Αλλαγές αναμένονται μέχρι το τέλος του χρόνου στους ελέγχους των αεροδρομίων Λάρνακας και Πάφου, αφού το κράτος παρήγγειλε και αναμένει αυτοματοποιημένες Πύλες Ελέγχου Διαβατηρίων, οι οποίες θα μπορούν να ηλεκτρονικής επαλήθευσης του ταξιδιωτικού εγγράφου με τη βιομετρική ταυτοποίηση του επιβάτη (π.χ. μέσω αναγνώρισης προσώπου), επιτρέποντας την ολοκλήρωση του συνοριακού ελέγχου στις περιπτώσεις που δεν προκύπτουν ενδείξεις που να απαιτούν περαιτέρω έλεγχο.
Η εν λόγω τροποποίηση αναμένεται να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατό, σύμφωνα με τον υπουργό Δικαιοσύνης, Κώστα Φυτιρή, ο οποίος απάντησε σε σειρά ερωτήσεων του βουλευτή του ΔΗΣΥ, Γιώργου Παμπορίδη, ο οποίος ζήτησε ενημέρωση σε σχέση με τον σκοπό του υφιστάμενου συστήματος, για το οποίο, όπως αναφέρει, παρατήρησε πως σε σημαντικό αριθμό περιπτώσεων, επιβάτες οι οποίοι ολοκληρώνουν τη διαδικασία μέσω του αυτοματοποιημένου συστήματος παραπέμπονται εκ νέου σε πρόσθετο έλεγχο από μέλη της Αστυνομίας, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς την αποτελεσματικότητα και την επιχειρησιακή αποδοτικότητα του συστήματος.
Ο κ. Παμπορίδης ζήτησε από τον υπουργό Δικαιοσύνης να ενημερώση τη Βουλή σε σχέση με το κατά πόσον συνδέεται η επιλογή και η λειτουργία του υφιστάμενου συστήματος με το γεγονός ότι η Κύπρος δεν εντάχθηκε στη ζώνη Σένγκεν, εάαν η διαδικασία επιτυγχάνει στην πράξη το στόχο της αυτοματοποίησης, τι ισχύει για τα μέλη της Frontex και κατά πόσον συμμετέχουν στον έλεγχο, καθώς επίσης και εάν έχει αξιολογηθεί η δυνατότητα εφαρμογής εναλλακτικών μεθόδων επιβεβαίωσης ή ελέγχου αντί της εκτύπωσης φυσικού εγγράφου, όπως ψηφιακή καταγραφή, ηλεκτρονική διασύνδεση με το σύστημα ελέγχου ή χρήση QR code/barcode verification.
Απαντώντας στον βουλευτή του ΔΗΣΥ, ο κ. Φυτιρής ανέφερε ότι τα Διαδραστικά Περίπτερα (Δ.Π.) εξυπηρετούν τις ανάγκες διαβατηριακού ελέγχου την τελευταία δεκαετία και περίπου το 50% συνολικά της επιβατικής κίνησης. Η επιλογή τους, όπως εξήγησε, «έγινε στη βάση της σύγκρισης των τεχνολογικών λύσεων που υπήρχαν τότε και κυρίως ένεκα της ταχύτητας και του πολύ μικρότερου όγκου τους, συνεπώς και των περιορισμών στους χώρους των αιθουσών επιβατών, προτιμήθηκαν έναντι των Automated Border Control (ABC) Gates. Καμία διασύνδεση δεν υπάρχει με το γεγονός ότι η Κύπρος δεν εφαρμόζει ακόμη πλήρως το κεκτημένο Σένγκεν».
Σημείωσε εξάλλου ότι «τα Δ.Π. και τα ABC Gates διαφέρουν κυρίως ως προς το επίπεδο αυτοματοποίησης. Τα Δ.Π. είναι συστήματα αυτοεξυπηρέτησης που χρησιμοποιούνται για τη συλλογή και επεξεργασία στοιχείων του επιβάτη, όπως ανάγνωση διαβατηρίου, λήψη φωτογραφίας και διαφόρων επιπρόσθετων ελέγχων. Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας στο Δ.Π. εξακολουθεί να απαιτείται η παρέμβαση Λειτουργού Διαβατηριακού Ελέγχου για την επαλήθευση της ταυτότητας του ταξιδιώτη, τον έλεγχο του ταξιδιωτικού εγγράφου και τη λήψη της τελικής απόφασης για την είσοδο ή την έξοδο. Αντίθετα, τα ABC Gates αποτελούν συστήματα πλήρως αυτοματοποιημένου συνοριακού ελέγχου, που επίσης χρησιμοποιούν βιομετρικές τεχνολογίες».
