Μια ύστατη προσπάθεια με στόχο την επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών για επίλυση του Κυπριακού, καταβάλλει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, πριν από το τέλος της θητείας του, η οποία ολοκληρώνεται τον ερχόμενο Δεκέμβριο.
Ο Πορτογάλος διπλωμάτης, βαθύς γνώστης του Κυπριακού εξαιτίας και της προηγούμενης εμπλοκής του, δείχνει αποφασισμένος να πάρει πάνω του την τελευταία του προσπάθεια για ξεκλείδωμα της διαδικασίας των συνομιλιών, με την απόφασή του να έρθει στην Κύπρο το τριήμερο 27-29 Ιουλίου, έχοντας στο πλευρό του όλη την ηγετική ομάδα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών που ασχολείται με το Κυπριακό, να αποσκοπεί ουσιαστικά στο να προσδώσει περαιτέρω ώθηση και δυναμική στην εν εξελίξει από τον περασμένο Μάρτιο πρωτοβουλία του.
Η ουσιαστική ανάμειξη του Αντόνιο Γκουτέρες στις διεργασίες επίλυσης του Κυπριακού ξεκίνησε το 2017, και συγκεκριμένα τον Ιανουάριο -μόλις λίγες ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του-, όταν πραγματοποιήθηκε στην Γενεύη η Διάσκεψη για την Κύπρο με την συμμετοχή των δύο εμπλεκόμενων μερών και των τριών εγγυητριών δυνάμεων.
Ήταν εκεί όπου για πρώτη φορά τέθηκε στο τραπέζι το ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων, και ανταλλάγηκαν χάρτες σε ό,τι αφορά την πτυχή του εδαφικού. Η διάσκεψη αποτέλεσε μια κρίσιμη καμπή, καθώς είχαμε τότε οδηγηθεί σε μια πιο εντατική φάση διαπραγματεύσεων.
Κάτι ουσιαστικά που είχε οδηγήσει τότε τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να καταθέσει λίγους μήνες αργότερα στο Κραν Μοντανά το περιβόητο πλαίσιο Γκουτέρες, μέσα από το οποίο διά των έξι σημείων του έδινε μια ξεκάθαρη κατεύθυνση για το πώς ο ίδιος αντιλαμβανόταν τις βασικές παραμέτρους του Κυπριακού.
Μετά την κατάρρευση ωστόσο των συνομιλιών στο Κραν Μοντάνα μετά το επίμαχο δείπνο της 6ης Ιουλίου, υπήρξε μια μακρά στασιμότητα στο Κυπριακό, με την τουρκική πλευρά να εγκαταλείπει στη συνέχεια την συμφωνημένη βάση λύσης της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας και να θέτει ως επιδίωξη την λύση δύο κρατών.
Μάλιστα, τον Απρίλιο του 2021 μετά και την ανάδειξη του Ερσίν Τατάρ στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων, στην άτυπη πενταμερή της Γενεύης η τουρκική πλευρά έβαλε για πρώτη φορά επίσημα στο τραπέζι την λύση δύο κρατών ως μορφής λύσης του Κυπριακού, προτάσσοντας την αναγνώριση ισότιμου διεθνούς καθεστώτος για το ψευδοκράτος ως προϋπόθεση για τη λύση, μια θέση που αποκλίνει από τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.
Αν και η τουρκική πλευρά επιμένει μέχρι και σήμερα στην λύση δύο κρατών, ο Αντόνιο Γκουτέρες σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποδεχθεί να μπει στο τραπέζι μια τέτοια συζήτηση, αφού ο ίδιος ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ δεσμεύεται πλήρως από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, τα οποία κάνουν ρητή αναφορά για λύση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.
Ο Γενικός Γραμματέας πάντως, σε μια προσπάθεια να δημιουργήσει κινητικότητα και παρά την διαφορετική οπτική των δύο πλευρών ως προς τα επόμενα βήματα, επανήλθε το 2025, συγκαλώντας δύο νέες άτυπες πενταμερείς διασκέψεις.
Συγκεκριμένα, στις διευρυμένες διασκέψεις σε Γενεύη και Νέα Υόρκη (σ.σ. Μάρτιο και Ιούλιο του 2025), ο Αντόνιο Γκουτέρες επικεντρώθηκε σε συγκλίσεις επί μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, θέλοντας ουσιαστικά να δημιουργήσει κινητικότητα σε θέματα χαμηλής πολιτικής. Μια κινητικότητα, ωστόσο, η οποία δεν έγινε εφικτό να φέρει απτά αποτελέσματα, καθώς η συζήτηση για ένα από τα μεγαλύτερα ΜΟΕ, όπως είναι η διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης δεν έχει μέχρι σήμερα επιτευχθεί.
Όπως όλα δείχνουν ο Αντόνιο Γκουτέρες στους τελευταίους πέντε μήνες της θητείας του θέλει να εξαντλήσει κάθε δυνατό περιθώριο για να βγάλει το Κυπριακό από το τέλμα και το επαναφέρει αν όχι σε τροχιά λύσης, τουλάχιστον στις ράγες της κινητικότητας.
Αν θα καταφέρει να καμφθεί η αδιαλλαξία της Τουρκίας για την ώρα είναι άγνωστο, ωστόσο ο γενικός γραμματέας επενδύει στον παράγοντα ευρωτουρκικά, ώστε να πειστεί η Άγκυρα να επιστρέψει στο τραπέζι του διαλόγου, δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταστήσει ξεκάθαρο στην Τουρκία πως δεν μπορούν να προχωρήσουν οι μεταξύ τους σχέσεις αν η ίδια δεν προβεί σε απτά βήματα στο Κυπριακό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
