Τις στρατηγικές εξελίξεις, τις προκλήσεις και τα επενδυτικά πλάνα γύρω από το ενεργειακό οικοσύστημα της Ανατολικής Μεσογείου ανέλυσαν διεξοδικά κορυφαίοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και ανώτατα στελέχη της παγκόσμιας αλευροβιομηχανίας και των ενεργειακών κολοσσών, στο AmCham Annual Conference.
Στο πάνελ συμμετείχαν οι Κυριάκος Ιορδάνου, Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Dave Lonardo, Αξιωματούχος Πολιτικών, Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της Πρεσβείας των ΗΠΑ στη Λευκωσία, Basil Allam, Country Manager της Chevron Cyprus, Λουΐζα Παπαγεωργίου, Cyprus Country Lead και Cyprus & Greece Venture Manager της ExxonMobil Exploration and Production Cyprus (Offshore) Limited, Πάνος Παπαναστασίου, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου, και Νεκτάριος Μιχαήλ, Chief Economist στην Τράπεζα Κύπρου. Τη συζήτηση συντόνισε ο Ιωάννης Γεωργούλας, Πρόεδρος της ACEMPI και Πρόεδρος της EcommBX Investments Ltd.
Κυριάκος Ιορδάνου: Εξαγωγές από το κοίτασμα Κρόνος στην Αίγυπτο το 2028
Ο κ. Κυριάκος Ιορδάνου ανέφερε ότι η ενέργεια δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη, φθηνή ή σε αφθονία, ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή το 2022. Σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει πλέον έντονα τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού της. Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος βρίσκεται σε προχωρημένη διαδικασία εμπορικοποίησης των φυσικών της αποθεμάτων.
Αναφερόμενος στα επίσημα χρονοδιάγραμμα για τα τρία κύρια κοιτάσματα της κυπριακής ΑΟΖ, σημείωσε ότι «η πρώτη εξαγωγή φυσικού αερίου θα πραγματοποιηθεί από το κοίτασμα Κρόνος προς την Αίγυπτο το 2028», για να ακολουθήσει το κοίτασμα Αφροδίτη μερικά χρόνια αργότερα. Επιπλέον, τόνισε τη σημασία του σχήματος «3+1» (Κύπρος, Ελλάδα, Ισραήλ και ΗΠΑ) για τη δημιουργία μιας ισχυρής ενεργειακής συμμαχίας που συνδέει τη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
- Διαβάστε ακόμη: Κωνσταντίνος Ιωάννου: Η ενίσχυση της διατλαντικής σχέσης με τις ΗΠΑ αποτελεί σαφή στρατηγική προτεραιότητα της κυβέρνησης
- Διαβάστε επίσης: Μάριος Καπιρής: Πολυ-συνδεδεμένες οι οικονομίες Kύπρου-ΗΠΑ, οι διεθνείς σχέσεις έχουν μεγαλύτερη σημασία από ποτέ
Επεκτείνοντας την ανάλυσή του για τη νέα στρατηγική αρχιτεκτονική της Ευρώπης, ο κ. Ιορδάνου υπογράμμισε ότι η Κύπρος εντάσσεται πλήρως στο νέο ευρωπαϊκό strategic mindset, το οποίο εστιάζει στην πράσινη μετάβαση, την ηλεκτροκίνηση και την ανάπτυξη ανθεκτικών ηλεκτρικών δικτύων. Στάθηκε ιδιαίτερα στη συζήτηση για τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (storage), χαρακτηρίζοντάς τα ως «το επόμενο μεγάλο πράγμα» (the next big thing) μετά την ευρεία εξάπλωση των φωτοβολταϊκών, ενώ υπενθύμισε τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου (Vertical Corridor) στην παροχή εναλλακτικών πηγών φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά, μειώνοντας την εξάρτηση από παραδοσιακούς προμηθευτές.
