Οι υπουργοί Εσωτερικών των χωρών της ΕΕ θα συνεδριάσουν την Τρίτη μέσω τηλεδιάσκεψης προκειμένου να ανταλλάξουν απόψεις «σχετικά με τις εξελίξεις στη Θέουτα» ανακοίνωσε η Ιρλανδία, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ.
Συγκεκριμένα η Ιρλανδία, ανακοίνωσε σήμερα ότι είχε συγκαλέσει συνεδρίαση του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, υπό την προεδρία του Ιρλανδού υπουργού Δικαιοσύνης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Τζιμ Ο’Κάλαχαν, προκειμένου να συζητηθούν οι εξελίξεις.
Η Ισπανία και στη συνέχεια μια ομάδα 22 χωρών, μεταξύ των οποίων η Ιταλία και η Δανία, ζήτησαν διαδοχικά τη σύγκληση αυτής της συνάντησης, προκειμένου να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με τη μεταναστευτική κρίση στον ισπανικό θύλακα και τις διπλωματικές εντάσεις που ακολούθησαν.
Η ισπανική κυβέρνηση διαβεβαίωσε ότι σχεδόν το σύνολο των δεκάδων χιλιάδων μεταναστών που εισήλθαν παράνομα στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, στη Βόρεια Αφρική, επέστρεψαν στο Μαρόκο το Σάββατο.
Γιατί η Θέουτα αποτέλεσε τώρα σημείο ανάφλεξης για τη μετανάστευση στην Ευρώπη
Χιλιάδες μετανάστες πέρασαν τις τελευταίες ημέρες από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, στη Βόρεια Αφρική, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις των ισπανικών αρχών, περίπου 50.000 άνθρωποι κατάφεραν να φτάσουν στη Θέουτα μέσω ξηράς ή θάλασσας. Την Παρασκευή αναφέρθηκε ότι περισσότεροι από 48.000 είχαν ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο.
Σοκαριστικά βίντεο και εικόνες, που δείχνουν χιλιάδες ανθρώπους να κολυμπούν προς την ισπανική πόλη, έκαναν τον γύρο του κόσμου την Πέμπτη προκαλώντας προβληματισμό στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για μια νέα, μαζική, μεταναστευτική κρίση στην ήπειρο.
Οι αρχές επιβεβαίωσαν το Σάββατο ότι τουλάχιστον 67 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πνιγμό, στην προσπάθειά τους να φτάσουν στον θύλακα, μια περιοχή που βρίσκεται υπό ισπανική κυριαρχία εδώ και περισσότερους από πέντε αιώνες. Η Πολιτοφυλακή συνέχισε τις επιχειρήσεις ανάσυρσης των σορών των θυμάτων.
Μετά τη μαζική άφιξη μεταναστών, κυρίως νεαρών ανδρών, αλλά και γυναικών και παιδιών, οι τοπικές αρχές ζήτησαν τη συνδρομή της κεντρικής κυβέρνησης στη Μαδρίτη, η οποία ανέπτυξε στρατιωτικές δυνάμεις για την ενίσχυση της ασφάλειας στη Θέουτα και στη γειτονική Μελίγια, τον δεύτερο ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική.
Τι συνέβη στα σύνορα;
Η Θέουτα και η Μελίγια είναι δύο αυτόνομες πόλεις που ανήκουν στην Ισπανία εδώ και περισσότερους από πέντε αιώνες. Από τότε που το Μαρόκο απέκτησε την ανεξαρτησία του, το 1956, το Ραμπάτ τις διεκδικεί ως τμήμα της επικράτειάς του.
Οι δύο θύλακες αποτελούν τα μοναδικά χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αφρική και προστατεύονται από διπλό συνοριακό φράχτη, καθώς και από ισχυρή αστυνομική και στρατιωτική παρουσία.
Η Θέουτα μαζί με τη Μελίγια, αποτελούν εδώ και χρόνια ένα από τα βασικά σημεία εισόδου προς την Ευρώπη για πολλούς Αφρικανούς μετανάστες που αναζητούν καλύτερες οικονομικές προοπτικές.
