Μετά την εκτίμηση του πιθανού κόστους για την Κύπρο, το InBusinessNews εξετάζει την άλλη πλευρά της εξίσωσης, δηλαδή τα οικονομικά οφέλη που μπορεί να προκύψουν από τη λειτουργία του Great Sea Interconnector (GSI). Από τη φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια και τη μείωση της χρήσης συμβατικών καυσίμων, μέχρι τις ΑΠΕ, τις εξαγωγές και την ασφάλεια εφοδιασμού, το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσα ευρώ αξίζουν όλα αυτά;
Χθες, στο πλαίσιο του «Φακέλου GSI», το InBusinessNews επιχείρησε μια υπόθεση εργασίας για το πιθανό κόστος που θα αναλογεί στην Κύπρο, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία και κάνοντας συγκεκριμένες αριθμητικές παραδοχές όπου υπάρχουν ακόμη κενά. Με βάση την υποθετική άσκηση, η τελική οικονομική επιβάρυνση για την Κύπρο προσεγγίζει τα €2,56 δισ. Πρόκειται για εκτίμηση με βάση την άσκηση και όχι για επίσημο τελικό κόστος.
Σήμερα, η ανάλυση περνά στην άλλη πλευρά της εξίσωσης. Ποιο μπορεί να είναι το οικονομικό όφελος του GSI για την Κύπρο;
Η λογική της Ανάλυσης Κόστους-Οφέλους
Η απάντηση βρίσκεται στην Ανάλυση Κόστους-Οφέλους, γνωστή ως Cost-Benefit Analysis (CBA), η οποία συγκρίνει δύο διαφορετικά σενάρια:
-πώς θα λειτουργεί και πόσο θα κοστίζει το κυπριακό ηλεκτρικό σύστημα χωρίς τον GSI και
-πώς θα λειτουργεί και πόσο θα κοστίζει με τον GSI.
Η διαφορά ανάμεσα στα δύο σενάρια αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό του οικονομικού οφέλους του έργου.
Με άλλα λόγια, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να καταγραφούν τα οφέλη της διασύνδεσης, αλλά να μεταφραστούν, όπου αυτό είναι δυνατό, σε πραγματική οικονομική αξία. Τα πιθανά οφέλη:
1. Πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού
Σήμερα η Κύπρος αποτελεί ένα ηλεκτρικά απομονωμένο σύστημα. Η ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται στη χώρα πρέπει ουσιαστικά να παράγεται εγχώρια, καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα εισαγωγής ηλεκτρισμού από την ευρωπαϊκή αγορά όταν αυτός είναι φθηνότερος.
Ο GSI φιλοδοξεί να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα.
Μέσω της σύνδεσης με την Ελλάδα και, κατ' επέκταση, με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, η Κύπρος θα μπορεί να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια όταν το συνολικό κόστος εισαγωγής είναι χαμηλότερο από το κόστος εγχώριας παραγωγής.
Σε απλουστευμένη μορφή, το δυνητικό όφελος προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ:
-του κόστους παραγωγής ηλεκτρισμού στην Κύπρο
-και του κόστους εισαγωγής ηλεκτρισμού μέσω GSI.
Όσο μεγαλύτερη είναι η διαφορά και όσο μεγαλύτερες είναι οι ποσότητες ηλεκτρισμού που μπορούν οικονομικά να εισαχθούν, τόσο μεγαλύτερο μπορεί να είναι το όφελος για το κυπριακό ηλεκτρικό σύστημα.
- Διαβάστε επίσης: ΠτΔ: Συμφώνησα με Μητσοτάκη να πληρώσουμε τα €25 εκατ. για τον GSI μόλις εκδοθεί η NAVTEX για πόντιση του καλωδίου
2. Λιγότερα συμβατικά καύσιμα
Η δυνατότητα εισαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να περιορίσει τις ώρες κατά τις οποίες χρειάζεται να λειτουργούν ακριβότερες συμβατικές μονάδες παραγωγής στην Κύπρο.
