Ξεκίνησε την Πέμπτη στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του τομέα της πολιτικής προστασίας και τη μετονομασία του Υπουργείου Εσωτερικών σε Υπουργείο Εσωτερικών και Πολιτικής Προστασίας με το Υπουργείο Αμυνας να εκφράζει διαφορετική προσέγγιση, τασσόμενο υπέρ της δημιουργίας εθνικού μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων που θα πρέπει να υπάγεται στο Υπουργικό Συμβούλιο, με την ταυτόχρονη δημιουργία επί μονίμου βάσεως εθνικού κέντρου διαχείρισης όλων των κρίσεων.
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση εκ μέρους του Υπουργού Εσωτερικών, Κωνσταντίνου Ιωάννου, ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου, Ελίκκος Ηλία, είπε ότι πρόκειται για μια σημαντική μεταρρύθμιση για την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ερωτηθείς σχετικά με τη διαφωνία του ΥΠΑΜ, είπε ότι έχουν τροποποιηθεί ορισμένα σημεία του νομοσχεδίου και έχει μειωθεί η απόκλιση μεταξύ των δύο Υπουργείων, προσθέτοντας ότι τα ανοικτά ζητήματα θα εξεταστούν από τους δύο Υπουργούς και θα επανέλθουν στην κατ’ άρθρον συζήτηση.
Ο κ. Ηλία παρουσιάζοντας τα νομοσχέδια είπε ότι αποτέλεσε κοινή διαπίστωση μετά τις πρόσφατες κρίσεις ότι χρειάζεται ένα πιο συμπαγές σύστημα πολιτικής προστασίας, καθώς και ενιαίος σχεδιασμός και σαφής κατανομή ρόλων προς γρήγορη κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών και δυνάμεων.
Χαρακτήρισε θετική τη φετινή εμπειρία λειτουργίας του θεσμού του Γενικού Συντονιστή Αντιμετώπισης Μεγάλων Πυρκαγιών, η οποία, όπως είπε, ανέδειξε την αξία του ενιαίου επιχειρησιακού συντονισμού.
«Στόχος της Κυβέρνησης είναι να μετατρέψει αυτή την αποτελεσματική πρακτική σε ένα μόνιμο, θεσμοθετημένο και ολοκληρωμένο σύστημα πολιτικής προστασίας, το οποίο θα μπορεί να ενεργοποιείται για κάθε μεγάλη κρίση και για όλους τους κίνδυνους που αντιμετωπίζει η Κυβέρνηση», υπογράμμισε σχετικά.
Συμπλήρωσε ότι με την ψήφιση του νομοσχεδίου, το Υπουργείο θα μετονομαστεί σε Υπουργείο Εσωτερικών και Πολιτικής Προστασίας και θα δημιουργηθεί Γενική Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας ως ο βασικός διοικητικός και οργανωτικός πυλώνας του νέου συστήματος.
Προσέθεσε ότι κεντρικό στοιχείο αποτελεί ο Εθνικός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας ως το σύστημα συντονισμού όλων των αρμόδιων τμημάτων και εμπλεκομένων φορέων, καθώς και ο Εθνικός Συντονιστής Πολιτικής Προστασίας, ο οποίος σε κατάσταση πολιτικής προστασίας θα έχει την αποκλειστική ευθύνη του επιχειρησιακού συντονισμού των δυνάμεων που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση μιας κρίσης, ενώ προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η αναθεώρηση των ειδικών εθνικών σχεδίων, η ενίσχυση της εκπαίδευσης και της ετοιμότητας για τη δημιουργία μόνιμου Επιστημονικού Συμβουλίου Πολιτικής Προστασίας, ώστε οι αποφάσεις μας να στηρίζονται ακόμη περισσότερο στην επιστημονική γνώση και στην ανάλυση κινδύνου.
«Το ζητούμενο είναι ένα εθνικό σύστημα πολιτικής προστασίας που θα μπορεί να προλαμβάνει καλύτερα και να προετοιμάζεται έγκαιρα, να κινητοποιεί συντονισμένα τις διαθέσιμες δυνάμεις, να αντιδρά αποφασιστικά όταν χρειάζεται και να αποκαθιστά αποτελεσματικά τις συνέπειες μιας καταστροφής», σημείωσε.
Ακολούθως, ο Πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτής του ΑΚΕΛ, Άριστος Δαμιανού, ρώτησε ποια είναι η θέση του Υπουργείου για τη διαφωνία με το Υπουργείο Άμυνας και τη μεταφορά του Τμήματος Δασών, καθώς και ποια η πολιτική πρόθεση της Κυβέρνησης αναφορικά με την ημερομηνία ενεργοποίησης του νόμου.
