Το απόγευμα με την ομιλία του ΓΓ των ΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, την τελευταία του καθώς η θητεία του λήγει, αρχίζει η 81η Γενική Συνέλευση των ΗΕ στη Νέα Υόρκη που θα διαρκέσει έως τις 28 του μήνα.
Παγκόσμιοι ηγέτες έφτασαν στη Νέα Υόρκη για την υψηλού επιπέδου εβδομάδα, προετοιμαζόμενοι για την επιστροφή του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο βήμα για δεύτερη συνεχή χρονιά, με τις συζητήσεις να επικεντρώνονται στις κλιμακούμενες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, καθώς και στους κινδύνους που ενέχει η τεχνητή νοημοσύνη.
Σχεδόν 130 αρχηγοί κρατών συναντώνται σε μια συγκυρία όπου η μεταπολεμική τάξη πραγμάτων δέχεται πιέσεις και ο ίδιος ο ΟΗΕ αγωνίζεται να διατηρήσει τη σημασία του, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις επιθέσεις του Τραμπ, ο οποίος έχει περικόψει δραστικά τις αμερικανικές συνεισφορές και έχει αποχωρήσει από δεκάδες όργανα του Οργανισμού.
Ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος απευθύνθηκε για τελευταία φορά στη ΓΣ μέσω βίντεο το 2021, δεν θα μεταβεί στη Νέα Υόρκη, προτιμώντας να πραγματοποιήσει κατ' ιδίαν συνομιλίες με τον Τραμπ στην Ουάσιγκτον την Πέμπτη, γεγονός που τροφοδοτεί τη συζήτηση σχετικά με τον ρόλο του ΟΗΕ στην αντιμετώπιση παγκόσμιων κρίσεων.
Την κρίση ηθικού και οικονομικών έρχονται να επιτείνουν τα ερωτήματα σχετικά με τον επόμενο ηγέτη του οργανισμού, που μετρά ήδη 80 χρόνια ζωής: η θητεία του Γενικού Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες λήγει στα τέλη του 2026, χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρο φαβορί για τη διαδοχή του.
Το 15μελές Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενδέχεται να πραγματοποιήσει συναντήσεις υψηλού επιπέδου για την Ουκρανία, την τεχνητή νοημοσύνη και τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων συνομιλιών με Άραβες ηγέτες, όπως ανέφεραν διπλωμάτες.
Περισσότερο από έναν χρόνο μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ, «δεν θα λέγαμε πλέον ότι ο ΟΗΕ βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, αλλά ότι έχει εγκλωβιστεί σε μια κρίση χωρίς ορατό τέλος», δήλωσε ο αναλυτής Ρίτσαρντ Γκόουαν, της οργάνωσης International Crisis Group.
«Ο ΟΗΕ μπορεί να μην βρίσκεται πλέον στην εντατική όπως πέρυσι, αλλά φαίνεται να είναι εγκλωβισμένος σε κέντρο αντιμετώπισης τραυμάτων για το άμεσο μέλλον», πρόσθεσε ο Γκόουαν.
Οι ΗΠΑ απέφυγαν την απώλεια του δικαιώματος ψήφου στη Συνέλευση καταβάλλοντας αυτή την εβδομάδα 725 εκατομμύρια δολάρια ως συνεισφορές στον τακτικό προϋπολογισμό, ωστόσο εξακολουθούν να οφείλουν στον οργανισμό περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο δολάρια, ενώ συνεχίζουν να απαιτούν περικοπές και μεταρρυθμίσεις.
ΑΙ και κίνδυνοι
Η Συνέλευση συγκαλείται μετά που αρκετά ηγετικά στελέχη του κλάδου της τεχνητής νοημοσύνης ζήτησαν τον συντονισμένο περιορισμό του ρυθμού ανάπτυξης της εν λόγω τεχνολογίας.
Ο Γκουτέρες δήλωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) θα αποτελέσει κεντρικό θέμα συζήτησης, προσθέτοντας ότι οι χώρες που πρωτοπορούν στον τομέα αυτό πρέπει να θεσπίσουν «κοινές δικλείδες ασφαλείας, ώστε να αποφευχθεί αυτός ο αγώνας δρόμου προς τα κάτω, ο οποίος θα μπορούσε κάποια μέρα να οδηγήσει σε μια τεράστια καταστροφή σε παγκόσμιο επίπεδο».
