Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα επαναφέρει το ερώτημα των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο και δημιουργεί νέα δεδομένα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος μιλά στο CNN Creece για το αποτύπωμα των επαφών του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα, με άξονες τη στρατηγική αναβάθμιση της χώρας και τον έντονο προβληματισμό της Τουρκίας για πιθανή αλλαγή συσχετισμών στην περιοχή.
«Το βασικό κέρδος είναι ότι ενισχύεται η θέση της Ελλάδας ως χώρας με δική της στρατηγική αξία για τις Ηνωμένες Πολιτείες», τονίζει ο Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, εξηγώντας ότι «η σχέση μας αποκτά μεγαλύτερο περιεχόμενο στην ενέργεια, στις μεταφορές και στην άμυνα της ευρύτερης περιοχής, ανεξάρτητα των τουρκικών αξιώσεων».
Όπως επισημαίνει, «όλα αυτά δίνουν στην Αθήνα περισσότερα στηρίγματα και μεγαλύτερη δυνατότητα να διαπραγματεύεται».
Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι «μια επίσκεψη δεν ανατρέπει μέσα σε ένα 24ωρο τον συσχετισμό δυνάμεων. Ενισχύει, όμως, μια πορεία της οποίας το πραγματικό όφελος θα φανεί στην εφαρμογή των συμφωνιών».
Τι κερδίζει η Ελλάδα σε σχέση με τη Τουρκία
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ενέργεια, η άμυνα και οι περιφερειακές συμμαχίες αποκτούν αυξημένο γεωπολιτικό βάρος, η έμπρακτη «παρακαταθήκη» της επίσκεψης του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στην Αθήνα μπαίνει αντικειμενικά στο επίκεντρο. Η αμυντική συνεργασία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της σχέσης Αθήνας και Ουάσινγκτον.
Στο κοινό ανακοινωθέν αναφέρονται αμερικανικές στρατιωτικές πωλήσεις προς την Ελλάδα ύψους 4 δισ. δολαρίων, καθώς και στενότερη στρατιωτική συνεργασία.
«Πρόκειται για προμήθειες που εντάσσονται στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό, μάλιστα με απευθείας διαπραγματεύσεις των δύο κυβερνήσεων», σημειώνει ο διεθνολόγος, υπογραμμίζοντας ότι η ενίσχυση της συνεργασίας αποκτά συγκεκριμένο αμυντικό περιεχόμενο.
Στο πεδίο των ελληνοτουρκικών η σημασία βρίσκεται κυρίως στη θέση από την οποία διαπραγματεύεται πλέον η Αθήνα.
«Όταν η Ελλάδα εξυπηρετεί περισσότερα κοινά συμφέροντα με ισχυρούς εταίρους, μπορεί να υπερασπίζεται αποτελεσματικότερα τις επιδιώξεις της», εξηγεί ο Α. Δεσποτόπουλος που διαβλέπει ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στην ευρύτερη περιοχή η οποία επακόλουθα δημιουργεί μεγαλύτερο ανταγωνισμό για την Τουρκία.
«Με όρους περιφερειακού ανταγωνισμού, η Ελλάδα κερδίζει έδαφος και η Τουρκία αντιμετωπίζει περισσότερες εναλλακτικές απέναντί της».
Ξεχωριστή σημασία δίνει στον ενεργειακό τομέα, καθώς «όσο περισσότερες δυνατότητες εφοδιασμού αποκτούν οι ευρωπαϊκές χώρες μέσω Ελλάδας, τόσο περιορίζεται η διαπραγματευτική δύναμη που προσφέρει στην Άγκυρα ο δικός της ρόλος στη διαμετακόμιση».
Η συνολική εκτίμηση του Α. Δεσποτόπουλου συμπυκνώνεται στο ότι «η Αθήνα ενίσχυσε τη θέση της και δημιούργησε περισσότερες ευκαιρίες», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Άγκυρα χάνει αυτομάτως τη στρατηγική της σημασία για τις ΗΠΑ.
Ο Κάθετος Διάδρομος και το στοίχημα με το καλώδιο
Η ενέργεια αποτελεί ένα από τα πεδία στα οποία μπορούν να διαμορφωθούν νέοι συσχετισμοί.
«Ο Κάθετος Διάδρομος είναι από τα πιο συγκεκριμένα σημεία στα οποία συναντώνται τα ελληνικά και τα αμερικανικά συμφέροντα», αναφέρει ο διεθνολόγος στο CNN Greece επισημαίνοντας ότι η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μεγαλύτερο ανταγωνισμό προς διαδρομές όπως εκείνη του ρωσικού αερίου μέσω του TurkStream.
«Το μέγεθος του ελληνικού οφέλους θα εξαρτηθεί τελικά από τη χρήση των υποδομών και το ανταγωνιστικό κόστος τους», συμπληρώνει βέβαια συνδέοντας την ενεργειακή και την αμυντική διάσταση της εξέλιξης με την ικανότητα της Ελλάδας να προστατεύει τα συμφέροντά της.
