Θετικό πρόσημο λαμβάνουν οι ανακοινώσεις που έγιναν από πλευράς Κυβέρνησης, δια στόματος του Προέδρου της Δημοκρατίας, όσον αφορά το Πλαίσιο Πολιτικής για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, την Απασχόληση και την Φροντίδα των Ενηλίκων Ατόμων με Αναπηρίες, με τους φορείς να υπογραμμίζουν ότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση και η υλοποίησή τους θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές για τα άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται πως ακόμη και με τις συγκεκριμένες εξαγγελίες, δεν έχει φτάσει ακόμη στο ιδεατό η Κύπρος, αφού μέχρι και το 2026 υπάρχουν άτομα με αναπηρία που όταν ολοκληρώσουν τη φοίτησή τους στα σχολεία, παραμένουν κλεισμένα σε ένα δωμάτιο στο σπίτι τους.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, το πρωί της Τρίτης, εξήγγειλε το πλαίσιο πολιτικής για την επαγγελματική εκπαίδευση, κατάρτιση, απασχόληση και φροντίδα των ενηλίκων με αναπηρία. Ένα πλαίσιο βασισμένο σε τρεις πυλώνες, αποτελεί μία σημαντική ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση και δημιουργεί, για πρώτη φορά, ένα συνεκτικό σύστημα μετάβασης των ενηλίκων ατόμων με αναπηρίες από την εκπαίδευση στην κατάρτιση, την εργασία ή τη δημιουργική απασχόληση, με κοινό παρονομαστή την κοινωνική συμμετοχή, την ισότητα ευκαιριών και την αξιοπρεπή διαβίωση.
Με βάση τις ανακοινώσεις που έγιναν στο Προεδρικό, θεσπίζεται ένα ενιαίο και συγκεκριμένο σύστημα που παρέχει σε κάθε ενήλικο άτομο με αναπηρία τρεις σαφείς, ισότιμες επιλογές, ανάλογα με τις επιθυμίες, δυνατότητες και ανάγκες του:
-Μεταλυκειακή κατάρτιση — νέα επιλογή που σήμερα δεν υπάρχει.
-Παραγωγική απασχόληση στην ανοικτή αγορά εργασίας.
-Δημιουργική απασχόληση και φροντίδα (Κέντρα Ημέρας).
Παράλληλα, δημιουργείται νέος μηχανισμός διακυβέρνησης με σαφή δομή συντονισμού, υλοποίησης και ετήσιας λογοδοσίας προς το Υπουργικό Συμβούλιο.
Οι ανακοινώσεις που έγιναν χαρακτηρίστηκαν με θετικό πρόσημο από πλευράς των οργανώσεων που εκπροσωπούν τα άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους, όπως η ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ, η οποία είχε θέσει ανάλογα αιτήματα στον Προέδρο της Δημοκρατίας καλοκαίρι του 2025. Μάλιστα, αυτό που τονίζεται είναι ότι είχαν τεθεί δέκα συγκεκριμένες προτάσεις και ο Πρόεδρος ανακοίνωσε κινήσεις που αφορούν τις οκτώ.
«Δεν μπορώ να πω ότι καθυστέρησε. Χρειάστηκε μελέτη των αιτημάτων μας και φάνηκε ότι έκανε αρκετή μελέτη, επειδή προχώρησε σε αναδιάρθρωση των δομών. Μετακίνησε τα κέντρα ημέρας στο Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης, αποδέχθηκε να γίνουν τμήματα επαγγελματικής αποκατάστασης για μετά τα σχολεία, θα γίνει συγκεκριμένη σχολή στην ξενοδοχειακή για τα άτομα με αναπηρία. Ασχολήθηκε αρκετά, το μελέτησε, έκανε όσα εμείς ζητούσαμε και μας τα έδωσε. Είμαστε ιδιαίτερα ευγνώμονες», εξήγησε στον REPORTER ο πρόεδρος της ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ, Χρήστος Αυγουστίνος.
Οι ανακοινώσεις που έγιναν από πλευράς Κυβέρνησης αφορά πολιτικές που θα τεθούν σε εφαρμογή από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο και μάλιστα, έχουν αρχίσει να ενημερώνονται και άτομα που μπορεί να είναι ενδιαφερόμενα. Ο κ. Αυγουστίνος σημείωσε πως ως ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ θα σταθούν στο πλευρό των αρμόδιων κυβερνητικών υπηρεσιών, ώστε να εφαρμοστούν οι πολιτικές με το σωστό τρόπο και προς όφελος των ατόμων με αναπηρία.
«Τον Σεπτέμβρη θα αρχίσει η εφαρμογή. Εμείς έχουμε ενημερώσει όλα τα μέλη μας, όσοι έχουν αποφοιτήσει αν θέλουν να συνεχίσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και θέλουν να κάνουν εγγραφές να επικοινωνήσουν μαζί μας και με το Υπουργείο Παιδείας. Το ζήτημα με τα κέντρα ημέρας ότι θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο για τη στελέχωση. Θα προσληφθεί καινούργιο προσωπικό, δεν μπορεί να γίνει απόσπαση. Ξεκινά η υλοποίηση το Σεπτέμβριο και θα χρειαστεί χρόνος για την ολοκλήρωση».