Απαντώντας, ο κ. Ηλία είπε ότι έχουν τροποποιηθεί ορισμένα σημεία του νομοσχεδίου και έχει μειωθεί η απόκλιση μεταξύ των δύο Υπουργείων, προσθέτοντας ότι τα ανοικτά ζητήματα θα εξεταστούν από τους δύο Υπουργούς και θα επανέλθουν στην κατ’ άρθρον συζήτηση
Για το Τμήμα Δασών, είπε ότι εισήγηση του Υπουργείου είναι να γίνει μεταφορά Πυροσβεστικής, προσθέτοντας ότι σε δεύτερη φάση θα εξεταστεί η σκοπιμότητα μεταφοράς μέρους δραστηριοτήτων και προσωπικού του Τμήματος Δασών για σκοπούς πυρόσβεσης.
Για τη διαδικασία είπε ότι υπάρχουν δυσκολίες στην έγκαιρη προώθηση του προϋπολογισμού για τον Ιανουάριο του 2027, σε διαφορετική περίπτωση θα κατατεθεί συμπληρωματικός προϋπολογισμός τον Ιούνιο του 2027.
Στη συζήτηση που ακολούθησε, η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας, Αλεξία Καλησπέρα, έκανε λόγο για περίπλοκο νομοτεχνικό έλεγχο κατά τον οποίο δεν εντοπίστηκαν ζητήματα που απαιτούν επίλυση, σημειώνοντας παράλληλα ότι ο θεσμός του Εθνικού Συντονιστή θα ενεργοποιείται μόνο σε κήρυξη κατάστασης πολιτικής προστασίας.
Εκ μέρους του Υπουργείου Άμυνας, ο Διευθυντής της Κεντρικής Υπηρεσίας Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών (ΚΥΠΣΕΑ), Ιάκωβος Μικελλίδης, είπε πως το Υπουργείο έχει διαφορετική προσέγγιση, τασσόμενο υπέρ της δημιουργίας εθνικού μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων που θα πρέπει να υπάγεται στο Υπουργικό Συμβούλιο, με την ταυτόχρονη δημιουργία επί μονίμου βάσεως εθνικού κέντρου διαχείρισης όλων των κρίσεων (π.χ. υβριδικές απειλές, κυβερνοασφάλεια) για άμεση επίγνωση της κατάστασης και δυνατότητα απόφασης.
Επιπλέον, ο εκπρόσωπος του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς, είπε αναφορικά με τη συμμετοχή του προσωπικού της ΕΦ στον μηχανισμό ότι δεν θα πρέπει να επηρεάζεται η επιχειρησιακή ικανότητα του στρατεύματος και στην ειρηνική περίοδο, προσθέτοντας ότι πρέπει επίσης να προβλέπεται οικονομική κάλυψη των δαπανών συμμετοχής.
Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Γιώργος Καραγιάννης, μετέφερε τη σύμφωνη θέση του Υπουργείου με το νομοσχέδιο, ενώ συμφωνία εξέφρασε και ο εκπρόσωπος του Υπουργείο Οικονομικών, Μάριος Χατζηδαμιανού, προσθέτοντας ότι το νομοσχέδιο του προϋπολογισμού είναι κατατεθειμένο με περιθώριο τροποποιήσεων ως τον Νοέμβριο, διαφορετικά τυχόν συμπληρωματικός μπορεί να υποβληθεί τον Ιούνιο του 2026.
Ο Αναπληρωτής Διοικητής της Δύναμης Πολιτικής Άμυνας, Θεόδωρος Λεμονιάτης, είπε πως η ουσία της υπόθεσης είναι ότι πρέπει να υπάρχει κεντρικός μηχανισμός πολιτικής προστασίας, οι λεπτομέρειες του οποίου θα εξεταστούν στην κατ’ άρθρον συζήτηση και θα επιλυθούν, προσθέτοντας ότι χρειάζεται ένας άνθρωπος για τον συντονισμό την ώρα της κρίσης.
Εκ μέρους όλων των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης, ο Πρόεδρος του ΕΟΑ Αμμοχώστου, Γιάννης Καρούσος, μετέφερε την επί της αρχής θετική στάση των οργανισμών, προσθέτοντας πως επιθυμούν να υπάρχει στα εθνικά σχέδια ρητή αναφορά στους ΕΟΑ ως φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης ώστε να αξιοποιηθούν οι σχετικοί οργανισμοί και οι υπηρεσίες, να υπάρχει υποχρέωση συνεργασίας με τον Εθνικό Συντονιστή, πρόνοιες για ύδρευση και αποχέτευση, καθώς και κάλυψη δαπανών σε περίπτωση ενεργοποίησης των οργανισμών.
