Ενήμερη είναι η Κυβέρνηση και οι αρμόδιες υπηρεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας σε σχέση με το σκάνδαλο με τις εξωσωματικές στα κατεχόμενα, το οποίο αναδείχθηκε μέσω νέας έρευνας του BBC και η οποία δείχνει ότι Βρετανοί γονείς κατέληξαν με παιδιά που γονιμοποιήθηκαν με γενετικό υλικό διαφορετικών δοτών από εκείνους που είχαν επιλέξει, ωστόσο δεν μπορεί να πράξει οτιδήποτε για αποτροπή της εν λόγω κατάστασης.
Πηγές από το Υπουργείο Υγείας ανέφεραν στον REPORTER πως τα συγκεκριμένα περιστατικά είναι ήδη υπόψιν της Κυπριακής Δημοκρατίας και των αρμόδιων υπηρεσιών, ωστόσο τα περιθώρια παρέμβασης είναι αδύνατα, καθώς δεν υπάρχει δικαιοδοσία της Δημοκρατίας στις περιοχές όπου πραγματοποιήθηκαν οι συγκεκριμένες θεραπείες.
Ως εκ τούτου, ακόμη και σε περίπτωση που προκύπτουν σοβαρές καταγγελίες για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε γενετικό υλικό ή για την ταυτότητα των δοτών, οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν μπορούν να προχωρήσουν στους ελέγχους που θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν, εάν επρόκειτο για αδειοδοτημένη μονάδα στις ελεύθερες περιοχές.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις λόγω του τρόπου με τον οποίο προωθούνται οι συγκεκριμένες θεραπείες στο εξωτερικό. Από την έρευνα προκύπτει ότι, πέραν του χαμηλότερου κόστους των διαδικασιών εξωσωματικής γονιμοποίησης που προβάλλεται ως βασικό πλεονέκτημα στις κατεχόμενες περιοχές, οι συγκεκριμένες κλινικές επιχειρούν να προσελκύσουν Ευρωπαίους πολίτες παρουσιάζοντας την περιοχή ως έναν συνδυασμό ιατρικού και τουριστικού προορισμού. Το χαμηλότερο κόστος, η δυνατότητα επιλογής δοτών, η προώθηση ολοκληρωμένων πακέτων και τα πακέτα διακοπών που μπορούν να συνδυάσουν με την επίσκεψή τους στις κατεχόμενες περιοχές, φαίνεται να αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για ζευγάρια που αναζητούν θεραπεία εκτός της χώρας τους.
Πέραν τούτου, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, το γεγονός ότι δεν υπάρχει δυνατότητα ελέγχου από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας για το τι ακριβώς περιλαμβάνουν τα συγκεκριμένα πακέτα και με ποιον τρόπο εφαρμόζονται οι θεραπείες, δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την εξακρίβωση των πρακτικών που ακολουθούνται. Ερώτημα αποτελεί εξάλλου και το κατά πόσον χρησιμοποιούνται οι ίδιοι δότες σε διαφορετικές θεραπείες, καθώς και εάν τηρούνται με τρόπο αξιόπιστο τα στοιχεία που αφορούν την ταυτότητα και το ιατρικό ιστορικό των δοτών.
Η απουσία ουσιαστικού ελέγχου από την Κυπριακή Δημοκρατία δημιουργεί, ως εκ τούτου, ένα ιδιαίτερα δύσκολο πεδίο, αφού από τη μία υπάρχουν καταγγελίες οι οποίες χρήζουν διερεύνησης και από την άλλη οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν διαθέτουν τα απαιτούμενα εργαλεία για να πραγματοποιήσουν επιτόπιους ελέγχους ή να παρέμβουν στις κλινικές που λειτουργούν στα κατεχόμενα.
Την ίδια ώρα, η υπόθεση αναδεικνύει ευρύτερα ζητήματα που αφορούν την ανάγκη διασφάλισης της ποιότητας και της ασφάλειας στις θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ιδιαίτερα όταν αυτές πραγματοποιούνται εκτός του πλαισίου ελέγχου της χώρας προέλευσης των ασθενών.