Αυτό μπορεί να σημαίνει μικρότερη κατανάλωση συμβατικών καυσίμων και χαμηλότερο συνολικό κόστος παραγωγής.
Η εξοικονόμηση, ωστόσο, δεν είναι δεδομένη και θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως οι διεθνείς τιμές καυσίμων, το μελλοντικό ενεργειακό μείγμα της Κύπρου και οι τιμές ηλεκτρισμού στις αγορές από τις οποίες θα μπορεί να εισάγει η χώρα.
3. Μείωση του κόστους CO₂
Ένα ακόμη δυνητικό όφελος αφορά το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ στο ευρωπαϊκό σύστημα ETS.
Εάν η λειτουργία του GSI οδηγεί σε μικρότερη παραγωγή ηλεκτρισμού από εγχώριες μονάδες υψηλών εκπομπών, μπορεί να περιοριστεί και η σχετική δαπάνη για δικαιώματα εκπομπών.
Εδώ, όμως, χρειάζεται προσοχή για να μην υπάρξει διπλός υπολογισμός. Εάν το κόστος των δικαιωμάτων CO₂ περιλαμβάνεται ήδη στο συνολικό κόστος της εγχώριας παραγωγής που χρησιμοποιείται στην CBA, δεν μπορεί να υπολογιστεί ξανά ως ξεχωριστό οικονομικό όφελος.
4. Περισσότερες ΑΠΕ, λιγότερες περικοπές
Ένα από τα σημαντικότερα δυνητικά οφέλη του GSI αφορά τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).
Η μεγάλη ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών δημιουργεί περιόδους κατά τις οποίες η παραγωγή από ΑΠΕ μπορεί να ξεπερνά τη δυνατότητα του απομονωμένου κυπριακού συστήματος να την απορροφήσει. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτούνται περικοπές παραγωγής.
Η ηλεκτρική διασύνδεση δημιουργεί τη δυνατότητα μέρος αυτής της πλεονάζουσας ενέργειας να διοχετεύεται εκτός Κύπρου, αντί να χάνεται.
Αυτό μπορεί να σημαίνει:
-λιγότερες περικοπές παραγωγής από ΑΠΕ
-μεγαλύτερη αξιοποίηση των επενδύσεων σε φωτοβολταϊκά και άλλες ΑΠΕ
-δυνατότητα εξαγωγής πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας
-μεγαλύτερη δυνατότητα ενσωμάτωσης ανανεώσιμης ενέργειας στο κυπριακό σύστημα.
5. Από εισαγωγέας και εξαγωγέας
Ο GSI δεν αποτελεί μονόδρομο. Η διασύνδεση είναι αμφίδρομη, γεγονός που σημαίνει ότι η Κύπρος δεν θα πρέπει να εξετάζεται μόνο ως δυνητικός εισαγωγέας φθηνότερου ηλεκτρισμού.
Σε περιόδους μεγάλης παραγωγής από ΑΠΕ και χαμηλής εγχώριας ζήτησης, η Κύπρος θα μπορεί δυνητικά να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια προς την Ελλάδα και την ευρωπαϊκή αγορά.
Η οικονομική αξία αυτής της δυνατότητας θα εξαρτηθεί από τις ποσότητες που θα μπορούν να εξαχθούν, τις τιμές της αγοράς στις συγκεκριμένες ώρες, τις απώλειες μεταφοράς και τους κανόνες λειτουργίας της διασύνδεσης.
6. Η αξία της ενεργειακής ασφάλειας
Υπάρχει, παράλληλα, ένα όφελος που δεν αποτυπώνεται τόσο εύκολα στον λογαριασμό ηλεκτρισμού: η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.
Ένα απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει μόνο του βλάβες μονάδων παραγωγής, περιόδους υψηλής ζήτησης και άλλες διαταραχές.