Το διεθνές δίκαιο δεν τις θεωρεί αποικίες και τα Ηνωμένα Έθνη δεν τις περιλαμβάνουν στον κατάλογο των εδαφών που εκκρεμούν προς αποαποικιοποίηση, γεγονός που στην πράξη ενισχύει το καθεστώς τους ως αναπόσπαστο μέρος της Ισπανίας.
Η πόλη, με πληθυσμό περίπου 83.600 κατοίκων, βρέθηκε αντιμέτωπη με πρωτοφανείς πιέσεις, καθώς μέσα σε λίγες ημέρες δέχθηκε δεκάδες χιλιάδες αφίξεις μεταναστών, ενώ την Πέμπτη επικράτησε χάος στους δρόμους της.
«Κανείς δεν βγαίνει έξω. Οι άνθρωποι φοβούνται», δήλωσε στην ισπανική εφημερίδα ABC ένας φύλακας ασφαλείας νοσοκομείου που βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα. «Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι πολύ πιο έντονο και πιο επιθετικό από οτιδήποτε έχουμε ζήσει στο παρελθόν», πρόσθεσε.
Μετά την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων και την αποστολή πρόσθετων αστυνομικών ενισχύσεων, η κατάσταση άρχισε να σταθεροποιείται την Παρασκευή. Μέχρι το απόγευμα της ίδιας ημέρας, περισσότεροι από 48.000 άνθρωποι είχαν επιστρέψει οικειοθελώς στο Μαρόκο, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές.
Γιατί συμβαίνει αυτό τώρα;
Στην Ισπανία, ορισμένοι αποδίδουν την πρόσφατη αύξηση των διελεύσεων σε απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, πριν από τρεις εβδομάδες, σύμφωνα με την οποία οι μετανάστες που αναχαιτίζονται στη θάλασσα ενώ επιχειρούν να φτάσουν στη Θέουτα ή τη Μελίγια δεν μπορούν να επιστρέφονται άμεσα στο Μαρόκο.
Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών κατηγόρησε τα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων ότι «εκμεταλλεύονται» τη συγκεκριμένη δικαστική απόφαση, προκειμένου να «ενθαρρύνουν τη ροή παράτυπων μεταναστών» προς τη Θέουτα.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία με το Μαρόκο για την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών και την επιτάχυνση των επιστροφών όσων εισήλθαν παράτυπα, «το συντομότερο δυνατό».
Αυτό που παραμένει ασαφές είναι πού βρίσκονταν οι Μαροκινοί συνοριοφύλακες όταν ξεκίνησε το μαζικό κύμα μεταναστών προς τη Θέουτα, αλλά και γιατί δεν παρενέβησαν εγκαίρως ώστε να αποτρέψουν τη διέλευσή τους προς το ισπανικό έδαφος.
Η Θέουτα έχει αποτελέσει τα τελευταία χρόνια σημείο έντονης τριβής και αφορμή για σοβαρές διπλωματικές κρίσεις μεταξύ Μαδρίτης και Ραμπάτ.
Τον Μάιο του 2021, η μαροκινή κυβέρνηση χαλάρωσε τους συνοριακούς ελέγχους και επέτρεψε σε περίπου 8.000 ανθρώπους από το Μαρόκο και χώρες της υποσαχάριας Αφρικής να εισέλθουν στην ισπανική πόλη μέσα σε μόλις δύο ημέρες.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύτηκε ευρέως ως αντίποινα του Μαρόκου για την απόφαση της Ισπανίας να επιτρέψει σε ηγέτη του κινήματος ανεξαρτησίας της αμφισβητούμενης περιοχής της Δυτικής Σαχάρας να λάβει ιατρική περίθαλψη σε ισπανικό νοσοκομείο.
Οι εντάσεις αποκλιμακώθηκαν μόνο μετά την αλλαγή της ιστορικής στάσης της Ισπανίας απέναντι στη Δυτική Σαχάρα από τον Ισπανό πρωθυπουργό και τη συνάντησή του, την επόμενη χρονιά, με τον βασιλιά του Μαρόκου, Μωάμεθ ΣΤ΄.
