Χωρίς ουσιαστικές λύσεις και χωρίς ένα επαρκές δίχτυ προστασίας για την ενδονοσοκομειακή τους φροντίδα εξακολουθούν να βρίσκονται, εν έτει 2026, τα άτομα με αυτισμό και οι οικογένειές τους. Οι ελλείψεις στις διαθέσιμες δομές και στην απαραίτητη εξειδικευμένη ιατρική στήριξη συνεχίζουν να οδηγούν ορισμένα περιστατικά σε νοσηλεία στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας με διάταγμα από την Αστυνομία, μία διαδικασία που για πολλούς γονείς αποτελεί μια βαθιά τραυματική εμπειρία. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι ίδιοι αποφεύγουν να ζητήσουν βοήθεια, φοβούμενοι ότι θα αναγκαστούν να δουν τα παιδιά τους να οδηγούνται ουσιαστικά σε νοσηλεία μέσα από μια διαδικασία που θυμίζει σύλληψη.
Από την άλλη, ένα εξίσου σοβαρό και διαχρονικό πρόβλημα αντιμετωπίζουν και οι οικογένειες ατόμων με διάφορες ψυχικές ασθένειες, οι οποίες εδώ και χρόνια εκπέμπουν σήμα κινδύνου για τις ελλιπείς υπηρεσίες επανένταξης στην κοινωνία και για το βαρύ κοινωνικό στίγμα που εξακολουθούν να κουβαλούν. Πρόκειται για οικογένειες που συχνά σηκώνουν μόνες τους το βάρος της φροντίδας, ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες εξακολουθούν να μεταθέτουν ευθύνες η μία στην άλλη, χωρίς να δίνονται οι αναγκαίες και μόνιμες λύσεις.
Όλα τα ζητήματα που αφορούν την ψυχική υγεία τέθηκαν ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας, με τις μαρτυρίες που ακούστηκαν να αναδεικνύουν ένα πλέγμα σοβαρών κενών και αδυναμιών του συστήματος. Λόγω του μεγάλου όγκου των ζητημάτων που τέθηκαν ενώπιόν της, η Επιτροπή θα προχωρήσει και σε δεύτερη συνεδρία στις 10 Σεπτεμβρίου, δίνοντας χρονικό περιθώριο στους αρμόδιους να εξετάσουν όσα καταγράφηκαν και να αναζητήσουν τη χρυσή τομή, ώστε οι ασθενείς με οποιαδήποτε μορφή ψυχικής ασθένειας να λαμβάνουν τις απαραίτητες υπηρεσίες φροντίδας και υποστήριξης.
Μιλώντας ενώπιον της Επιτροπής, η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ, Θέμιδα Ανθοπούλου, έκανε αναφορά σε περιστατικό ανήλικου παιδιού με αυτισμό, το οποίο αυτές τις ημέρες νοσηλεύεται στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας, αφού δεν υπάρχουν άλλες κατάλληλες δομές φιλοξενίας, εξαιτίας του τεράστιου κενού που εξακολουθεί να υφίσταται στην ενδονοσοκομειακή φροντίδα. Σημείωσε πως «συζητάμε εδώ και πάρα πολύ καιρό για τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, με κλιμάκιο, για να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο τεσσάρων με πέντε κλινών για άτομα με αυτισμό που χρειάζονται νοσηλεία».
Σημειώνοντας πως «δεν γίνεται αυτό το κράτος τα άτομα, τα παιδιά με αυτισμό να τα στέλνει σε ένα περιβάλλον που νευροαισθητηριακά είναι μη ενδεδειγμένο», εξήγησε πως «βγαίνουν από εκεί και διαλύονται οικογένειες. Πολλές φορές αυτές οι οικογένειες δεν απέχουν λόγω του στίγματος, αλλά γιατί για να πάει το παιδί τους κάπου πρέπει να πάρουν την Αστυνομία και να εκδοθεί διάταγμα».
Τόνισε πως «ακόμα γίνεται μελέτη για τη νομοπαρασκευαστική ομάδα που θα αποφασίσει για το πώς θα εκδίδονται τα διατάγματα. Τις πλείστες φορές ένας γονιός δεν θα επικοινωνήσει με την Αστυνομία για να έρθει να πάρει το παιδί του που χρειάζεται ενδονοσοκομειακή νοσηλεία. Το γνωρίζουν οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, το Υπουργείο Υγείας και όσοι πρέπει να το γνωρίζουν εδώ και πάρα πολύ καιρό. Πολύ καλά κάνει ο ΟΚΥπΥ και δημιουργεί κλίνες. Αλλά πέντε κλίνες για τα συγκεκριμένα περιστατικά δεν υπάρχουν. Αυτό μας είπαν οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, δεν είναι δικός μου αριθμός. Δεν μπορούμε εδώ και ενάμιση χρόνο να τις δημιουργήσουμε, αφού το Τμήμα Ενδονοσοκομειακής Φροντίδας Εφήβων δεν τους δέχεται; Δεν δέχεται τα πιο βεβαρυμμένα περιστατικά γιατί αυτό είναι το πλαίσιό του, δεν κατηγορούμε το ΤΕΝΕ, δεν πρέπει να τα δεχτεί. Πού θα πάνε; Στο ψυχιατρείο;».
Παράλληλα, η κ. Ανθοπούλου σημείωσε πως τα άτομα με αυτισμό «βγαίνουν από το ψυχιατρείο και οι γονείς μας τηλεφωνούν και μας λένε ότι είναι σε πολύ χειρότερη κατάσταση. Αυτά τα άτομα όταν θα γίνουν 18 ή 19 χρονών θα είναι καμένα και θα τα έχει κάψει η πολιτεία. Δεν είναι θέμα της ΚΥΣΟΑ, ας βρουν ποιος θα το λύσει. Δεν γίνεται τα παιδιά με αυτισμό να πηγαίνουν στο ψυχιατρείο της Αθαλάσσας».
