Την ώρα που για ακόμη μία φορά, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται οι αποφάσεις του Γενικού Εισαγγελέα, με την πιο πρόσφατη να είναι αυτή για το μαύρο βαν και τη σύγκρουση συμφέροντος που υπήρχε για το Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη, στη Βουλή επανήλθε το πολυσυζητημένο θέμα του διαχωρισμού του διττού ρόλου του Γενικού Εισαγγελέα, με τη δημιουργία του Γενικού Δημοσίου Κατηγόρου και την υποχρέωση του δεύτερη να δημοσιεύει στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας τα κριτήρια άσκησης ποινικών διώξεων.
Ο διαχωρισμός των εξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα, με τη δημιουργία μίας δεύτερης δομής που θα αφορά το Γενικό Δημόσιο Κατήγορο, ώστε ο πρώτος να ασκεί καθήκοντα του νομικού συμβούλου της Κυβέρνησης και ο δεύτερος να αναλαμβάνει τις ποινικές διώξεις, έχει απασχολήσει αρκετά τις δημόσιες συζητήσεις, ειδικά τον τελευταίο χρόνο, δεδομένου ότι το καλοκαίρι του 2025 είχε προωθηθεί στη Βουλή το πακέτο νομοσχεδίων για την εν λόγω μεταρρύθμιση. Μάλιστα, το Σεπτέμβριο του 2025 είχε ανοίξει και η συζήτηση στη Βουλή, κατά την οποία παρουσιάστηκαν τα νομοσχέδια και το όραμα της Κυβέρνησης.
Ωστόσο, από το πακέτο των νομοσχεδίων απουσίαζε το πιο σημαντικό, που αφορούσε τον έλεγχο των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα, με αποτέλεσμα μετά την πρώτη συνεδρία να μπει μία άνω τελεία και η συζήτηση να μείνει στάσιμη για έξι μήνες. Η δεύτερη συζήτηση πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2026 και μετά την αλλαγή σκυτάλης στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Παρ’ όλα αυτά και πάλι συζήτηση παρέμεινε στάσιμη, λόγω και του στενού χρονοδιαγράμματος που είχε η πρώην σύνθεση της Βουλής, με το βάρος πλέον να πέφτει σε αυτή τη σύνθεση.
Σημειώνεται πως η συζήτηση είναι καίριας σημασίας, νοούμενου ότι ο διαχωρισμός των εξουσιών αποτελεί μία προεκλογική δέσμευση του Προέδρου της Δημοκρατίας, ωστόσο έμεινε σκαλωμένη για την πλειοψηφία της διακυβέρνησης του Νίκου Χριστοδουλίδη και η εξέλιξη της συζήτησης έχει προκαλέσει περισσότερη ομίχλη στο τοπίο, παρά να το ξεκαθαρίσει. Συγκεκριμένα, με την πορεία των συζητήσεων έχει διαφανεί πως είναι άγνωστο πότε οι συζητήσεις θα προχωρήσουν με ουσιαστικό τρόπο και κατά πόσο θα υλοποιηθεί εντός της πενταετίας της διακυβέρνησης Χριστοδουλίδη.
Σημειώνεται πως με τα δεδομένα που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια, είναι παραδεχτό γεγονός ότι έχουν αναδειχθεί αρκετά προβλήματα που δημιουργεί ο διττός ρόλος του Γενικού Εισαγγελέα, καθώς υπάρχει συγκέντρωση υπερεξουσιών, νοουμένου ότι εκείνος έχει τον τελευταίο λόγο για το κατά πόσο θα προχωρήσει με ποινικές διώξεις σε πολύκροτες υποθέσεις ή όχι. Κάτι που τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί αρκετά, καθώς σε διάφορες υποθέσεις έχουν αμφισβητηθεί αποφάσεις σε διάφορες υποθέσεις. Ωστόσο, δεν υπάρχει μηχανισμός ελέγχου των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα για αναστολή, διακοπή ή μη ποινική δίωξη σε διάφορες υποθέσεις, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται αρκετές φορές φωνές για το ανέλεγκτο και αυτός είναι και ο λόγος που η δημιουργία τέτοιου μηχανισμού κρίνεται ως ένα από τα σημαντικότερα σημεία της μεταρρύθμισης.