To βασικό ερώτημα που τίθεται τώρα είναι γιατί το Μαρόκο επέτρεψε εκ νέου αυτή την εβδομάδα «στις συνήθως αποτελεσματικές συνοριακές του δυνάμεις να υιοθετήσουν μια τόσο ανεκτική στάση απέναντι στους μετανάστες».
«Αυτό καταδεικνύει τις λεπτές ισορροπίες που περιβάλλουν τις σχέσεις του Μαρόκου τόσο με την Ευρώπη όσο και με τη γειτονική Αλγερία, ένα πλαίσιο στο οποίο η Ισπανία διαδραματίζει ιδιαίτερο ρόλο», σημειώνει o Πολ Μέλι, ερευνητής για ζητήματα Αφρικής στα ισπανικά μέσα.
«Περισσότερα από 50 χρόνια έχουν περάσει από τότε που η Μαδρίτη εγκατέλειψε τον έλεγχο της ισπανικής Σαχάρας, η οποία αποτελούσε τότε ισπανικό έδαφος, υπό την πίεση του τότε βασιλιά του Μαρόκου, Χασάν Β΄. Η Αλγερία, από την πλευρά της, επέλεξε να στηρίξει το κίνημα ανεξαρτησίας των Σαχράουι, το Μέτωπο Πολισάριο, φιλοξενώντας υποστηρικτές του σε καταυλισμούς προσφύγων στην έρημο και παρέχοντας καταφύγιο στους πολιτικούς ηγέτες του».
Σύμφωνα με τον Μέλι, σήμερα και οι δύο κυβερνήσεις του Μαγκρέμπ παραμένουν εγκλωβισμένες σε έναν έντονο διπλωματικό ψυχρό πόλεμο για την περιοχή, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να αποφύγουν να πάρουν ξεκάθαρη θέση.
«Ωστόσο, κατά καιρούς έχουν χάσει την ισορροπία τους πάνω σε αυτό το λεπτό διπλωματικό σχοινί, προκαλώντας την οργή είτε του Αλγερίου είτε του Ραμπάτ».
Ο ειδικός επισημαίνει ότι το Μαρόκο έχει ήδη αποδείξει πως είναι διατεθειμένο να χρησιμοποιήσει τη μεταναστευτική κρίση ως εργαλείο άσκησης πίεσης και αντιποίνων απέναντι στην Ισπανία, όπως συνέβη στο επεισόδιο του 2021, και σημειώνει ότι το νέο μεταναστευτικό κύμα στη Θέουτα εκδηλώθηκε μόλις 10 ημέρες μετά την επίσκεψη του Πέδρο Σάντσες στην Αλγερία.
«Το ταξίδι αυτό αποτέλεσε, με τη σειρά του, μια ισπανική διπλωματική προσπάθεια για την αποκατάσταση των σχέσεων με την Αλγερία και την άμβλυνση της ανησυχίας που προκλήθηκε από την απόφαση της κυβέρνησης της Μαδρίτης, το 2022, να εγκαταλείψει την ουδετερότητα και να στηρίξει το σχέδιο του Μαρόκου για την παροχή αυτονομίας στη Δυτική Σαχάρα, απορρίπτοντας όμως την προοπτική ανεξαρτησίας της περιοχής», υπογραμμίζει ο Μέλι.
Πώς αντέδρασαν η Ισπανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Μετά την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων και την ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας στην περιοχή, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ταξίδεψε την Παρασκευή στη Θέουτα.
Η Μαδρίτη χαρακτήρισε τα γεγονότα της Πέμπτης «επίθεση και παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας».
Παράλληλα, κατηγόρησε τα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων ότι «εξαπατούν πολλούς νέους» και ανακοίνωσε την ανάπτυξη πλωτών φραγμάτων για τη δημιουργία μιας ζώνης ανάσχεσης.
