Ανυπολόγιστες καταστροφές άφησαν πίσω τους οι φωτιές που κατέκαψαν τη Γαλλία και την Ισπανία τα προηγούμενα 24ωρα. Η πύρινη λαίλαπα που τύλιξε στις φλόγες τα καταπράσινα δάση της Μαδρίτης και τους αμπελώνες του Μπορντώ δεν απέκτησε αυτές τις διαστάσεις εξαιτίας ενός μόνο παράγοντα, όπως επισημαίνει στο CNN Greece o κ. Γιώργος Παπαβασιλείου, ερευνητής και μέλος της πυρομετεωρολογικής ομάδας FLAME του ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Πολλές δυσμενείς συνθήκες οδήγησαν στις εικόνες που αντικρίζουμε σήμερα.
Ο βροχερός χειμώνας είχε ευνοήσει την ανάπτυξη της βλάστησης και, επομένως, τη συσσώρευση διαθέσιμης βιομάζας.Τρία διαδοχικά κύματα καύσωνα προκάλεσαν την ταχεία ξήρανση κυρίως της λεπτής και νεκρής καύσιμης ύλης, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα εύφλεκτο περιβάλλον» εξηγεί ο κ. Παπαβασιλείου.
Όταν πλέον οι πυρκαγιές ξέσπασαν, επικράτησαν ξηροί και κατά διαστήματα ενισχυμένοι άνεμοι, καθώς και αυξημένη ατμοσφαιρική αστάθεια. Η περιορισμένη ανάκαμψη της υγρασίας κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν επέτρεπε στις πυρκαγιές να παρουσιάσουν τη συνήθη νυχτερινή ύφεση. Ως αποτέλεσμα, παρέμεναν ενεργές και δύσκολες στον περιορισμό ακόμη και τις νυχτερινές ώρες.
Συνεχείς μεταβολές στον άνεμο
Όπως επισημαίνει ο ερευνητής «στη νοτιοδυτική Γαλλία, η εναλλαγή των βορειοανατολικών ανέμων με τη θαλάσσια αύρα και τα καθοδικά ρεύματα γειτονικών καταιγίδων προκάλεσε συνεχείς μεταβολές στη διεύθυνση και στην ένταση του ανέμου. Έτσι, διαφορετικές πλευρές της πυρκαγιάς ενεργοποιούνταν διαδοχικά, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την πρόγνωση της εξάπλωσης της».
Αντίστοιχα, στην περίπτωση της Ισπανίας «οι ξηροί δυτικοί και νοτιοδυτικοί άνεμοι, η έντονη τοπογραφία και οι εκτεταμένες κηλιδώσεις, δηλαδή η μεταφορά καυτρών και η δημιουργία νέων εστιών μακριά από το κύριο μέτωπο, επιτάχυναν τη διάδοση και οδήγησαν συχνά στην εκδήλωση ακραίας πυρικής συμπεριφοράς».
Η στροφή των ανέμων από νοτιοδυτικούς σε βορειοδυτικούς - που ακολούθησε - μετέτρεψε μεγάλες πλευρές των πυρκαγιών σε νέες κεφαλές (τα πλέον ισχυρά μέτωπα μιας πυρκαγιάς), αυξάνοντας απότομα τον ρυθμό εξάπλωσης.
Τελικά, τρεις αρχικά διακριτές πυρκαγιές συνενώθηκαν σε ένα ενιαίο και ιδιαίτερα σύνθετο σύμπλεγμα.
«Τέτοια συνένωση μεγάλων δασικών πυρκαγιών δεν είναι συχνή στην Ευρώπη, με χαρακτηριστικές εξαιρέσεις την Πορτογαλία και τη δασική πυρκαγιά του Έβρου το 2023» επισημαίνει.
Τι σημαίνει ότι η φωτιά «δημιούργησε τον δικό της καιρό»
Στην περίπτωση της Γαλλίας, το πύρινο μέτωπο δημιούργησε «τον δικό του καιρό.
Εξηγώντας τι σημαίνει αυτό, ο κ. Παπαβασιλείου περιγράφει:
«Όταν μια πυρκαγιά απελευθερώνει πολύ μεγάλες ποσότητες θερμότητας, δημιουργεί μια ισχυρή ανοδική στήλη θερμού αέρα, καπνού και υδρατμών (επαγωγική στήλη). Η στήλη αυτή τροφοδοτείται από έντονες εισροές αέρα κοντά στην επιφάνεια, οι οποίες μπορούν να μεταβάλουν το τοπικό πεδίο του ανέμου γύρω από τη φωτιά».