Dave Lonardo: «Περισσότερη ενέργεια σημαίνει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα»
Ο κ. Dave Lonardo δήλωσε ότι η θέση των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ξεκάθαρη: «Περισσότερη ενέργεια είναι καλύτερη για όλους, καθώς δημιουργεί ανθεκτικότητα». Σημείωσε ότι η τεράστια αύξηση της παραγωγής φυσικού αερίου στις ΗΠΑ μείωσε τα οικονομικά σοκ που υπέστη η Ευρώπη, και υπογράμμισε ότι η παραγωγή περισσότερης ενέργειας από την Ανατολική Μεσόγειο είναι επωφελής για ολόκληρο τον κόσμο.
Ως εμπορικός ακόλουθος της αμερικανικής πρεσβείας, επεσήμανε ότι η σταθερότητα, η διαφάνεια και το κράτος δικαίου επιτρέπουν στις αμερικανικές εταιρείες να επενδύουν στην Κύπρο με απόλυτη εμπιστοσύνη. Υπενθύμισε μάλιστα ότι «κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, αμερικανικές εταιρείες παροχής υπηρεσιών offshore εξασφάλισαν τρεις μεγάλες συμβάσεις στην κυπριακή αγορά», αποδεικνύοντας ότι φέρνουν τεχνολογία παγκόσμιας κλάσης στο νησί.
Αναλύοντας τον ρόλο του στην πρεσβεία, ο κ. Lonardo εξήγησε ότι η εστίασή του παραμένει προσηλωμένη στην προώθηση της εμπορικής συνεργασίας μεταξύ αμερικανικών και κυπριακών επιχειρήσεων, τονίζοντας ότι οι offshore δραστηριότητες στο νησί ανοίγουν τεράστιες ευκαιρίες για αμερικανικές εταιρείες υποστηρικτικών υπηρεσιών (offshore services), ακόμη και σε θαλάσσια τεμάχια τα οποία δεν τελούν υπό τη διαχείριση αμερικανικών εταιρειών. Συνοψίζοντας τη φιλοσοφία της Ουάσιγκτον με τη φράση «short and sweet», επανέλαβε ότι η ενεργειακή επάρκεια αποτελεί το θεμέλιο της βιομηχανικής ισχύος και της κοινής ασφάλειας.
Λουΐζα Παπαγεωργίου: Εμπορικά τα κοιτάσματα Γλαύκος και Πήγασος
Η κ. Λουΐζα Παπαγεωργίου σημείωσε ότι η ExxonMobil, μαζί με τον εταίρο της Qatar Energy, προχώρησε πρόσφατα σε μια καθοριστική κίνηση, «ανακηρύσσοντας τις ανακαλύψεις στα κοιτάσματα Γλαύκος και Πήγασος ως εμπορικά κοιτάσματα». Ανακοίνωσε ότι η εταιρεία προχωρά άμεσα στην επανέναρξη του γεωτρητικού της προγράμματος με επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις (appraisal wells) για αυτά τα δύο κοιτάσματα, ενώ αναλύει τα αποτελέσματα για το Τεμάχιο 5 της κυπριακής ΑΟΖ.
Παράλληλα, στην Ελλάδα, σε συνεργασία με την Energean και την Helleniq Energy, η εταιρεία προετοιμάζεται για την έναρξη νέας γεωτρητικής καμπάνιας στο Τεμάχιο 2 στα τέλη του έτους. Η κ. Παπαγεωργίου υπογράμμισε ότι για επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, η προβλεψιμότητα και η σταθερότητα του δημοσιονομικού και ρυθμιστικού πλαισίου είναι απαίτηση, με την Ανατολική Μεσόγειο να έχει τη δυναμική να θωρακίσει την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια έως το 2050.
