«Αν οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να διέλθει από τα Στενά χωρίς την άδειά μας ή εκτός της καθορισμένης διαδρομής, θα φέρει την ευθύνη για οποιεσδήποτε συνέπειες».
Η προειδοποίηση μεταδόθηκε την Πέμπτη από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν προς τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, το κρίσιμο πέρασμα για τη διεθνή αγορά πετρελαίου, το οποίο αναδεικνύεται σε μία από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες της συμφωνίας μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό του πολέμου τους.
Λίγες μόλις ώρες αργότερα, το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Ever Lovely, με σημαία Σιγκαπούρης, χτυπήθηκε από ιρανικό drone, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο CNN. Η επίθεση, η πρώτη εναντίον πλοίου μετά την υπογραφή της συμφωνίας, χαρακτηρίστηκε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόνταλντ Τραμπ, ως «ανόητη παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός».
Σε απάντηση, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν την Παρασκευή πλήγματα κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος υποβάθμισε το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης, επισημαίνοντας στο CNN ότι οι επιθέσεις δεν σηματοδοτούν, τουλάχιστον προς το παρόν, επιστροφή σε εκτεταμένες πολεμικές επιχειρήσεις.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν αμερικανικές στρατιωτικές θέσεις στην περιοχή ως απάντηση στα αμερικανικά πλήγματα της Παρασκευής, όπως μετέδωσε η Press TV. Ο αμερικανικός στρατός δεν έχει επιβεβαιώσει τις συγκεκριμένες επιθέσεις. Το Μπαχρέιν ανακοίνωσε, πάντως, ότι δέχθηκε επιθέσεις με ιρανικά drones τα ξημερώματα του Σαββάτου, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί ακόμη ο στόχος τους.
Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός προβλέπει ότι το Ιράν θα καταβάλει «κάθε δυνατή προσπάθεια» για να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινείται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η διασφάλιση της απρόσκοπτης ναυσιπλοΐας αποτέλεσε τη βασική παραχώρηση της Τεχεράνης προς την Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, για το Ιράν, η επαναλειτουργία των Στενών δεν συνεπάγεται και απώλεια του ελέγχου τους. Ένα ασαφώς διατυπωμένο άρθρο της συμφωνίας αναφέρει ότι το Ιράν και το Ομάν θα συνεργαστούν για να «καθορίσουν τη μελλοντική διοίκηση» της θαλάσσιας οδού, παρέχοντας ουσιαστικά στην Τεχεράνη θεσμικό ρόλο στη διαχείρισή της.
Καθώς οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ συνεχίζονται, η επίθεση της Πέμπτης ερμηνεύεται ως μήνυμα ότι το Ιράν σκοπεύει να επιβάλει τους δικούς του όρους στα Στενά, καθορίζοντας πού και πότε θα μπορούν να κινούνται τα πλοία.
Οι Φρουροί της Επανάστασης χαρακτήρισαν τις διαδρομές που δεν εγκρίνονται από την Τεχεράνη ως «απαράδεκτες», «απολύτως επικίνδυνες» και «απαγορευμένες», καλώντας όλα τα πλοία να συντονίζονται αποκλειστικά με το ναυτικό τους για την ασφαλή διέλευση.
Την ίδια ώρα, η νεοσύστατη ιρανική Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA) εξέδωσε κανονισμούς που απαιτούν από τα πλοία να συμπληρώνουν ηλεκτρονική αίτηση αδειοδότησης προκειμένου να λάβουν «Εγγύηση Ασφαλούς Διέλευσης», η οποία περιλαμβάνει και ασφαλιστική κάλυψη. Το CNN επιχείρησε να επικοινωνήσει με την Αρχή, ωστόσο τα ηλεκτρονικά μηνύματα προς αυτήν επέστρεφαν ως μη παραδοτέα.
Πλέον, στα στενά θαλάσσια περάσματα του Ορμούζ έχουν διαμορφωθεί τρεις διαφορετικές διαδρομές, καθώς διαφορετικές αρχές διεκδικούν τον έλεγχο της κυκλοφορίας των δεκάδων πλοίων που διέρχονται καθημερινά από τον δίαυλο των 21 μιλίων.
Η πρώτη, νοτιότερη διαδρομή, διέρχεται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν. Η δεύτερη, που χρησιμοποιούνταν πριν από τον πόλεμο, περνά από το κέντρο των Στενών. Η τρίτη, βορειότερα, τελεί υπό ιρανικό έλεγχο. Η κατάσταση αυτή φέρνει τους διαχειριστές πλοίων αντιμέτωπους με δύσκολες αποφάσεις για το ποια πορεία θα ακολουθήσουν.
«Όλα αυτά δημιουργούν μεγάλη σύγχυση ως προς την ασφαλή ναυσιπλοΐα στην περιοχή», δήλωσε στο CNN ο Δημήτρης Μανιάτης, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ναυτιλιακών κινδύνων Marisks, προσθέτοντας ότι «το σημερινό περιβάλλον είναι εξαιρετικά επικίνδυνο».
Οι ναυτιλιακές φοβούνται τις αμερικανικές κυρώσεις
Η ασάφεια σχετικά με τη σωστή διαδρομή δυσκολεύει την επιστροφή της εμπορικής δραστηριότητας στα προπολεμικά επίπεδα. Όπως αναφέρουν ναυτιλιακές εταιρείες, όσα συμφωνήθηκαν μεταξύ των ηγεσιών του Ιράν και των ΗΠΑ δεν αντικατοπτρίζονται στην πραγματικότητα που επικρατεί στη θάλασσα.