Σε τοποθέτησή της για το ζήτημα, η ψυχίατρος στο Τμήμα Οξέων Περιστατικών Ανδρών στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας, Δήμητρα Παπανικολάου, ανέφερε πως «για άτομα άνω των 17 ετών η νομοθεσία λέει ότι πρέπει να νοσηλεύονται στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας. Υπάρχουν ζητήματα τα οποία εμείς δεν μπορούμε να τα αλλάξουμε. Συμφωνώ ότι πρέπει να γίνουν αλλαγές, αλλά στην παρούσα φάση εμείς ακολουθούμε τον νόμο».
Κραυγή βοήθειας από τις οικογένειες
Συγκλονισμό προκάλεσε η μαρτυρία της προέδρου του Παγκύπριου Συνδέσμου Ατόμων Ψυχικής Υγείας, η οποία μίλησε για τα όσα βιώνουν οι οικογένειες που έχουν άτομα με διάφορες μορφές ψυχικών ασθενειών, σημειώνοντας πως βρίσκονται πάντα στη σκιά. Απευθυνόμενη στην Επιτροπή, ανέφερε χαρακτηριστικά πως «δεν θέλουμε να μας λυπηθείτε γιατί έχουμε άτομα με ψυχική ασθένεια, αλλά έχουμε να διαδραματίσουμε ένα πάρα πολύ σοβαρό ρόλο και ζητούμε έντονα να έχουμε θέση σε αυτό το γίγνεσθαι που ξεκίνησε τον τελευταίο καιρό. Είμαστε στο ακουστικό, δεν έχουμε εξασφαλίσει κάποια θέση. Όλα όσα ακούστηκαν για την υπερπληρότητα, πώς τα βιώνει μία οικογένεια που είναι συγκάτοικος με την ψυχική ασθένεια;».
Την ίδια ώρα σημείωσε πως ως οικογένειες «μένουμε αμέτοχοι γιατί αν πάμε στο δικαστήριο με τα πρώτα σημάδια υποτροπής, αυτό είναι το σωστό. Πρέπει να τρέξουμε να προλάβουμε ότι υποτροπιάζει, όμως όταν τρέξω να προλάβω, ο δικαστής δεν θα το γράψει στο διάταγμα, θα μας στείλει πίσω. Περιμένουμε μέχρι ο ασθενής να σκοτώσει ή να κάνει κακό στον εαυτό του, τότε μπαίνουμε μέσα και έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος».
Αναφερόμενη στο στίγμα που κουβαλούν οι οικογένειες με άτομα που αντιμετωπίζουν ψυχικές ασθένειες, η ίδια περιέγραψε τι βίωσε το τελευταίο διάστημα με τον αδερφό της. Συγκεκριμένα ανέφερε πως «μου έχει τύχει να περιμένω έξι με επτά μέρες να έρθει η Αστυνομία για να εκτελέσει το διάταγμα γιατί ήταν κυνηγετική περίοδος και ήταν αλλού η προσοχή. Έχει τύχει ο οδηγός του περιπολικού να σταματήσει για να χαιρετήσει τον γνωστό του στο καφενείο του χωριού και να του πει ότι ήρθαμε να πάρουμε τον χωριανό του. Ζούμε αυτές τις καταστάσεις. Τυχαίνει να πάρουμε τον ασθενή στο νοσοκομείο μετά από όλη αυτή τη μαρτυρική πορεία, να εισαχθεί και σε 15 μέρες να μας τηλεφωνήσουν ότι είναι καλά και να πάμε να τον παραλάβουμε. Φωνάζουμε και διαμαρτυρόμαστε αλλά δεν γίνεται τίποτα. Και όταν μία φορά πίεσα τον γιατρό για τον αδερφό μου, μου είπε πως υπάρχουν εντολές και πως υπάρχουν νέα περιστατικά που χρήζουν εισαγωγής. Το καλοκαίρι τέσσερις φορές το περιπολικό ήταν έξω από το σπίτι μας για να τον παραλάβει».
Η κ. Στεφάνου σημείωσε πως «εμείς οι φροντιστές πολλές φορές δεν μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε. Η οικογένεια ακολουθεί την πορεία του ασθενή. Κάποτε μπορεί να σταθεί πιο δυνατή, κάποτε όχι. Δεν μας ρώτησε και δεν μας στήριξε κανένας. Εγώ έκανα όλα τα κλασικά λάθη που μπορεί να κάνει κάποιος που δεν γνωρίζει. Μετά από χρόνια έκανα σεμινάρια, αλλά η ζημιά είχε ήδη γίνει».
Καταλήγοντας τόνισε πως «όπως υπάρχει θεσμοθετημένη στήριξη των οικογενειών για τα ναρκωτικά, έπρεπε να υπάρχει και για αυτές τις οικογένειες ώστε να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος. Χρόνιοι ασθενείς υπάρχουν πάρα πολλοί στην κοινότητα, τα σπίτια μας γίνονται μικρά ιδρύματα. Κανένας δεν βλέπει πώς περνά ένας άνθρωπος που έχει χάσει τη δουλειά του, τους φίλους του γιατί ντρέπεται, νιώθει άβολα και οι άλλοι δεν ξέρουν πώς να συμπεριφερθούν. Ας μπούμε στην κοινότητα για να δούμε πόσα μικρά ιδρύματα υπάρχουν διάσπαρτα».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