Σημειώνεται ότι η νέα έρευνα του BBC κατέδειξε ότι εξαιτίας των πακέτων που προσφέρονται σε Βρετανούς πολίτες από συγκεκριμένες κλινικές στα κατεχόμενα, τουλάχιστον 30 παιδιά συνελήφθησαν με διαφορετικό δότη σπέρματος από εκείνον που είχαν επιλέξει αρχικά οι γονείς τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι υποψίες των γονέων ενισχύθηκαν μετά τη διενέργεια εξετάσεων DNA, οι οποίες κατέδειξαν ότι τα παιδιά δεν συνδέονταν γενετικά με τους δότες που είχαν επιλεγεί, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προέκυψε γενετική καταγωγή από την Τουρκία ή γειτονικές χώρες. Σύμφωνα με το BBC, από τις 30 περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής, οι μισές συνδέονται με την κλινική «Dogus IVF Centre» στα κατεχόμενα, ενώ 11 παιδιά έχουν ήδη υποβληθεί σε εξετάσεις DNA.
Το σκάνδαλο φαίνεται πλέον να λαμβάνει σοβαρές διαστάσεις και να προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην κλινική που βρίσκεται στο επίκεντρο των καταγγελιών, καθώς οι γονείς έχουν ήδη επιλέξει τη νομική οδό προκειμένου να αναζητήσουν απαντήσεις και ευθύνες. Ωστόσο, η υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερες νομικές και πρακτικές δυσκολίες, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συγκεκριμένες θεραπείες πραγματοποιήθηκαν στα κατεχόμενα, σε περιοχή που δεν βρίσκεται υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τι ισχύει στις ελεύθερες περιοχές
Στις ελεύθερες περιοχές, πάντως, το Υπουργείο Υγείας παρέχει χρηματοδότηση για θεραπείες υπογονιμότητας και εξωσωματικής γονιμοποίησης, έναντι των απαραίτητων αποδεικτικών στοιχείων. Η επιδότηση του πρώτου κύκλου μπορεί να φτάσει μέχρι τα 4.500 ευρώ, ενώ για τον δεύτερο κύκλο μπορεί να ανέλθει μέχρι τα 3.500 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι οι θεραπείες πραγματοποιούνται σε αδειοδοτημένες μονάδες εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η συγκεκριμένη επιδότηση αφορά, ωστόσο, μόνιμους κατοίκους Κύπρου και εντάσσεται στο πλαίσιο της πολιτικής του κράτους για στήριξη ζευγαριών και ατόμων που αντιμετωπίζουν προβλήματα υπογονιμότητας.
Η διαφορά με όσα καταγράφονται στα κατεχόμενα, όπως επισήμαναν οι πηγές, είναι ότι στις ελεύθερες περιοχές τα κέντρα στα οποία πραγματοποιούνται θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης υπόκεινται σε ελέγχους, ενώ παράλληλα εφαρμόζεται συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο που καθορίζει τις προϋποθέσεις λειτουργίας και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται. Πρόκειται για ένα πλαίσιο το οποίο μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να καθιστά τις διαδικασίες περισσότερο χρονοβόρες, ωστόσο έχει ως στόχο να διασφαλίζεται ότι κάθε στάδιο της θεραπείας πραγματοποιείται με τις προβλεπόμενες επιστημονικές και ιατρικές προδιαγραφές.
Η αυστηρή εποπτεία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αφορά μεταξύ άλλων τη διαχείριση του γενετικού υλικού, την επιλογή και καταγραφή των δοτών, την εργαστηριακή διαδικασία και τη μεταφορά των εμβρύων. Στόχος είναι να περιορίζονται στο ελάχιστο οι πιθανότητες λάθους και να υπάρχει δυνατότητα ιχνηλάτησης της διαδικασίας, ώστε σε περίπτωση που προκύψει οποιοδήποτε ζήτημα να μπορούν οι αρμόδιες υπηρεσίες να εντοπίσουν τι ακριβώς έχει συμβεί και σε ποιο στάδιο.