Η ηλεκτρική διασύνδεση δημιουργεί μια πρόσθετη δυνατότητα τροφοδοσίας από το εξωτερικό. Η οικονομική αξία της μείωσης του κινδύνου διακοπών μπορεί να αποτιμηθεί μέσω διεθνώς χρησιμοποιούμενων μεθοδολογιών, όπως η οικονομική αξία της μη εξυπηρετούμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Πρόκειται, ωστόσο, περισσότερο για κοινωνικοοικονομικό όφελος παρά για άμεση μείωση του λογαριασμού του καταναλωτή.
7. Περισσότερος ανταγωνισμός στην αγορά
Η σύνδεση της Κύπρου με μια πολύ μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να ενισχύσει και την ανταγωνιστική πίεση στην εγχώρια αγορά.
Με τη δυνατότητα εισαγωγής ηλεκτρισμού, η εγχώρια παραγωγή θα ανταγωνίζεται, σε συγκεκριμένες ώρες, ηλεκτρική ενέργεια που μπορεί να προέρχεται από άλλες αγορές.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι απλώς εάν θα υπάρχει μεγαλύτερος ανταγωνισμός. Είναι σε ποιο βαθμό αυτός θα μεταφραστεί σε χαμηλότερο συνολικό κόστος ηλεκτρισμού για τον τελικό καταναλωτή.
- Διαβάστε επίσης: Μιχάλης Δαμιανός: Η Κυβέρνηση στηρίζει την υλοποίηση του GSI, αλλά λαμβάνει σοβαρά υπόψη την οικονομική βιωσιμότητα
Το κρίσιμο ερώτημα: Πόσα ευρώ αξίζουν όλα αυτά;
Τα πιο πάνω καταγράφουν τα βασικά δυνητικά οφέλη του GSI. Για να αξιολογηθεί όμως πραγματικά η οικονομική αξία του έργου, θα πρέπει τα οφέλη αυτά να μετατραπούν σε ευρώ και να συγκριθούν με το συνολικό κόστος.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της Ανάλυσης Κόστους-Οφέλους.
Για κάθε χρόνο λειτουργίας του GSI θα πρέπει να συγκριθούν:
-Το κόστος του κυπριακού ηλεκτρικού συστήματος χωρίς GSI
-Το κόστος του κυπριακού ηλεκτρικού συστήματος με GSI
Η διαφορά μεταξύ των δύο αποτελεί το βασικό οικονομικό όφελος του έργου.
Για παράδειγμα, εάν χωρίς τον GSI το κυπριακό ηλεκτρικό σύστημα κόστιζε €1 δισ. ετησίως και με τον GSI €900 εκατ., το οικονομικό όφελος θα ήταν €100 εκατ. τον χρόνο.
Το παράδειγμα είναι απλουστευμένο, αλλά δείχνει τη λογική πίσω από τον υπολογισμό.
Το κόστος απέναντι στο όφελος
Αυτό είναι τελικά το οικονομικό τεστ του GSI.
Στην χθεσινή Υπόθεση Εργασίας του InBusinessNews, επιχειρήσαμε να υπολογίσουμε το κόστος που μπορεί να αναλογεί στην Κύπρο, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες παραδοχές για το τελικό κατασκευαστικό κόστος, την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, τον διασυνοριακό επιμερισμό και το WACC.
Για να ολοκληρωθεί, όμως, η εικόνα, πρέπει να απαντηθεί και η άλλη πλευρά της εξίσωσης:
-Πόσα δισεκατομμύρια ευρώ οικονομικού οφέλους μπορεί να δημιουργήσει ο GSI για την Κύπρο κατά τη διάρκεια της οικονομικά ωφέλιμης ζωής του;
-Και πόσο από αυτό το όφελος μπορεί τελικά να φτάσει στον Κύπριο καταναλωτή με τη μορφή χαμηλότερου κόστους ηλεκτρισμού;
Αυτές είναι οι δύο αριθμητικές παράμετροι που θα κρίνουν, σε οικονομικούς όρους, εάν το κόστος της διασύνδεσης συνοδεύεται από αντίστοιχη αξία για την κυπριακή οικονομία.
