροποποιητικός) (Αρ. 7) Νόμος του 2026», αποσκοπεί κι αυτή στην τροποποίηση του «περί Δήμων Νόμου», ώστε να καταργηθεί το αξίωμα του Αντιδημάρχου από τις επόμενες εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίες θα διεξαχθούν το έτος 2029, διασφαλίζοντας ότι δεν επηρεάζεται η τρέχουσα θητεία των υφιστάμενων Αντιδημάρχων.
Σύμφωνα με τους Γιάννη Λαούρη και Δημήτρη Σούγλη, «η προτεινόμενη νομοθετική ρύθμιση κρίνεται αναγκαία, ώστε να επιτευχθεί απλοποίηση της διοικητικής δομής των Δήμων, μείωση του συνολικού αριθμού των αιρετών αξιωματούχων των Δήμων και εξοικονόμηση δημόσιων οικονομικών πόρων, χωρίς κατάργηση της αιρετής εκπροσώπησης των Δημοτικών Διαμερισμάτων».