Συγκεκριμένα, συνέχισε, «συνδυάζουν την ηλεκτρονική επαλήθευση του ταξιδιωτικού εγγράφου με τη βιομετρική ταυτοποίηση του επιβάτη (π.χ. μέσω αναγνώρισης προσώπου), επιτρέποντας την αυτοματοποιημένη ολοκλήρωση του συνοριακού ελέγχου στις περιπτώσεις που δεν προκύπτουν ενδείξεις που να απαιτούν περαιτέρω έλεγχο. Στην περίπτωση αυτή, ο ρόλος του αρμόδιου Λειτουργού Διαβατηριακού Ελέγχου,περιορίζεται κυρίως στην εποπτεία της διαδικασίας και στην παρέμβαση μόνο σε περιπτώσεις αποτυχίας της βιομετρικής επαλήθευσης, εμφάνισης θετικής ένδειξης ή άλλης εξαίρεσης που απαιτεί χειροκίνητο έλεγχο».
Επιπρόσθετα, «από πλευράς φυσικών διαστάσεων και απαιτήσεων εγκατάστασης, τα Δ.Π. απαιτούν μικρότερο χώρο και δύναται να εγκατασταθεί μεγάλος αριθμός αυτών σε σειρά ή σε ομάδες, ανάλογα με τη διαθέσιμη υποδομή. Αντίθετα, τα ABC Gates απαιτούν μεγαλύτερο και ειδικά διαμορφωμένο χώρο, καθώς αποτελούνται από φυσική πύλη εισόδου/εξόδου, καθώς και τον απαιτούμενο εξοπλισμό για τη διενέργεια της βιομετρικής επαλήθευσης».
Το σύστημα των Δ.Π., είπε «έχει δοκιμαστεί και εξυπηρετεί τις ανάγκες μας εδώ και χρόνια. Η προστιθέμενη αξία από τη λειτουργία του είναι σημαντική, δεδομένου ότι περίπου το 50% των επιβατών τα χρησιμοποιεί και εξοικονομείται ανθρώπινο δυναμικό. Μέχρι σήμερα, η χρήση των Δ.Π. έχει αποδείξει στην πράξη τη σημαντική συμβολή τους στη διευκόλυνση και επιτάχυνση της διαδικασίας του διαβατηριακού ελέγχου. Η αξιοποίησή τους κρίνεται ιδιαίτερα αποτελεσματική σε περιπτώσεις μειωμένης στελέχωσης, καθώς συμβάλλει στη βελτίωση της εξυπηρέτησης του επιβατικού κοινού και στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των διαθέσιμων ανθρώπινων πόρων».
Όπως εξήγησε, «οι αρχές της Δημοκρατίας στα πλαίσια της προετοιμασίας για τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εισόδου – Εξόδου και την αντικατάσταση ολόκληρου του εξοπλισμού διαβατηριακού ελέγχου, έχουν υποβάλει παραγγελία για 40 ABC Gates τελευταίας τεχνολογίας τα οποία αναμένεται να παραληφθούν στα τέλη τρέχοντος έτους και να τεθούν σε λειτουργία στις αίθουσες επιβατών των δύο αερολιμένων, το συντομότερο δυνατό. Με την ένταξη της Κύπρου στον χώρο Σένγκεν και την άρση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα θα σταματήσει η λειτουργία των Δ.Π».
Σε άλλη ερώτηση για την παραπομπή σημαντικού αριθμού επιβατών σε αστυνομικό έλεγχο, ανέφερε πως «ενδεικτικά αναφέρεται ότι, κατά το έτος 2025, στο πλαίσιο των διαβατηριακών ελέγχων που διενεργήθηκαν μέσω των Δ.Π., ποσοστό 65,60% αφορούσε τον κωδικό παραπομπής PG (Passenger Granted), ο οποίος αντιστοιχεί σε μη θετική ένδειξη. Επιπρόσθετα, ποσοστό 13,00% αφορούσε τον κωδικό παραπομπής Ml (Minor), ο οποίος αποτελεί σημαντική πληροφορία προς τους Λειτουργούς διαβατηριακού ελέγχου και βοηθά στην εξοικονόμηση χρόνου, προκειμένου να επιβεβαιώνεται ότι ο ανήλικος ταξιδεύει συνοδευόμενος από τους γονείς ή τους κηδεμόνες του για σκοπούς πρόληψης γονικών απαγωγών και άλλων συναφών σοβαρών αδικημάτων».
Όπως είπε, «το υπόλοιπο 21,40% αφορούσε περιπτώσεις που απαιτούσαν περαιτέρω έλεγχο λόγω θετικών ενδείξεων, στο πλαίσιο των αυτοματοποιημένων ελέγχων σε εθνικές και ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων, ελέγχων ασφαλείας, καθώς και πρόσθετων ελέγχων σύμφωνα με τις καθιερωμένες διαδικασίες που εφαρμόζονται από τους Λειτουργούς διαβατηριακού ελέγχου πριν από τη λήψη της τελικής απόφασης. Οι συνηθέστεροι λόγοι παραπομπής τους στον δευτερογενή έλεγχο είναι:
α) Αμφιβολίες ή ανάγκη περαιτέρω επιβεβαίωσης των ταξιδιωτικών εγγράφων ως προς τη γνησιότητα, εγκυρότητα ή πιθανές ασυμφωνίες στοιχείων.