«Αν, παράλληλα, η Ελλάδα βελτιώνει τις αμυντικές της δυνατότητες, αποκτά περισσότερους τρόπους να προστατεύει τα συμφέροντά της».
Κατά την εκτίμησή του, ο συνδυασμός αυτός «αυξάνει και το πολιτικό κόστος μιας προσπάθειας αποσταθεροποίησης».
Το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ είναι, σύμφωνα με τον διεθνολόγο, ένα από τα έργα στα οποία θα αποδειχθεί εάν η αμερικανική υποστήριξη μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική παρέμβαση.
«Ναι, μπορεί να αποτελέσει ένα από τα πιο καθαρά τεστ της συγκεκριμένης αμερικανικής δέσμευσης», σημειώνει χαρακτηριστικά σχολιάζοντας τις σχετικές δηλώσεις του Μ. Ρούμπιο.
«Το πρακτικό ερώτημα, λοιπόν, είναι αν η αμερικανική υποστήριξη θα βοηθήσει ώστε οι αναγκαίες έρευνες και οι επόμενες εργασίες να προχωρήσουν, με προστασία των ελληνικών και κυπριακών δικαιωμάτων», επισημαίνει ο Δεσποτόπουλος.
Διπλό μήνυμα για ήρεμα νερά
Παρά την ενίσχυση της συνεργασίας με την Ελλάδα, οι ΗΠΑ έστειλαν σαφές μήνυμα για αποφυγή κλιμάκωσης μεταξύ των δύο πλευρών.
«Το κοινό μήνυμα είναι η αποφυγή σύγκρουσης», σημειώνει, αναφερόμενος στη θέση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών ότι μια ελληνοτουρκική αναμέτρηση είναι αδιανόητη.
Οι δύο χώρες, όπως εξηγεί, εξυπηρετούν διαφορετικές αμερικανικές ανάγκες.
«Η Τουρκία έχει το βάρος των Στενών, της θέσης της στη Μαύρη Θάλασσα και του μεγάλου στρατιωτικού της μεγέθους. Η Ελλάδα προσφέρει κρίσιμες υποδομές για τις αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Σούδα, καθώς και δυνατότητες ενεργειακής σύνδεσης με την ευρωπαϊκή ενδοχώρα».
Θα αντιδράσει η Τουρκία;
Η Άγκυρα, σύμφωνα με τον διεθνολόγο, παρακολουθεί με προβληματισμό τις εξελίξεις.
Ενδεικτική θεωρεί την παρουσίαση της επίσκεψης από μέρος του τουρκικού Τύπου, χαρακτηριστικά η Aydınlık συνέδεσε την αμυντική συνεργασία και τον Κάθετο Διάδρομο με μια προσπάθεια περιορισμού της τουρκικής περιφερειακής επιρροής.
Υπουργείο Εξωτερικών. Συνάντηση του Υπ. Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον ομόλογο του των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο. 6ος Γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδος-ΗΠΑ. Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026 (ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ / EUROKINISSI)
Ο ίδιος εκτιμά ότι η πρώτη αντίδραση θα μπορούσε να εκδηλωθεί διπλωματικά, με την Τουρκία να επιχειρεί να αναδείξει τη δική της χρησιμότητα προς τις ΗΠΑ και να επιμένει στις αντιρρήσεις της για τα ενεργειακά έργα. «Η αντίδραση εξαρτάται από το κόστος που θα υπολογίσει η τουρκική ηγεσία και από τα μηνύματα που θα λάβει», εξηγεί ο Αλέξανδρο Δεσποτόπουλος προσθέτοντας ότι η Ελλάδα χρειάζεται «ετοιμότητα και συνεχή διπλωματική δουλειά».
Η επόμενη μέρα
Για τον διεθνολόγο Α. Δεσποτόπουλο, η τελική αποτίμηση της επίσκεψης θα γίνει μέσα από τρεις συγκεκριμένους δείκτες που αφορούν την πρόοδο των αμυντικών συμφωνιών, την πραγματική αξιοποίηση των ενεργειακών υποδομών και την εξέλιξη της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
«Οι αμυντικές συμφωνίες πρέπει να προχωρήσουν με σαφή χρονοδιαγράμματα και ουσιαστικό όφελος για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Οι ενεργειακές υποδομές να αξιοποιηθούν με πραγματικές ποσότητες και βιώσιμο κόστος και τέλος η υποστήριξη στο καλώδιο να μεταφραστεί σε πρόοδο των εργασιών».
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα αποκτά περισσότερα στηρίγματα, όχι όμως αυτόματες εγγυήσεις για την έκβαση των ελληνοτουρκικών διαφορών. «Η ελληνική διπλωματία έχει τώρα την ευκαιρία να αξιοποιήσει το αυξημένο ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον για συγκεκριμένα αποτελέσματα. Η σχέση με την Τουρκία θα εξακολουθήσει να απαιτεί ισχυρή αποτροπή, αλλά και ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Το κέρδος της επίσκεψης θα αποδειχθεί όσο αυτά συνοδεύονται από συμφωνίες και έργα που προχωρούν», καταλήγει.
Πηγή: Cnn.gr
