Για μια προβληματική εικόνα στον χώρο του κέντρου κάνει λόγο ο τέως πρέσβης της Κύπρου στην Αθήνα και πρώην υπουργός Κυριάκος Κενεβέζος, εκφράζοντας την εκτίμηση πως αν δεν καταφέρει να επανακτήσει τη φωνή του, να παρουσιάσει θέσεις με πραγματικό κοινωνικό περιεχόμενο και να πείσει ότι αποτελεί μια ουσιαστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, η συρρίκνωσή του θα συνεχιστεί.
Σε συνέντευξή του στον REPORTER, με φόντο την σεναριολογία που τον θέλει να εξετάζει τον ενδεχόμενο καθόδου του στις προεδρικές εκλογές ως υποψήφιος, ο Κυριάκος Κενεβέζος δεν ανοίγει τα χαρτιά του κατά πόσο θα τρέξει τελικά ή όχι στην κούρσα του 2028, ωστόσο, από μέσα από τα συμφραζόμενά του αφήνει να διαφανεί πως είναι κάτι που υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις δεν θα απέκλειε.
Συγκεκριμένα, υπό το πρίσμα της διαπίστωσης πως αυτή την στιγμή υπάρχει ουσιαστικό κενό στην έκφραση του αυθεντικού κέντρου, ο κ. Κενεβέζος υποδεικνύει πως η ευθύνη για να προτάξει αυθεντικά ξανά τη φωνή του ανήκει πρώτα στα παραδοσιακά κόμματα και στις ηγεσίες τους.
«Αν αποφασίσουν να αναλάβουν την πρωτοβουλία και να εργαστούν για μια κοινή πρόταση, τότε θα πρέπει να αξιολογήσουμε πώς αυτή μπορεί να προχωρήσει», σημειώνει, την ίδια ώρα μάλιστα που απαντώντας σε σχετική ερώτηση αναφέρει πως θα στήριζε μια ενδεχόμενη υποψηφιότητα Νικόλα Παπαδόπουλου.
«Αν, για οποιουσδήποτε λόγους ή με βάση άλλες επιλογές και κριτήρια, δεν αναληφθεί αυτή η ευθύνη από τις υφιστάμενες ηγεσίες, δεν πιστεύω ότι το πολιτικό κενό θα παραμείνει χωρίς απάντηση», επισημαίνει, για να προσθέσει με νόημα πως κάποιος θα χρειαστεί να αναλάβει την ευθύνη να εκφράσει αυτή την ανάγκη.
«Άρα, έτσι ή αλλιώς η ευθύνη θα αναληφθεί», υπογραμμίζει, στέλνοντας το μήνυμα πως η ανάγκη δεν αφορά ένα πρόσωπο, αλλά όλους όσοι πιστεύουν ότι ο κεντρώος χώρος μπορεί και πρέπει να έχει διακριτό ρόλο στην πολιτική ζωή του τόπου.
Το όνομά σας βρίσκεται στη σεναριολογία για τους πιθανούς υποψηφίους ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028. Είθισται να λέγεται πως όπου υπάρχει καπνός, υπάρχει και φωτιά. Στη δική σας περίπτωση υπάρχει φωτιά;
Δεν θεωρώ ότι το πρώτο ζητούμενο είναι να μπούμε σε μια συζήτηση ονομάτων και υποψηφιοτήτων. Έχει προφανώς και αυτό τη σημασία του, αλλά τώρα προέχει κάτι άλλο. Ποια πολιτική πρόταση χρειάζεται ο τόπος και ποιος χώρος μπορεί να την εκφράσει με περισσότερη αξιοπιστία.
Και είναι η θέση μου ότι σήμερα υπάρχει ένα πραγματικό πολιτικό κενό. Ο χώρος του κέντρου χρειάζεται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του, να διαμορφώσει σαφείς θέσεις και να καταθέσει μια ολοκληρωμένη πρόταση διακυβέρνησης. Αυτή είναι η συζήτηση που πρέπει να προηγηθεί. Τα πρόσωπα έχουν σημασία, αλλά η πολιτική πρόταση είναι εκείνη που πρέπει να καθορίσει τα επόμενα βήματα.
Τι θα καθόριζε την απόφαση ως προς το ενδεχόμενο να είστε υποψήφιος;
Εκείνο που έχει σημασία είναι τι οφείλουμε συλλογικά να κάνουμε για να καλυφθεί ένα υπαρκτό πολιτικό κενό. Και δεν υπεκφεύγω της ερώτησης σας. Είναι πεποίθηση μου.