Τη συμφωνία τους εξέφρασαν με τη σειρά τους ο Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, Παντελής Χατζηγέρου, και ο Βοηθός Αρχηγός της Αστυνομίας, Ιωάννης Γεωργίου.
Ο Διευθυντής του Τμήματος Δασών, Σάββας Ιεζεκιήλ, είπε ότι το Τμήμα στηρίζει το νομοσχέδιο επί της αρχής, όπως και τη δημιουργία του θεσμού του Εθνικού Συντονιστή σε επίπεδο συντονισμού, δίχως όμως να αναλαμβάνει την επιχειρησιακή διοίκηση των συμβάντων, προσθέτοντας ότι το Τμήμα Δασών δεν μπορεί να μην έχει και τη διαχείριση των πυρκαγιών.
Ο Αρχιπύραρχος, Νίκος Λογγίνος, είπε επιβάλλεται να γίνει ο θεσμός της πολιτικής προστασίας. Προσέθεσε ότι η διαφωνία του Υπουργείου Άμυνας δεν έχει σχέση το ζήτημα, αλλά είναι θέμα του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, προσθέτοντας ότι η επιχειρησιακή κατάσταση πρέπει να κρίνεται από τους ανθρώπους στο πεδίο.
Οι εκπρόσωποι των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και Ασθενοφόρων ζήτησαν να επιβεβαιωθεί αν οι νοσηλευτές που θα συμμετέχουν στον μηχανισμό θα εντάσσονται στην εφεδρεία της ΕΦ σε περίπτωση κρίσης ή θα παραμένουν στα νοσοκομεία, ζητώντας με τη σειρά τους οι επιχειρησιακές δράσεις κάθε υπηρεσίας διάσωσης να γίνοναι απρόσκοπτα στο πεδίο, ενώ εκπρόσωπος των Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας είπε ότι δεν μπορεί να δίνει οδηγίες για διαχείριση θεμάτων υγείας ο Εθνικός Συντονιστής και πως θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν οι λεπτομέρειες για τα Εθνικά Σχέδια.
Ο εκπρόσωπος της Παγκύπριας Ένωσης Δασολόγων είπε ότι η στάση τους είναι θετική επί της αρχής, ωστόσο διαβλέπουν επιστημονικά και τεχνικά κενά με συγκερασμό και οριζοντιοποίηση εννοιών, ενώ εξέφρασε ανησυχία για την υπερσυγκέντρωση εξουσιών και των δυνατοτήτων στον θεσμό του Εθνικού Συντονιστή.
Επιπλέον, η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ, Θέμιδα Ανθοπούλου, είπε ότι ο μηχανισμός οφείλει να είναι προσβάσιμος σε όλος τους πολίτες, προσθέτοντας ότι πρέπει να γίνει χαρτογράφηση αναγκών για άτομα με αναπηρίες.
Στις παρεμβάσεις εκ μέρους των βουλευτών, η βουλευτής του ΔΗΣΥ, Νικολέττα Κωνσταντίνου, εστίασε στα προσόντα διορισμού του Εθνικού Συντονιστή και θέματα στελέχωσης του μηχανισμού, ζητώντας ενδεικτικό κατάλογο κανονισμών και χρονοδιαγραμμάτων, καθώς και να διευκρινιστεί το όριο των αρμοδιοτήτων και το πλαίσιο επέμβασης του Συντονιστή, ενώ ο συνάδελφός της, Γιώργος Λυσανδρίδης, ρώτησε κατά πόσο έχει γίνει προεργασία για το κόστος μετάβασης και τον προϋπολογισμό της νέας διεύθυνσης πολιτικής προστασίας.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, Πανίκος Λεωνίδου, είπε ότι πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή μεταξύ των Υπουργείων για ενιαία αντιμετώπιση της κατάστασης, ζητώντας προσοχή και σοβαρότητα για σημαντικά ζητήματα, ενώ ο βουλευτής του ΑΛΜΑ, Μιχάλης Παρασκευά, είπε ότι για το κόμμα ο πολιτικός διορισμός του Γενικού Συντονιστή αποτελεί κόκκινη γραμμή, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει το άτομο που θα επιλεγεί να προέρχεται από τη δημόσια υπηρεσία με συγκεκριμένα τυπικά προσόντα και κριτήρια και να μην εξαρτάται από την εκάστοτε ηγεσία, ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία σε περίπτωση διαφωνιών σε επιχειρησιακό επίπεδο.
