Ψήφισμα σχετικά με τον αντίκτυπο της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από τις τουρκικές δυνάμεις και τις συνέπειες για την ισότητα των φύλων, υπερψηφίστηκε την Τετάρτη από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο Στρασβούργο.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 575 ψήφους υπέρ, 33 κατά και 43 αποχές. Υπέρ ψήφισαν όλοι οι Κύπριοι Ευρωβουλευτές, ενώ εισηγήτρια του φακέλου είναι η Ευρωβουλευτής, Ελεονώρα Μελέτη.
Στο κείμενο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταδικάζει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο τη στρατιωτική εισβολή της Δημοκρατίας της Τουρκίας και τη συνεχιζόμενη παράνομη κατοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, την οποία χαρακτηρίζει σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και εμπόδιο στην ειρήνη, τη σταθερότητα και τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας.
Το ψήφισμα καταδικάζει επίσης τις συνέπειες της εισβολής για τις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, περιλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας στο πλαίσιο συγκρούσεων, άλλων μορφών σεξουαλικής εκμετάλλευσης, του αναγκαστικού εκτοπισμού, του χωρισμού οικογενειών και άλλων παραβιάσεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να φέρει ευθύνη, βάσει του διεθνούς δικαίου, για παραβιάσεις που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια και μετά την εισβολή του 1974, περιλαμβανομένων σοβαρών παραβιάσεων των Συμβάσεων της Γενεύης. Στο ψήφισμα αναφέρεται ότι η ευθύνη αυτή συνεπάγεται υποχρέωση για πλήρη επανόρθωση προς τα θύματα, περιλαμβανομένης της αποζημίωσης, της αποκατάστασης, της ικανοποίησης και εγγυήσεων μη επανάληψης.
Το Κοινοβούλιο ζητεί την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την επανένωση της Κύπρου υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017. Επαναβεβαιώνει ότι η λύση του Κυπριακού πρέπει να είναι δίκαιη, ολοκληρωμένη, βιώσιμη και δημοκρατική, εντός του πλαισίου του ΟΗΕ και του κεκτημένου της ΕΕ, στη βάση της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Στο ψήφισμα περιλαμβάνεται, επίσης, έκκληση προς την Τουρκία να αποσύρει τα στρατεύματά της από την Κύπρο και να απέχει από κάθε μονομερή ενέργεια που θα εδραίωνε τη μόνιμη κατοχή της νήσου ή θα αλλοίωνε τη δημογραφική ισορροπία.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνωρίζει τον αντίκτυπο της εισβολής και της κατοχής στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, σημειώνοντας ότι το θάρρος, η δύναμη και η οδύνη τους συχνά παραμένουν αόρατα ή δεν αναγνωρίζονται επαρκώς σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Υπογραμμίζει επίσης ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου υπήρξαν παράγοντες αντίστασης, αλληλεγγύης και οικοδόμησης της ειρήνης.
Το ψήφισμα αναφέρει ότι κάθε πολιτική διαδικασία για το μέλλον της Κύπρου πρέπει να περιλαμβάνει πλήρως τις γυναίκες, σύμφωνα με την απόφαση 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια.
Το Κοινοβούλιο καλεί την Κομισιόν να στηρίξει την Κύπρο στις προσπάθειες για τον προσδιορισμό της πλήρους κλίμακας των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν στο πλαίσιο συγκρούσεων, περιλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας, καθώς και στη συλλογή δεδομένων και την ασφαλή καταγραφή μαρτυριών. Στόχος είναι η επίσημη αναγνώριση, η αποκατάσταση και η επανόρθωση για τις επιζώσες και, κατά περίπτωση, για τους απογόνους τους.
Το ψήφισμα αναγνωρίζει την πρωτοβουλία στην Κύπρο για ανέγερση μνημείου στη Λευκωσία για τις γυναίκες θύματα σεξουαλικής βίας, ως χώρο συλλογικής μνήμης και αναγνώρισης.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί επίσης τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, ο οποίος καταρτίζει ετήσιες εκθέσεις για τη σεξουαλική βία σε ζώνες συγκρούσεων, να διερευνήσει τα σχετικά αρχεία του ΟΗΕ και άλλες πηγές για την τεκμηρίωση των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν στην Κύπρο.
Στήριξη προς τη ΔΕΑ
Παράλληλα, ζητεί από την Κομισιόν να ενισχύσει τη χρηματοδοτική στήριξη προς τη Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους στην Κύπρο, ώστε να μπορέσει να εκπληρώσει πλήρως την αποστολή της για εκταφή, ταυτοποίηση και επιστροφή των λειψάνων των αγνοουμένων στους συγγενείς τους.