Σημειώνεται πως ένα σημαντικό σημείο που έχει εντοπίσει η ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ και το έχει θέσει και στα αρμόδια τμήματα και Υπουργεία, είναι το ζήτημα της ομαλής μετάβασης, καθώς εντοπίστηκε ένα κενό. Συγκεκριμένα, το ζήτημα που προκύπτει είναι ότι τα παιδιά τελειώνουν το σχολείο και είτε μεταβαίνουν σε κέντρα ημέρας είτε σε επαγγελματική αποκατάσταση, με την διαδικασία να χαρακτηρίζεται ως βίαιη. Με βάση τις αλλαγές που προωθούνται, το επόμενο διάστημα στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πρωτόκολλο, ώστε το Υπουργείο Παιδείας να μπορεί να παίρνει τα παιδιά στα κέντρα ημέρας, τουλάχιστον δύο-τρία χρόνια πριν την αποφοίτηση.
«Θα δουλέψουμε και εμείς ως ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ για το συγκεκριμένο θέμα και το μετέφερα και στην κα. Φλουρέντζου. Είμαστε σε ένα πολύ καλό δρόμο. Θέλουμε να συνεχίσει να πιέζει ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Είναι θετική η αποτίμηση και περιμένουμε να δούμε τι θα γίνει στη συνέχεια. Ουσιαστικά, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έβαλε κάτω αυτά που πρέπει να γίνουν. Ανά πάσα στιγμή έχουμε το δικαίωμα να διαμαρτυρηθούμε, για να μπορέσουν να λειτουργήσουν όλα αυτά που έχουν ανακοινωθεί».
Σύμφωνα με τον κ. Αυγουστίνο, το επόμενο βήμα που πρέπει να γίνει είναι να αρχίσει ένας διάλογος για το ζήτημα της έγκαιρης παρέμβασης, το οποίο αναμένεται να δρομολογηθεί από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Ουσιαστικά, αυτό που χρειάζεται, όπως ξεκαθαρίζεται είναι να δημιουργηθούν πρωτόκολλα, για να υπάρχει έγκαιρη παρέμβαση από τους παιδιάτρους, αλλά και να γίνεται σωστή ενημέρωση και στους γονείς.
«Πρέπει να έχουν υποχρέωση να κάνουν τη διάγνωση, αλλά να είναι προστατευμένοι και από το νόμο για να μπορούν να μιλήσουν στους γονείς. Ουσιαστικά, χρειάζονται δύο πράγματα. Είναι μία σχετική νομοθεσία και τα πρωτόκολλα. Συγκεκριμένα, τα πρωτόκολλα θα είναι αυτά που θα συνδέουν τις διαγνώσεις με το Υπουργείο Παιδείας, επειδή θα πρέπει να ενταχθούν τα παιδιά στην εκπαίδευση. Με τις αλλαγές που παρουσίασε η Κυβέρνηση εμπλέκεται και το Υπουργείο Παιδείας, αναφορικά με τη φύλαξη, που πλέον δεν είναι φύλαξη. Πλέον θα είναι απασχόληση και εκπαίδευση από 0-3 και θα εμπλακεί και στην πρώιμη παρέμβαση».
«Είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά όχι το ιδεατό»
Θετική είναι και η ανταπόκριση της ΚΥΣΟΑ στις ανακοινώσεις που έγιναν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για το συγκεκριμένο θέμα, με την πρόεδρο της οργανώσης, Θέμιδα Ανθοπούλου, να τονίζει πως οι γονείς των παιδιών με αναπηρία μετά τις ανακοινώσεις ήταν ανακουφισμένοι. Ωστόσο, αυτό που υπέδειξε είναι πως αυτές οι εξαγγελίες δεν θα λύσουν το πρόβλημα από τη μία στιγμή στην άλλη και θα πρέπει να γίνουν πολλά και σταδιακά βήματα για το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Ανάμεσα στα βήματα που πρέπει να γίνουν είναι η δημιουργία επιπρόσθετων κέντρων ημέρας, επιπλέον χρήση της τεχνολογίας, να δοθούν κίνητρα στους εργοδότες για να προσλάβουν άτομα με αναπηρίες.
«Το πιο σημαντικό είναι ότι υπάρχει αναγνώριση της κατάστασης. Για πάρα πολλά χρόνια, οι πιο παραμελημένες και αθέατες όψεις της αναπηρίας ήταν η ψυχική και νοητική αναπηρία, ήταν λες και δεν υπήρχαν. Τώρα ως ΚΥΣΟΑ μιλούμε με κόσμο, με γονείς και διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν άτομα με αναπηρία που είναι κλεισμένα στο σπίτι τους, επειδή δεν έχει επιλογές. Δεν είναι ένα και δύο περιστατικά, είναι καθημερινά».
Η κα. Ανθοπούλου σημείωσε πως δεν γίνεται εν έτη 2026 να υπάρχουν οικογένειες σε απόγνωση λόγω αναπηρίας. Εξήγησε πως οι εξαγγελίες αυτές δεν είναι το τέλος του δρόμου, είναι η αρχή και υπάρχουν πολλά βήματα που πρέπει να γίνουν.
«Υπάρχουν κενά. Είμαστε κάποια βήματα πιο μπροστά και πρέπει να κάνουμε κι άλλα βήματα. Είμαστε θετικοί στις εξαγγελίες και θα είμαστε εδώ να παρακολουθούμε την εφαρμογή και ως ΚΥΣΟΑ έχουμε στην πρώτη γραμμή του αγώνα μας τα δικαιώματα των ατόμων με νοητική αναπηρία, με ψυχική αναπηρία, με αυτισμό, γνωρίζοντας ότι για πολλά χρόνια ήταν η παραμελημένη και περιθωριοποιημένη όψη της αναπηρίας σε όλα τα επίπεδα».