β) Αναζήτηση ή καταχώριση του προσώπου σε ευρετήρια/καταλόγους αναζήτησης, όπως εθνικές βάσεις δεδομένων, ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων (π.χ. συστήματα Schengen όπου εφαρμόζεται) ή διεθνείς βάσεις αναζήτησης.
γ) Επίδοση εγγράφων/ειδοποιήσεων για σκοπούς στρατιωτικών υποχρεώσεων (π.χ. επίδοση Φύλλου Ατομικής Πρόσκλησης (ΦΑΠ).
δ) Θέματα σχετικά με το δικαίωμα εισόδου, ή παραμονής».
Σε σχέση με το προσωπικό της Frontex, όπως εξήγησε, «το προσωπικό του Μόνιμου Σώματος (ΜΣ) του Οργανισμού Ευρωπαϊκής Συνοριακής και Ακτοφυλακής (Frontex) που υπηρετεί στα αεροδρόμια έχει αποσπαστεί κατόπιν αιτήματος της Δημοκρατίας στη βάση του Κανονισμού ΕΕ2019/1896 και υπηρετεί υπό τη Διοίκηση της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της Κυπριακής Αστυνομίας».
Οι συνοριοφύλακες του ΜΣ, συνέχισε, «διενεργούν ελέγχους στο πόστο που ορίζει ο Αξιωματικός υπηρεσίας, όπως και το υπόλοιπο προσωπικό της Υ.Α.&Μ, περιλαμβανομένου του ελέγχου των εκτυπωμένων αποδεικτικών που εκδίδονται από τα Δ.Π. Τα Μέλη του ΜΣ Frontex βάση του Κανονισμού, έχουν εκτελεστικές εξουσίες, ωστόσο με την απόσπασή τους τίθενται υπό τις διαταγές των εθνικών αρχών. Συγκεκριμένα ασκούν καθήκοντα λειτουργού μετανάστευσης, στον διαβατηριακό έλεγχο, έλεγχο γνησιότητας ταξιδιωτικών εγγράφων και στη διενέργεια δευτερογενών ελέγχων (secondary checks) υπό τις οδηγίες του Αξιωματικού Υπηρεσίας του Κέντρου Ελέγχου Διαβατηρίων, ο οποίος έχει την τελική ευθύνη για τον συνοριακό έλεγχο».
Σε σχέση με το συνολικό κόστος προμήθειας, εγκατάστασης, λειτουργίας, συντήρησης του συστήματος, αλλά και τη διάρκεια συμβατικής δέσμευσης με τη συγκεκριμένη εταιρεία, καθώς και ποιες είναι οι δυνατότητες διακοπής και αλλαγής του συστήματος, παρέπεμψε στο Υπουργείο Μεταφορών, το οποίο είναι ιδιοκτήτης των Διαδραστικών Περιπτέρων.
Σε άλλο ερώτημα που αφορά το κατά πόσον αξιολογήθηκε η δυνατότητα εφαρμογής εναλλακτικών μεθόδων επιβεβαίωσης ή ελέγχου, απάντησε καταφατικά, διαμηνύοντας πως «έχει διερευνηθεί η δυνατότητα εφαρμογής συστήματος ηλεκτρονικής σάρωσης των αποδείξεων που εκδίδονται από τα Διαδραστικά Περίπτερα, με την ενσωμάτωση κωδικού QR (QR code) σε αυτές, μέσω ηλεκτρονικών πυλών (e-Gates) μετά τα Διαδραστικά Περίπτερα, κάτι το οποίο ωστόσο δεν εγκρίθηκε καθώς θα επιβράδυνε τον συνολικό χρόνο διεκπεραίωσης του διαβατηριακού ελέγχου. Όπως έχει αναφερθεί πιο πάνω, το υφιστάμενο σύστημα θα αντικατασταθεί προσεχώς με πύλες αυτόματου διαβατηριακού ελέγχου ABC Gates».
Τέλος, σε σχέση με την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του συστήματος, είπε, «σε τακτά χρονικά διαστήματα πραγματοποιούνται αναβαθμίσεις στους ελέγχους που διενεργούνται μέσω των Δ.Π., στον βαθμό που αυτοί εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Αστυνομίας, κατόπιν αιτημάτων που υποβάλλονται από την Υ.Α.&Μ, με σκοπό τη διευκόλυνση και τη βελτίωση της διαδικασίας του διαβατηριακού ελέγχου».
Καταλήγοντας, ανέφερε ότι «με την επικείμενη εγκατάσταση των Αυτοματοποιημένων Πυλών Ελέγχου Διαβατηρίων (ABC Gates), η χρήση των Δ.Π., καθώς και οι κατηγορίες ταξιδιωτών που θα εξυπηρετούνται μέσω αυτών, θα επανεξεταστούν από τα αρμόδια εμπλεκόμενα Υπουργεία, προκειμένου να καθοριστεί το βέλτιστο πλαίσιο αξιοποίησής τους, μέχρι και την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα οπότε και θα αποσυρθούν.»
