Η Πωλίνα Χριστοδούλου, Συνέταιρος και Head of Commercial στο δικηγορικό γραφείο George Z. Georgiou & Associates LLC, μιλά για τις προκλήσεις εκσυγχρονισμού του δικαστικού συστήματος, το νέο πλαίσιο ελέγχου άμεσων ξένων επενδύσεων, τον μετασχηματιστικό ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στη δικηγορία, αλλά και τις προοπτικές και τις νέες απαιτήσεις για το κυπριακό νομικό επάγγελμα έως το 2030.
Ο εκσυγχρονισμός του δικαστικού συστήματος της Κύπρου έχει αντιμετωπίσει σειρά σημαντικών προκλήσεων κατά την εφαρμογή του. Με τα Εμπορικά και Ναυτοδικεία να μην έχουν ακόμη τεθεί πλήρως σε λειτουργία, την πλατφόρμα iJustice να παρουσιάζει καθυστερήσεις και τις εκκρεμείς υποθέσεις να εξακολουθούν να επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των δικαστηρίων, ποια θεωρείτε ότι είναι τα κυριότερα εμπόδια για την επιτυχή μεταρρύθμιση; Ποιες εισηγήσεις θα κάνατε ώστε οι διάφορες πρωτοβουλίες να επιτύχουν τους στόχους για τους οποίους σχεδιάστηκαν;
Οι βασικές προκλήσεις εξακολουθούν να αφορούν τις πρακτικές και οργανωτικές απαιτήσεις που συνεπάγεται ο εκσυγχρονισμός ενός σύνθετου δικαστικού συστήματος, παράλληλα με τη διασφάλιση της αδιάλειπτης παροχής υπηρεσιών. Η ψηφιοποίηση, η ενίσχυση της δικαστικής δυναμικότητας και η δημιουργία εξειδικευμένων δικαστηρίων αποτελούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις, απαιτούν όμως συνεχή δέσμευση, συντονισμό και επενδύσεις προκειμένου να τεθούν πλήρως σε λειτουργία.
Η πρόοδος που έχει ήδη επιτευχθεί καταδεικνύει την αξία αυτών των πρωτοβουλιών. Παρά τις καθυστερήσεις στην εφαρμογή του iJustice στο σύνολό του, οι προσωρινές ψηφιακές λύσεις έχουν επιφέρει απτές βελτιώσεις στις δικαστικές διαδικασίες και έχουν αναδείξει τα οφέλη από την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της προσβασιμότητας.
- Διαβάστε επίσης: Κώστας Φυτιρής: Στόχος μας είναι να οικοδομήσουμε ένα σύστημα δικαιοσύνης πιο αποτελεσματικό, πιο διαφανές και πιο προσβάσιμο σε κάθε πολίτη
Η δημιουργία των Εμπορικών και Ναυτοδικείων αποτελεί ένα θετικό βήμα, το οποίο έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει τη θέση της Κύπρου ως διεθνούς επιχειρηματικού κέντρου. Σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη επένδυση στη δικαστική δυναμικότητα, οι μεταρρυθμίσεις αυτές, όταν τεθούν σε πλήρη λειτουργία, θα πρέπει να συμβάλουν στη δημιουργία ενός πιο αποτελεσματικού και προβλέψιμου νομικού συστήματος.
Η επιτυχία της μεταρρύθμισης εξαρτάται από τη διατήρηση της δυναμικής της, με παράλληλη διασφάλιση ότι η εφαρμογή της παραμένει πρακτική και ευθυγραμμισμένη με τις ανάγκες όσων χρησιμοποιούν το δικαστικό σύστημα. Η ενεργός συμμετοχή της δικαστικής εξουσίας, των Δικηγορικών Συλλόγων και των υπόλοιπων εμπλεκόμενων φορέων δημιουργεί ισχυρές προϋποθέσεις αισιοδοξίας ότι οι πρωτοβουλίες αυτές θα επιτύχουν τελικά τους στόχους για τους οποίους σχεδιάστηκαν.
