Την ανάγκη καλύτερης επιβολής και εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία των ανηλίκων από τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτύου σημειώνει έκθεση που ενέκρινε την Τρίτη η Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας του Ευρωκοινοβουλίου (CULT).
Η έκθεση εγκρίθηκε με 17 ψήφους υπέρ, τρεις κατά και τέσσερις αποχές και αφορά τις «επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτύου στους νέους». Στο κείμενο αναφέρεται ότι το διαδικτυακό περιβάλλον πρέπει να διέπεται από τις αρχές της προστασίας της ιδιωτικότητας ήδη από τον σχεδιασμό, της ασφάλειας ως προεπιλογής, του σχεδιασμού κατάλληλου για την ηλικία και της αλγοριθμικής διαφάνειας.
Οι Ευρωβουλευτές τονίζουν ότι οι διαδικτυακές πλατφόρμες φέρουν ευθύνη για την προστασία των ανηλίκων, ιδίως απέναντι σε εθιστικά και πειστικά χαρακτηριστικά σχεδιασμού που μπορεί να επηρεάζουν την ευημερία των παιδιών και των νέων. Ζητούν την απαγόρευση των πιο επιβλαβών εθιστικών πρακτικών και καλούν τις πλατφόρμες να ενσωματώνουν διασφαλίσεις βάσει κινδύνου στα συστήματα συστάσεών τους.
Το κείμενο καλεί επίσης την Κομισιόν να εξετάσει την εισαγωγή προσωπικής ευθύνης σε περιπτώσεις σοβαρής και επίμονης μη συμμόρφωσης με τις διατάξεις για την προστασία των ανηλίκων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφάνεια των αλγοριθμικών συστημάτων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με τους Ευρωβουλευτές, οι αδιαφανείς αλγόριθμοι και οι μηχανισμοί εποπτείας περιεχομένου δυσχεραίνουν την ικανότητα των νεαρών χρηστών να κατανοούν γιατί συγκεκριμένο περιεχόμενο προτείνεται, υποβαθμίζεται ή αφαιρείται.
Η έκθεση υποστηρίζει ακόμη την εισαγωγή «λειτουργίας για νέους», η οποία θα απενεργοποιεί τη στοχευμένη διαφήμιση και θα περιορίζει τα εθιστικά χαρακτηριστικά σχεδιασμού για τους ανηλίκους.
Οι Ευρωβουλευτές ζητούν επίσης ρύθμιση της δραστηριότητας των influencers, με την ανάπτυξη κώδικα δεοντολογίας σε επίπεδο ΕΕ και εναρμονισμένο ορισμό του «influencer marketing». Επισημαίνουν ότι οι ανήλικοι πρέπει να προστατεύονται από μορφές εμπορικής εκμετάλλευσης, όπως το kidfluencing, όταν τα παιδιά μετατρέπονται σε influencers, και το sharenting, όταν οι γονείς καταγράφουν και δημοσιεύουν στο διαδίκτυο τη ζωή των παιδιών τους.
Στο κείμενο ζητείται συνοχή μεταξύ βασικών νομοθετικών πράξεων της ΕΕ, όπως η Οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη και η Πράξη για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη.
Μεταξύ άλλων, οι Ευρωβουλευτές προτείνουν υποχρεωτικά δεοντολογικά πρότυπα για τους «συντρόφους τεχνητής νοημοσύνης» που προσομοιώνουν εικονικές φιλίες, μέτρα διαφάνειας για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, περιορισμό της διάδοσης περιεχομένου τεχνητής νοημοσύνης που υποδύεται επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης ή εμπορικά σήματα, καθώς και ρητή απαγόρευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που δημιουργούν ή αλλοιώνουν ρεαλιστικές εικόνες ή βίντεο σεξουαλικού περιεχομένου αναγνωρίσιμων προσώπων χωρίς συναίνεση.
Σε συνέντευξη Τύπου μετά την ψηφοφορία, ο εισηγητής της έκθεσης, Ευρωβουλευτής Σάντρο Ρουότολο, δήλωσε ότι η έγκριση της έκθεσης αποτελεί «σημαντικό βήμα» για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Ανέφερε ότι στόχος είναι η προστασία των παιδιών και των νέων στο διαδικτυακό περιβάλλον, χωρίς να εμποδίζεται η πρόσβασή τους στα πλεονεκτήματα του διαδικτύου.
Ο κ. Ρουότολο σημείωσε ότι η συζήτηση έρχεται σε κρίσιμη χρονική στιγμή, λόγω της ταχείας ανάπτυξης των αλγορίθμων και της τεχνητής νοημοσύνης. Αναφέρθηκε επίσης στα προκαταρκτικά συμπεράσματα έρευνας της Κομισιόν για το Facebook και το Instagram, λέγοντας ότι στοιχεία όπως οι συστάσεις, οι προσωποποιημένες ειδοποιήσεις και η ατελείωτη κύλιση μπορούν να οδηγήσουν σε καταναγκαστικές και εθιστικές συμπεριφορές.
Υπογράμμισε ακόμη ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών δεν μπορεί να θεωρείται ουδέτερος, καθώς πίσω από κάθε αλγόριθμο υπάρχει επιλογή και ευθύνη. Όπως είπε, τα εργαλεία που έχουν εισαχθεί, όπως οι γονικοί έλεγχοι, δεν επαρκούν και χρειάζεται να εξεταστεί συνολικά η αρχιτεκτονική των υπηρεσιών που ωθεί τους χρήστες να παραμένουν συνδεδεμένοι.
Ο εισηγητής αναφέρθηκε επίσης στις συστάσεις ειδικής ομάδας για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, οι οποίες προβλέπουν προοδευτική προσέγγιση ανά ηλικιακή ομάδα. Σύμφωνα με τις συστάσεις, τα παιδιά έως τριών ετών δεν θα πρέπει να εκτίθενται σε οθόνες, ενώ από τριών έως 12 ετών η πρόσβαση σε διαδικτυακές υπηρεσίες θα πρέπει να γίνεται υπό την επίβλεψη ενηλίκων και για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Για τις ηλικίες 13 έως 18 ετών προβλέπεται προοδευτική αυτονομία.
Ο Ιταλός Ευρωβουλευτής ανέφερε ότι κεντρικό ζήτημα είναι η ανάγκη ενιαίων ρυθμίσεων και η διασφάλιση ότι παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα έχουν αυτόνομη πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πρόσθεσε ότι οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι τα προϊόντα τους είναι ασφαλή και κατάλληλα για την ηλικία των χρηστών.
Όπως είπε, η προσέγγιση της έκθεσης δεν είναι εναντίον του ψηφιακού κόσμου, αλλά υπέρ ενός διαδικτυακού περιβάλλοντος που θα είναι ασφαλές, βιώσιμο και θα σέβεται τα δικαιώματα των παιδιών και των νέων.
Πηγή: ΚΥΠΕ
