Παμπάλαια χαρακτηρίζεται η νομοθεσία που διέπει τη λειτουργία των στεγών ηλικιωμένων, καθώς όπως διαφαίνεται από τις πρόνοιές της, οι ποινές είναι ακόμη σε λίρες, με τους εμπλεκόμενους φορείς να τονίζουν την αδήριτη ανάγκη για προώθηση αλλαγών το συντομότερο δυνατό. Στο μεταξύ, τονίζεται πως λόγω των προνοιών της νομοθεσίας, δεν υπάρχει ιδιωτική ζωή, αφού υπάρχουν δωμάτια με τέσσερα και τρία κρεβάτια, παρ’ όλο που η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών προβλέπει ότι ο κάθε ένοικος θα πρέπει να διαμένει σε δωμάτιο μόνος του και εκεί που δεν υπάρχει χώρος, να διαμένουν δύο μαζί σε ένα δωμάτιο.
Τα κακώς έχοντα και την ανάγκη για την προώθηση σημαντικών αλλαγών στις στέγες ηλικιωμένων αναμένεται να τεθούν επί τάπητος στη συνεδρία της Επιτροπής Εργασίας, που θα πραγματοποιηθεί στην παρουσία εκπροσώπων του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας καθώς και του Υπουργείου Εργασίας, που είναι και τα αρμόδια για την εφαρμογή της νομοθεσίας που διέπει το ζήτημα αυτό. Μίας νομοθεσίας που θεσπίστηκε το 1991, δηλαδή πάνω από 30 χρόνια προηγουμένως, με τους εμπλεκόμενους φορείς να τονίζουν πως πρέπει να γίνουν άμεσα αλλαγές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Βελτίωση σχεδίου για στέγες ηλικιωμένων αποφάσισε το Υπουργικό Συμβούλιο-Στους 900 οι δικαιούχοι
«Είναι ένας παμπάλαιος νόμος. Τα δεδομένα έχουν αλλάξει και πρέπει να τροποποιηθεί. Εμείς έχουμε εισηγήσεις, με βάση καλές πρακτικές από εταίρους μας στο εξωτερικό, αλλά και από νομοθεσίες σε άλλες χώρες. Θα ανοίξει η συζήτηση για αλλαγή στη νομοθεσία. Θα πρέπει να αλλάξει επί της ουσίας όλη η νομοθεσία. Δεν λαμβάνει, στην κυριολεξία, τα δικαιώματα των ενοίκων, δεν προνοεί λεπτομερείς συμβάσεις με τους ένοικους που να γράφουν τι τους προσφέρουν, τα προγράμματα κλπ», εξήγησε στον REPORTER ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Τρίτης Ηλικίας, Δήμος Αντωνίου.
Αυτό που τονίζεται είναι πως το 2011 έχει γίνει μία τροποποίηση της νομοθεσίας, ωστόσο από τότε η νομοθεσία έχει ξεχαστεί και δεν έχει αναθεωρηθεί για να συνάδει με τα δεδομένα της εποχής. Μάλιστα, το Παρατηρητήριο είχε στείλει κάποιες εισηγήσεις στην αείμνηστη υπουργό Εργασίας, Ζέτα Αιμιλιανίδου, που προωθήθηκαν στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, όμως δεν έγινε οποιοδήποτε βήμα προς την κατεύθυνση των αλλαγών.
Ουσιαστικά, αυτό που διαμηνύεται είναι πως η Κυβέρνηση έχει επιβάλει κάποια ποιοτικά κριτήρια, για τα άτομα που λαμβάνουν Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και διαμένουν στις στέγες, ωστόσο αυτά δεν είναι ενσωματωμένα σε κάποια νομοθεσία. Αυτό που ζητούν οι φορείς είναι να εφαρμοστεί ένα ανθρωποκεντρικό μοντέλο φροντίδας, ώστε περιοριστικά μέτρα, όπως το ότι υπάρχουν στέγες που δένουν στα κρεβάτια τους ενοίκους, καθώς και η παραμέληση και οι παραβίαση των προσωπικών τους δεδομένων, να μπορούν να τιμωρούνται.
«Είναι παλιό το νομοθετικό πλαίσιο και δεν συνάδει με τις συμβάσεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα άτομα τρίτης ηλικίας σε στέγες κλπ. Υπάρχουν συστάσεις από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι προτεραιότητες για τη μακροχρόνια φροντίδα. Σχεδόν κανένα από αυτά δεν περιλαμβάνεται στη νομοθεσία. Έχουμε πολύ ισχυρή άποψη, επειδή είμαστε και μέλος του European Agent Network που έχουν εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα φροντίδας. Ένας μέλος του οργανισμού είναι ιδιοκτήτης 1,000 γηροκομείων στη Γερμανία».
Επηρεάζονται οι ένοικοι από τη μη αλλαγή της νομοθεσίας
Σημειώνεται πως η νομοθεσία που υπάρχει αυτή τη στιγμή και διέπει τη λειτουργία των στεγών, προνοεί ποινές που είναι ακόμη σε λίρες. Συγκεκριμένα, με βάση τη νομοθεσία, ανώτατο πρόστιμο για κάποιο που λειτουργεί χωρίς άδεια είναι 750 λίρες, που μεταφράζεται σε περίπου 1,200 ευρώ, ενώ το πρόστιμο για παράβαση των κανονισμών είναι 300 λίρες. Αυτό που υπογραμμίζεται, εκτός του ότι κάποιος που δεν έχει άδεια δεν πρέπει να λειτουργεί, είναι πως η νομοθεσία δεν έχει αποτρεπτική ισχύ. Ωστόσο, η υφιστάμενη νομοθεσία έχει αρνητική συνέπεια και στους ενοίκους.