Με τον Νόμο για τον Έλεγχο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων να βρίσκεται πλέον σε ισχύ, πώς επηρεάζει το νέο καθεστώς τις διασυνοριακές συναλλαγές;
Η εισαγωγή ενός καθεστώτος ελέγχου των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, FDI screening, αποτελεί μια σημαντική θεσμική αλλαγή στη συνεχιζόμενη εξέλιξη του ρυθμιστικού πλαισίου της Κύπρου.
Παρότι εισάγει ένα επιπλέον επίπεδο ελέγχου για ορισμένες συναλλαγές, παράλληλα προσφέρει μεγαλύτερη διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου, καθώς καθιερώνει μια σαφή διαδικασία για την αξιολόγηση επενδύσεων σε τομείς που θεωρούνται στρατηγικής σημασίας.
Στις διασυνοριακές συναλλαγές M&A με εισερχόμενες επενδύσεις, οι επενδυτές εκτός ΕΕ θα πρέπει να ενσωματώνουν στον σχεδιασμό της συναλλαγής την υποχρεωτική εξασφάλιση έγκρισης FDI πριν από την ολοκλήρωσή της. Αυτό περιλαμβάνει ανάλυση της δικαιοδοσίας από τα αρχικά στάδια, χαρτογράφηση των πραγματικών δικαιούχων, UBO mapping, σύνταξη των σχετικών condition precedents, συντονισμένη στρατηγική για την υποβολή των απαιτούμενων αιτήσεων στις διάφορες ρυθμιστικές αρχές και πρόβλεψη για μεγαλύτερα χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης των συναλλαγών.
Ταυτόχρονα, ένα σαφώς καθορισμένο ρυθμιστικό πλαίσιο δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως μια πρόσθετη υποχρέωση συμμόρφωσης. Προβλέψιμες και διαφανείς διαδικασίες ενισχύουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών και ευθυγραμμίζουν την Κύπρο με τις ευρύτερες διεθνείς πρακτικές στον τομέα των ξένων επενδύσεων.
Όπως συμβαίνει με πολλές ρυθμιστικές εξελίξεις, η επιτυχία θα εξαρτηθεί τελικά από την επίτευξη της σωστής ισορροπίας μεταξύ της προστασίας των θεμιτών συμφερόντων της ΕΕ και της διατήρησης ενός αποτελεσματικού και εμπορικά ελκυστικού επενδυτικού περιβάλλοντος.
Πώς θα περιγράφατε τη διαδικασία υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης από τα δικηγορικά γραφεία;
Η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης έχει επιταχυνθεί σημαντικά και έχει μετασχηματίσει τον τρόπο με τον οποίο παρέχονται οι νομικές υπηρεσίες. Στο GZG έχουμε αγκαλιάσει την τεχνολογική καινοτομία μέσω συνεργατικών ψηφιακών πλατφορμών.
Διατηρούμε μια ongoing partnership με την Casepal, ένα εξειδικευμένο νομικό εργαλείο που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη, με εξαιρετικά και άμεσα αποτελέσματα και οφέλη.
Αντιμετωπίζουμε την τεχνολογία ως εργαλείο ενίσχυσης και όχι ως υποκατάστατο της νομικής τεχνογνωσίας. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει σημαντικές δυνατότητες να μετασχηματίσει την παραγωγή εγγράφων, τη νομική έρευνα, το due diligence και τις forensic εργασίες, επιτρέποντας στους δικηγόρους να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη στρατηγική σκέψη, στις σχέσεις με τους πελάτες και στην επίλυση σύνθετων προβλημάτων.
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να διασφαλιστεί ότι η τεχνολογία εφαρμόζεται με ορθό και μελετημένο τρόπο. Η AI θα πρέπει να ενισχύει την επαγγελματική κρίση και όχι να την αντικαθιστά. Η κατάλληλη εποπτεία, η διατήρηση της ποιότητας της νομικής συμβουλής και η αναγνώριση της διαρκούς σημασίας της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αξιοποίηση των οφελών αυτών των τεχνολογιών.