Η κ. Παπαγεωργίου εξήγησε λεπτομερώς τη διαδικασία μετάβασης από τη γεωλογική επιτυχία στην εμπορική ανάπτυξη, τονίζοντας ότι η εύρεση υδρογονανθράκων στο υπέδαφος δεν εγγυάται αυτόματα την αξιοποίησή τους. Το κρίσιμο ερώτημα για έναν διεθνή επενδυτή είναι αν ο πόρος μπορεί να αναπτυχθεί με απόλυτη ασφάλεια και ανταγωνιστικό κόστος, ανταποκρινόμενος μακροπρόθεσμα στη ζήτηση της αγοράς. Υπογράμμισε ότι η στρατηγική θέση της Ανατολικής Μεσογείου ανάμεσα στις αγορές της Ευρώπης και της Ασίας, σε συνδυασμό με τη διαρκή και εξαιρετική συνεργασία με τις περιφερειακές κυβερνήσεις, διασφαλίζει ότι η περιοχή θα παραμείνει στο επίκεντρο της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας, προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Basil Allam: Η Αίγυπτος ως ο απόλυτος καταλύτης για το κυπριακό αέριο
Ο κ. Basil Allam υπογράμμισε ότι για τη Chevron, η αποστολή ξεκινά από την ελκυστική γεωλογία, τη χρήση κορυφαίας τεχνολογίας και τη διαθεσιμότητα τεράστιων κεφαλαίων για γεωτρήσεις σε βαθιά ύδατα. Εξηγώντας γιατί τα ενεργειακά έργα στην Κύπρο πήραν περισσότερο χρόνο από ό,τι αναμενόταν, εντόπισε το πρόβλημα στην απουσία μιας φυσικής εγχώριας αγοράς.
«Η μεγάλη αλλαγή συνέβη με την ανάδυση της αγοράς της Αιγύπτου, μιας χώρας 140 εκατομμυρίων ανθρώπων με ζωντανή οικονομία και τεράστιες ανάγκες για ενέργεια», δήλωσε. Η Αίγυπτος προσφέρει το μοναδικό πλεονέκτημα των υποδομών υγροποίησης (LNG), επιτρέποντας όχι μόνο την εγχώρια κατανάλωση αλλά και την εξαγωγή του αερίου στις παγκόσμιες αγορές. Ο κ. Allam τόνισε ότι η εύρεση της εμπορικής ισορροπίας μεταξύ γεωλογίας, πρόσβασης στην αγορά και ανταγωνιστικού δημοσιονομικού πλαισίου είναι εξαιρετικά περίπλοκη σε διασυνοριακά έργα (cross-border developments), καθιστώντας τη στενή συνεργασία μεταξύ των κυβερνήσεων Κύπρου και Αιγύπτου το απόλυτο θεμέλιο.
Αναφερόμενος στη γεωλογική φύση της Ανατολικής Μεσογείου, ο κ. Allam εξήγησε ότι η περιοχή τείνει να είναι «gas prone» (πλούσια σε φυσικό αέριο), γεγονός που καθιστά τη χρηματοδότηση και την εύρεση αγορών πολύ πιο απαιτητική σε σχέση με το πετρέλαιο. Στην περίπτωση της Κύπρου, όπου πρόκειται για αποθέματα μετρίου μεγέθους, η επίτευξη μιας βιώσιμης οικονομικής ισορροπίας είναι το κλειδί στο οποίο επικεντρώνονται αυτή τη στιγμή όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς. Υπογράμμισε ότι η μεταφορά μορίων φυσικού αερίου πέρα από τα εθνικά σύνορα για διάστημα δεκαετιών απαιτεί ανθεκτικές και δοκιμασμένες στον χρόνο επενδύσεις, οι οποίες μπορούν να ξεκλειδώσουν μόνο μέσα από τη διεύρυνση της διακρατικής και επιχειρηματικής συνεργασίας.
Πάνος Παπαναστασίου: Το σημείο στροφής και η ανάγκη για φθηνό ρεύμα
Ο Πάνος Παπαναστασίου τόνισε ότι τα ενεργειακά έργα έχουν τεράστιο κόστος που κυμαίνεται από εκατοντάδες εκατομμύρια έως αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ, επομένως πρέπει να είναι απόλυτα τεκμηριωμένα οικονομικά και να μην αγνοούν τους νόμους της φυσικής και της γεωγραφίας. Υπενθύμισε ότι μετά την πρώτη ανακάλυψη στο κοίτασμα Αφροδίτη, οι αρχικές εκτιμήσεις για 7,5 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (tcf) οδήγησαν σε συζητήσεις για εγχώριο τερματικό LNG, οι οποίες όμως σταμάτησαν όταν οι επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις περιόρισαν το κοίτασμα κοντά στα 4 tcf.