Παράλληλα, το υφιστάμενο πλαίσιο αποσκοπεί στο να διασφαλίζεται η δυνατότητα παροχής θεραπειών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σε ζευγάρια αλλά και μονογονείς που τις έχουν πραγματικά ανάγκη, με τρόπο που να προστατεύει τόσο τους ίδιους όσο και τα παιδιά που θα προκύψουν από τις διαδικασίες.
Επιπρόσθετα, υπάρχουν αρκετοί Ευρωπαίοι πολίτες που επιλέγουν την Κυπριακή Δημοκρατία προκειμένου να αποκτήσουν παιδί είτε μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης είτε μέσω παρένθετης μητέρας. Όπως επισημάνθηκε, ένας από τους βασικούς λόγους είναι το γεγονός ότι οι διαδικασίες πραγματοποιούνται σε ένα σαφές και ελεγχόμενο πλαίσιο, ενώ την ίδια ώρα το κόστος μπορεί να είναι σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μπορεί ο αριθμός των Ευρωπαίων πολιτών που επιλέγουν την Κύπρο να μην είναι ιδιαίτερα μεγάλος σε σχέση με τον συνολικό αριθμό των ασθενών, ωστόσο πρόκειται για μία τάση που καταγράφεται και καταδεικνύει ότι η χώρα διαθέτει υποδομές και τεχνογνωσία στον συγκεκριμένο τομέα.
Ταυτόχρονα, υπογραμμίστηκε πως η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτει σημαντικά τεχνολογικά εργαλεία και επιστημονική τεχνογνωσία στον τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, ο οποίος παρουσιάζει σταθερή ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Η εξέλιξη αυτή δεν περιορίζεται μόνο στον αριθμό των θεραπειών που πραγματοποιούνται, αλλά αφορά και την τεχνολογία, τις εργαστηριακές δυνατότητες, την επιστημονική εξειδίκευση και τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την αύξηση των πιθανοτήτων επιτυχίας.
Στα εδάφη που ελέγχονται από την Κυπριακή Δημοκρατία, η συγκεκριμένη μέθοδος καταγράφει σταθερή ανάπτυξη, τόσο σε επίπεδο τεχνολογίας και επιστημονικής εξειδίκευσης όσο και σε επίπεδο ζήτησης από ασθενείς που αναζητούν λύσεις για τη δημιουργία της οικογένειάς τους. Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δεν εξαντλείται στη διαδικασία της γονιμοποίησης, αλλά αποτελεί μια σύνθετη και πολυδιάστατη διαδικασία, στην οποία εμπλέκονται διαφορετικές επιστημονικές ειδικότητες. Από τη διερεύνηση των αιτιών της υπογονιμότητας και τη διατήρηση της γονιμότητας έως τη δημιουργία, την αξιολόγηση και τη μεταφορά των εμβρύων, κάθε στάδιο απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, εμπειρία και υψηλού επιπέδου εργαστηριακή υποστήριξη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Καμπανάκι κινδύνου του Βρετανικού ΥΠΕΞ μετά τις αποκαλύψεις με εξωσωματικές στα κατεχόμενα-Επικαιροποίησε ταξιδιωτική οδηγία
- Νέα αποκαλύψεις του BBC για το σκάνδαλο με εξωσωματικές στα κατεχόμενα-Τουλάχιστον 30 παιδιά με λάθος δότες, έντεκα από το ίδιο νοσηλευτήριο
- Άλλες δύο «συλλήψεις» για την μεταφορά τεσσάρων εμβρύων στα κατεχόμενα-Ισραηλινός υπήκοος ο 24χρονος
- Εφιάλτης με εξωσωματικές στα κατεχόμενα-Κλινικές έδιναν λάθος σπέρμα