Δεν αρκεί να συμφωνήσουμε σε ένα πρόσωπο, χωρίς να έχουμε προηγουμένως συμφωνήσει σε αυτό που θέλουμε να εκφράσουμε. Έχουμε ευθύνη να υπηρετήσουμε αυτή την προσπάθεια. Και αν στο παρελθόν δεν καταφέραμε πάντοτε να ανταποκριθούμε σε αυτή την ευθύνη, σήμερα οι λόγοι να το πράξουμε είναι ακόμη περισσότεροι.
Όταν ξεκαθαρίσει η πολιτική κατεύθυνση και διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις, τότε θα αξιολογηθούν και τα πρόσωπα και οι αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν. Και να είστε βέβαιος ότι η ευθύνη θα αναληφθεί.
«Εκεί τοποθετώ τον εαυτό μου σήμερα»
Διατελέσατε επί σειρά ετών γενικός γραμματέας και από τα λεγόμενα πλέον σημαντικά στελέχη του ΔΗΚΟ, υπήρξατε υπουργός και πρέσβης, ενώ είναι γνωστή η σχέση σας με την ΔΗΠΑ, αν και χωρίς οποιαδήποτε θεσμική σας εμπλοκή. Πού τοποθετείται σήμερα κομματικά ο Κυριάκος Κενεβέζος;
Η πολιτική μου διαδρομή είναι συνδεδεμένη με το κέντρο, με τους ανθρώπους του, αγώνες, επιλογές, αλλά και λάθη. Έχω ζήσει από κοντά τις δυνατότητές του, αλλά και τις αδυναμίες του. Πιστεύω ότι γνωρίζω τι μπορεί να προσφέρει στον τόπο, αλλά και πόσο μπορεί να τον «πληγώσει» όταν δεν ανταποκρίνεται στις περιστάσεις.
Δεν θεωρώ ότι η πολιτική μας διαδρομή μάς δεσμεύει να επαναλαμβάνουμε τον εαυτό μας. Αντίθετα, μας υποχρεώνει να αναμετριόμαστε με όσα συμβαίνουν και να αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας. Σήμερα με απασχολεί βαθιά το γεγονός ότι ένας χώρος με την ιστορία, τις αρχές και τις κοινωνικές αναφορές του κέντρου δυσκολεύεται να εκφράσει μια καθαρή, αυτόνομη πολιτική πρόταση. Αυτό δεν είναι απλώς ζήτημα κομματικών συσχετισμών.
Είναι ζήτημα πολιτικής εκπροσώπησης ανθρώπων που περιμένουν να ακούσουν έναν λόγο που να τους εκφράζει αυθεντικά και πραγματικά. Που να τους θυμίζει το χθες, να τους συνδέει με το σήμερα, αλλά και να τους κοιτάζει με όρους συνοδοιπόρου για το αύριο.
Εκεί τοποθετώ τον εαυτό μου σήμερα. Με σεβασμό στη διαδρομή μου, με επίγνωση τυχόν λαθών ή παραλείψεων του παρελθόντος και, κυρίως, με αγωνία για το πού οδηγείται ο χώρος που υπηρετήσαμε και για το αν θα μπορέσει να ξαναδώσει ουσιαστικές απαντήσεις στη κοινωνία και τον τόπο.
«Η ανάγκη για κεντρώα πρόταση διακυβέρνησης»
Γιατί θεωρείτε αναγκαία την κατάθεση κοινής πρότασης διακυβέρνησης από τα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου; Γιατί ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν μπορεί, κατά την άποψή σας, να εκφράσει το κέντρο και να είναι ο υποψήφιος με τον οποίο θα πορευθεί και το 2028;
Η ανάγκη για κεντρώα πρόταση διακυβέρνησης δεν προκύπτει από την ανάγκη να εξυπηρετηθούν σκοπιμότητες ή να βρεθεί ένας υποψήφιος. Προκύπτει από την ανάγκη να εκφραστεί πολιτικά ένας χώρος που έχει τη δική του ιστορία, τις δικές του αρχές και τις δικές του κοινωνικές αναφορές.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης στηρίχθηκε στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές από τα παραδοσιακά κόμματα του κέντρου, αλλά και από ένα σημαντικό μέρος των πολιτών που ανήκουν στον ευρύτερο κεντρώο χώρο. Είχαμε την προσδοκία ότι η διακυβέρνησή του θα εξέφραζε τις πολιτικές και τις αξίες αυτού του χώρου.
Σήμερα, όμως, υπάρχει μια ουσιαστική αντίφαση ανάμεσα σε εκείνες τις προσδοκίες και σε σημαντικές πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης, τόσο στο Κυπριακό, την κοινωνική πολιτική, καθώς βέβαια και την της προέκταση άσκησης εξουσίας και αποτελεσματικής διοίκησης.