Στο ψήφισμα σημειώνεται ότι η οικονομική βοήθεια δεν επαρκεί από μόνη της, λόγω της απουσίας πλήρους συνεργασίας, της περιορισμένης πρόσβασης σε στρατιωτικές περιοχές και αρχεία και της παρεμπόδισης, όπως αναφέρεται, από την Τουρκία και την παράνομη αποσχιστική οντότητα στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητεί επίσης ενισχυμένη οικονομική και τεχνική στήριξη από την ΕΕ για υπηρεσίες με επίκεντρο τα θύματα στην Κύπρο, περιλαμβανομένων εξειδικευμένων συμβουλευτικών υπηρεσιών, μακροπρόθεσμης ψυχοκοινωνικής βοήθειας και προγραμμάτων διαγενεακής θεραπείας.
Καταδικάζει, επίσης, τη χρήση σεξουαλικής βίας ως πολεμικού όπλου και καλεί την Κομισιόν να αυξήσει την ευαισθητοποίηση για το ζήτημα, εξετάζοντας και την εμπειρία της κυπριακής σύγκρουσης.
Παράλληλα, το Κοινοβούλιο επαινεί το έργο οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και δικοινοτικών ομάδων για την ισότητα των φύλων στην Κύπρο, ιδίως πρωτοβουλιών που διευθύνονται από γυναίκες και καλεί την Κομισιόν να ενισχύσει τη συνεργασία με την κυπριακή κοινωνία των πολιτών, ενώσεις θυμάτων και διεθνείς φορείς που συμμετέχουν σε προσπάθειες αναζήτησης της αλήθειας και συμφιλίωσης.
Επαναβεβαιώνει τον δεσμευτικό χαρακτήρα των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την Κύπρο και αναθέτει στην Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να διαβιβάσει το ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Κομισιόν, στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Ζητεί επίσης τη μετάφρασή του στην τουρκική γλώσσα και τη διαβίβασή του στον Πρόεδρο, την Κυβέρνηση και το κοινοβούλιο της Δημοκρατίας της Τουρκίας.
Ιστορική νίκη η έγκριση ψηφίσματος για γυναίκες θύματα της εισβολής, λέει η Ελεονώρα Μελέτη
Η ανάγκη θεσμικής αναγνώρισης των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν κατά την τουρκική εισβολή του 1974 στην Κύπρο και η στήριξη των γυναικών και κοριτσιών που υπήρξαν θύματα σεξουαλικής βίας υπογραμμίστηκαν σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε την Τετάρτη, στο Στρασβούργο, η εισηγήτρια του σχετικού ψηφίσματος, Ελεονώρα Μελέτη, η οποία έκανε λόγο για "ιστορική νίκη".
Η συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε μετά την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατά την οποία εγκρίθηκε το ψήφισμα για τον αντίκτυπο της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από τις τουρκικές δυνάμεις και τις συνέπειες για την ισότητα των φύλων.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία, καθώς ψήφισαν υπέρ 575 Ευρωβουλευτές, ενώ καταγράφηκαν 33 ψήφοι κατά και 43 αποχές.
Η Ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και του ΕΛΚ, χαρακτήρισε την έγκριση του ψηφίσματος «ιστορική νίκη», σημειώνοντας ότι η πλειοψηφία των Ευρωβουλευτών στήριξε την προσπάθεια ανάδειξης των συνεπειών της εισβολής στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου.
Αναφερόμενη στο ιστορικό της πρωτοβουλίας, είπε ότι όλα ξεκίνησαν στην αρχή της θητείας της, όταν ανέλαβε τον ρόλο της συντονίστριας στην Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων του Ευρωκοινοβουλίου.
Η εισηγήτρια ανέφερε ότι τότε ήρθε σε επαφή με τον Ευρωβουλευτή του ΔΗΣΥ, Λουκά Φουρλά, ο οποίος την προσέγγισε με την πρόταση να διεκδικηθεί αποστολή στην Κύπρο, ώστε μέλη της Επιτροπής να συναντήσουν γυναίκες που βρίσκονται εν ζωή και υπήρξαν θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και βίας κατά την τουρκική εισβολή του 1974.
Η κ. Μελέτη ανέφερε ότι η πρόταση έχει ιστορική, πολιτική και συναισθηματική διάσταση και ότι ξεκίνησε άμεσα συντονισμός για την προώθησή της. Πρόσθεσε ότι η προσπάθεια δεν ήταν εύκολη, καθώς αρχικά η πρόταση απορρίφθηκε από τις περισσότερες πολιτικές ομάδες.
