Η αυξημένη έκθεση των μεταναστών εργαζομένων στην εργασιακή εκμετάλλευση και η ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών πρόληψης και προστασίας βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης στρογγυλής τραπέζης που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη στη Λευκωσία, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Ανθρώπων, ενώ παρουσιάστηκαν στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), σύμφωνα με τα οποία οι μετανάστες εργαζόμενοι διατρέχουν σχεδόν τριπλάσιο κίνδυνο να υποστούν καταναγκαστική εργασία.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Έργου HOST – «Αντιμετώπιση της Εμπορίας Ανθρώπων στον Τομέα της Φιλοξενίας», το οποίο υλοποιεί η οργάνωση Step Up Stop Slavery με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη στήριξη του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, καθώς και της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο.
Η συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τίτλο «Προώθηση της δίκαιης απασχόλησης για το μεταναστευτικό εργατικό δυναμικό στην Κύπρο» πραγματοποιήθηκε στη Δημοσιογραφική Εστία στη Λευκωσία, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Ανθρώπων, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι εκπροσώπους κρατικών υπηρεσιών, μεταναστευτικών κοινοτήτων, συνδικαλιστικών και μη κυβερνητικών οργανώσεων, της Επιθεώρησης Εργασίας, των διωκτικών αρχών, καθώς και εργοδότες του τομέα της φιλοξενίας.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η εργασιακή εκμετάλλευση, η προώθηση δίκαιων συνθηκών απασχόλησης για το μεταναστευτικό εργατικό δυναμικό και η ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Σε διαδικτυακή της παρέμβαση στο πλαίσιο της εκδήλωσης, η Επικεφαλής του Τμήματος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) του ΟΑΣΕ, Susan Kerr, ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ κρατικών αρχών, κοινωνίας των πολιτών, μεταναστευτικών κοινοτήτων και ιδιωτικού τομέα για την πρόληψη της εκμετάλλευσης και την προστασία των εργαζομένων, σημειώνοντας ότι η εμπορία ανθρώπων αποτελεί παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων και απαιτεί μια συντονισμένη προσέγγιση.
«Η εργασιακή εκμετάλλευση συχνά κρύβεται σε κοινή θέα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι μπορεί να υπάρχει «πίσω από τις πόρτες ξενοδοχείων και εστιατορίων, σε γραφεία εξεύρεσης εργασίας, σε αλυσίδες υπεργολαβιών και σε χώρους εργασίας που πολλοί από εμάς συναντούμε καθημερινά».
Η αξιωματούχος του ODIHR σημείωσε ότι ο τομέας της φιλοξενίας, όπως και άλλοι κλάδοι εργασίας, μπορεί να αποκρύπτει μορφές εκμετάλλευσης, παρά τη σημαντική συμβολή του στην οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
«Στα κράτη μέλη του ΟΑΣΕ συνεχίζουμε να εντοπίζουμε περιπτώσεις εμπορίας ανθρώπων και εργασιακής εκμετάλλευσης σε αυτόν τον τομέα, καθιστώντας τη σημερινή συζήτηση ιδιαίτερα επίκαιρη και ιδιαίτερα σημαντική εδώ στην Κύπρο», είπε.
Αναφερόμενη στην Έκθεση Επισκόπησης του ΟΑΣΕ για το 2026 σχετικά με την εφαρμογή των δεσμεύσεων για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, η κ. Kerr είπε ότι η εμπορία για σκοπούς εργασιακής εκμετάλλευσης «όχι μόνο αυξάνεται, αλλά έχει καταστεί η πιο διαδεδομένη μορφή εμπορίας ανθρώπων που εντοπίζεται στα κράτη μέλη του ΟΑΣΕ, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ένα τρίτο όλων των αναγνωρισμένων θυμάτων».
Παράλληλα, παρέπεμψε σε στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, σύμφωνα με τα οποία περίπου 28 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως βρίσκονται παγιδευμένοι σε καταναγκαστική εργασία.
Η κ. Kerr σημείωσε επίσης ότι οι μετανάστες εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν συχνά αυξημένους κινδύνους λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε πληροφορίες για τα δικαιώματά τους, γλωσσικών εμποδίων, κοινωνικής απομόνωσης ή εξάρτησης από εργοδότες και γραφεία εξεύρεσης εργασίας.
«Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας εκτιμά ότι οι μετανάστες εργαζόμενοι έχουν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες από τους μη μετανάστες εργαζόμενους να υποστούν καταναγκαστική εργασία», είπε.
Την ίδια ώρα, επεσήμανε ότι η μετανάστευση δεν πρέπει να ταυτίζεται με την ευαλωτότητα.
«Οι μετανάστες εργαζόμενοι δεν είναι το πρόβλημα εδώ», ανέφερε, εξηγώντας ότι «η πραγματική ευαλωτότητα δεν βρίσκεται στη μετανάστευση, αλλά στις συνθήκες και στα κενά προστασίας που εξακολουθούν να υπάρχουν στα συστήματά μας και που μπορούν να αφήσουν τους μετανάστες εργαζόμενους εκτεθειμένους σε μεγαλύτερο κίνδυνο εκμετάλλευσης».
Η κ. Kerr ανέφερε ακόμη ότι η εκμετάλλευση συνήθως εξελίσσεται σταδιακά, ξεκινώντας από πρακτικές όπως απλήρωτοι μισθοί, υπερβολικές ώρες εργασίας, παραπλανητικές διαδικασίες πρόσληψης ή περιορισμοί στην ελευθερία μετακίνησης.