Κλείνουν τέσσερα χρόνια χωρίς ούτε και μία κατ’ ουσίαν τομεακή μεταρρύθμιση. Η πολιτική επικοινωνία έχει τον κυρίαρχο ρόλο, εις βάρος της ουσίας. Παράλληλα, οι οικονομικές επιλογές κινούνται σε μια ακραιφνώς νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση, χωρίς την αναγκαία έμφαση στον άνθρωπο και στις κοινωνικές ανάγκες. Ευημερούν οι αριθμοί, και οφείλουμε εύγε, αλλά η κοινωνία δεν είναι αποδέκτης της ευημερίας. Και αυτό είναι αμάχητο τεκμήριο μιας σκληρά νεοφιλελεύθερης πολιτικής κατεύθυνσης.
Στο Κυπριακό, επίσης, άλλο είναι να δηλώνεις ότι επιδιώκεις την επανέναρξη των συνομιλιών και άλλο να προετοιμάζεις μια διαπραγμάτευση με σαφείς στόχους, όρια και προϋποθέσεις.
Ο κυπριακός Ελληνισμός δικαιούται να γνωρίζει ποιες θέσεις θα υποστηρίξουμε, ποια ζητήματα θεωρούμε καθοριστικά και πώς διασφαλίζουμε τη λειτουργικότητα και την κρατική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτές οι διαφορές δεν είναι δευτερεύουσες. Αφορούν την ίδια την πολιτική ταυτότητα του κέντρου. Γι’ αυτό θεωρώ αναγκαίο να υπάρξει μια αυτόνομη και συγκεκριμένη πολιτική πρόταση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Ο κυπριακός Ελληνισμός δικαιούται ειλικρίνεια
«Θα οδηγηθεί σε ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση εάν…»
Στο παρελθόν υπήρξαν προσπάθειες του ενδιάμεσου χώρου που δεν πέτυχαν τον εκλογικό τους στόχο. Τι σας κάνει να πιστεύετε ότι σήμερα υπάρχει προοπτική για μια κεντρώα υποψηφιότητα χωρίς τη στήριξη ενός από τα δύο μεγάλα κόμματα;
Δεν πιστεύω ότι πρέπει να κρίνουμε την ανάγκη για μια αυτόνομη πολιτική πρόταση αποκλειστικά με βάση το αν μπορεί να κερδίσει τις εκλογές. Ασφαλώς, η διεκδίκηση της διακυβέρνησης αποτελεί σημαντικό στόχο. Δεν είναι, όμως, ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο κρίνεται η επιτυχία μιας πολιτικής προσπάθειας.
Το πρώτο ζητούμενο είναι να εκφραστούν με σαφήνεια οι θέσεις και οι αξίες ενός χώρου που σήμερα δυσκολεύεται να διατυπώσει μια διακριτή πολιτική πρόταση. Το κέντρο έχει αφήσει να περιοριστούν τα πολιτικά του όρια και έχει παραχωρήσει σημαντικό μέρος του χώρου του στη δεξιά και την αριστερά.
Αν δεν καταφέρει να επανακτήσει τη φωνή του, να παρουσιάσει θέσεις με πραγματικό κοινωνικό περιεχόμενο και να πείσει ότι αποτελεί μια ουσιαστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, τότε η συρρίκνωσή του θα συνεχιστεί.
Δεν ισχυρίζομαι ότι η προσπάθεια είναι εύκολη ούτε ότι η εκλογική της έκβαση είναι δεδομένη. Εκείνο που λέω είναι ότι πρέπει να κριθεί πρώτα η πολιτική αναγκαιότητα. Αν ο κεντρώος χώρος δεν εκφράσει τις θέσεις του στις προεδρικές εκλογές του 2028, θα οδηγηθεί σε ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση.
Η πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταγραφή των συσχετισμών. Οφείλει να προσπαθεί να τους αλλάξει, όταν υπάρχουν λόγοι και ανάγκες που το επιβάλλουν.
Ποια κόμματα αποτελούν σήμερα τον χώρο του κέντρου
Μιλώντας σήμερα για τον ενδιάμεσο χώρο, συμπεριλαμβάνετε κόμματα όπως το ΑΛΜΑ και η Άμεση Δημοκρατία ή αναφέρεστε στα παραδοσιακά κόμματα ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ; Μάλιστα, τα δύο τελευταία έχουν αποδυναμωθεί και βρίσκονται εκτός Βουλής…
Όταν αναφέρομαι στο κέντρο θεωρώ αυτονόητο ότι υπάρχει μια ιστορική και πολιτική συνέχεια που συνδέεται με το ΔΗΚΟ, την ΕΔΕΚ και τη ΔΗΠΑ. Πρόκειται για κόμματα που, με διαφορετικές διαδρομές και προσεγγίσεις, συνδέονται με την παράδοση του κυπριακού Κέντρου.
