Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, με τις εξελίξεις γύρω από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή να κυριαρχούν στις συζητήσεις, πραγματοποιήθηκε η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Οι σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας βρέθηκαν για ακόμη μια φορά στο επίκεντρο της Συνόδου, κυρίως λόγω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, των γνωστών διαφορών στο Αιγαίο, αλλά και στις βλέψεις απόκτησης αμερικανικών F-35 από την Τουρκία.
Στην κοινή τους διακήρυξη, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ επαναβεβαίωσαν την προσήλωσή τους στη συλλογική άμυνα και στο Άρθρο 5, τονίζοντας ότι η ασφάλεια της ευρωατλαντικής περιοχής παραμένει προτεραιότητα απέναντι στη ρωσική απειλή και την τρομοκρατία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Τα έβαλε με τον Μητσοτάκη ο Ερντογάν-«Δεν τον ρωτήσαμε ποτέ 'γιατί αγοράζεις αυτά τα αμυντικά συστήματα'»
Παράλληλα, συμφώνησαν στην περαιτέρω ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ μέσω αυξημένων επενδύσεων, μεγαλύτερης παραγωγής αμυντικού εξοπλισμού και αξιοποίησης νέων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η κυβερνοάμυνα, ενώ επανέλαβαν τη μακροπρόθεσμη δέσμευσή τους για τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης προς την Ουκρανία.
Το ελληνοτουρκικό μπρα-ντε-φερ
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε ότι δεν έχει σχολιάσει ποτέ τις αμυντικές αγορές της Ελλάδας και ζήτησε από την Αθήνα να ακολουθήσει την ίδια στάση απέναντι στις τουρκικές εξοπλιστικές κινήσεις. Παράλληλα, εξέφρασε αισιοδοξία ότι η χώρα του μπορεί να επανέλθει στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 αν και μέχρι στιγμής ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει δώσει σαφή απάντηση για το θέμα.
Από την πλευρά του, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα δεν παρεμβαίνει στις αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών για τις πωλήσεις οπλικών συστημάτων επισημαίνοντας όμως ότι υπάρχουν ακόμη εμπόδια για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η Ελλάδα προχωρά κανονικά στην ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας με τα Rafale, τα F-16 Viper και τα μελλοντικά F-35.
Τονίζεται δε ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε επίσης και το θέμα του casus belli, χαρακτηρίζοντάς το ως μια απειλή που δεν ταιριάζει στις σχέσεις δύο συμμάχων στο ΝΑΤΟ.
«Η Ελλάδα είναι πρωταγωνίστρια σε αυτή την προσπάθεια του ΝΑΤΟ, που αναγνωρίζεται και από τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ και από τις ΗΠΑ».
«Δεν είναι η πρώτη φορά που έχω αναφερθεί στο casus belli. Είναι μια ιστορική ανορθογραφία, η οποία δεν συνάδει ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το καλό κλίμα που θέλουμε να χτίσουμε ως δύο γειτονικές χώρες. Πρόκειται για μια απειλή πολέμου που υφίσταται από το 1995.
Πολλοί συνάδελφοί μου στην Ευρώπη αντιλαμβάνονται ότι μια τέτοια απειλή δεν ταιριάζει στο κλίμα που πρέπει να επικρατεί εντός της Συμμαχίας. Έχει έρθει η ώρα πια να την αφήσουμε πίσω».
Σε απάντησή του, ο Τούρκος πρόεδρος όταν ρωτήθηκε για το ζήτημα έδωσε μια απάντηση που προκάλεσε αίσθηση.
«Η συντριπτική πλειονότητα του λαού μου δεν γνωρίζει καν τι είναι. Γι’ αυτό δεν νομίζω ότι πρέπει να απασχολούμε τον λαό μας με αυτά τα θέματα. Και ήδη λέμε στους Έλληνες φίλους μας: Ας μην επιβαρύνουμε ούτε τους Έλληνες πολίτες ούτε τους δικούς μας πολίτες με αυτό».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Νέα τοποθέτηση Τραμπ για τα F-35 στην Τουρκία-«Δεν έχω αποφασίσει ακόμη, πρόθεσή μου είναι να πω ότι ο Ερντογάν μας βοήθησε»
Σημειώνεται πως κατά της απόκτησης F-35 από την Τουρκία τάχθηκε και το Ισραήλ.
Στη συνέντευξη Τύπου, κατά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής, ο Ρετζέπ Ερντογάν είπε πως είχε πολύ παραγωγικές συνομιλίες με τον Τραμπ και ότι αποχώρησε ευχαριστημένος μετά τη συνάντησή τους.
Απορρίπτοντας την αντίθεση του Ισραήλ και της Ελλάδας στο ενδεχόμενο απόκτησης F-35 από την Τουρκία, ο Ερντογάν είπε μεταξύ άλλων πως ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε λάθος, εκφράζοντας την αντίθεσή του για το θέμα αυτό.
Ο Ερντογάν ανέφερε επίσης πως συζήτησε με τον Τραμπ για συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη ναυπήγηση πολεμικών πλοίων, όπως φρεγατών, υποβρυχίων και κορβετών.