Ακολούθως, χαρακτήρισε τους Εθνικούς Μηχανισμούς Αναφοράς απαραίτητα εργαλεία συντονισμού, ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες και οργανώσεις να συνεργάζονται για τον εντοπισμό θυμάτων, την παροχή προστασίας και την εξασφάλιση πρόσβασης σε στήριξη.
«Ο εντοπισμός δεν είναι η γραμμή τερματισμού. Είναι η αφετηρία», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η στήριξη προς τα θύματα πρέπει να περιλαμβάνει πρόσβαση σε νομική συμβουλή, κοινωνικές υπηρεσίες, υγειονομική περίθαλψη, ψυχολογική υποστήριξη και μακροχρόνια βοήθεια αποκατάστασης.
Η κ. Kerr ανέδειξε επίσης τη σημασία της συμμετοχής των επιζώντων εμπορίας ανθρώπων και των οργανώσεων μεταναστευτικών κοινοτήτων στον σχεδιασμό πολιτικών και δράσεων.
«Οι επιζώντες δεν είναι μόνο αποδέκτες προστασίας και βοήθειας. Είναι ειδικοί», είπε, αναφερόμενη στο Διεθνές Συμβουλευτικό Συμβούλιο Επιζώντων Εμπορίας Ανθρώπων του ODIHR.
Νωρίτερα, ανοίγοντας τις εργασίες της συζήτησης, η Διευθύντρια της Step Up Stop Slavery, Κατερίνα Στεφάνου, χαρακτήρισε το Έργο HOST ως μια πρωτοποριακή πρωτοβουλία, σημειώνοντας ότι αποτελεί την πρώτη προσπάθεια σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης που συνεργάζεται ενεργά με τον τομέα της φιλοξενίας για την αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων.
Όπως ανέφερε, κατά τον πρώτο χρόνο υλοποίησης του έργου εκπαιδεύτηκαν περισσότεροι από 400 δημοτικοί υπάλληλοι, πέραν των 300 εργαζομένων στον τομέα της φιλοξενίας και περισσότεροι από 500 μετανάστες εργαζόμενοι για θέματα εντοπισμού περιστατικών εμπορίας, εργασιακών δικαιωμάτων και διαθέσιμων μηχανισμών στήριξης.
«Έχουμε ήδη νομοθεσία και μηχανισμούς κατά της εμπορίας ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Μηχανισμού Αναφοράς και του Εθνικού Σχεδίου Δράσης. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων εξαρτάται από τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων», είπε.
Στη συνέχεια, ο Υπεύθυνος Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, Αλέξης Παντελίδης, ανέφερε ότι η εμπορία ανθρώπων παραμένει «ένα σοβαρό και συνεχώς εξελισσόμενο έγκλημα» στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με περίπου 10.000 θύματα να καταγράφονται επίσημα κάθε χρόνο, ενώ εκτιμάται ότι πολλά περισσότερα περιστατικά παραμένουν αδιάγνωστα.
Σημείωσε ότι η εργασιακή εκμετάλλευση αντιστοιχεί πλέον στο 36% των αναγνωρισμένων περιπτώσεων εμπορίας ανθρώπων στην ΕΕ, ενώ στην Κύπρο οι αλλοδαποί αποτελούν σχεδόν το 40% του εργατικού δυναμικού στον τομέα της φιλοξενίας, έναντι περίπου 9% στο σύνολο της οικονομίας.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Εθνικού Συντονιστή για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Προσώπων του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Ανδρέας Χατζηγεωργίου, ανέφερε ότι ο τομέας της φιλοξενίας και του τουρισμού αποτελεί σημαντικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας, ωστόσο η αυξημένη ανάγκη για εργατικό δυναμικό δημιουργεί την ανάγκη διασφάλισης ασφαλών και δίκαιων συνθηκών απασχόλησης.
Επεσήμανε ότι οι εργαζόμενοι από τρίτες χώρες μπορεί να αντιμετωπίζουν αυξημένη ευαλωτότητα λόγω αδιαφανών πρακτικών πρόσληψης, γλωσσικών εμποδίων, ελλιπούς ενημέρωσης για τα δικαιώματά τους και εξάρτησης από συγκεκριμένους εργοδότες.
«Η εμπορία προσώπων για σκοπούς εργασιακής εκμετάλλευσης αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας», είπε, προσθέτοντας ότι «η οικονομική ανάπτυξη δεν μπορεί να οικοδομείται εις βάρος της προστασίας και των δικαιωμάτων των εργαζομένων».
Μαρτυρίες μεταναστών εργαζομένων
Κατά το πρώτο πάνελ της συζήτησης, η Πρόεδρος του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου Επιζησάντων Ατόμων Εμπορίας Προσώπων του Step Up Stop Slavery, Irene Che, αναφέρθηκε σε εμπειρίες μεταναστών εργαζομένων που αντιμετώπισαν απλήρωτους μισθούς, υπερβολικές ώρες εργασίας και φόβο καταγγελίας λόγω ανησυχίας για το καθεστώς παραμονής τους.
«Όταν οι εργαζόμενοι πιστεύουν ότι η καταγγελία κακοποίησης μπορεί να θέσει σε κίνδυνο το εισόδημά τους, το καθεστώς παραμονής τους ή ακόμη και τη στέγη τους, η εκμετάλλευση παραμένει κρυφή», ανέφερε.
Σημείωσε, παράλληλα, ότι «η εργασία δεν πρέπει ποτέ να αναγκάζει κάποιον να επιλέξει μεταξύ της διατήρησης μιας δουλειάς και της προστασίας των δικαιωμάτων του», προσθέτοντας ότι «η αξιοπρέπεια στην εργασία δεν είναι προνόμιο, είναι δικαίωμα».
Πηγή: ΚΥΠΕ