Αυτό, όμως δεν σημαίνει ότι το κέντρο αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο συγκεκριμένων κομμάτων. Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει άλλα κόμματα ή πολιτικές δυνάμεις από το να διεκδικούν αυτή την πολιτική ταυτότητα. Ούτε μπορεί κανείς να αποφασίζει αυθαίρετα ποιος δικαιούται να αυτοπροσδιορίζεται ως κεντρώος.
Στο τέλος, οι πολίτες είναι εκείνοι που κρίνουν. Κρίνουν τις θέσεις, τις πολιτικές επιλογές, τη σχέση κάθε πολιτικής δύναμης με την κοινωνία και τη συνέπεια ανάμεσα σε όσα υποστηρίζει σήμερα, σε όσα υποστήριζε στο παρελθόν και σε όσα προτείνει για το μέλλον.
Επομένως, δεν θα ξεκινούσα από το ποια κόμματα δικαιούνται να συμμετέχουν σε μια συζήτηση. Θα ξεκινούσα από το αν μπορούν να συμφωνήσουν σε μια συγκεκριμένη πολιτική πρόταση. Αν υπάρχουν κοινές θέσεις και πραγματική βούληση συνεργασίας, τότε πρέπει να υπάρχει και η δυνατότητα συνεννόησης.
«Η εικόνα στον χώρο του κέντρου είναι προβληματική»
Πώς βλέπετε τη νέα τάξη πραγμάτων στο κομματικό περιβάλλον και στην πολιτική ζωή της χώρας; Ποια είναι η ανάγνωσή σας για το προεκλογικό σκηνικό που διαμορφώνεται;
Το κομματικό περιβάλλον έχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Οι παραδοσιακές κομματικές αναφορές δεν λειτουργούν πλέον με τον ίδιο τρόπο, ενώ ένα μέρος της κοινωνίας αναζητεί διαφορετικές εκφράσεις και νέες πολιτικές απαντήσεις.
Ιδιαίτερα στον χώρο του κέντρου η εικόνα είναι προβληματική. Τα παραδοσιακά κόμματα που στήριξαν τον Νίκο Χριστοδουλίδη, μαζί με ένα μεγάλο μέρος των πολιτών του ευρύτερου κέντρου, το έπραξαν προσδοκώντας ότι θα εξέφραζε τις πολιτικές και τις αξίες τους. Σήμερα, η πολιτική πορεία της κυβέρνησης δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ως προς αυτή την προσδοκία.
Η ΕΔΕΚ βρίσκεται εκτός Βουλής, η ΔΗΠΑ το ίδιο και συνολικά ο παραδοσιακός χώρος δυσκολεύεται να εμφανιστεί με διακριτό πολιτικό λόγο. Αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με συζητήσεις για συνεργασίες ή πρόσωπα.
Χρειάζεται επανατοποθέτηση. Χρειάζεται να απαντήσουμε ποιο κέντρο θέλουμε, ποιες κοινωνικές δυνάμεις θέλουμε να εκφράσουμε και ποιες πολιτικές προτείνουμε για την οικονομία, την κοινωνία και ειδικότερα για το Κυπριακό, όπου ο Πρόεδρος βρίσκεται σαφώς απέναντι από τις πολιτικές που ο χώρος ανέμενε στηρίζοντας τον το 2023.
Χρειάζεται ουσιαστική ενημέρωση και καθαρότητα θέσεων. Η επιδίωξη επανέναρξης των συνομιλιών δεν απαλλάσσει κανέναν από την υποχρέωση να εξηγήσει με ποιους στόχους προσέρχεται σε μια διαπραγμάτευση και πώς διασφαλίζει τα βασικά συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Έχω υποστηρίξει δημόσια ότι ο κυπριακός Ελληνισμός δικαιούται ειλικρίνεια. Πρέπει να γνωρίζει τι ακριβώς επιδιώκουμε, ποια ζητήματα θεωρούμε αδιαπραγμάτευτα και πώς αντιλαμβανόμαστε τη μελλοντική λειτουργία του κράτους. Χρειαζόμαστε σαφείς απαντήσεις για τη διακυβέρνηση, την αποτελεσματική συμμετοχή, την εκ περιτροπής προεδρία, τη θετική ψήφο, τις θεσμικές δικλίδες αποφυγής αδιεξόδων και τη διασφάλιση της κυριαρχίας και της λειτουργικότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το προεκλογικό σκηνικό, λοιπόν, δεν πρέπει να διαμορφωθεί μόνο μέσα από τις κινήσεις των κομμάτων και τις πιθανές υποψηφιότητες. Πρέπει να διαμορφωθεί μέσα από την αντιπαράθεση πολιτικών προτάσεων. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ευθύνη του κέντρου. Να μην περιοριστεί στην επιλογή στρατοπέδου ή προσώπου, αλλά να διατυπώσει τη δική του πρόταση και να διεκδικήσει ξανά ουσιαστικό ρόλο.