Ο Σάντσεθ πρόσθεσε ότι η κυβέρνησή του θα εξετάσει την περαιτέρω ενίσχυση των συνόρων με το Μαρόκο και υπογράμμισε πως οι αρχές στη Ραμπάτ συνεργάζονται για την επιστροφή όσων εισήλθαν παράτυπα.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Αυτόνομης Πόλης της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας, προειδοποίησε την Πέμπτη για τη σοβαρότητα της μεταναστευτικής κρίσης και τόνισε ότι η κατάσταση έχει φτάσει σε επίπεδο «απόλυτης ανθρωπιστικής και κοινωνικής έκτακτης ανάγκης».
Κατά την επίσκεψή του στη Θέουτα, ο Σάντσεθ διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνησή του θα χρησιμοποιήσει «όλους τους πόρους του κράτους» προκειμένου να διασφαλίσει την ασφάλεια της αυτόνομης πόλης.
Η στάση του Ισπανού πρωθυπουργού προκάλεσε αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, αλλά και από ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Ο ηγέτης του Λαϊκού Κόμματος (PP), Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, κατηγόρησε τον Πέδρο Σάντσες ότι αντέδρασε με «αδυναμία» απέναντι στην κρίση.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι χαρακτήρισε τις εικόνες από τη Θέουτα «σοκαριστικές» και υποστήριξε μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ότι μια τέτοια «ανεξέλεγκτη μετανάστευση» αποτελεί απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Το απόγευμα της Παρασκευής, η Ιταλία ανέστειλε τη συμφωνία Σένγκεν με την Ισπανία όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι δύο χώρες δεν διαθέτουν χερσαία σύνορα, το μέτρο αφορά στην πράξη μόνο τις αεροπορικές μετακινήσεις και μεταφράζεται κυρίως σε αυξημένους ελέγχους για τους επιβάτες.
Ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε τις δηλώσεις της Μελόνι «ακατάλληλες» για «έναν εταίρο και φίλο από τον οποίο περιμένουμε ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και όχι κομματική δημαγωγία».
Την ίδια στιγμή, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι οι εικόνες από τη Θέουτα είναι «απαράδεκτες» και πρέπει να «σταματήσουν αμέσως».
Η υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας, Μάρι Ραντάνεν, τάχθηκε υπέρ της άποψης της Μελόνι και υποστήριξε ότι η Ισπανία δεν είχε προστατεύσει επαρκώς τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ζήτησε από το Μαρόκο «να επαναπατρίσει αμέσως τους παράτυπους μετανάστες».
Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προσέφερε βοήθεια στην ισπανική κυβέρνηση, ενώ ταυτόχρονα διέταξε την ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων μεταξύ Γαλλίας και Ισπανίας.
Τι έχει δηλώσει το Μαρόκο;
Η πρέσβειρα του Μαρόκου στην Ισπανία, Καρίμα Μπενιάιτς, δήλωσε την Πέμπτη ότι η κατάσταση αυτή δεν ήταν κάτι που επιθυμούσε η χώρα της και κάλεσε τους Μαροκινούς πολίτες που πέρασαν στην ισπανική αυτόνομη πόλη να επιστρέψουν στη χώρα τους.
«Η μαροκινή κυβέρνηση ζητά και επιθυμεί από αυτούς τους συμπολίτες μας που διέσχισαν τα σύνορα να επιστρέψουν στη χώρα μας», δήλωσε κατά τη διάρκεια εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη για την 27η επέτειο από την ενθρόνιση του βασιλιά Μωάμεθ ΣΤ΄.
«Δεν είναι κάτι που μας ικανοποιεί. Θέλουμε πάντοτε μια ομαλή, ασφαλή και οργανωμένη μετανάστευση για όλους», πρόσθεσε.
Η Μαροκινή διπλωμάτης εξήγησε ότι οι υπουργοί των δύο χωρών παρέμεναν «σε συνεχή επικοινωνία», προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση, να υπάρξει συντονισμός και να βρεθεί μια λύση.
Πηγή: iefimerida.gr / ertnews.gr