Χαρακτήρισε το 2015 ως το απόλυτο σημείο στροφής (turning point) για την Κύπρο, λόγω της σταθεροποίησης της Αιγύπτου και της διαθεσιμότητας των υποδομών της. Σημείωσε ότι η Κύπρος πρέπει να διασφαλίσει ότι μέρος του αερίου από το κοίτασμα Κρόνος θα μπορεί να επιστρέψει υγροποιημένο για την τροφοδοσία της εγχώριας αγοράς, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό. Κλείνοντας, ο κ. Παπαναστασίου επεσήμανε ότι η Κύπρος πρέπει να εστιάσει άμεσα στην αποθήκευση ενέργειας με μεγάλα συστήματα μπαταριών. Όπως ανέφερε, «σήμερα το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού από φωτοβολταϊκά σε συνδυασμό με μπαταρία είναι εξαιρετικά αποδοτικό», γεγονός που θα επιτρέψει τη μεγαλύτερη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη δραστική μείωση της τιμής του ρεύματος για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Αναλύοντας περαιτέρω τις τεχνικές παραμέτρους, ο κ. Παπαναστασίου ξεκαθάρισε τη σύγχυση που συχνά επικρατεί στο δημόσιο διάλογο ανάμεσα σε ένα εργοστάσιο υγροποίησης (LNG plant) και σε έναν σταθμό επαναεριοποίησης (regasification terminal), τονίζοντας ότι οι προσπάθειες για την ολοκλήρωση του εγχώριου τερματικού εισαγωγής πρέπει να συνεχιστούν εντατικά παρά τις δυσκολίες διαχείρισης. Εξήγησε επίσης ότι η κατασκευή απευθείας υποθαλάσσιου αγωγού για την αποκλειστική τροφοδοσία της κυπριακής αγοράς κρίθηκε μη βιώσιμη λόγω του μικρού μεγέθους της εγχώριας ζήτησης. Αντίθετα, η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας προσφέρει την απαραίτητη ευελιξία στο δίκτυο, επιτρέποντας στην Κύπρο να διαχειριστεί τις περικοπές ενέργειας (curtailments) και να μειώσει το κόστος λειτουργίας των τοπικών επιχειρήσεων.
Νεκτάριος Μιχαήλ: Οικονομική θωράκιση και επενδυτική σταθερότητα
Ο κ. Νεκτάριος Μιχαήλ επισήμανε τις μακροοικονομικές παραμέτρους και τη σημασία της επενδυτικής ορατότητας για το τραπεζικό σύστημα και την ευρύτερη κυπριακή οικονομία. Υπογράμμισε ότι η υλοποίηση των ενεργειακών υποδομών και η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων αποτελούν κλειδί για τη διατήρηση της επενδυτικής εμπιστοσύνης και τη χρηματοδοτική σταθερότητα μεγάλων έργων έντασης κεφαλαίου.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Μιχαήλ εξήγησε ότι οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη των ενεργειακών πόρων επηρεάζουν τον μακροοικονομικό σχεδιασμό και τις προβλέψεις για τις κεφαλαιακές ροές της χώρας. Η διασφάλιση ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου συνεργασίας μεταξύ του κράτους και των διεθνών επενδυτικών κολοσσών μειώνει το επενδυτικό ρίσκο (country risk) και διευκολύνει την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων υψηλής προστιθέμενης αξίας, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα του κυπριακού χρηματοπιστωτικού τομέα απέναντι στις διεθνείς πληθωριστικές πιέσεις.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του AmCham Annual Conference 2026.