Η στάση του Ρούτε απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, απέφυγε να πάρει θέση στις διαφωνίες Ελλάδας και Τουρκίας.
Όταν ρωτήθηκε για το casus belli αλλά και για το ζήτημα των ρωσικών S-400 που διαθέτει η Τουρκία, δήλωσε ότι ο ρόλος του είναι να διατηρεί την ενότητα της Συμμαχίας και όχι να παρεμβαίνει στις διμερείς διαφορές των κρατών-μελών.
Το ίδιο ουδέτερη ήταν και η στάση του απέναντι στο ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, σημειώνοντας ότι πρόκειται για θέμα που αφορά κυρίως τις σχέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας.
‘Υμνοι Ντόναλντ Τραμπ στον Ερντογάν
Πάντως, ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, άφησε το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, κατά τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Απαντώντας σε ερώτηση τουρκικού μέσου ενημέρωσης για το αν υπήρξε κατανόηση με τον Τούρκος Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σχετικά με τα F-35 και το μέλλον της αμυντικής συνεργασίας ΗΠΑ–Τουρκίας, ο Αμερικανός Πρόεδρος ανέφερε ότι δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση.
«Μιλούν για το αεροσκάφος F-35. Είναι το καλύτερο αεροσκάφος και όλοι το θέλουν. Πρέπει να αποφασίσουμε σε ποιον θα το δώσουμε», είπε ο Τραμπ.
Ο ίδιος, πάντως, εμφανίστηκε θετικός έναντι της Άγκυρας, σημειώνοντας ότι τείνει στο να αναγνωρίσει τη στάση του Τούρκου Προέδρου. «Δεν έχω αποφασίσει πλήρως, αλλά τείνω στο να πω ότι έκανε ό,τι έπρεπε. Μας βοήθησε με πολλούς τρόπους», δήλωσε.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Ερντογάν: Πρέπει να αρθούν οι περιορισμοί στην αμυντική βιομηχανία μεταξύ των συμμάχων
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι ο Ερντογάν παρέμεινε εκτός της σύγκρουσης με το Ιράν, παρά το γεγονός ότι, όπως είπε, «δεν είναι μεγάλος θαυμαστής» του Πρωθυπουργού του Ισραήλ, Βενιαμίν Νετανιάχου, και της χώρας του.
«Θα μπορούσε πολύ εύκολα να μπει σε αυτόν τον πόλεμο και δεν το έκανε, κατόπιν δικού μου αιτήματος. Έμεινε εκτός. Και υπήρξε πολύ καλός σύμμαχος», ανέφερε.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος χαρακτήρισε την Τουρκία «μεγάλη χώρα», «πολύ ισχυρή στρατιωτικά» και «τη δεύτερη πιο ισχυρή χώρα στο ΝΑΤΟ», ενώ έκανε λόγο για «πολύ ισχυρή σχέση» των Ηνωμένων Πολιτειών με την Άγκυρα.
Παρακολουθεί στενά η Λευκωσία
Στην Λευκωσία, αναφερόμενος στα περί ενδεχόμενης εξέτασης από τις Ηνωμένες Πολιτείες της πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης είπε ότι η Κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
«Βεβαίως και τα βλέπουμε, τα παρατηρούμε, τα παρακολουθούμε», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η συζήτηση βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και πως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει μόνο ότι θα εξετάσει το θέμα.
Η ίδια η Σύνοδος του ΝΑΤΟ, πρόσθεσε, αλλά και οι επαφές που γίνονται στη Σύνοδο είναι κάτι που απασχολεί σήμερα και χθες ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα, «ιδιαίτερα εμάς αν λάβουμε υπόψη ότι πρόκειται για την κατοχική Τουρκία».
Είπε ακόμα ότι είναι γνωστή η στάση που έχει τα τελευταία χρόνια η αμερικανική Κυβέρνηση για πολλούς λόγους και κυρίως ως προς τον ρόλο που διαδραματίζει η Τουρκία στην περιοχή της Κύπρου, ως προς τον ρόλο που έχει διαδραματίσει στο παρελθόν, αλλά και στην παρούσα φάση, ως προς την παράνομη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και σε μια σειρά άλλων γεωπολιτικών εξελίξεων και συρράξεων.
«Το μήνυμα που εμείς στέλνουμε, αυτό που προτάσσουμε διαρκώς είναι το διεθνές δίκαιο, μαζί με όλους τους εταίρους μας, μαζί και με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, με τους οποίους είμαστε στρατηγικοί εταίροι», ανέφερε.
«Η Τουρκία διεκδικεί και επιδιώκει να έχει έναν αναβαθμισμένο ρόλο στην περιοχή.
Μια Τουρκία, όμως, η οποία την ίδια στιγμή εκ των πραγμάτων ακολουθεί μια πολιτική των δύο μέτρων και δύο σταθμών και όχι μόνο ως προς την κατάφωρη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνούς δικαίου στη χώρα μας, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Και αυτό τα τελευταία χρόνια σημειώνεται και εγείρεται από αρκετά κράτη, ακριβώς ως προς τον ρόλο που επιθυμεί να διαδραματίσει η Τουρκία», είπε ο Εκπρόσωπος.