Τέλος, ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Εφραίμ Χρίστου, εξέφρασε τους προβληματισμούς του κόμματος για τα ανοικτά σημεία, προσθέτοντας ότι θα πρέπει να αποφευχθεί το παράδειγμα της Ελλάδας, το οποίο, όπως είπε, έχει αποτύχει.
Σε δηλώσεις της μετά το τέλος της συνεδρίας, η Εκπρόσωπος Τύπου του Υπουργείου Εσωτερικών, Μαργαρίτα Κυριάκου, είπε ότι υπήρξε συναντίληψη από όλους τους παρευρισκόμενους και από τις κοινοβουλευτικές δυνάμεις για την αναγκαιότητα της δημιουργίας του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, προσθέτοντας ότι επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει η κατ’ άρθρον συζήτηση, όπου θα διασαφηνιστούν και κάποια συγκεκριμένα σημεία που έχουν τεθεί και από βουλευτές αλλά και από διάφορους επηρεαζόμενους φορείς για να προχωρήσει το ταχύτερο δυνατό η ψήφιση των δύο νομοσχεδίων.
Ερωτηθείσα αν επιβαρύνεται υπερβολικά το Υπουργείο Εσωτερικών με επιπλέον ευθύνες, η κ. Κυριάκου είπε ότι ο σκοπός του νομοσχεδίου είναι ο καλύτερος συντονισμός και να μην είναι κατακερματισμένες οι διάφορες υπηρεσίες σε διαφορετικά υπουργεία, με παράλληλη επένδυση σε καλύτερη πρόληψη.
Σε ερώτηση για τους προβληματισμούς του Υπουργείου Άμυνας, είπε ότι υπάρχουν κάποιες διαφορετικές αναγνώσεις των δύο νομοσχεδίων και είναι αυτά που θα διασαφηνιστούν και πριν την κατ’ άρθρον συζήτηση μεταξύ των δύο υπουργείων.
Συμπλήρωσε ότι έχει οριστεί συνάντηση μεταξύ του Υπουργού Άμυνας, του Υπουργού Δικαιοσύνης και του Υπουργού Εσωτερικών, όπου θα γίνει μια προσπάθεια να συμφωνηθούν κάποια βασικά σημεία με σκοπό την προσέλευση στην κατ’ άρθρον συζήτηση με μια ενιαία γραμμή που θα ικανοποιεί τις ανησυχίες όλων των πλευρών.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Αριστος Δαμιανού είπε ότι ενώ η πρόθεση της Κυβέρνησης είναι προς την ορθή κατεύθυνση, σήμερα καταγράφηκαν και διαφορετικές προσεγγίσεις ανάμεσα σε τμήματα και υπηρεσίες.
«Είναι γνωστή η συζήτηση που έχει γίνει για το ενδεχόμενο κατακερματισμού των δράσεων του Τμήματος Δασών και της δασοπυρόσβεσης. Είναι μια σημαντική πτυχή και τότε και σήμερα καταγράψαμε διαφωνίες, περιλαμβανομένης και της δικής μας διαφωνίας για την προοπτική μεταφοράς μέρους του Τμήματος Δασών στο Υπουργείο Εσωτερικών. Υπάρχουν διαφωνίες, ενστάσεις και προβληματισμοί από το Υπουργείο Άμυνας και το ΓΕΕΦ σε ό,τι αφορά το ποιος έχει το γενικό πρόσταγμα και σε ποιες περιπτώσεις. Υπάρχουν διαφωνίες από την επιστημονική κοινότητα, οι οποίες εισακούονται από την Επιτροπή Εσωτερικών και τα μέλη της», ανέφερε στη συνέχεια.
«Επομένως, δεδομένου και του γεγονότος ότι ενημερωθήκαμε σήμερα ότι το Υπουργείο Άμυνας αναλαμβάνει πρωτοβουλία συζήτησης με τα συναρμόδια υπουργεία στις 29 του μήνα, έχω αποφασίσει να δώσω χρόνο στον διάλογο. Υπό άλλες συνθήκες κανονικά το νομοσχέδιο θα έπρεπε να επιστραφεί στην κυβέρνηση εφόσον υπάρχει εσωτερική διαφωνία Υπουργείων, αλλά θα δώσουμε χρόνο στον διάλογο γιατί είναι πολύ σοβαρό το ζήτημα. Θέλουμε να προχωρήσει επί της αρχής η συζήτηση, αλλά θέλουμε αυτό που θα συζητηθεί να είναι συμφωνημένο για να μην χρειαστεί η Επιτροπή Εσωτερικών να κάνει επιδιαιτησία μεταξύ Υπουργείων της κυβέρνησης», σημείωσε περαιτέρω.