Πάντως, από τις συζητήσεις που έγιναν μέχρι στιγμής, διαφαίνεται ότι ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν υπάρχει σύγκλιση απόψεων. Από τη μία, η Κυβέρνηση διαμηνύει ότι πρόκειται για την μεγαλύτερη συνταγματική μεταρρύθμιση από την ημέρα που ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία και νοουμένου ότι αποτελεί προεκλογική δέσμευση του Νίκου Χριστοδουλίδη, αυτό που τόνισε ο υπουργός Δικαιοσύνης, Κώστας Φυτιρής είναι πως είναι σεβαστή η διαφωνία της Νομικής Υπηρεσίας, ωστόσο η εκτελεστική εξουσία θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να βρεθεί η χρυσή τομή.
Από την άλλη, για ακόμη μία φορά, ο Γενικός Εισαγγελέας, Γιώργος Σαββίδης, εξέφρασε ξανά την έντονη διαφωνία του με τις αλλαγές που προτείνονται, επαναλαμβάνοντας τα επιχειρήματά του περί αντισυνταγματικότητας των νομοσχεδίων και προβάλλοντας εκ νέου τους κινδύνους που ενδεχομένως να προκύψουν λόγω της δικοινοτικότητας του Συντάγματος. Όσον αφορά στο ζήτημα του ελέγχου των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα, ο Γιώργος Σαββίδης σημείωσε πως είναι μικρότερης έκτασης η παρέμβαση που επιχειρείται στο Σύνταγμα και μπορεί να γίνει η συζήτηση στη βάση της πρότασης νόμου που είναι κατατεθειμένη, αλλά εκτός του πλαισίου της συζήτησης για το διαχωρισμό των εξουσιών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Βλέπει θετικά τον έλεγχο των αποφάσεών του υπό προϋποθέσεις ο Σαββίδης-«Δεν θα με ενοχλούσε καθόλου να υπάρχει από σήμερα»
Άνοιξε διάπλατα την έρευνα για το μαύρο βαν ο Σαββίδης
Στο μεταξύ, το γεγονός ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ο οποιοσδήποτε μηχανισμός ελέγχου των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα, έχει απασχολήσει πολλάκις τη δημόσια συζήτηση, με εκπροσώπους κομμάτων αλλά και νομικούς κύκλους να υπογραμμίζουν την ανάγκη δημιουργίας ενός τέτοιου μηχανισμού. Κι αυτό επειδή υπήρξαν πολύκροτες υποθέσεις που είχαν οδηγηθεί ενώπιον της Νομικής Υπηρεσίας, ωστόσο είτε δεν υπήρξε οποιαδήποτε απόφαση για ποινική δίωξη, είτε έκλεισαν χωρίς να παραπεμφθούν στα Δικαστήρια.