Ο Γενικός Γραμματέας προτείνει εδώ και καιρό την καθιέρωση ενός συστήματος παγκόσμιας διακυβέρνησης για την τεχνητή νοημοσύνη. Το 2023, ο ΟΗΕ συνέστησε ένα συμβουλευτικό όργανο για τη συγκεκριμένη τεχνολογία, στο οποίο συμμετέχουν στελέχη εταιρειών τεχνολογίας, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και ακαδημαϊκοί.
Η προειδοποίηση αυτή έφερε τον Γκουτέρες σε αντιπαράθεση με τον Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε τους κινδύνους της ΤΝ ως «απάτη», υποστηρίζοντας ότι υπάρχει μια «νοσηρή συνωμοσία» εναντίον της και ότι η Κίνα θα επωφελούνταν από τις αμφιβολίες που εγείρονται σχετικά με την ανάπτυξή της.
Μέση Ανατολή και Ουκρανικό
Η Μέση Ανατολή θα βρεθεί και πάλι στο επίκεντρο των συζητήσεων, καθώς η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν συνεχίζει να τροφοδοτεί τον παγκόσμιο πληθωρισμό και να αποσταθεροποιεί την περιοχή. Οι πρόσφατες ενέργειες των μαχητών Χούθι απειλούν τη ναυσιπλοΐα στο κρίσιμης σημασίας στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ και ενδέχεται να προκαλέσουν περαιτέρω εκτίναξη των τιμών της ενέργειας.
«Είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει στρατιωτική λύση σε αυτό το πρόβλημα, και η εμπειρία των συγκρούσεων στην Υεμένη απέδειξε πόσο περίπλοκη είναι η επιτυχής παρέμβαση», δήλωσε ο Γκουτέρες, προσθέτοντας ότι ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για την Υεμένη καταβάλλει «τεράστιες προσπάθειες» για την προώθηση των συνομιλιών.
Ωστόσο, οι ειρηνευτικές συνομιλίες παραμένουν σε τέλμα, καθώς το Ιράν και οι ΗΠΑ συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πλήγματα και ο Τραμπ απειλεί με σημαντική κλιμάκωση του πολέμου.
Ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αναμένεται να απευθύνει ομιλία στη Γενική Συνέλευση την Τετάρτη.
Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου , ο οποίος καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα, κατηγορίες που το Ισραήλ απορρίπτει, πρόκειται να μιλήσει την Πέμπτη.
Ο Παλαιστίνιος Πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς δεν θα παρευρεθεί αυτοπροσώπως στη σύνοδο για δεύτερη συνεχή χρονιά. Οι ΗΠΑ, στενός σύμμαχος του Ισραήλ, του αρνήθηκαν και πάλι τη χορήγηση βίζας. Την Πέμπτη, η Γενική Συνέλευση ενέκρινε τη συμμετοχή του Αμπάς μέσω βιντεοσύνδεσης.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, είναι πιθανό να πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου συνάντηση υψηλού επιπέδου για τη σύγκρουση στο Σουδάν.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ θα απευθυνθούν στη Γενική Συνέλευση. Ο Ζελένσκι πιθανότατα θα επιδιώξει να ενισχύσει τη θέση της Ουκρανίας ενόψει αυτού που αναμένεται να είναι ένας ακόμη δύσκολος χειμώνας, δήλωσαν διπλωμάτες.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν κατέστη δυνατό να αναλάβει δράση για τον τερματισμό της σύγκρουσης, καθώς η Ρωσία, ως μόνιμο μέλος, διαθέτει δικαίωμα βέτο.
Ο Τραμπ έχει κατά καιρούς εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι δεν κατάφερε να μεσολαβήσει για τον τερματισμό του πολέμου, στόχο που είχε θέσει ως προτεραιότητα κατά την έναρξη της δεύτερης θητείας του, τον Ιανουάριο του περασμένου έτους.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος συνομίλησε με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ωστόσο δεν έχει διευκρινιστεί εάν προτίθεται να συναντηθεί με τον Ζελένσκι στη Νέα Υόρκη.
Ο Γκουτέρες υπογράμμισε τις επιπτώσεις του πολέμου στον άμαχο πληθυσμό, καθώς και στην επισιτιστική ασφάλεια και τις τιμές της ενέργειας.
Πηγή: ΚΥΠΕ