Με τη σειρά της, η κ. Κωνσταντίνου είπε ότι το βασικό ερώτημα που προκύπτει από τη σημερινή συζήτηση είναι εάν έχουμε μετατρέψει τα μαθήματα από τις κρίσεις που ήδη ζήσαμε σε συγκεκριμένους κανόνες για την επόμενη κρίση.
«Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκαν πολύ συγκεκριμένα ζητήματα, η σχέση του Εθνικού Συντονιστή με τους κατά περίπτωση επιχειρησιακούς επικεφαλής, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων, η αλυσίδα διοίκησης και ο τρόπος με τον οποίο ο νέος μηχανισμός θα συνδεθεί με τα εφιστάμενα σχέδια και τις υπηρεσίες που ήδη έχουν επιχειρησιακή ευθύνη», ανέφερε στη συνέχεια.
Προσέθεσε πως ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι παρατηρήσεις που είχαν ήδη καταθέσει στη δημόσια διαβούλευση οι ίδιες οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες, αλλά και ο τρόπος που τοποθετήθηκαν σήμερα στην Επιτροπή, ενώ επανέλαβε πως πρέπει να αξιοποιηθεί και η διεθνής εμπειρία.
«Χρειάζεται να δούμε τι έχει λειτουργήσει αλλού και τι μπορεί να προσαρμοστεί στα δικά μας δεδομένα. Το ζητούμενο είναι να φτάσουμε σε ένα πλαίσιο που να μην αφήνει κενά όταν έρθει η δύσκολη ώρα. Γιατί η κρίση δεν είναι η στιγμή να ερμηνεύσουμε αρμοδιότητες ή να αναζητούμε ποιος έχει την ευθύνη, είναι η στιγμή που το κράτος πρέπει να λειτουργήσει αποτελεσματικά», κατέληξε.
Στις δικές του δηλώσεις, ο Βουλευτής ΔΗΚΟ Πανίκος Λεωνίδου εξέφρασε τις επιφυλάξεις του κόμματός του για το γεγονός, όπως ανέφερε, ότι κάθε μεταρρύθμιση που εξαγγέλθηκε στο παρελθόν δυστυχώς δεν έχει ικανοποιήσει στο βαθμό που είχε στοχεύσει από την πρώτη στιγμή.
«Συνεπώς έχουμε μια επιφύλαξη ότι σε αυτή την περίπτωση, επειδή έχουμε να κάνουμε με την ίδια τη ζωή των πολιτών, με το βιός των πολιτών, με την περιουσία τους, και πάνω απ' όλα και την προστασία του περιβάλλοντος, οφείλουν όλοι να είναι προσεκτικοί ούτως ώστε να μην επαναληφθούν λάθη και παραλήψεις του παρελθόντος», προσέθεσε.
Τέλος, ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Ευγένιος Χαμπουλλάς στάθηκε στις διαφορές που εκφράστηκαν μεταξύ των διαφορετικών υπηρεσιών κα για αυτόν τον λόγο τούς δόθηκε χρόνος να συζητήσουν και να επανέλθουν πριν τις 29 του μήνα στην Επιτροπή Εσωτερικών.
Αναφορικά με τον Εθνικό Συντονιστή, είπε ότι θέση του ΕΛΑΜ αποτελεί να γίνεται αυτός ο διορισμός από το Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να είναι το πολιτικό πρόσωπο.
«Πρέπει αυτό τον άτομο να έχει επιχειρησιακή εμπειρία, να υπάρχουν ξεκάθαρες αρμοδιότητες αλλά και προσόντα, για να μην δίνουμε το δικαίωμα να διαλέγουμε οποιονδήποτε από ένα ράφι. Χρειάζονται γνώσεις που έχουν σχέση με την ασφάλεια, με την πυρόσβεση, με την υγεία, με την αστυνομία, και για αυτόν ακριβώς τον λόγο έχουμε θέσει αυτό το θέμα ενώπιον των εκπροσώπων του Υπουργείου Εσωτερικών και αναμένουμε τις απόψεις τους», συμπλήρωσε.
Πηγή: ΚΥΠΕ