Μία από τις υποθέσεις ήταν και η έρευνα για το μαύρο βαν, που όπως ανακοινώθηκε περί τα μέσα Σεπτεμβρίου, η Αρχή Κατά της Διαφθοράς τερμάτισε τις έρευνες, μετά από οδηγίες της Νομικής Υπηρεσίας. Τότε, υπήρξε μία ανταλλαγή πυρών ανάμεσα σε Αρχή Κατά της Διαφθοράς και Νομικής Υπηρεσίας, με την τελευταία να αναφέρει πως δεν είχε τεθεί οποιοδήποτε θέμα για τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη, από την Αρχή Κατά της Διαφορθάς. Κάτι στο οποίο απάντησε η Αρχή Κατά της Διαφθοράς, αναφέροντας πως η Εισαγγελία ήταν ενήμερη ότι η έρευνα θα άγγιζε τον Σάββα Αγγελίδη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Επιστρέφει την ευθύνη σε Πογιατζή η ηγεσία της Νομικής Υπηρεσίας για το μαύρο βαν-«Η Αρχή αποφάσισε να τερματίσει την έρευνα»
Πάντως, σε δηλώσεις του στη Βουλή, ο Γενικός Εισαγγελέας άνοιξε διάπλατα το δρόμο για την Αρχή Κατά της Διαφθοράς να προχωρήσει με νέα έρευνα για το μαύρο βαν. Ερωτηθείς για την υπόθεση του μαύρου βαν και κατά πόσο είναι αντίθετος στην διερεύνηση, ο κ. Σαββίδης ανέφερε «θεωρώ ότι μόνο αφελής ή κάποιος ο οποίος βλέπει πολύ επιφανειακά τα πράγματα, μπορεί να κρίνει ότι με την όποια μέχρι σήμερα αλληλογραφία μας με την Αρχή, έφραξα το δρόμο, όπως λέχθηκε, στο να γίνει η οποιαδήποτε έρευνα που αφορούσε τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα».
Στη συνέχεια ανέφερε πως «έχω πει ότι η Αρχή κατά της Διαφθοράς που είχε αποστείλει επιστολή για τα τέσσερα συγκεκριμένα θέματα που επρόκειτο να διερευνήσει και τα οποία ήταν καταγεγραμμένα λεπτομερώς, ως όροι εντολής προς τους ερευνητές. Τους απάντησα για τα τέσσερα σημεία, ποια διερεύνηση έγινε για το καθένα και τους είπα, η απόφαση για το αν θα ξεκινήσει ή όχι έρευνα δεν είναι δική μου, ούτε μπορώ να μπλοκάρω οποιαδήποτε έρευνα, όπως εσφαλμένα λέχθηκε από κάποιους δημοσιογράφους».
«Το πιο σοβαρό», συνέχισε, «είναι ότι είναι αδιανόητο να συζητούμε κατά πόσον μια καταγγελία που πήγε στην Αρχή κατά της Διαφθοράς, το 2023 είναι δυνατό να περιλαμβανόταν στην απάντησή μου εμένα προς την Αρχή, για την οποία έλεγα ότι η έρευνα που έκανε η Αστυνομία κάλυπτε την περίοδο 2019 με 2021. Άρα όχι μόνο δεν περιλαμβανόταν αναφορά στον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα, στην επιστολή που στάλθηκε από την Αρχή και εγώ σε εκείνη απάντησα, αλλά ξεκάθαρα δεν θα μπορούσε η Αστυνομία να διερευνήσει μια καταγγελία του 2023 σε μια έρευνα που τέλειωσε το 2021. Επομένως η απάντηση είναι ότι έχει κάθε δικαίωμα η Αρχή να διερευνήσει ότι θέλει. Δεν έχει δικαίωμα ο Γενικός Εισαγγελέας να σταματήσει την έναρξη οποιασδήποτε έρευνας. Είχαμε και έχουμε μια κατανόηση μεταξύ μας στο πώς πρέπει να γίνονται οι επικοινωνίες μεταξύ μας για να αποφεύγονται οι αχρείαστες έρευνες σε θέματα που είχαν διερευνηθεί και βάση αυτού έγινε η ανταλλαγή των επιστολών».
Καταληκτικά είπε, «η απόφαση για την έναρξη οποιασδήποτε έρευνας είναι απόφαση της Αρχής και βεβαίως με τον ίδιο τρόπο που δεν εμπόδισα και δεν μπορώ να εμποδίσω οποιαδήποτε έρευνα και ξέρετε ότι έγιναν πάρα πολλές εναντίον του Βοηθού και όλες κατέληξαν ότι δεν υπάρχει οτιδήποτε εναντίον του, θα μπορούσε να διερευνηθεί και αυτό».