«Επιτρέπουν τέσσερα κρεβάτια ανά δωμάτιο και ένα φροντιστή ανά 25 ενοίκους. Είναι τετράκλινα, τρίκλινα, δίκλινα και μονόκλινα, αλλά στη σύσταση για τα ανθρώπινα δικαιώματα των Ηνωμένων Εθνών λέει ότι το μέγιστο πρέπει να είναι δύο κρεβάτια και εκεί που δεν υπάρχει χώρος. Με αυτή τη νομοθεσία, δεν έχουν ιδιωτική ζωή, είσαι πάντα με κάποιο μέσα στο δωμάτιό σου».
Πέραν τούτου, όπως ανέφερε ο κ. Αντωνίου, λόγω της νομοθεσίας, οι ιδιοκτήτες δεν υποχρεούνται να αναφέρουν ξεκάθαρα σε μία σύμβαση ποια είναι ακριβώς τα δικαιώματα των ενοίκων. Μάλιστα, όπως ανέφερε, υπάρχουν ιδιοκτήτες, που δίνουν μία κόλλα χαρτί ως σύμβαση και αναφέρουν πως δεν φέρουν ευθύνη για την φύλαξη των προσωπικών αντικειμένων των ενοίκων.
«Στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών υπάρχει αναφορά ότι πρέπει να υπάρχει ασφάλεια των προσωπικών αντικειμένων του ενοίκου, πρέπει να είναι καλά ντυμένος, προσεγμένος, να λαμβάνει μέρος σε συγκεκριμένα προγράμματα και να υπάρχει εξατομίκευση σε συγκεκριμένα ζητήματα υγείας. Οι περισσότερες στέγες αυτή τη στιγμή λειτουργούν με ένοικους που έχουν αυξημένα θέματα υγείας και νοσηρότητας, οι περισσότεροι είναι με άνοια. Δεν υπάρχουν εξατομικευμένα προγράμματα γραμμένα για να αξιολογούνται».
Ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Τρίτης Ηλικίας θέλησε να τονίσει πως υπάρχουν στέγες ηλικιωμένων που λειτουργούν σε ψηλά επίπεδα και δεν μπορούν όλες να μπουν σε ένα καλάθι. Ωστόσο, είναι αρκετές αυτές που δεν πληρούν τις προδιαγραφές.
«Η Επίτροπος Διοικήσεως είχε κάνει κάποιες αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις σε στέγες και έστειλε υπόμνημα στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας και είχε κάνει και έκθεση που καταδίκαζε δέκα στέγες κάτω από των βασανιστηρίων νόμο. Όταν δεν υπάρχει συγκεκριμένη νομοθεσία, πολλές φορές μπορούν να βρουν παραθυράκι και να γλιτώσουν. Εμείς δεν θέλουμε να κλείσουν οι στέγες, αλλά να υπάρχει νομικό πλαίσιο που να προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα των ενοίκων και να βελτιώνει την κερδοφορία των στεγών και το επίπεδο των υπηρεσιών τους».
Όσα θέλει να εξετάσει η Βουλή
Το ζήτημα του εκσυγχρονισμού της νομοθεσίας αποτελεί και ένα από τα ζητήματα που θα θέσει ενώπιον των καλεσμένων και η Επιτροπή Εργασίας, η οποία βρίσκεται σε αναμονή της κατάθεσης σχετικού τροποποιητικού νομοσχεδίου, εδώ και δέκα χρόνια, ωστόσο δεν έχει τεθεί χρονοδιάγραμμα από πλευράς Κυβέρνησης για το ζήτημα. Πέραν τούτου, αυτό που θα θέσει η Επιτροπή στο τραπέζι είναι το γεγονός ότι τα πρότυπα ασφαλείας, κατάρτισης του προσωπικού και της διαμονής είναι ξεπερασμένα.
Παράλληλα, η Επιτροπή Εργασίας καταγράφει ότι δεν υπάρχουν εξατομικευμένα προγράμματα για τους ενοίκους, ενώ θέλουν να ανοίξουν και το κεφάλαιο των καταγγελιών για κακοποίηση και κατά πόσο υπάρχει διαδικασία που να μπορούν οι παραπονούμενοι να ακολουθήσουν. Στο μεταξύ, στο μικροσκόπιο θα τεθούν και οι χειρισμοί από πλευράς Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και κατά πόσο προβαίνουν στους ελέγχους που πρέπει και αν επιβάλλουν ποινές.
Ωστόσο, ένα σημαντικό θέμα που θα θέσει η Επιτροπή Εργασίας στους αρμόδιους είναι και το ζήτημα του εγκλεισμού ατόμων με αναπηρία στις στέγες ηλικιωμένων. Μία πρακτική που έχει καταδικαστεί από πολλούς, όμως λόγω της νομοθεσίας όπως αυτή είναι καταρτισμένη αυτή τη στιγμή, υπάρχει το παραθυράκι να μπορεί να εφαρμόζεται. Αυτό, ωστόσο, δεν δικαιολογεί την εφαρμογή της και αυτό που θέλουν να εξετάσουν οι αρμόδιοι είναι τρόπους αποτροπής της, δεδομένου ότι ο εγκλεισμός ατόμων με αναπηρία σε στέγες ηλικιωμένων είναι ανεπίτρεπτος.