Όταν χρησιμοποιείται υπεύθυνα, η AI δημιουργεί την ευκαιρία για βελτίωση της εξυπηρέτησης των πελατών, αύξηση της αποτελεσματικότητας και παροχή περισσότερου χρόνου στους δικηγόρους, ώστε να αξιοποιούν τις δεξιότητες που προσθέτουν τη μεγαλύτερη αξία.
Ο πληθωρισμός και η αύξηση του λειτουργικού κόστους ασκούν πιέσεις στα δικηγορικά γραφεία. Πώς αντανακλώνται αυτές οι προκλήσεις στον τρόπο με τον οποίο ασκούν τη δραστηριότητά τους οι δικηγόροι;
Η αύξηση του λειτουργικού κόστους έχει ενισχύσει την ανάγκη για αποτελεσματικότητα και προσαρμοστικότητα. Παρότι το κόστος αποτελούσε ανέκαθεν σημαντικό παράγοντα, οι πελάτες απαιτούν ολοένα και περισσότερο νομικές υπηρεσίες που συνδυάζουν υψηλή ποιότητα με ταχύτητα ανταπόκρισης, διαφάνεια και εμπορική αντίληψη.
Η τεχνολογία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ικανοποίηση αυτών των προσδοκιών. Τα ψηφιακά εργαλεία συνεργασίας, οι λύσεις που αξιοποιούν την AI και οι πιο αποτελεσματικές εσωτερικές διαδικασίες επιτρέπουν στα γραφεία να ενισχύσουν την παραγωγικότητά τους, διατηρώντας παράλληλα την ποιότητα των υπηρεσιών που απαιτούν οι πελάτες.
Ωστόσο, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει θεμελιώδης και αναντικατάστατος. Οι νομικές υπηρεσίες βασίζονται στην εμπιστοσύνη, την ορθή κρίση και τις ισχυρές σχέσεις με τους πελάτες. Η τεχνολογία μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την επαγγελματική τεχνογνωσία και την προσωπική επαφή που αποτελούν τη βάση της αποτελεσματικής νομικής συμβουλής.
Τα δικηγορικά γραφεία που θα καταφέρουν να συνδυάσουν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα με την εξαιρετική εξυπηρέτηση των πελατών θα βρίσκονται στην καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσουν ένα ολοένα πιο απαιτητικό οικονομικό περιβάλλον.
Πώς βλέπετε να εξελίσσεται το κυπριακό νομικό επάγγελμα έως το 2030; Υπάρχουν ευκαιρίες επέκτασης σε νέους τομείς δραστηριότητας;
Το νομικό επάγγελμα αναμένεται να καταστεί ολοένα περισσότερο τεχνολογικά υποστηριζόμενο, με την AI και προηγμένα ψηφιακά εργαλεία να ενσωματώνονται στην καθημερινή νομική πρακτική.
Αναμένουμε σημαντικό μετασχηματισμό στη νομική έρευνα, την παραγωγή εγγράφων, τη forensic analysis και το due diligence, όπου η τεχνολογία θα προσφέρει σημαντικά οφέλη σε ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.
Παράδοξα, η τεχνολογική πρόοδος θα αυξήσει την αξία του ανθρώπινου παράγοντα. Καθώς οι διαδικασίες ρουτίνας θα αυτοματοποιούνται, τα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν τους εξαιρετικούς δικηγόρους, όπως η ορθή κρίση, η στρατηγική σκέψη, η επικοινωνία και οι σχέσεις εμπιστοσύνης με τους πελάτες, θα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την ικανοποίηση των πελατών και το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Οι πελάτες θα αναμένουν επίσης από τους νομικούς τους συμβούλους να συνδυάζουν βαθιά νομική τεχνογνωσία με προηγμένη κατανόηση της τεχνολογίας και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιούνται.
Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες θα προκύψουν για τα γραφεία που θα αγκαλιάσουν την καινοτομία, παραμένοντας παράλληλα προσηλωμένα στις διαχρονικές αξίες που χαρακτηρίζουν το νομικό επάγγελμα: την εμπιστοσύνη, την προσαρμοστικότητα και την αριστεία στην παροχή υπηρεσιών.
*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Gold, τεύχος Αυγούστου 2026.