Σύμφωνα με την ίδια, η αντίδραση βασίστηκε στο επιχείρημα ότι δεν θα έπρεπε να συζητηθούν γεγονότα που συνέβησαν πριν από 51 χρόνια (σ.σ. το 2025), καθώς υπήρχαν περιοχές όπου σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη συγκρούσεις και θύματα με άμεσες ανάγκες.
Η κ. Μελέτη είπε ότι, έπειτα από έντονες πολιτικές διαπραγματεύσεις, η αποστολή στην Κύπρο εγκρίθηκε, με το επιχείρημα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ασχολείται και με τις πληγές των δικών της κρατών μελών.
Η αποστολή πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2025, με τη συμμετοχή μελών της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων και εκπροσώπων σχεδόν όλων των πολιτικών ομάδων.
Η εισηγήτρια περιέγραψε την αποστολή ως ιδιαίτερα δύσκολη εμπειρία, αναφέροντας ότι τα μέλη της Επιτροπής συναντήθηκαν με θύματα που μίλησαν για όσα βίωσαν. Όπως είπε, ορισμένες γυναίκες δεν είχαν αποκαλύψει ποτέ στις οικογένειές τους όσα υπέστησαν και συμμετείχαν στις συναντήσεις χωρίς να το γνωρίζουν οι οικείοι τους.
Η Ευρωβουλευτής σημείωσε ότι το ψήφισμα αναδεικνύει πως οι γυναίκες και τα κορίτσια που έπεσαν θύματα κατά την τουρκική εισβολή του 1974 δεν θυματοποιήθηκαν μόνο κατά τη διάρκεια των γεγονότων, αλλά και στη συνέχεια, μέσα από τον στιγματισμό, την περιθωριοποίηση, την κοινωνική καταδίκη, τη μοναξιά και τη θλίψη.
Σύμφωνα με την εισηγήτρια, το ψήφισμα επιδιώκει να συμβάλει στη θεσμική αναγνώριση των εμπειριών των θυμάτων, στην αποκατάσταση της ιστορικής μνήμης, καθώς και στην ανάγκη λογοδοσίας και στήριξης των επιζωσών.
Σε ερώτηση του ΚΥΠΕ για τα επόμενα βήματα μετά την έγκριση του ψηφίσματος, η κ. Μελέτη αναφέρθηκε στην ανέγερση μνημείου στην Κύπρο για τις γυναίκες και τα κορίτσια που υπήρξαν θύματα, λέγοντας ότι πρόκειται για σημαντικό σημείο στο οποίο πρέπει να δοθεί συνέχεια.
Όπως ανέφερε, κατά την επίσκεψη της αποστολής στην Κύπρο δόθηκε υπόσχεση στις γυναίκες και τα κορίτσια ότι θα ανεγερθεί μνημείο ως σύμβολο μνήμης της εμπειρίας και του συλλογικού τραύματος που υπέστη η Κύπρος.
Η εισηγήτρια είπε ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση που έχει, η ανέγερση του μνημείου έχει εγκριθεί και πρόσθεσε ότι απομένει να καθοριστεί πότε θα πραγματοποιηθεί.
Σε ό,τι αφορά την Τουρκία, η Ευρωβουλευτής ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένει απαντήσεις από την Άγκυρα σε σχέση με την αδιάλλακτη στάση της. Πρόσθεσε ότι μέχρι να δοθούν απαντήσεις στα ζητήματα που θέτει το ψήφισμα, το θέμα θα παραμείνει ανοιχτό.
Η Ευρωβουλευτής είπε ότι το ζήτημα της Κύπρου θα συνεχίσει να τίθεται είτε στην αρμόδια Επιτροπή είτε ευρύτερα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στόχο να προχωρήσουν οι ενέργειες που προβλέπονται. Ανέφερε επίσης ότι η πρωτοβουλία που ξεκίνησε φαίνεται να τυγχάνει στήριξης από την πλειοψηφία των ευρωπαϊκών χωρών.
Από την πλευρά του, ο Ευρωβουλευτής του ΔΗΣΥ, Λουκάς Φουρλάς, χαρακτήρισε την έγκριση του ψηφίσματος «ιστορική ημέρα για την Κύπρο».
Μιλώντας στη συνέντευξη Τύπου, ο κ. Φουρλάς ανέφερε ότι, ως επικεφαλής της κυπριακής αντιπροσωπείας, αισθάνεται περήφανος και ευγνώμων προς την εισηγήτρια, Ελεονώρα Μελέτη, για την πρωτοβουλία και την εργασία που προηγήθηκε της έγκρισης του ψηφίσματος.