Οι ανταγωνιστικοί θαλάσσιοι διάδρομοι δημιουργούν σύγχυση στις εταιρείες, οι οποίες καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο τους κινδύνους από νάρκες, drones και ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης, αλλά και τις πολιτικές ισορροπίες στην περιοχή.
Εάν τα πλοία επιλέξουν τις διαδρομές εκτός ιρανικού ελέγχου, διατρέχουν τον κίνδυνο επίθεσης. Αν, αντίθετα, συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις των Φρουρών της Επανάστασης και χρησιμοποιήσουν τον ιρανικό διάδρομο, φοβούνται ότι μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με δυτικές κυρώσεις σε περίπτωση κατάρρευσης της συμφωνίας.
«Η παγκόσμια ναυτιλία επιθυμεί να αποφύγει οποιαδήποτε συναλλαγή με το Ιράν, καθώς υπάρχει φόβος ότι στο μέλλον μπορεί να επιβληθούν αμερικανικές κυρώσεις», δήλωσε ο Μανιάτης στο CNN, επισημαίνοντας ότι «η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση έχει στο παρελθόν προειδοποιήσει πως ακόμη και η καταβολή διοδίων στο ιρανικό καθεστώς θα μπορούσε να αποτελέσει αιτία επιβολής κυρώσεων».
Αρχικά, το Ιράν είχε ζητήσει την καταβολή τελών διέλευσης, ωστόσο στη συνέχεια ανακοίνωσε ότι δεν θα επιβάλει άμεσα διόδια. Αντί αυτού, σχεδιάζει να χρεώνει υπηρεσίες ναυτιλιακής εξυπηρέτησης και να εισαγάγει νέο περιβαλλοντικό φόρο για τα πλοία, προκαλώντας ανησυχία στους αραβικούς συμμάχους των ΗΠΑ που εξάγουν πετρέλαιο.
Μετά την επίθεση στο Ever Lovely, ο International Maritime Organization ανέστειλε την ανθρωπιστική επιχείρηση εκκένωσης που καθοδηγούσε περισσότερα από 500 εμπορικά πλοία με περισσότερους από 11.000 ναυτικούς εγκλωβισμένους στον Περσικό Κόλπο, «μέχρι να υπάρξει μεγαλύτερη σαφήνεια», σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση.
Ειδικοί της ναυτιλίας ανέφεραν ότι τουλάχιστον τέσσερα πλοία επέστρεψαν πίσω από τον διάδρομο διέλευσης μετά το περιστατικό.
Για τα πλοία που επιλέγουν τη διαδρομή μέσω Ομάν, η διέλευση πραγματοποιείται σε πολύ μικρές αποστάσεις μεταξύ των σκαφών, αυξάνοντας τον κίνδυνο ατυχημάτων.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, τα ασφάλιστρα εκτοξεύθηκαν, με τους ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων πολύ μεγάλης χωρητικότητας (VLCC) να καταβάλλουν περισσότερα από ένα εκατομμύριο δολάρια ανά πλοίο για ασφαλιστική κάλυψη έναντι επιθέσεων.
Παρότι τα περιστατικά έχουν πλέον μειωθεί σημαντικά, τα ασφάλιστρα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Για να εξασφαλίσουν ασφαλιστική κάλυψη για τη διέλευση από τα Στενά, τα πλοία υποχρεούνται να δηλώνουν εκ των προτέρων τη διαδρομή που σκοπεύουν να ακολουθήσουν, δήλωσε στο CNN ο Μάθιου Ράιτ, αναλυτής της εταιρείας δεδομένων Kpler.
«Δεν επιστρέψαμε στο σημείο μηδέν, αλλά γίνεται σαφές ότι εξακολουθούμε να βρισκόμαστε εντός της περιόδου των 60 ημερών της εκεχειρίας και όχι σε μια κατάσταση απόλυτης εγγύησης ότι τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται σε σταθερή πορεία επαναλειτουργίας», ανέφερε ο Ράιτ.
Όπως πρόσθεσε, «εάν οι διαφωνίες δεν επιλυθούν έως τα μέσα Αυγούστου, ενδέχεται να δούμε τις τρεις διαδρομές να χρησιμοποιούνται με πιο χαοτικό και λιγότερο ασφαλή τρόπο».
Παρά τη σύγχυση, οι εταιρείες αξιολόγησης ναυτιλιακών κινδύνων εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξες, καθώς τα πλοία έχουν αρχίσει ξανά να διασχίζουν το επικίνδυνο πέρασμα μετά από μήνες αβεβαιότητας, έστω και αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες πολιτικές ισορροπίες και στο αυξημένο κόστος λειτουργίας.
Την ίδια στιγμή, οι ίδιες εταιρείες προειδοποιούν ότι παραμένει σημαντικό χάσμα ανάμεσα σε όσα συμφωνήθηκαν στις διαπραγματεύσεις και σε όσα συμβαίνουν στην πράξη στα Στενά του Ορμούζ.
Η αβεβαιότητα αυτή οδηγεί πολλούς πλοιοκτήτες να τηρούν στάση αναμονής, περιμένοντας ένα παρατεταμένο διάστημα χωρίς περιστατικά πριν επιτρέψουν στα πλοία τους να επιστρέψουν στις συγκεκριμένες διαδρομές.
«Ξεκινάμε από ένα πολύ υψηλό επίπεδο δυσπιστίας μεταξύ των δύο πλευρών, επομένως η συμφωνία αποτελεί ένα θετικό πρώτο βήμα», δήλωσε ο Ράιτ.
«Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο χάσμα ανάμεσα σε όσα λένε οι Ηνωμένες Πολιτείες και σε όσα λέει το Ιράν».
«Βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά χαοτική περίοδο», κατέληξε.
Πηγή: ethnos.gr
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