«Θα στήριζα τον Νικόλα αν είναι υποψήφιος»
Θα στηρίζατε τον Νικόλα Παπαδόπουλο, αν αποφάσιζε να ηγηθεί μιας κοινής προσπάθειας του κεντρώου χώρου στις προεδρικές εκλογές του 2028;
Το έχω πει επανειλημμένα. Αυτό που προέχει είναι να διαμορφωθεί μια συγκεκριμένη και αξιόπιστη πολιτική πρόταση για τον κεντρώο χώρο και να υπάρξει μια κοινή προσπάθεια που να μπορεί να την εκφράσει.
Εφόσον την ηγεσία αυτής της προσπάθειας αναλάβει κάποιος από τους προέδρους των παραδοσιακών κομμάτων του κέντρου, ασφαλώς και θα μπορούσα να τη στηρίξω. Ειδικότερα, εάν ο Νικόλας Παπαδόπουλος αποφασίσει να αναλάβει αυτή την ευθύνη, ως πρόεδρος του μεγαλύτερου παραδοσιακού κόμματος του Κέντρου, τότε η υποψηφιότητά του θα έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Και, ναι, θα τον στήριζα.
Ο τόπος χρειάζεται μια σαφή πρόταση για την κοινωνία, την οικονομία και το Κυπριακό. Χρειάζεται έναν κεντρώο χώρο που να εκφράσει ξανά τις αρχές και τις αξίες του με αξιοπιστία και συνέπεια.
«Κάποιος θα χρειαστεί να αναλάβει την ευθύνη…»
Καταληκτικά, θα ρωτήσω πιο ξεκάθαρα αυτό που έμμεσα ρώτησα στην αρχή της κουβέντας μας, προσδοκώντας σε μια εξίσου ξεκάθαρη απάντηση. Ο Κυριάκος Κενεβέζος θα είναι υποψήφιος το 2028;
Νομίζω πως ήδη απάντησα, αλλά θα το πω ξανά. Δεν θεωρώ ότι τώρα το ερώτημα είναι ποιος θα είναι. Τα πρόσωπα έχουν τη σημασία τους, αλλά προηγείται η πολιτική πρόταση. Πρέπει πρώτα να απαντήσουμε ποια πολιτική χρειάζεται ο τόπος και πώς μπορεί ο κεντρώος χώρος να την εκφράσει με σαφήνεια και αξιοπιστία.
Αυτή τη στιγμή θεωρώ ότι υπάρχει ένα ουσιαστικό κενό στην έκφραση του αυθεντικού κέντρου. Ένας χώρος με συγκεκριμένες κοινωνικές αναφορές, με ευαισθησία στα ζητήματα της κοινωνικής συνοχής και με σαφείς θέσεις για το Κυπριακό και την οικονομία πρέπει να προτάξει αυθεντικά ξανά τη φωνή του. Η ευθύνη αυτή ανήκει πρώτα στα παραδοσιακά κόμματα και στις ηγεσίες τους.
Αν αποφασίσουν να αναλάβουν την πρωτοβουλία και να εργαστούν για μια κοινή πρόταση, τότε θα πρέπει να αξιολογήσουμε πώς αυτή μπορεί να προχωρήσει. Αν, για οποιουσδήποτε λόγους ή με βάση άλλες επιλογές και κριτήρια, δεν αναληφθεί αυτή η ευθύνη από τις υφιστάμενες ηγεσίες, δεν πιστεύω ότι το πολιτικό κενό θα παραμείνει χωρίς απάντηση. Κάποιος θα χρειαστεί να αναλάβει την ευθύνη να εκφράσει αυτή την ανάγκη. Άρα, έτσι ή αλλιώς η ευθύνη θα αναληφθεί.
Και αυτή η ανάγκη δεν αφορά ένα πρόσωπο. Αφορά όλους όσοι πιστεύουμε ότι ο κεντρώος χώρος μπορεί και πρέπει να έχει διακριτό ρόλο στην πολιτική ζωή του τόπου.