Πρόσθεσε ότι ο βιασμός δεν ήταν πλημμέλημα, αλλά έγκλημα πολέμου, προσθέτοντας ότι αυτό αποτυπώνεται πλέον σε ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Όπως ανέφερε, πρόκειται για επίσημο έγγραφο ευρωπαϊκού θεσμού, το οποίο παραμένει στο αρχείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ο Ευρωβουλευτής ανέφερε ότι στόχος είναι η αναγνώριση των εγκλημάτων και η διεκδίκηση αποζημιώσεων, προσθέτοντας ότι στο Ψήφισμα κατονομάζεται η Τουρκία ως υπεύθυνη.
Τόνισε ότι για πρώτη φορά, σε επίσημο έγγραφο ευρωπαϊκού θεσμού, ο βιασμός και η κακοποίηση γυναικών στην Κύπρο το 1974 χαρακτηρίζονται ως έγκλημα πολέμου.
Εξέφρασε ικανοποίηση η Επίτροπος Ισότητας Φύλων
Η έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του ψηφίσματος για τον αντίκτυπο της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου αποτελεί μια σημαντική στιγμή ιστορικής δικαίωσης, τονίζει η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων Τζόζη Χριστοδούλου.
Σε γραπτή της δήλωση μετά την έγκριση του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον αντίκτυπο της τουρκικής εισβολής στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, αναφέρει ότι πενήντα δύο χρόνια μετά, η Ευρώπη αναγνωρίζει με σαφήνεια ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου υπήρξαν θύματα σοβαρών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ότι οι συνέπειες της εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής εξακολουθούν να επηρεάζουν τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων και ότι η σεξουαλική βία, ο εκτοπισμός, η απώλεια αγαπημένων προσώπων και το διαχρονικό τραύμα δεν μπορούν να λησμονηθούν ούτε να αποσιωπηθούν.
Το ψήφισμα, υπογραμμίζει, στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι η έμφυλη διάσταση των συγκρούσεων πρέπει να αναγνωρίζεται, να καταγράφεται και να αντιμετωπίζεται μέσα από πολιτικές που προάγουν τη δικαιοσύνη, τη λογοδοσία και τη στήριξη. Συνιστά, ταυτόχρονα, αναφέρει, δέσμευση ότι η δικαιοσύνη, η ισότητα και η προστασία των γυναικών που πλήττονται από συγκρούσεις θα παραμείνουν στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών πολιτικών και ότι η φωνή των γυναικών της Κύπρου θα συνεχίσει να ακούγεται μέχρι την τελική δικαίωση.
Η Επίτροπος εκφράζει ευχαριστίες προς την εισηγήτρια του ψηφίσματος, Ελεονώρα Μελέτη, τον Ευρωβουλευτή Λουκά Φουρλά και προς όλα τα μέλη της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων του Ευρωκοινοβουλίου και προς τους/τις Ευρωβουλευτές/τριες που υπερψήφισαν αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία.
Ευχαριστεί, επίσης, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τις γυναικείες οργανώσεις, οι "οποίες εργάστηκαν με αφοσίωση και απόλυτο σεβασμό προς τα θύματα για τη συγκέντρωση και τεκμηρίωση των μαρτυριών, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάδειξη αυτής της σημαντικής πτυχής της κυπριακής τραγωδίας. Η επίμονη και συστηματική δράση τους υπήρξε καθοριστική ώστε η φωνή των θυμάτων να φτάσει στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και να καταστεί δυνατή η σημερινή αναγνώριση", αναφέρει.
Εκφράζει ακόμη την "απέραντη εκτίμηση προς τις γυναίκες θύματα βίας κατά την τουρκική εισβολή του 1974. Είτε βρήκαν τη δύναμη να καταθέσουν με γενναιότητα τις μαρτυρίες τους είτε κράτησαν τον πόνο τους σιωπηλά για δεκαετίες, όλες φέρουν ένα αβάσταχτο προσωπικό τραύμα που αξίζει τον απόλυτο σεβασμό μας".
"Όσες μίλησαν συνέβαλαν καθοριστικά στην ανάδειξη της αλήθειας, στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και στην αναγνώριση των εγκλημάτων που υπέστησαν, ενώ η σιωπή ή αποσιώπηση όσων δεν μπόρεσαν ή δεν επέλεξαν να μιλήσουν δεν μειώνει ούτε στο ελάχιστο το μέγεθος της δοκιμασίας τους. Σε όλες οφείλουμε βαθιά ευγνωμοσύνη, σεβασμό και τη δέσμευση ότι η αλήθεια δεν θα ξεχαστεί" καταλήγει η κ. Χριστοδούλου.
Πηγή: ΚΥΠΕ