«Εάν η ατμόσφαιρα είναι ασταθής, η στήλη μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω κατακόρυφα και να σχηματίσει αρχικά πυροσωρείτες (pyrocumulus ή pyroCu) και, στην πιο ακραία μορφή της, πυροσωρειτομελανία (pyrocumulonimbus ή pyroCb). Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πυρογενές καταιγιδοφόρο νέφος που δημιουργείται και τροφοδοτείται από την ίδια την πυρκαγιά. Αυτό παρατηρήθηκε στη νοτιοδυτική Γαλλία τις απογευματινές ώρες του Σαββάτου».
Ένα τέτοιο νέφος μπορεί να προκαλέσει:
- Ισχυρά ανοδικά και καθοδικά ρεύματα, τα οποία δημιουργούν απότομες και χαοτικές ριπές στην επιφάνεια.
- Ταχείες αλλαγές στη διεύθυνση εξάπλωσης της φωτιάς και αιφνίδια ενεργοποίηση διαφορετικών πλευρών της.
- Μεταφορά καυτρών σε μεγάλες αποστάσεις και δημιουργία πολλών νέων εστιών μπροστά ή πλευρικά του κύριου μετώπου.
- Κεραυνική δραστηριότητα, η οποία μπορεί να προκαλέσει πρόσθετες αναφλέξεις.
- Υπό ορισμένες συνθήκες, ισχυρούς στροβιλισμούς ή πυροστρόβιλους.
Διευκρινίζει, όμως, ότι «δεν παράγει κάθε πυροσωρειτομελανίας όλα αυτά τα φαινόμενα».
«Η συμπεριφορά της φωτιάς μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγα λεπτά»
Αυτές οι εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, δυσχεραίνουν εξίσου καθοριστικά την κατάσβεση, επειδή η συμπεριφορά της φωτιάς μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγα λεπτά.
«Νέες εστίες εμφανίζονται πίσω από τις γραμμές ελέγχου ενώ ο πυκνός καπνός και τα ισχυρά ρεύματα καθιστούν επικίνδυνες τόσο τις επίγειες όσο και τις εναέριες επιχειρήσεις. Σε μια τέτοια φάση, η άμεση προσβολή της κεφαλής της πυρκαγιάς είναι πρακτικά αδύνατη ή μη ασφαλής» ξεκαθαρίζει ο ερευνητής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί τη «δεύτερη επιβεβαιωμένη καταγραφή πυροσωρειτομελανία στην Ευρώπη κατά τη σύγχρονη περίοδο συστηματικών παρατηρήσεων, μετά την πρώτη καταγραφή στην Πορτογαλία το 2017».
Ο κ. Παπαβασιλείου επισημαίνει πως το φαινόμενο της πυροσωρειτομελανίας δεν είναι το ίδιο με τους πυροσωρείτες και τις ισχυρές πυροεπαγωγικές στήλες, οι οποίες έχουν παρατηρηθεί συχνότερα σε ευρωπαϊκές πυρκαγιές.
Στη συγκεκριμένη πυρκαγιά στη Γαλλία παρατηρήθηκαν «περίοδοι ταχείας και ιδιαίτερα δυναμικής εξάπλωσης, σε συνδυασμό με απότομες μεταβολές της πυρικής συμπεριφοράς».
Φαινόμενα που θυμίζουν τη Βαρυμπόμπη
Αντίστοιχες μορφές αλληλεπίδρασης φωτιάς και ατμόσφαιρας έχουν ήδη παρατηρηθεί στην Ελλάδα κυρίως κατά την αντιπυρική περίοδο του 2021 στην ανατολική και νότια χώρα, υπενθυμίζει ο επιστήμονας.
«Στη Βαρυμπόμπη, τον Αύγουστο του 2021, καταγράφηκε ισχυρή πυροεπαγωγή και σχηματισμός πυροσωρειτών, ενώ έντονη και επίμονη πυροεπαγωγική δραστηριότητα για πολλές ημέρες καταγράψαμε στην Εύβοια και την Πελοπόννησο την ίδια περίοδο» αναφέρει.
«Επομένως, δεν πρόκειται για ένα φαινόμενο που αφορά μόνο τη Γαλλία, την Πορτογαλία, την Αυστραλία ή τη Βόρεια Αμερική. Μπορεί να εκδηλωθεί και στη χώρα μας όταν συνυπάρχουν μεγάλη ποσότητα διαθέσιμης και πολύ ξηρής καύσιμης ύλης, υψηλή ένταση καύσης και ευνοϊκή κατακόρυφη δομή της ατμόσφαιρας» σημειώνει.
Πηγή: cnn.gr
